મહાભારત · અધ્યાય 5.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.22.1
प्राप्तानाहुः सञ्जय पाण्डुपुत्रा-
नुपप्लव्ये तान्विजानीहि गत्वा।
अजातशत्रुं च सभाजयेथा ।
दिष्ट्या वनाद्ग्राममुपस्थितस्त्वम् ॥ ५.२२.१ ॥
સંજય, પાંડુપુત્રો ઉપપ્લવ્યમાં આવી પહોંચ્યા છે એમ કહેવાય છે. જઈને તેમની સ્થિતિ જાણી લે અને અજાતશત્રુનું સન્માન કરજે. સદ્ભાગ્યે તું વનમાંથી ગામમાં પાછો ફર્યો છે.
5.22.2
सर्वान्वदेः सञ्जय स्वस्तिमन्तः ।
कृच्छ्रं वासमतदर्हा निरुष्य।
तेषां शान्तिर्विद्यतेऽस्मासु शीघ्रं ।
मिथ्यापेतानामुपकारिणां सताम् ॥ ५.२२.२ ॥
સંજય, તે સૌને કહેજે કે તેઓ સુખરૂપ રહે. તેઓ આવા કઠિન વાસને યોગ્ય ન હતા, છતાં તેમણે તે સહન કર્યો. અસત્યથી દૂર અને ઉપકારી એવા સજ્જનો સાથે આપણી શાંતિ જલદી થઈ શકે.
5.22.3
नाहं क्वचित्सञ्जय पाण्डवानां ।
मिथ्यावृत्तिं कांचन जात्वपश्यम्।
सर्वां श्रियं ह्यात्मवीर्येण लब्धां ।
पर्याकार्षुः पाण्डवा मह्यमेव ॥ ५.२२.३ ॥
સંજય, પાંડવોનું કોઈ કપટી વર્તન મેં ક્યારેય જોયું નથી. પોતાના પરાક્રમથી મેળવેલી બધી સંપત્તિ પાંડવોએ મને જ સોંપી દીધી.
5.22.4
दोषं ह्येषां नाध्यगच्छं परीच्छ-
न्सूक्ष्मं कंचिद्येन गर्हेय पार्थान्।
धर्मार्थाभ्यां कर्म कुर्वन्ति नित्यं ।
सुखप्रिये नानुरुध्यन्ति कामात् ॥ ५.२२.४ ॥
તેમનામાં કોઈ દોષ છે કે કેમ તે મેં સૂક્ષ્મ રીતે શોધ્યું; પૃથાના પુત્રોની નિંદા કરી શકાય એવો નાનો દોષ પણ મને મળ્યો નહિ. તેઓ સદા ધર્મ અને અર્થ અનુસાર કર્મ કરે છે; સુખપ્રિય હોવા છતાં કામને વશ થતા નથી.
5.22.5
धर्मं शीतं क्षुत्पिपासे तथैव ।
निद्रां तन्द्रीं क्रोधहर्षौ प्रमादम्।
धृत्या चैव प्रज्ञया चाभिभूय ।
धर्मार्थयोगान्प्रयतन्ति पार्थाः ॥ ५.२२.५ ॥
ધર્મ, ઠંડી, ભૂખ, તરસ, તેમજ નિદ્રા, આળસ, ક્રોધ, હર્ષ અને પ્રમાદ—આને ધૈર્ય અને પ્રજ્ઞાથી જીતીને પાર્થો ધર્મ અને અર્થના યોગ માટે પ્રયત્ન કરે છે.
5.22.6
र्दुर्योधनात्क्षुद्रतराच्च कर्णात् ॥ ५.२२.६ ॥
દુર્યોધનથી, અને તેનાથી પણ વધુ ક્ષુદ્ર કર્ણથી.
5.22.7
पुत्रो मह्यं मृत्युवशं जगाम ।
दुर्योधनः सञ्जय रागबुद्धिः।
तेषां हीमौ हीनसुखप्रियाणां ।
महात्मनां संजनयतो हि तेजः ॥ ५.२२.७ ॥
મારો પુત્ર દુર્યોધન, હે સંજય, રાગબુદ્ધિથી મૃત્યુના વશમાં ગયો. સુખપ્રિયતા ગુમાવેલા એ મહાત્માઓનું તેજ વધારતા આ બંને…
5.22.8
उत्थानवीर्यः सुखमेधमानो ।
दुर्योधः सुकृतं मन्यते तत्।
तेषां भागं यच्च मन्येत बालः ।
शक्यं हर्तुं जीवतां पाण्डवानाम् ॥ ५.२२.८ ॥
ઉદ્યમના વીર્યથી સુખપૂર્વક વધતો દુર્યોધન તેને સુકૃત માને છે; પાંડવો જીવિત હોય ત્યારે, મૂર્ખ જેને તેમનો ભાગ માને તે છીનવવું શક્ય છે.
5.22.9
यस्यार्जुनः पदवीं केशवश्च ।
वृकोदरः सात्यकोऽजातशत्रोः ।
माद्रीपुत्रौ सृञ्जयाश्चापि यान्ति ।
पुरा युद्धात्साधु तस्य प्रदानम् ॥ ५.२२.९ ॥
અર્જુન અને કેશવ, વૃકોદર, સાત્યકિ, અજાતશત્રુના, માદ્રીના બે પુત્રો અને સૃંજયો જેના માર્ગે ચાલે છે — યુદ્ધ પહેલાં તેને સારી રીતે દાન આપવું યોગ્ય છે.
5.22.10
सह्येवैकः पृथिवीं सव्यसाची ।
गाण्डीवधन्वा प्रणुदेद्रथस्थः।
तथा जिष्णुः केशवोऽप्यप्रधृष्यो ।
लोकत्रयस्याधिपतिर्महात्मा ॥ ५.२२.१० ॥
એકલો સવ્યસાચી પૃથ્વીને સહન કરી શકે છે; ગાંડીવ ધનુષ ધારણ કરી રથ પર ઊભો રહીને તે તેને હલાવી શકે છે. તેવી જ રીતે વિજયી કેશવ પણ, જે અજેય છે અને ત્રણે લોકના અધિપતિ મહાત્મા છે.
5.22.11
तिष्ठेत कस्तस्य मर्त्यः पुरस्ता-
द्यः सर्वलोकेषु वरेण्य एकः।
पर्जन्यघोषान्प्रवपञ्शरौघा-
न्पतङ्गसङ्घानिव शीघ्रवेगान् ॥ ५.२२.११ ॥
મેઘગર્જના જેવો ઘોષ કરી, વેગવાન તીડના ટોળાની જેમ બાણોનો પ્રવાહ વરસાવનાર, સર્વ લોકોમાં એકલો શ્રેષ્ઠ એવા તેની સામે કયો મર્ત્ય ઊભો રહી શકે?
5.22.12
दिशं ह्युदीचीमपि चोत्तरान्कुरून् ।
गाण्डीवधन्वैकरथो जिगाय।
धनं चैपामाहरत्सव्यसाची ।
सेनानुगान्द्रविडांश्चैव चक्रे ॥ ५.२२.१२ ॥
ગાંડીવ ધનુષ ધારણ કરી એક જ રથથી ઉત્તર દિશા અને ઉત્તરના કુરુઓને પણ જીત્યા; સવ્યસાચી તેમનું ધન લઈ આવ્યો, સેના સહિત દ્રવિડોને પણ વશ કર્યા.
5.22.13
यश्चैव देवान्खाण्डवे सव्यसाची ।
गाण्डीवधन्वा प्रजिगाय सेन्द्रान्।
उपाहरत्पाण्डवो जातवेदसे ।
यशो मानं वर्धयन्पाण्डवानाम् ॥ ५.२२.१३ ॥
ખાંડવવનમાં ગાંડીવ ધનુષ ધારણ કરી ઇન્દ્ર સહિત દેવોને પણ જીતનાર; પાંડવે તે જાતવેદસને અર્પણ કર્યું, પાંડવોનું યશ અને માન વધારતાં.
5.22.14
गदाभृतां नास्ति समोऽत्र भीमा-
द्धस्त्यारोहो नास्ति समश्च तस्य।
रथेऽर्जुनादाहुरहीनमेनं ।
बाह्वोर्वलेनायुतनागवीर्यम् ॥ ५.२२.१४ ॥
ગદાધારીઓમાં અહીં ભીમ સમાન કોઈ નથી; હાથી પર સવારી કરવામાં પણ તેની બરાબરી કોઈ નથી. રથમાં તેને અર્જુનથી ઓછો કહેવાતો નથી; બાહુબળથી તે દસ હજાર હાથીઓના પરાક્રમવાળો છે.
5.22.15
सुशिक्षितः कृतवैरस्तरस्वी ।
दहेत्क्षुद्रांस्तरसा धार्तराष्ट्रान् ।
सदाऽत्यमर्षी न वलात्स शक्यो ।
युद्धे जेतुं वासवेनापि साक्षात् ॥ ५.२२.१५ ॥
તે સુશિક્ષિત, વૈર રાખનારો, તેજસ્વી છે. તે ક્ષુદ્ર ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોને બળપૂર્વક બાળી નાખશે. તે સદા અસહિષ્ણુ છે; યુદ્ધમાં બળથી તેને સાક્ષાત ઇન્દ્ર પણ જીતી શકે નહીં.
5.22.16
सुतेजसौ वलिनौ शीघ्रहस्तौ ।
सुशिक्षितौ भ्रातरौ फाल्गुनेन।
श्येनौ यथा पक्षिपूगान्रुजन्तौ ।
माद्रीपुत्रौ शेपयेतां न शत्रून् ॥ ५.२२.१६ ॥
તે બંને ભાઈઓ અત્યંત તેજસ્વી, બળવાન, ઝડપી હાથવાળા છે; ફાલ્ગુન (અર્જુન) દ્વારા સુશિક્ષિત છે. બાજ જેમ પક્ષીઓના ટોળાને કચડે, તેમ માદ્રીના બંને પુત્રો શત્રુઓને કચડી નાખશે, કંઈ બાકી નહીં રાખે.
5.22.17
एतद्बलं पूर्णमस्माकमेवं ।
यत्सत्यं तान्प्राप्य नास्तीति मन्ये।
तेषां मध्ये वर्तमानस्तरस्वी ।
धृष्टद्युम्नः पाण्डवानामिहैकः ॥ ५.२२.१७ ॥
આપણું આ સૈન્ય પૂર્ણ છે એમ હું માનું છું; ખરેખર તેમનો સામનો કરતાં આ કંઈ નથી એમ લાગે છે. તેમની વચ્ચે રહેલો તેજસ્વી ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પાંડવોમાં અહીં એકલો છે.
5.22.18
सहामात्यः सोमकानां प्रबर्हः ।
सन्त्यक्तात्मा पाण्डवार्थे श्रुतो मे।
अजातशत्रुं प्रसहेत कोऽन्यो ।
येषां स स्यादग्रणीर्वृष्णिसिंह ॥ ५.२२.१८ ॥
મંત્રીઓ સહિત, સોમકોમાં શ્રેષ્ઠ, પાંડવોના હિત માટે પોતાનો પ્રાણ ત્યાગી દેનારો—એવું મેં સાંભળ્યું છે. અજાતશત્રુ (યુધિષ્ઠિર)નો સામનો બીજો કોણ કરી શકે? જેમના અગ્રણી વૃષ્ણિસિંહ (કૃષ્ણ) છે.
5.22.19
सहोषितश्चरितार्थो वयस्थो ।
मात्स्येयानामधिपो वै विराटः।
स वै सपुत्रः पाण्डवार्थे च शश्व-
द्युधिष्ठिरे भक्त इति श्रुतं मे ॥ ५.२२.१९ ॥
સાથે રહેલો, જેનો હેતુ સિદ્ધ થયો છે, વયોવૃદ્ધ એવો મત્સ્યોનો અધિપતિ વિરાટ જ છે. તે પોતાના પુત્રો સહિત પાંડવોના હિતમાં સદા યુધિષ્ઠિરનો ભક્ત છે એવું મેં સાંભળ્યું છે.
5.22.20
अवरुद्धा रथिनः केकयेभ्यो ।
महेष्वासा भ्रातरः पञ्च सन्ति।
केकयेभ्यो राज्यमाकाङ्क्षमाणा ।
युद्धार्थिनश्रानुवसन्ति पार्थान् ॥ ५.२२.२० ॥
કેકયો દ્વારા રોકાયેલા, મહાન ધનુર્ધર રથી એવા પાંચ ભાઈઓ છે. કેકયો પાસેથી રાજ્ય ઇચ્છતા, યુદ્ધના અર્થી થઈને તેઓ પાર્થો સાથે રહે છે.
5.22.21
सर्वांश्च वीरान्पृथिवीपतीनां ।
समागतान्पाण्डवार्थे निविष्टान्।
शूरानहं भक्तिमतः शृणोमि ।
प्रीत्या युक्तान्संश्रितान्धर्मराजन् ॥ ५.२२.२१ ॥
પાંડવો માટે એકઠા થયેલા અને તેમના પક્ષમાં સ્થિત થયેલા સર્વ ભૂપતિઓના વીરોને, ભક્તિવાળા શૂરોને હું સાંભળું છું. હે ધર્મરાજ, તેઓ પ્રીતિથી યુક્ત થઈને તેમના જ આશ્રિત છે.
5.22.22
गिर्याश्रया दुर्गनिवासिनश्च ।
योधाः पृथिव्यां कुलजातिशुद्धाः।
म्लेच्छाश्च नानायुधवीर्यवन्तः ।
समागताः पाण्डवार्थे निविष्टाः ॥ ५.२२.२२ ॥
પર્વતોનો આશ્રય લેનારા, કિલ્લાઓમાં વસનારા યોદ્ધાઓ, પૃથ્વી પર કુળ અને જાતિથી શુદ્ધ યોદ્ધાઓ, અને અનેક આયુધોના પરાક્રમથી સમૃદ્ધ મ્લેચ્છો પાંડવોને માટે એકઠા થઈને ત્યાં સ્થિત છે.
5.22.23
पाण्ड्यश्च राजा समितीन्द्रकल्पो ।
योधप्रवीरैर्बहुभिः समेतः।
समागतः पाण्डवार्थे महात्मा ।
लोकप्रवीरोऽप्रतिवीर्यतेजाः ॥ ५.२२.२३ ॥
સભાઓમાં ઇન્દ્ર સમાન પાંડ્ય રાજા અનેક વીર યોદ્ધાઓ સાથે પાંડવો માટે આવ્યા છે. મહાત્મા, લોકવીર, જેમનું વીર્ય અને તેજ અપ્રતિમ છે.
5.22.24
अस्त्रं द्रोणादर्जुनाद्वासुदेवा-
त्कृपाद्भीष्माद्येन कृतं शृणोमि।
यं तं कार्ष्णिप्रतिममाहुरेकं ।
स सात्यकिः पाण्डवार्थे निविष्टः ॥ ५.२२.२४ ॥
દ્રોણ, અર્જુન, વાસુદેવ, કૃપ અને ભીષ્મ પાસેથી જેણે અસ્ત્રવિદ્યા મેળવી છે એમ હું સાંભળું છું. કૃષ્ણપુત્ર સમાન એકમાત્ર કહેવાતો તે સાત્યકિ પાંડવો માટે ઊભો રહ્યો છે.
5.22.25
उपाश्रिताश्चेदिकरूशकाश्च ।
सर्वोद्योगैर्भूमिपालाः समेताः।
तेषां मध्ये सूर्यमिवातपन्तं ।
श्रिया वृतं चेदिपतिं ज्वलन्तम् ॥ ५.२२.२५ ॥
ચેદિ અને કરૂષના રાજાઓ સર્વ પ્રયત્નોથી આશ્રય લઈને એકત્ર થયા છે. તેમની વચ્ચે સૂર્ય સમાન તપતો, વૈભવથી ઘેરાયેલો, પ્રજ્વલિત ચેદિપતિ.
5.22.26
अस्तम्भनीयं युधि मन्यमान्यो ।
ज्यां कर्षतां श्रेष्ठतमं पृथिव्याम् ।
सर्वोत्साहं क्षत्रियाणां निहत्य ।
प्रसह्य कृष्णस्तरसा संममर्द ॥ ५.२२.२६ ॥
યુદ્ધમાં અટકાવી ન શકાય એવો માનવામાં આવેલો, પૃથ્વી પર ધનુષ્યની દોરી ખેંચનારાઓમાં શ્રેષ્ઠતમ, ક્ષત્રિયોનો સર્વ ઉત્સાહ હણીને કૃષ્ણે બળપૂર્વક અને વેગથી તેમને કચડી નાખ્યા.
5.22.27
यशोमानौ वर्धयन्पाण्डवानां ।
पुराऽभिनच्छिशुपालं समीक्ष्य।
यस्य सर्वे वर्धयन्ति स्म मानं ।
करूशराजप्रमुखा नरेन्द्राः ॥ ५.२२.२७ ॥
પાંડવોનું યશ અને માન વધારનાર; પૂર્વે શિશુપાલને જોઈને તેને હણનાર; જેમનું માન બધા રાજાઓ, કરૂષરાજ મુખ્ય, વધારતા હતા.
5.22.28
तमसह्यं केशवं तत्र मत्वा ।
सुग्रीवयुक्तेन रथेन कृष्णम्।
संप्राद्रवंश्चेदिपतिं विहाय ।
सिंहं दृष्ट्वा क्षुद्रमृगा इवान्ये ॥ ५.२२.२८ ॥
ત્યાં કેશવને અજેય માનીને, સુગ્રીવ જોડેલા રથમાં કૃષ્ણને જોઈને, ચેદિપતિને છોડીને બીજાઓ ભાગી ગયા; સિંહને જોઈને નાના હરણો ભાગે તેમ.
5.22.29
यस्तं प्रतीपस्तरसा प्रत्युदीया-
दाशंसमानो द्वैरथे वासुदेवम् ।
सोऽशेत कृष्णेन हतः परासु-
र्वातेनेवोन्मथितः कर्णिकारः ॥ ५.२२.२९ ॥
જે તેની સામે ઝડપથી આગળ આવ્યો, દ્વંદ્વયુદ્ધમાં વાસુદેવને જીતવાની આશાથી; કૃષ્ણથી હણાઈને પ્રાણરહિત પડ્યો, પવનથી ઉખડી પડેલા કર્ણિકાર વૃક્ષ જેવો.
5.22.30
पराक्रमं मे यदवेदयन्त ।
तेषामर्थे सञ्जय केशवस्य।
अनुस्मरंस्तस्य कर्माणि विष्णो-
र्गावल्गणे नाधिगच्छामि शान्तिम् ॥ ५.२२.३० ॥
સંજય, તેમના વિશે મને જણાવાયેલ પરાક્રમ, કેશવના, વિષ્ણુના તે કર્મો યાદ કરીને, ગવલ્ગણના પુત્ર, મને શાંતિ મળતી નથી.
5.22.31
न जातु ताञ्छत्रुरन्यः सहेत ।
येषां स स्यादग्रणीर्वृष्णिसिंहः ।
प्रवेपते मे हृदयं भयेन ।
श्रुत्वा कृष्णावेकरथे समेतौ ॥ ५.२२.३१ ॥
તેમને બીજો કોઈ શત્રુ કદી સહન કરી શકે નહીં; જેમના અગ્રણી એ વૃષ્ણિસિંહ છે. બે કૃષ્ણો એક રથમાં ભેગા થયા છે એમ સાંભળીને, મારું હૃદય ભયથી ધ્રૂજે છે.
5.22.32
न चेद्गच्छेत्सङ्गरं मन्दबुद्धि-
स्ताभ्यां लभेच्छर्म तदा सुतो मे।
नो चेत्कुरून्सञ्जय निर्दहेता-
मिन्द्राविष्णू दैत्यसेनां यथैव ॥ ५.२२.३२ ॥
જો તે મંદબુદ્ધિ યુદ્ધમાં ન જાય, તો ત્યારે તે બંને પાસેથી મારો પુત્ર શાંતિ મેળવી શકે. નહિતર, હે સંજય, ઇન્દ્ર અને વિષ્ણુ જેમ દૈત્યસેનાને બાળે, તેમ તે બંને કુરુઓને બાળી નાખશે.
5.22.33
मते हि मे शक्रसमो धनञ्जयः ।
सनातनो वृष्णिवीरश्च विष्णुः।
धर्मारामो ह्रीनिषेवस्तरस्वी ।
कुन्तीपुत्रः पाण्डवोऽजातशत्रुः ॥ ५.२२.३३ ॥
મારા મતે ઇન્દ્ર સમાન ધનંજય છે; અને સનાતન વૃષ્ણિવીર વિષ્ણુ પણ. ધર્મમાં રમનાર, લજ્જાનું પાલન કરનાર, વેગવાન કુંતીપુત્ર પાંડવ અજાતશત્રુ છે.
5.22.34
दुर्योधनेन निकृतो मनस्वी ।
नो चेत्क्रुद्धः प्रदहेद्धार्तराष्ट्रान् ।
नाहं तथा ह्यर्जुनाद्वासुदेवा-
द्भीमाद्वाऽहं यमयोर्वा बिभेमि ॥ ५.२२.३४ ॥
દુર્યોધન દ્વારા અપમાનિત થયેલો તે મનસ્વી ક્રોધે ભરાઈને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને બાળે નહીં, તો હું એટલો ડરતો નથી; કારણ કે અર્જુન, વાસુદેવ, ભીમ કે યમના બે પુત્રોથી હું એટલો ડરતો નથી.
5.22.35
यथा राज्ञः क्रोधदीप्तस्य सूत ।
मन्योरहं भीततरः सदैव ।
महातपा ब्रह्मचर्येण युक्तः ।
सङ्कल्पोऽयं मानसस्तस्य सिद्ध्येत् ॥ ५.२२.३५ ॥
હે સૂત, ક્રોધે બળતા રાજાના ક્રોધથી હું હંમેશા વધુ ડરું છું. મહાતપસ્વી, બ્રહ્મચર્યયુક્ત તેનો આ માનસિક સંકલ્પ સિદ્ધ થાય.
5.22.36
तस्य क्रोधं सञ्जयाहं समीक्ष्य ।
स्थाने जानन्भृशमस्म्यद्य भीतः।
स गच्छ शीघ्रं प्रहितो रथेन ।
पाञ्चालराजस्य चमूनिवेशनम् ॥ ५.२२.३६ ॥
સંજય, તેનો ક્રોધ જોઈને, યથાર્થ જાણીને આજે હું અત્યંત ભયભીત છું. રથથી ઝડપથી જા, પાંચાલ રાજાના સૈન્ય-શિબિર તરફ મોકલાયેલો તું.
5.22.37
अजातशत्रुं कुशलं स्म पृच्छेः ।
पुनः पुनः प्रीतियुक्तं वदेस्त्वम्।
जनार्दनं चापि समेत्य तात ।
महामात्रं वीर्यवतामुदारम् ॥ ५.२२.३७ ॥
અજાતશત્રુની ખબરઅંતર અવશ્ય પૂછજે, વારંવાર પ્રેમથી બોલજે. હે તાત, જનાર્દનને પણ મળીને, વીરોમાં શ્રેષ્ઠ, ઉદાર મહામાત્ય સાથે.
5.22.38
अनामयं मद्वचनेन पृच्छे-
र्धृतराष्ट्रः पाण्डवैः शान्तिमीप्सुः ।
न तस्य किंचिद्वचनं न कुर्यात् ।
कुन्तीपुत्रो वासुदेवस्य सूत ॥ ५.२२.३८ ॥
મારા શબ્દોથી તેમની ખબરઅંતર પૂછું છું, પાંડવો સાથે શાંતિ ઇચ્છતા ધૃતરાષ્ટ્ર. તેમનું કોઈ વચન ન કરવું, હે સૂત, કુંતીપુત્ર વાસુદેવનું.
5.22.39
प्रियश्चैषामात्मसमश्च कृष्णो ।
विद्वांश्चैषां कर्मणि नित्ययुक्तः ।
समानीतान्पाण्डवान्सृञ्जयांश्च ।
जनार्दनं युयुधानं विराटम् ॥ ५.२२.३९ ॥
કૃષ્ણ તેમને પ્રિય અને આત્મા સમાન છે; વિદ્વાન અને સદા તેમના કાર્યમાં લાગેલા છે. પાંડવો, સૃંજયો, જનાર્દન, યુયુધાન અને વિરાટને એકત્ર કરાયેલા.
5.22.40
न मूर्च्छयेद्यन्न च युद्धहेतुः ॥ ५.२२.४० ॥
જે ભડકાવે નહીં અને યુદ્ધનું કારણ ન બને (તે).