మహాభారతం · అధ్యాయం 5.171
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.171.1
पाञ्चालराजस्य सुतो राजन्परपुरंजयः ।
शिखण्डी रथमुख्यो मे मतः पार्थस्य भारत ॥ ५.१७१.१ ॥
భీష్ముడు అన్నాడు: ఓ రాజా, పాంచాల రాజు కుమారుడు శిఖండి, శత్రు నగరాలను జయించువాడు, పార్థుని (అర్జునుని) శ్రేష్ఠ రథికుడని నా అభిప్రాయం, ఓ భరతవంశీయుడా.
5.171.2
एष योत्स्यति संग्रामे नाशयन्पूर्वसंस्थितम् ।
परं यशो विप्रथयंस्तव सेनासु भारत ॥ ५.१७१.२ ॥
ఇతడు యుద్ధంలో పోరాడుతాడు, ముందే నిలిపిన సేనలను నాశనం చేస్తూ, ఓ భరతవంశీయుడా, నీ సేనలలో గొప్ప కీర్తిని వ్యాపింపజేస్తూ.
5.171.3
एतस्य बहुलाः सेनाः पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः ।
तेनासौ रथवंशेन महत्कर्म करिष्यति ॥ ५.१७१.३ ॥
అతనికి అనేక సేనలు ఉన్నాయి, పాంచాలులు, ప్రభద్రకులు కూడా; ఆ రథవంశం ద్వారా అతడు మహత్కార్యం చేస్తాడు.
5.171.4
धृष्टद्युम्नश्च सेनानीः सर्वसेनासु भारत ।
मतो मेऽतिरथो राजन्द्रोणशिष्यो महारथः ॥ ५.१७१.४ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు సర్వ సేనలకు సేనాపతి, ఓ భరతవంశీయుడా; నా అభిప్రాయంలో అతడు అతిరథుడు, ఓ రాజా, ద్రోణుని శిష్యుడు, మహారథుడు.
5.171.5
एष योत्स्यति संग्रामे सूदयन्वै परान्रणे ।
भगवानिव संक्रुद्धः पिनाकी युगसंक्षये ॥ ५.१७१.५ ॥
ఇతడు యుద్ధంలో పోరాడుతాడు, రణంలో శత్రువులను సంహరిస్తూ, యుగాంతంలో కోపించిన భగవానుడు పినాకి (శివుడు) వలె.
5.171.6
एतस्य तद्रथानीकं कथयन्ति रणप्रियाः ।
बहुत्वात्सागरप्रख्यं देवानामिव संयुगे ॥ ५.१७१.६ ॥
అతని రథసేనను యుద్ధప్రియులు చెబుతారు, దాని విశాలత్వం వలన సముద్రంలా, యుద్ధంలో దేవతల సేనలా.
5.171.7
क्षत्रधर्मा तु राजेन्द्र मतो मेऽर्धरथो नृप ।
धृष्टद्युम्नस्य तनयो बाल्यान्नातिकृतश्रमः ॥ ५.१७१.७ ॥
రాజేంద్రా, నా అభిప్రాయంలో క్షత్రధర్మంలో నిమగ్నుడైన అర్ధరథుడు ధృష్టద్యుమ్నుని కుమారుడు; బాల్యం వల్ల అతడు ఇంకా ఎక్కువ శ్రమ చేయలేదు.
5.171.8
शिशुपालसुतो वीरश्चेदिराजो महारथः ।
धृष्टकेतुर्महेष्वासः संबन्धी पाण्डवस्य ह ॥ ५.१७१.८ ॥
శిశుపాలుని కుమారుడు, వీరుడు, చేదిరాజు అయిన ధృష్టకేతువు మహారథుడు, గొప్ప విలుకాడు; పాండవులకు బంధువు.
5.171.9
एष चेदिपतिः शूरः सह पुत्रेण भारत ।
महारथानां सुकरं महत्कर्म करिष्यति ॥ ५.१७१.९ ॥
భారతా, ఈ శూర చేదిపతి తన కుమారునితో కలిసి మహారథులకు సులభం కాని మహాకార్యాన్ని చేస్తాడు.
5.171.10
क्षत्रधर्मरतो मह्यं मतः परपुरंजयः ।
क्षत्रदेवस्तु राजेन्द्र पाण्डवेषु रथोत्तमः ॥ ५.१७१.१० ॥
క్షత్రధర్మంలో నిరతుడైన, శత్రునగరాలను జయించేవాడైన క్షత్రదేవుడు నా అభిప్రాయంలో పాండవులలో శ్రేష్ఠ రథికుడు, రాజేంద్రా.
5.171.11
जयन्तश्चामितौजाश्च सत्यजिच्च महारथः ।
महारथा महात्मानः सर्वे पाञ्चालसत्तमाः ॥ ५.१७१.११ ॥
జయంతుడు, అమితౌజుడు, మహారథుడు సత్యజిత్తు — వీరందరూ పాంచాలులలో శ్రేష్ఠులైన మహాత్మ మహారథులు.
5.171.12
योत्स्यन्ते समरे तात संरब्धा इव कुञ्जराः ।
अजो भोजश्च विक्रान्तौ पाण्डवार्थे महारथौ ॥ ५.१७१.१२ ॥
తాతా, కోపించిన ఏనుగుల వలె వీరు యుద్ధంలో పోరాడుతారు. పాండవుల కోసం పరాక్రమశాలురైన అజుడు, భోజుడు అనే ఇద్దరు మహారథులు.
5.171.13
योत्स्येते बलिनौ शूरौ परं शक्त्या यतिष्यतः ।
शीघ्रास्त्राश्चित्रयोद्धारः कृतिनो दृढविक्रमाः ॥ ५.१७१.१३ ॥
ఆ ఇద్దరు బలవంతులు, శూరులు తమ పూర్తి శక్తితో పోరాడుతారు. వారు శీఘ్ర అస్త్రాలు కలవారు, విచిత్రంగా పోరాడేవారు, నైపుణ్యం కలవారు, దృఢ పరాక్రమం కలవారు.
5.171.14
केकयाः पञ्च राजेन्द्र भ्रातरो दृढविक्रमाः ।
सर्वे चैव रथोदाराः सर्वे लोहितकध्वजाः ॥ ५.१७१.१४ ॥
ఓ రాజేంద్రా, కేకయ రాజ్యానికి చెందిన ఐదుగురు సోదరులు దృఢ పరాక్రములు. వారందరూ శ్రేష్ఠ రథికులు; వారి ధ్వజాలన్నీ ఎర్రనివి.
5.171.15
काशिकः सुकुमारश्च नीलो यश्चापरो नृप ।
सूर्यदत्तश्च शङ्खश्च मदिराश्वश्च नामतः ॥ ५.१७१.१५ ॥
ఓ రాజా, కాశికుడు, సుకుమారుడు, నీలుడు, మరొకడు; సూర్యదత్తుడు, శంఖుడు, మదిరాశ్వుడు అనే పేర్లతో.
5.171.16
सर्व एव रथोदाराः सर्वे चाहवलक्षणाः ।
सर्वास्त्रविदुषः सर्वे महात्मानो मता मम ॥ ५.१७१.१६ ॥
వారందరూ శ్రేష్ఠ రథికులు; అందరూ యుద్ధ లక్షణాలు కలవారు. అందరూ సర్వాస్త్రాలను ఎరిగినవారు; నా అభిప్రాయంలో వారందరూ మహాత్ములు.
5.171.17
वार्धक्षेमिर्महाराज मतो मम महारथः ।
चित्रायुघश्च नृपतिर्मतो मे रथसत्तमः ॥ ५.१७१.१७ ॥
ఓ మహారాజా, వార్ధక్షేమి నా అభిప్రాయంలో మహారథుడు. రాజు చిత్రాయుధుడు కూడా నా అభిప్రాయంలో శ్రేష్ఠ రథికుడు.
5.171.18
स हि सङ्ग्रामशोभी च भक्तश्चापि किरीटिनः ।
चेकितानः सत्यधृतिः पाण्डवानां महारथौ ।
द्वाविमौ पुरुषव्याघ्रौ रथोदारौ मतौ मम ॥ ५.१७१.१८ ॥
అతడు యుద్ధంలో శోభించేవాడు, కిరీటి (అర్జునుని) భక్తుడు కూడా. చేకితానుడు, సత్యధృతి పాండవుల ఇద్దరు మహారథులు. ఈ ఇద్దరు పురుషవ్యాఘ్రులను నేను శ్రేష్ఠ రథికులుగా భావిస్తాను.
5.171.19
व्याघ्रदत्तश्च राजेन्द्र चन्द्रसेनश्च भारत ।
मतौ मम रथोदारौ पाण्डवानां न संशयः ॥ ५.१७१.१९ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ఓ భారతా, వ్యాఘ్రదత్తుడు మరియు చంద్రసేనుడు కూడా పాండవుల ఉదార రథికులని నా అభిప్రాయం; ఇందులో సందేహం లేదు.
5.171.20
सेनाबिन्दुश्च राजेन्द्र क्रोधहन्ता च नामतः ।
यः समो वासुदेवेन भीमसेनेन वा विभो ॥ ५.१७१.२० ॥
ఓ రాజేంద్రా, సేనాబిందుడు మరియు క్రోధహంతా అనే పేర్ల వారు, ఓ విభూ, వాసుదేవునికి లేదా భీమసేనునికి సమానులు.
5.171.21
स योत्स्यति हि विक्रम्य समरे तव सैनिकैः ।
मां च द्रोणं कृपं चैव यथा संमन्यते भवान् ॥ ५.१७१.२१ ॥
మీరు భావించినట్లే, అతడు మీ సైనికులతో యుద్ధంలో పరాక్రమంతో పోరాడతాడు; నాతో, ద్రోణునితో, కృపునితో కూడా.
5.171.22
तथा स समरश्लाघी मन्तव्यो रथसत्तमः ।
काश्यः परमशीघ्रास्त्रः श्लाघनीयो नरोत्तमः ॥ ५.१७१.२२ ॥
అలాగే అతడు యుద్ధంలో ప్రశంసార్హుడు, రథికులలో ఉత్తముడిగా భావించబడాలి; కాశ్యుడు, అస్త్రాలలో అత్యంత వేగవంతుడు, ప్రశంసనీయ నరోత్తముడు.
5.171.23
रथ एकगुणो मह्यं ज्ञेयः परपुरंजयः ।
अयं च युधि विक्रान्तो मन्तव्योष्टगुणो रथः ॥ ५.१७१.२३ ॥
నా దృష్టిలో అతడు ఒక్క గుణమున్న రథికుడని తెలుసుకోవాలి, ఓ పరపురంజయా; ఇతడు యుద్ధంలో పరాక్రమవంతుడు, ఎనిమిది గుణాలున్న రథికుడిగా భావించబడాలి.
5.171.24
सत्यजित्समरश्लाघी द्रुपदस्यात्मजो युवा ।
गतः सोऽतिरथत्वं हि धृष्टद्युम्नेन संमितः ॥ ५.१७१.२४ ॥
సత్యజిత్తు, యుద్ధంలో ప్రశంసార్హుడు, ద్రుపదుని యువ కుమారుడు; అతడు నిశ్చయంగా అతిరథత్వాన్ని పొందాడు, ధృష్టద్యుమ్నునితో సమానుడు.
5.171.25
पाण्डवानां यशस्कामः परं कर्म करिष्यति ।
अनुरक्ताश्च शूरश्च रथोऽयमपरो महान् ॥ ५.१७१.२५ ॥
పాండవుల కీర్తిని కోరే ఈ శూరుడు, అనురక్తుడు, మరో మహారథుడు గొప్ప కార్యం చేస్తాడు.
5.171.26
पाण्ड्यराजो महावीर्यः पाण्डवानां धुरंधरः ।
दृढधन्वा महेष्वासः पाण्डवानां महारथः ॥ ५.१७१.२६ ॥
పాండ్యరాజు మహావీర్యుడు, పాండవులకు ధురంధరుడు, దృఢధన్వి, మహేష్వాసుడు, పాండవుల మహారథుడు.
5.171.27
श्रेणिमान्कौरवश्रेष्ठ वसुदानश्च पार्थिवः ।
उभावेतावतिरथौ मतौ परपुरंजयौ ॥ ५.१७१.२७ ॥
కౌరవశ్రేష్ఠా, శ్రేణిమంతుడు, రాజు వసుదానుడు — వీరిద్దరూ అతిరథులుగా భావించబడ్డారు, శత్రునగరాలను జయించేవారు.