महाभारत · अध्याय 5.139
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.139.1
एवमुक्तस्तु विमनास्तिर्यग्दृष्टिरधोमुखः ।
संहत्य च भ्रुवोर्मध्यं न किञ्चिद्व्याजहार ह ॥ ५.१३९.१ ॥
असे सांगितले असता तो खिन्न मनाने, तिरक्या दृष्टीने, खाली मान घालून, भुवयांचा मध्यभाग आवळून काहीही बोलला नाही.
5.139.2
तं वै विमनसं दृष्ट्वा संप्रेक्ष्यान्योन्यमन्तिकात् ।
पुनरेवोत्तरं वाक्यमुक्तवन्तौ नरर्षभौ ॥ ५.१३९.२ ॥
त्याला खिन्न पाहून, जवळून एकमेकांकडे पाहत, ते दोन नरश्रेष्ठ पुन्हा पुढील शब्द बोलले.
5.139.3
शुश्रूषमनसूयं च ब्रह्मण्यं सत्यवादिनम् ।
प्रतियोत्स्यामहे पार्थमतो दुःखतरं नु किम् ॥ ५.१३९.३ ॥
आज्ञाधारक, मत्सरमुक्त, ब्राह्मणभक्त, सत्यवादी अशा पार्थाशी आम्हाला युद्ध करावे लागेल. यापेक्षा दुःखद दुसरे काय असू शकते?
5.139.4
अश्वत्थाम्नि यथा पुत्रे भूयो मम धनञ्जये ।
बहुमानः परो राजन्सन्नतिश्च कपिध्वजे ॥ ५.१३९.४ ॥
हे राजा! माझा पुत्र अश्वत्थाम्याबद्दल जसा, तसाच कपिध्वज धनंजयाबद्दलही माझा मोठा आदर आणि स्नेह आहे.
5.139.5
तं चेत्पुत्रात्प्रियतमं प्रतियोत्स्ये धनञ्जयम् ।
क्षात्रं धर्ममनुष्ठाय धिगस्तु क्षत्रिजीविकाम् ॥ ५.१३९.५ ॥
पुत्रापेक्षाही प्रिय अशा धनंजयाशी जर मी युद्ध केले, तर क्षात्रधर्म पाळणाऱ्या क्षत्रियाच्या जीवनाला धिक्कार असो.
5.139.6
यस्य लोके समो नास्ति कश्चिदन्यो धनुर्धरः ।
मत्प्रसादात्स बीभत्सुः श्रेयानन्यैर्धनुर्धरैः ॥ ५.१३९.६ ॥
जगात ज्याच्यासारखा दुसरा कोणी धनुर्धर नाही, तो बीभत्सू माझ्या कृपेने इतर सर्व धनुर्धरांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
5.139.7
मित्रध्रुग्दुष्टभावश्च नास्तिकोऽथानृजुः शठः ।
न सत्सु लभते पूजां यज्ञे मूर्ख इवागतः ॥ ५.१३९.७ ॥
मित्रद्रोही, दुष्ट स्वभावाचा, नास्तिक, कुटिल आणि लबाड माणूस सज्जनांमध्ये सन्मान मिळवत नाही; यज्ञात न बोलावलेल्या मूर्खासारखा तो असतो.
5.139.8
वार्यमाणोऽपि पापेभ्यः पापात्मा पापमिच्छति ।
चोद्यमानोऽपि पापेन शुभात्मा शुभमिच्छति ॥ ५.१३९.८ ॥
पापात्मा पापापासून रोखला गेला तरी पापाचीच इच्छा करतो; शुभात्मा पाप्याने प्रेरित केले तरी शुभाचीच इच्छा करतो.
5.139.9
मिथ्योपचरिता ह्येते वर्तमान ह्यनुप्रिये ।
अहितत्वाय कल्पन्ते दोषा भरतसत्तम ॥ ५.१३९.९ ॥
हे प्रिया, खोटेपणाने सेवा करणारे हे येथे उपस्थित असता त्यांचे दोषच अहिताला कारणीभूत होतात, हे भरतश्रेष्ठा.
5.139.10
त्वमुक्तः कुरुवृद्धेन मया च विदुरेण च ।
वासुदेवेन च तथा श्रेयो नैवाभिमन्यसे ॥ ५.१३९.१० ॥
कुरुवृद्धांनी, मी, विदुराने आणि वासुदेवाने तुला सांगितले, तरीही तू श्रेयस्कर गोष्ट मान्य करीत नाहीस.
5.139.11
अस्ति मे बलमित्येव सहसा त्वं तितीर्षसि ।
सग्राहनक्रमकरं गङ्गावेगमिवोष्णगे ॥ ५.१३९.११ ॥
'माझ्याकडे बल आहे' असे म्हणून तू घाईने मगर, शार्क आणि मकरांनी भरलेल्या गंगेचा वेग ओलांडू इच्छितोस.
5.139.12
वाससैव यथा हि त्वं प्रावृण्वानोऽभिमन्यसे ।
स्रजं त्यक्तामिव प्राप्य लोभाद्यौधिष्ठिरीं श्रियम् ॥ ५.१३९.१२ ॥
वस्त्राने स्वतःला झाकून घेतल्याप्रमाणे, तू लोभाने युधिष्ठिराची लक्ष्मी मिळवून, फेकलेली माळ मिळाल्यासारखे मानतोस.
5.139.13
द्रौपदीसहितं पार्थं सायुधैर्भ्रातृभिर्वृतम् ।
वनस्थमपि राज्यस्थः पाण्डवं को विजेष्यति ॥ ५.१३९.१३ ॥
द्रौपदीसह, शस्त्रधारी बंधूंनी वेढलेल्या पार्थाला, वनात राहत असतानाही — राज्यावर स्थित असलेला कोण पांडवाला जिंकेल?
5.139.14
निदेशे यस्य राजानः सर्वे तिष्ठन्ति किङ्कराः ।
तमैलविलमासाद्य धर्मराजो व्यराजत ॥ ५.१३९.१४ ॥
ज्याच्या आज्ञेत सर्व राजे सेवक होऊन उभे राहतात, त्या ऐलविलाला (कुबेराला) पोहोचून धर्मराज शोभला.
5.139.15
कुबेरसदनं प्राप्य ततो रत्नान्यवाप्य च ।
स्फीतमाक्रम्य ते राष्ट्रं राज्यमिच्छन्ति पाण्डवाः ॥ ५.१३९.१५ ॥
कुबेराच्या सदनात पोहोचून, नंतर रत्ने मिळवून आणि तुमच्या समृद्ध राष्ट्रावर आक्रमण करून पांडव राज्य इच्छितात.
5.139.16
दत्तं हुतमधीतं च ब्राह्मणास्तर्पिता धनैः ।
आवयोर्गतमायुश्च कृतकृत्यौ च विद्धि नौ ॥ ५.१३९.१६ ॥
दान दिले, यज्ञ केला, वेद अध्ययन केले, ब्राह्मणांना धनाने तृप्त केले; आमच्या दोघांचे आयुष्य गेले — आम्हांला कृतकृत्य समजा.
5.139.17
त्वं तु हित्वा सुखं राज्यं मित्राणि च धनानि च ।
विग्रहं पाण्डवैः कृत्वा महद्व्यसनमाप्स्यसि ॥ ५.१३९.१७ ॥
तुम्ही तर सुख, राज्य, मित्र आणि धन सोडून, पांडवांशी वैर करून, महान संकट प्राप्त कराल.
5.139.18
द्रौपदी यस्य चाशास्ते विजयं सत्यवादिनी ।
तपोघोरव्रता देवी कथं जेष्यसि पाण्डवम् ॥ ५.१३९.१८ ॥
ज्याच्या विजयाची इच्छा सत्यवादिनी, घोर तपोव्रत धारण करणारी देवी द्रौपदी करते, त्या पांडवाला तू कसा जिंकशील?
5.139.19
मन्त्री जनार्दनो यस्य भ्राता यस्य धनञ्जयः ।
सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठः कथं जेष्यसि पाण्डवम् ॥ ५.१३९.१९ ॥
जनार्दन ज्याचा मंत्री आहे, धनंजय ज्याचा भाऊ आहे, सर्व शस्त्रधार्‍यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या पांडवाला तू कसा जिंकशील?
5.139.20
सहाया ब्राह्मणा यस्य धृतिमन्तो जितेन्द्रियाः ।
तमुग्रतपसं वीरं कथं जेष्यसि पाण्डवम् ॥ ५.१३९.२० ॥
धीर आणि जितेंद्रिय ब्राह्मण ज्याचे सहायक आहेत, त्या उग्र तपस्वी वीर पांडवाला तू कसा जिंकशील?
5.139.21
पुनरुक्तं च वक्ष्यामि यत्कार्यं भूतिमिच्छता ।
सुहृदा मञ्जमानेषु सुहृत्सु व्यसनार्णवे ॥ ५.१३९.२१ ॥
समृद्धीची इच्छा करणाऱ्या हितचिंतकाने जे करायला हवे ते मी पुन्हा सांगतो — मित्र संकटाच्या सागरात बुडत असताना.
5.139.22
अलं युद्धेन तैर्वीरैः शाम्य त्वं कुरुवृद्धये ।
मा गमः सतुतामात्यःसमित्रश्च यमक्षयम् ॥ ५.१३९.२२ ॥
त्या वीरांशी युद्ध पुरे; कुरूंच्या भल्यासाठी शांतता प्रस्थापित कर. पुत्र, अमात्य आणि मित्रांसह यमलोकाला जाऊ नकोस.