महाभारत · अध्याय 5.171
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.171.1
पाञ्चालराजस्य सुतो राजन्परपुरंजयः ।
शिखण्डी रथमुख्यो मे मतः पार्थस्य भारत ॥ ५.१७१.१ ॥
भीष्म म्हणाले: हे राजा, पांचाल राजाचा पुत्र शिखंडी, शत्रुनगरे जिंकणारा, माझ्या मते पार्थाचा (अर्जुनाचा) श्रेष्ठ रथी आहे, हे भरतवंशजा.
5.171.2
एष योत्स्यति संग्रामे नाशयन्पूर्वसंस्थितम् ।
परं यशो विप्रथयंस्तव सेनासु भारत ॥ ५.१७१.२ ॥
हा युद्धात लढेल, पूर्वीपासून उभ्या असलेल्या सेनांचा नाश करत, हे भरतवंशजा, तुझ्या सेनांमध्ये परम यश पसरवत.
5.171.3
एतस्य बहुलाः सेनाः पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः ।
तेनासौ रथवंशेन महत्कर्म करिष्यति ॥ ५.१७१.३ ॥
त्याच्याकडे पुष्कळ सेना आहेत, पांचाल आणि प्रभद्रकही; त्या रथवंशाच्या साहाय्याने तो महान कर्म करील.
5.171.4
धृष्टद्युम्नश्च सेनानीः सर्वसेनासु भारत ।
मतो मेऽतिरथो राजन्द्रोणशिष्यो महारथः ॥ ५.१७१.४ ॥
धृष्टद्युम्न सर्व सेनांचा सेनापती आहे, हे भरतवंशजा; माझ्या मते तो अतिरथी आहे, हे राजा, द्रोणाचा शिष्य, महारथी.
5.171.5
एष योत्स्यति संग्रामे सूदयन्वै परान्रणे ।
भगवानिव संक्रुद्धः पिनाकी युगसंक्षये ॥ ५.१७१.५ ॥
हा युद्धात लढेल, रणांगणात शत्रूंचा संहार करत, युगांती संतापलेल्या भगवान पिनाकी (शिव)प्रमाणे.
5.171.6
एतस्य तद्रथानीकं कथयन्ति रणप्रियाः ।
बहुत्वात्सागरप्रख्यं देवानामिव संयुगे ॥ ५.१७१.६ ॥
त्याच्या रथसेनेला रणप्रिय लोक म्हणतात, तिच्या विशालतेमुळे सागरासारखी, युद्धात देवांच्या सेनेसारखी.
5.171.7
क्षत्रधर्मा तु राजेन्द्र मतो मेऽर्धरथो नृप ।
धृष्टद्युम्नस्य तनयो बाल्यान्नातिकृतश्रमः ॥ ५.१७१.७ ॥
हे राजेंद्रा, माझ्या मते क्षत्रधर्मात रत असलेला अर्धरथ हा धृष्टद्युम्नाचा पुत्र आहे; बाल्यामुळे त्याने अजून फार परिश्रम केलेले नाहीत.
5.171.8
शिशुपालसुतो वीरश्चेदिराजो महारथः ।
धृष्टकेतुर्महेष्वासः संबन्धी पाण्डवस्य ह ॥ ५.१७१.८ ॥
शिशुपालाचा पुत्र, वीर चेदिराज धृष्टकेतू हा महारथी व महान धनुर्धर असून पांडवांचा संबंधी आहे.
5.171.9
एष चेदिपतिः शूरः सह पुत्रेण भारत ।
महारथानां सुकरं महत्कर्म करिष्यति ॥ ५.१७१.९ ॥
हे भारता, हा शूर चेदिपती आपल्या पुत्रासह महारथ्यांनाही सहज नसलेले मोठे कर्म करेल.
5.171.10
क्षत्रधर्मरतो मह्यं मतः परपुरंजयः ।
क्षत्रदेवस्तु राजेन्द्र पाण्डवेषु रथोत्तमः ॥ ५.१७१.१० ॥
क्षत्रधर्मात रत असलेला, शत्रूची नगरे जिंकणारा क्षत्रदेव माझ्या मते, हे राजेंद्रा, पांडवांमधील श्रेष्ठ रथी आहे.
5.171.11
जयन्तश्चामितौजाश्च सत्यजिच्च महारथः ।
महारथा महात्मानः सर्वे पाञ्चालसत्तमाः ॥ ५.१७१.११ ॥
जयंत, अमितौजा आणि महारथी सत्यजित् — हे सर्व पांचालांमधील श्रेष्ठ महात्मे महारथी आहेत.
5.171.12
योत्स्यन्ते समरे तात संरब्धा इव कुञ्जराः ।
अजो भोजश्च विक्रान्तौ पाण्डवार्थे महारथौ ॥ ५.१७१.१२ ॥
हे तात, संतप्त हत्तींप्रमाणे हे युद्धात लढतील. पांडवांसाठी पराक्रमी अज आणि भोज हे दोन महारथी आहेत.
5.171.13
योत्स्येते बलिनौ शूरौ परं शक्त्या यतिष्यतः ।
शीघ्रास्त्राश्चित्रयोद्धारः कृतिनो दृढविक्रमाः ॥ ५.१७१.१३ ॥
ते दोघे बलवान आणि शूर आहेत; पूर्ण शक्तीनिशी ते लढतील. ते वेगवान अस्त्रांनी युक्त, विचित्रपणे लढणारे, कुशल आणि दृढ पराक्रमी आहेत.
5.171.14
केकयाः पञ्च राजेन्द्र भ्रातरो दृढविक्रमाः ।
सर्वे चैव रथोदाराः सर्वे लोहितकध्वजाः ॥ ५.१७१.१४ ॥
हे राजेंद्रा, केकयांचे पाच बंधू दृढ पराक्रमी आहेत. ते सर्व श्रेष्ठ रथी असून त्यांचे सर्व ध्वज लाल आहेत.
5.171.15
काशिकः सुकुमारश्च नीलो यश्चापरो नृप ।
सूर्यदत्तश्च शङ्खश्च मदिराश्वश्च नामतः ॥ ५.१७१.१५ ॥
हे नृपा, काशिक, सुकुमार, नील आणि दुसरा; सूर्यदत्त, शंख आणि मदिराश्व नावाचे.
5.171.16
सर्व एव रथोदाराः सर्वे चाहवलक्षणाः ।
सर्वास्त्रविदुषः सर्वे महात्मानो मता मम ॥ ५.१७१.१६ ॥
ते सर्व श्रेष्ठ रथी आहेत, सर्व युद्धलक्षणांनी युक्त आहेत. सर्व सर्वास्त्रांचे जाणकार आहेत; माझ्या मते ते सर्व महात्मे आहेत.
5.171.17
वार्धक्षेमिर्महाराज मतो मम महारथः ।
चित्रायुघश्च नृपतिर्मतो मे रथसत्तमः ॥ ५.१७१.१७ ॥
हे महाराजा, वार्धक्षेमि माझ्या मते महारथी आहे. आणि राजा चित्रायुधही माझ्या मते श्रेष्ठ रथी आहे.
5.171.18
स हि सङ्ग्रामशोभी च भक्तश्चापि किरीटिनः ।
चेकितानः सत्यधृतिः पाण्डवानां महारथौ ।
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्रौ रथोदारौ मतौ मम ॥ ५.१७१.१८ ॥
तो युद्धात शोभणारा आहे आणि किरीटीचा (अर्जुनाचा) भक्तही आहे. चेकितान आणि सत्यधृती हे पांडवांचे दोन महारथी आहेत. या दोन पुरुषव्याघ्रांना मी श्रेष्ठ रथी मानतो.
5.171.19
व्याघ्रदत्तश्च राजेन्द्र चन्द्रसेनश्च भारत ।
मतौ मम रथोदारौ पाण्डवानां न संशयः ॥ ५.१७१.१९ ॥
हे राजेंद्रा, हे भारता, व्याघ्रदत्त आणि चंद्रसेन हे पांडवांचे उदार रथी आहेत असे माझे मत आहे; यात संशय नाही.
5.171.20
सेनाबिन्दुश्च राजेन्द्र क्रोधहन्ता च नामतः ।
यः समो वासुदेवेन भीमसेनेन वा विभो ॥ ५.१७१.२० ॥
हे राजेंद्रा, सेनाबिंदू आणि क्रोधहंता नावाचे, जे हे विभो, वासुदेव किंवा भीमसेन यांच्या बरोबरीचे आहेत.
5.171.21
स योत्स्यति हि विक्रम्य समरे तव सैनिकैः ।
मां च द्रोणं कृपं चैव यथा संमन्यते भवान् ॥ ५.१७१.२१ ॥
तुम्हाला वाटते त्याप्रमाणे, तो युद्धात पराक्रमाने तुमच्या सैनिकांशी लढेल; माझ्याशी, द्रोण आणि कृपाशीही.
5.171.22
तथा स समरश्लाघी मन्तव्यो रथसत्तमः ।
काश्यः परमशीघ्रास्त्रः श्लाघनीयो नरोत्तमः ॥ ५.१७१.२२ ॥
तसेच तो युद्धात अभिमानी, रथींमध्ये श्रेष्ठ मानला जावा; काश्य, अस्त्रांमध्ये अत्यंत वेगवान, प्रशंसनीय नरोत्तम.
5.171.23
रथ एकगुणो मह्यं ज्ञेयः परपुरंजयः ।
अयं च युधि विक्रान्तो मन्तव्योष्टगुणो रथः ॥ ५.१७१.२३ ॥
माझ्या दृष्टीने तो एका गुणाचा रथी समजावा, हे परपुरंजया; आणि हा युद्धात पराक्रमी रथी आठ गुणांचा मानावा.
5.171.24
सत्यजित्समरश्लाघी द्रुपदस्यात्मजो युवा ।
गतः सोऽतिरथत्वं हि धृष्टद्युम्नेन संमितः ॥ ५.१७१.२४ ॥
सत्यजित्, युद्धात अभिमानी, द्रुपदाचा तरुण पुत्र; तो निश्चितच अतिरथत्व पावला आहे, धृष्टद्युम्नाच्या बरोबरीचा.
5.171.25
पाण्डवानां यशस्कामः परं कर्म करिष्यति ।
अनुरक्ताश्च शूरश्च रथोऽयमपरो महान् ॥ ५.१७१.२५ ॥
पांडवांच्या यशाची इच्छा करणारा हा शूर आणि अनुरक्त दुसरा महान रथी उत्तम कर्म करील.
5.171.26
पाण्ड्यराजो महावीर्यः पाण्डवानां धुरंधरः ।
दृढधन्वा महेष्वासः पाण्डवानां महारथः ॥ ५.१७१.२६ ॥
पांड्यराज महापराक्रमी, पांडवांचा धुरंधर, दृढधन्वा, महान धनुर्धर आणि पांडवांचा महारथी आहे.
5.171.27
श्रेणिमान्कौरवश्रेष्ठ वसुदानश्च पार्थिवः ।
उभावेतावतिरथौ मतौ परपुरंजयौ ॥ ५.१७१.२७ ॥
हे कौरवश्रेष्ठा, श्रेणिमान आणि राजा वसुदान — हे दोघे अतिरथी मानले जातात, शत्रुनगरे जिंकणारे.