మహాభారతం · అధ్యాయం 4.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.74.1
ततो द्वितीये दिवसे भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः ।
स्नाताः शुक्लाम्बरधराः सर्वे सुचरितव्रताः ॥ ४.७४.१ ॥
తర్వాత రెండవ రోజున ఐదుగురు సోదరులైన పాండవులు స్నానం చేసి, తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, అందరూ మంచి వ్రతాలను ఆచరించినవారై ఉన్నారు.
4.74.2
युधिष्ठिरं पुरस्कृत्य सर्वाभरणभूषिताः ।
अभिपन्ना महाभागा भ्राजमाना महारथाः ॥ ४.७४.२ ॥
యుధిష్ఠిరుడిని ముందుంచుకొని, సర్వాభరణాలతో అలంకరించుకొని, మహాభాగ్యవంతులైన, ప్రకాశించే మహారథులు సమీపించారు.
4.74.3
विराटस्य सभां प्राप्य भूमिपालासनेषु ते ।
निषेदुः पावकप्रख्याः सत्रे धिष्ण्येष्विवाग्नयः ॥ ४.७४.३ ॥
విరాటుని సభకు చేరి, వారు రాజాసనాలపై కూర్చున్నారు—యజ్ఞంలో అగ్నులు యజ్ఞవేదికలపై ఉన్నట్లుగా, అగ్నిసమానులై.
4.74.4
तेषु तत्रोपविष्टेषु विराटः पृथिवीपतिः ।
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां प्रातःकृत्यं समाप्य च ॥ ४.७४.४ ॥
వారు అక్కడ కూర్చుని ఉండగా, ఆ రాత్రి గడిచిన తర్వాత, భూపతి విరాటుడు ప్రాతఃకృత్యాలు ముగించి వచ్చాడు.
4.74.5
गोसुवर्णादिकं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ।
आजगाम सभां राजा उत्तरेण सह प्रभो ॥ ४.७४.५ ॥
బ్రాహ్మణులకు విధిప్రకారం గోవులు, బంగారం మొదలైనవి దానం చేసి, ఓ ప్రభూ, రాజు ఉత్తరునితో కలిసి సభకు వచ్చాడు.
4.74.6
स तान्दृष्ट्वा महासत्वाञ्ज्वलतः पावकानिव ।
राजवेषानुपादाय पार्थिवो विस्मितोऽभवत्। ॥ ४.७४.६ ॥
మహాసత్త్వులైన వారిని, మండే అగ్నుల వలె, రాజవేషాలు ధరించినవారిగా చూసి ఆ రాజు విస్మయం చెందాడు.
4.74.7
किमिदं को विधिस्त्वेष भयार्त इव पार्थिवः ।
पुरुषप्रवरान्दृष्ट्वा विषादमगमन्नृपः ॥ ४.७४.७ ॥
ఇదేమిటి? ఇది ఏ విధమైన నియమం? భయపీడితుడిలా ఉన్న రాజు శ్రేష్ఠ పురుషులను చూసి విషాదం పొందాడు.
4.74.8
अथ मात्स्योऽब्रवीत्कङ्खं देवराजमिव स्थितम् ।
मरुद्गणैरुपासीनं त्रिदशानामिवेश्वरम् ॥ ४.७४.८ ॥
అప్పుడు మత్స్యరాజు కంకునితో ఇలా అన్నాడు; మరుద్గణాలతో చుట్టబడిన దేవతల అధిపతిలా ఆసీనుడైన దేవరాజు వలె అతడు కూర్చున్నాడు.
4.74.9
स किलाक्षनिवापस्त्वं सभास्तारो मया कृतः ।
अथ राजासने कस्मादुपविष्टोऽस्यलंकृतः ॥ ४.७४.९ ॥
నిన్ను పాచికల అధికారిగా, సభకు అధిపతిగా నేనే నియమించాను; మరి ఇప్పుడు అలంకరించుకుని రాజాసనంపై ఎందుకు కూర్చున్నావు?
4.74.10
परिहासेच्छया राज्ञो विराटस्य निशम्य तत् ।
स्मयमानोऽब्रवीद्वाक्यमर्जुनः परवीरहा ॥ ४.७४.१० ॥
విరాటరాజు పరిహాసేచ్ఛతో పలికిన ఆ మాటలు విని, చిరునవ్వుతో శత్రువీరులను సంహరించే అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు.
4.74.11
इन्द्रस्यार्धासनं राजन्नयमारोढुमर्हति ।
ब्रह्मण्यः श्रुतवांस्त्यागी सर्वलोकाभिपूजितः ॥ ४.७४.११ ॥
ఓ రాజా, ఇతడు ఇంద్రుని అర్ధాసనంపై కూర్చోదగినవాడు; ఇతడు బ్రాహ్మణభక్తుడు, శాస్త్రజ్ఞుడు, త్యాగి, సర్వలోకపూజితుడు.
4.74.12
एष विग्रहवान्धर्म एष वीर्यवतां वरः ।
एष बुद्ध्याधिको लोके तपसां च परायणम् ॥ ४.७४.१२ ॥
ఇతడు ధర్మమే రూపుదాల్చినవాడు; వీరులలో శ్రేష్ఠుడు; లోకంలో బుద్ధిలో అధికుడు, తపస్సులకు పరమ ఆశ్రయం.
4.74.13
एषोऽस्त्रं विविधं वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे ।
न चैवान्यः पुमान्वेत्ति न वेत्स्यति कदाचन ॥ ४.७४.१३ ॥
ఇతడు మూడు లోకాలలో, చరాచరాలలో, అనేక విధాల అస్త్రాలను తెలుసుకున్నవాడు. మరెవ్వరూ తెలుసుకోరు, ఎప్పటికీ తెలుసుకోబోరు.
4.74.14
न देवा नासुराः केचिन्न मनुष्या न राक्षसाः ।
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ॥ ४.७४.१४ ॥
దేవతలు కాదు, అసురులు కాదు, ఏ మనుష్యులూ కాదు, రాక్షసులూ కాదు; గంధర్వులలో, యక్షులలో శ్రేష్ఠులు, కిన్నరులు, మహాసర్పాలతో సహా కాదు.
4.74.15
दीर्घदर्शी महातेजाः पारैजानपदप्रियः ।
पाण्डवानामतिरथो यज्ञधर्मपरो वशी ॥ ४.७४.१५ ॥
దూరదర్శి, మహాతేజస్వి, దేశప్రజలకు ప్రియుడు; పాండవులలో అతిరథుడు, యజ్ఞధర్మపరుడు, జితేంద్రియుడు.
4.74.16
महर्षिकल्पो राजर्षिः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
बलवान्धृतिमान्दक्षः सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥ ४.७४.१६ ॥
మహర్షి వంటివాడు, రాజర్షి, సర్వలోకాలలో ప్రసిద్ధుడు; బలవంతుడు, ధైర్యవంతుడు, దక్షుడు, సత్యవాది, జితేంద్రియుడు.
4.74.17
धनैश्च संचयैश्चैव शक्रवैश्रवणोपमः ।
यथा मनुर्महातेजा लोकानां परिरक्षिता ।
एवमेव महातेजाः प्रजानुग्रहकारकः ॥ ४.७४.१७ ॥
సంపదలలో, సంచయాలలో ఇంద్రుడు, కుబేరుడితో సమానుడు; మహాతేజస్వి మనువు లోకాలను రక్షించినట్లే, ఈ మహాతేజస్వి ప్రజలపై అనుగ్రహం చూపేవాడు.
4.74.18
अयं कुरूणामृषभः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
यस्य कीर्तिः स्थिता लोके सूर्यस्येवोद्यतः प्रभा ॥ ४.७४.१८ ॥
ఇతడు కురువంశంలో శ్రేష్ఠుడు, కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు; ఉదయిస్తున్న సూర్యుని ప్రభ వలె ఈతని కీర్తి లోకంలో నిలిచి ఉంది.
4.74.19
संसरन्ति दिशः सर्वा यशसोस्य गभस्तयः ।
उदितस्येव सूर्यस्य तेजसोऽनुगभस्तयः ॥ ४.७४.१९ ॥
ఉదయించిన సూర్యుని తేజస్సు కిరణాలవలె, ఇతని కీర్తి కిరణాలు అన్ని దిక్కులలో వ్యాపించాయి.
4.74.20
एनं त्रिंशत्सहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ।
अन्वयुः पृष्ठतो राजन्यावदध्यावसत्कुरून् ॥ ४.७४.२० ॥
ఓ రాజా, ముప్పై వేల బలమైన ఏనుగులు ఇతని వెనుక అనుసరించాయి; ఇతడు కురువుల మధ్య నివసించినంత కాలం.
4.74.21
त्रिंशच्चैव सहस्राणि रथानां रथिनां वरम् ।
सदश्वैरुपसंपन्नाः पृष्ठतोऽनुययुस्तदा ॥ ४.७४.२१ ॥
ముప్పై వేల శ్రేష్ఠమైన రథాలు, రథికులు, మంచి గుర్రాలతో కూడినవారై, అప్పుడు ఇతని వెనుక అనుసరించారు.
4.74.22
वाजिनां च शतं राजन्त्सहस्राण्ययुतानि च ।
इममष्टशतं सूताः सुमृष्टमणिकुण्डलाः।
तुष्टुवुर्मागधैः सार्धं पुरा शक्रमिवर्षयः ॥ ४.७४.२२ ॥
ఓ రాజా, వందల వేల, పదివేల గుర్రాలు, మెరిసే మణికుండలాలు ధరించిన ఎనిమిది వందల సూతులు, మాగధులతో కలిసి, పూర్వం ఋషులు ఇంద్రుని స్తుతించినట్లు ఇతనిని స్తుతించారు.
4.74.23
इमं नित्यपुमातिष्ठन्कुरवः किंकरास्तदा ।
सर्वे च नृप राजानं धनेश्वरमिवामराः ॥ ४.७४.२३ ॥
అప్పుడు కురువుల సేవకులందరూ ఇతనికి నిత్యం సేవ చేస్తూ నిలిచారు; ఓ రాజా, దేవతలు ధనేశ్వరుని (కుబేరుని) సేవించినట్లు, వారందరూ ఈ రాజుకు సేవ చేశారు.
4.74.24
एष सर्वान्महीपालान्करमाहारयत्तदा ।
वैश्यानिव महाराज विवशान्स्ववशानपि ॥ ४.७४.२४ ॥
ఇతడు అప్పుడు సమస్త రాజుల నుండి కప్పం వసూలు చేయించాడు; ఓ మహారాజా, వశంలో ఉన్నవారినీ స్వతంత్రులనూ, వైశ్యులనుండి పన్ను తీసుకున్నట్లుగా.
4.74.25
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम् ।
उपजीवन्ति राजानमेनं सुचरितव्रताः ॥ ४.७४.२५ ॥
ఉత్తమ వ్రతాలను పాటించే ఎనభై ఎనిమిది వేల మహాత్ములైన స్నాతకులు ఈ రాజుపైనే ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు.
4.74.26
एष वृद्धाननाथांश्च व्यङ्गान्पङ्गूश्चं वामनान् ।
पुत्रवत्पालयामास प्रजाधर्मेण चाभिभूः ॥ ४.७४.२६ ॥
వృద్ధులను, అనాథులను, అంగవికలురను, కుంటివారిని, మరుగుజ్జులను ఈయన కుమారుల వలె రక్షించాడు; ప్రజాధర్మం ప్రకారం పాలించాడు.
4.74.27
एष धर्मे दमे चैव दाने सत्ये रतः सदा ।
महाप्रसादो ब्रह्मण्यः सत्यवादी च पार्थिवः ॥ ४.७४.२७ ॥
ఈ రాజు ఎల్లప్పుడూ ధర్మం, దమం, దానం, సత్యాల్లో నిమగ్నుడై ఉంటాడు; గొప్ప దయాళువు, బ్రాహ్మణ హితుడు, సత్యవాది.
4.74.28
श्रीमत्संपत्प्रभावेन तप्यते यस्य कौरवः ।
रगणः सह कर्णेन सौबलेन च वीर्यवान् ॥ ४.७४.२८ ॥
ఎవని సమృద్ధి ప్రభావంతో కర్ణుడు, సౌబలుడు (శకుని)లతో కూడిన పరాక్రమవంతులైన కౌరవ సైన్యం తపిస్తుందో.
4.74.29
गुणा न शक्याः संख्यातुमेतस्यैव नरेश्वर ।
एष धर्मपरो नित्यमनृशंसः सुशीलवान् ॥ ४.७४.२९ ॥
ఓ నరేశ్వరా, ఈయన గుణాలను లెక్కించలేము. ఈయన నిత్యం ధర్మపరుడు, దయాళువు, సుశీలుడు.
4.74.30
एवं युक्तो महाराजा पाण्डवः पुरुषर्षभः ।
कथं नार्हति राजार्हमासनं पृथिवीपतिः ॥ ४.७४.३० ॥
ఓ మహారాజా, ఈ గుణాలతో కూడిన పాండవుడు, నరులలో వృషభుడు, భూపతి అయిన ఇతడు రాజయోగ్యమైన ఆసనానికి ఎందుకు అర్హుడు కాడు?