महाभारत · अध्याय 5.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.57.1
कांस्तत्र सञ्जयापश्यः प्रीत्यर्थेन समागतान् ।
ये योत्स्यन्ते पाण्डवार्थे पुत्रस्य मम वाहिनीम् ॥ ५.५७.१ ॥
संजया, पांडवांसाठी माझ्या पुत्राच्या सेनेशी लढण्यासाठी तेथे जमलेले कोण कोण तू पाहिलेस?
5.57.2
मुख्यमन्धकवृष्णीनामपश्यं कृष्णमागतम् ।
चेकितानं च तत्रैव युयुधानं च सात्यकिम् ॥ ५.५७.२ ॥
तेथे अंधक आणि वृष्णी वंशातील प्रमुख वीरांना, आलेल्या कृष्णाला, चेकितानाला आणि सात्यकी युयुधानाला मी पाहिले.
5.57.3
पृथगक्षौहिणीभ्यां तु पाण्डवानभिसंश्रितौ ।
महारथौ समाख्यातावुभौ पुरुषमानिनौ ॥ ५.५७.३ ॥
दोन अक्षौहिणी सेनांसह पांडवांना आश्रय घेतलेले ते दोन महारथी, स्वतःला पुरुष मानणारे म्हणून प्रसिद्ध.
5.57.4
अक्षौहिण्याऽथ पाञ्चाल्यो दशभिस्तनयैर्वृतः ।
सत्यजित्प्रमुखैर्वीरैर्धृष्टद्युम्नपुरोगमैः । ॥ ५.५७.४ ॥
नंतर पांचालराजा एक अक्षौहिणी सेनेसह, दहा पुत्रांनी वेढलेला, सत्यजित प्रमुख असलेल्या आणि धृष्टद्युम्न पुढे असलेल्या वीरांसह आला.
5.57.5
द्रुपदो वर्धयन्मानं शिखण्डिपरिपालितः ।
उपायात्सर्वसैन्यानां प्रतिच्छाद्य तदा वपुः ॥ ५.५७.५ ॥
द्रुपद आपला मान वाढवीत, शिखंडीने संरक्षिलेला, तेव्हा सर्व सैन्यांत आपले शरीर लपवीत आला.
5.57.6
विराटः सह पुत्राभ्यां शङ्खेनैवोत्तरेण च ।
सूर्यदत्तादिभिर्वीरैर्मदिराक्षपुरोगमैः ॥ ५.५७.६ ॥
विराट आपल्या दोन पुत्रांसह, शंख आणि उत्तरासह, सूर्यदत्त इत्यादी वीरांसह, मदिराक्ष पुढे असताना आला.
5.57.7
सहितः पृथिवीपालो भ्रातृभिस्तनयैस्तथा ।
अक्षौहिण्यैव सैन्यानां वृतः पार्थं समाश्रितः ॥ ५.५७.७ ॥
पृथ्वीपाल (राजा) आपले बंधू आणि पुत्र यांच्यासह, एका अक्षौहिणी सैन्याने वेढलेला, पार्थाला शरण गेला.
5.57.8
जारासन्धिर्मागधश्च धृष्टकेतुश्च चेदिराट् ।
पृथक्पृथगनुप्राप्तौ पृथगक्षौहिणीवृतौ ॥ ५.५७.८ ॥
मगधाचा जरासंध आणि चेदींचा राजा धृष्टकेतू—हे दोघे वेगवेगळे आले; प्रत्येकजण एका अक्षौहिणीने वेढलेला होता.
5.57.9
केकया भ्रातरः पञ्च सर्वे लोहितकध्वजाः ।
अक्षौहिणीपरिवृताः पाण्डवानभिसंश्रिताः ॥ ५.५७.९ ॥
केकयांचे पाच बंधू, सर्वजण लाल ध्वजांसह, अक्षौहिणींनी वेढलेले, पांडवांना शरण गेले.
5.57.10
एतानेतावतस्तत्र तानपश्यं समागतान् ।
ये पाण्डवार्थे योत्स्यन्ति धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम् ॥ ५.५७.१० ॥
पांडवांसाठी धृतराष्ट्रपुत्राच्या सैन्याशी लढणारे इतके लोक तेथे जमलेले मी पाहिले.
5.57.11
यो वेद मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वमासुरम् ।
स तत्र सेनाप्रमुखे धृषटद्युम्नो महारथः ॥ ५.५७.११ ॥
जो मानुष, दैव, गांधर्व आणि आसुर व्यूह जाणतो, तो महारथी धृष्टद्युम्न तेथे सेनेच्या अग्रभागी आहे.
5.57.12
भीष्मः शान्तनवो राजन्भागः क्लृप्तः शिखण्डिनः ।
तं विराटोऽनुसंयाता सार्धं मत्स्यैः प्रहारिभिः ॥ ५.५७.१२ ॥
हे राजा, शंतनुपुत्र भीष्माचा भाग शिखंडीला नेमून दिला आहे; विराट प्रहार करणाऱ्या मत्स्यांसह त्याच्या मागे गेला.
5.57.13
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य भागो मद्राधिपो बली ।
तौ तु तत्राब्रुवन्केचिद्विषमौ नो मताविति ॥ ५.५७.१३ ॥
ज्येष्ठ पांडुपुत्राचा वाटा बलवान मद्राधिपती होता. तेथे काहींनी म्हटले की ते दोघे आमच्या मते असमान आहेत.
5.57.14
दुर्योधनः सहसुतः सार्धं भ्रातृशतेन च ।
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भीमसेनस्य भागतः ॥ ५.५७.१४ ॥
दुर्योधन आपल्या पुत्रांसह व शंभर भावांसह, तसेच पूर्वेकडील व दक्षिणेकडील लोक भीमसेनाच्या वाट्याला होते.
5.57.15
अर्जुनस्य तु भागेन कर्णे वैकर्तनो मतः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सैन्धवश्च जयद्रथः ॥ ५.५७.१५ ॥
अर्जुनाच्या वाट्याला विकर्तनपुत्र कर्ण मानला गेला. अश्वत्थामा, विकर्ण आणि सिंधुराज जयद्रथ.
5.57.16
अशक्याश्चैव ये केचित्पृथिव्यां शूरमानिनः ।
सर्वांस्तानर्जुनः पार्थः कल्पयामास भागतः ॥ ५.५७.१६ ॥
पृथ्वीवर जे कोणी अजेय आणि स्वतःला शूर मानणारे होते, त्या सर्वांना पार्थ अर्जुनाने वाटणीप्रमाणे नेमून दिले.
5.57.17
महेष्वांसा राजपुत्रा भ्रातरः पञ्च केकयाः ।
केकयानेव भागेन कृत्वा योत्स्यन्ति संयुगे ॥ ५.५७.१७ ॥
पाच भाऊ, महान धनुर्धर राजपुत्र केकय, केकयांनाच वाटणीत धरून युद्धात लढतील.
5.57.18
तेषामेव कृतो भागो मालवाः साल्वकास्तथा ।
त्रिगर्तानां च वै मुख्यौ यौ तौ संशप्तकाविति ॥ ५.५७.१८ ॥
त्यांचाच वाटा मालव आणि साल्व ठरवला गेला. त्रिगर्तांचे जे प्रमुख ते दोघे संशप्तक म्हटले गेले.
5.57.19
दुर्योधनसुताः सर्वे तथा दुःशासनस्य च ।
सौभद्रेण कृतो भागो राजा चैव बृहद्बलः ॥ ५.५७.१९ ॥
दुर्योधनाचे सर्व पुत्र आणि दुःशासनाचे पुत्र यांचा भाग सौभद्राने (अभिमन्यूने) ठरवला; राजा बृहद्बलाचाही भाग त्यानेच ठरवला.
5.57.20
द्रौपदेया महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः ।
धृष्टद्युम्नमुखा द्रोणमभियास्यन्ति भारत ॥ ५.५७.२० ॥
द्रौपदीचे महाधनुर्धर पुत्र, सुवर्णाच्या ध्वजांनी युक्त, धृष्टद्युम्नाच्या नेतृत्वाखाली, हे भारता, द्रोणावर चढाई करतील.
5.57.21
चेकितानः सोमदत्तं द्वैरथे योद्धुमिच्छति ।
भोजं तु कृतवर्माणं युयुधानो युयुत्सति ॥ ५.५७.२१ ॥
चेकितान सोमदत्ताशी द्वंद्वयुद्ध करू इच्छितो; युयुधान भोज कृतवर्म्याशी लढू इच्छितो.
5.57.22
सहदेवस्तु माद्रेयः शूरः संक्रन्दनो युधि ।
स्वमंशं कल्पयामास श्यालं ते सुबलात्मजम् ॥ ५.५७.२२ ॥
माद्रीचा पुत्र, युद्धात संक्रंदनासारखा शूर सहदेव, याने आपला भाग ठरवला — तुझा मेहुणा, सुबलाचा पुत्र (शकुनी) याच्यासाठी.
5.57.23
उलूकं चैव कैतव्यं ये च सारस्वता गणाः ।
नकुलः कल्पयामास भागं माद्रवतीसुतः ॥ ५.५७.२३ ॥
उलूक, कैतव्य आणि सारस्वत गण — त्यांचा भाग माद्रवतीचा पुत्र नकुल याने ठरवला.
5.57.24
ये चान्ये पार्थिवा राजन्प्रत्युद्यास्यन्ति सङ्गरे ।
समाह्वानेन तांश्चापि पाण्डुपुत्रा अकल्पयन् ॥ ५.५७.२४ ॥
हे राजा, युद्धात समोर येणाऱ्या इतर राजांनाही पांडुपुत्रांनी आव्हान देऊन निश्चित केले.
5.57.25
एवमेषामनीकानि प्रविभक्तानि भागशः ।
यत्ते कार्यं सपुत्रस्य क्रियतां तदकालिकम् ॥ ५.५७.२५ ॥
अशा प्रकारे त्यांची सेना भागाभागांत विभागली गेली आहे. पुत्रांसह आपल्याला जे करायचे आहे, ते तात्काळ करा.
5.57.26
न सन्ति सर्वे पुत्रा मे मूढा दुर्द्यूतदेविनः ।
येषां युद्धं बलवता भीमेन रणमूर्धनि ॥ ५.५७.२६ ॥
माझे सर्व पुत्र उरलेले नाहीत; ते मूर्ख आणि वाईट द्यूत खेळणारे आहेत. रणभूमीच्या अग्रभागी बलवान भीमाशी त्यांचे युद्ध होईल.
5.57.27
राजानः पार्थिवाः सर्वे प्रोक्षिताः कालधर्मणा ।
गाण्डीवाग्निं प्रवेक्ष्यन्ति पतङ्गा इव पावकम् ॥ ५.५७.२७ ॥
सर्व राजे कालधर्माने चिन्हांकित झाले आहेत; पतंग जसे अग्नीत शिरतात तसे ते गांडीवाच्या अग्नीत प्रवेश करतील.
5.57.28
विद्रुतां वाहिनीं मन्ये कृतवैरैर्महात्मभिः ।
तां रणे केऽनुयास्यन्ति प्रभग्नां पाण्डवैर्युधि ॥ ५.५७.२८ ॥
पाण्डवांनी रणात विखुरलेली ती सेना वैर धरणाऱ्या महात्म्यांपुढून पळालेली मी समजतो; युद्धात भंग पावलेल्या त्या सेनेचा पाठलाग कोण करील?
5.57.29
सर्वे ह्यतिरथाः शूराः कीर्तिमन्तः प्रतापिनः ।
सूर्यपावकयोस्तुल्यास्तेजसा समितिंजयाः ॥ ५.५७.२९ ॥
ते सर्व अतिरथ, शूर, कीर्तिमान आणि प्रतापी आहेत; तेजात सूर्य व अग्नीसमान आहेत; युद्धात विजय मिळवणारे आहेत.
5.57.30
येषां युधिष्ठिरो नेता गोप्ता च मधुसूदनः ।
योधौ च पाण्डवौ वीरौ सव्यसाचिवृकोदरौ ॥ ५.५७.३० ॥
ज्यांचा नेता युधिष्ठिर आणि रक्षक मधुसूदन आहे; आणि दोन वीर योद्धे पाण्डव, सव्यसाची (अर्जुन) आणि वृकोदर (भीम).
5.57.31
नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
सात्यकिर्द्रुपदश्चैव धृष्टकेतुश्च सानुजः ॥ ५.५७.३१ ॥
नकुल, सहदेव, पार्षत धृष्टद्युम्न, सात्यकी, द्रुपद आणि धाकट्या भावासह धृष्टकेतू.
5.57.32
उत्तमौजाश्च पाञ्चाल्यो युधामन्युश्च दुर्जयः ।
शिखण्डी क्षत्रदेवश्च तथा वैराटिरुत्तरः ॥ ५.५७.३२ ॥
उत्तमौजा, पांचाल्य, अजेय युधामन्यू, शिखंडी, क्षत्रदेव आणि विराटपुत्र उत्तर.
5.57.33
काशयश्चेदयश्चैव मत्स्याः सर्वे च सृञ्जयाः ।
विराटपुत्रो बभ्रुश्च पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः ॥ ५.५७.३३ ॥
काशी, चेदी, मत्स्य, सर्व सृंजय, विराटपुत्र, बभ्रू, पांचाल आणि प्रभद्रक.
5.57.34
येषांमिन्द्रोऽप्यकामानां न हरेत्पृथिवीमिमाम् ।
वीराणां रणधीराणां ये भिन्द्युः पर्वतानपि ॥ ५.५७.३४ ॥
त्यांच्या इच्छेविरुद्ध इंद्रसुद्धा ही पृथ्वी हिरावू शकणार नाही; रणधीर ते वीर पर्वतांनाही भेदू शकतात.
5.57.35
तान्सर्वगुणसंपन्नानमनुष्यप्रतापिनः ।
क्रोशतो मम दुष्पुत्रो योद्धुमिच्छति सञ्जय ॥ ५.५७.३५ ॥
संजया, सर्वगुणसंपन्न आणि अमानुष प्रतापी त्या वीरांशी मी ओरडत असतानाही माझा दुष्ट पुत्र युद्ध करू इच्छितो.
5.57.36
उभौ स्व एकजातीयौ तथोभौ भूमिगोचरौ ।
अथ कस्मात्पाण्डवानामेकतो मन्यसे जयम् ॥ ५.५७.३६ ॥
दोघेही आपल्याच कुळातले आहेत; दोघेही पृथ्वीवर चालणारे मनुष्य आहेत. मग पांडवांचाच विजय होईल असे एकतर्फी तुम्ही का मानता?
5.57.37
पितामहं च द्रोणं च कृपं कर्णं च दुर्जयम् ।
जयद्रथं सोमदत्तमश्वत्थामानमेव च ॥ ५.५७.३७ ॥
पितामह भीष्म, द्रोण, कृप, कर्ण, अजिंक्य जयद्रथ, सोमदत्त आणि अश्वत्थामा हेही.
5.57.38
सुतेजसो महेष्वासानिन्द्रोऽपि सहितोऽमरैः ।
अशक्तः समरे जेतुं किं पुनस्तात पाण्डवाः ॥ ५.५७.३८ ॥
अति तेजस्वी महाधनुर्धरांना देवांसह इंद्रसुद्धा युद्धात जिंकू शकत नाही; मग, हे तात, पांडवांची काय कथा?
5.57.39
सर्वे च पृथिवीपाला मदर्थे तात पाण्डवान् ।
आर्याः शस्त्रभृतः शूराः समर्थाः प्रतिबाधितुं ॥ ५.५७.३९ ॥
हे तात, माझ्यासाठी सर्व भूपाल पांडवांना अडवण्यास समर्थ आहेत; ते आर्य, शस्त्रधारी आणि शूर आहेत.
5.57.40
न मामकान्पाण्डवास्ते समर्थाः प्रतिवीक्षितुम् ।
पराक्रान्तो ह्यहं पाण्डून्सपुत्रान्योद्धुमाहवे ॥ ५.५७.४० ॥
पांडव माझ्या माणसांकडे डोळे वर करून पाहण्यासही समर्थ नाहीत; मी पराक्रमी आहे, पुत्रांसह पांडवांशी युद्धात लढण्यास समर्थ आहे.
5.57.41
मत्प्रियं पार्थिवाः सर्वे ये चिकीर्षन्ति भारत ।
ते तानावारयिष्यन्ति ऐणेयानिव तन्तुना ॥ ५.५७.४१ ॥
हे भारता, माझे प्रिय करू इच्छिणारे सर्व राजे त्यांना धाग्याने हरणे बांधावीत तसे अडवतील.
5.57.42
महता रथवंशेन शरजालैश्च मामकैः ।
अभिद्रुता भविष्यन्ति पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ॥ ५.५७.४२ ॥
प्रचंड रथसमूहाने आणि माझ्या माणसांच्या बाणजालांनी पांचाल पांडवांसह आक्रमिले जातील.
5.57.43
उन्मत्त इव मे पुत्रो विलपत्येष सञ्जय ।
न हि शक्तो रमे जेतुं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ५.५७.४३ ॥
संजया, माझा हा पुत्र वेड्यासारखा विलाप करत आहे. धर्मराज युधिष्ठिरावर विजय मिळवण्यास राम देखील समर्थ नाही.
5.57.44
जानाति हि यथा भीष्मः पाण्डवानां यशस्विनाम् ।
बलवत्तां सपुत्राणां धर्मज्ञानां महात्मनाम् ॥ ५.५७.४४ ॥
यशस्वी पांडव बलवान आहेत, पुत्रांसह आहेत, धर्म जाणणारे महात्मे आहेत, हे भीष्म चांगले जाणतो.
5.57.45
यतो नारोचयदयं विग्रहं तैर्महात्मभिः ।
किं तु सञ्जय मे ब्रूहि पुनस्तेषां विचेष्टितम् ॥ ५.५७.४५ ॥
त्या महात्म्यांशी युद्ध करण्यास हे संमत नव्हते. तरी संजया, त्यांच्या हालचाली मला पुन्हा सांग.
5.57.46
कस्तांस्तरस्विनो भूयः सन्दीपयति पाण्डवान् ।
अर्चिष्मतो महेष्वासान्हविषा पावकानिव ॥ ५.५७.४६ ॥
हविर्द्रव्याने अग्नी पेटवावेत तसे, त्या वेगवान, तेजस्वी, महाधनुर्धर पांडवांना पुन्हा कोण भडकावत आहे?
5.57.47
धृष्टद्युम्नः सदैवैतान्सन्दीपयति भारत ।
युद्ध्यध्वमिति माभैष्ट युद्धाद्भरतसत्तमाः ॥ ५.५७.४७ ॥
हे भरतवंशा, धृष्टद्युम्न नेहमी यांनाच भडकावतो—'युद्ध करा, युद्धाला भिऊ नका', हे भरतश्रेष्ठांनो.
5.57.48
ये केचित्पार्थिवास्तत्र धार्तराष्ट्रेण संवृताः ।
युद्धे समागमिष्यन्ति तुमुले शस्त्रसङ्कुले ॥ ५.५७.४८ ॥
तेथे धृतराष्ट्रपुत्राने वेढलेले काही राजे शस्त्रांनी भरलेल्या त्या तुमुल युद्धात एकत्र होतील.
5.57.49
तान्सर्वानाहवे क्रुद्धान्सानुबन्धान्समागतान् ।
अहमेकः समादास्ये तिमिर्यत्स्यानिवोदकात् ॥ ५.५७.४९ ॥
युद्धात संतप्त होऊन आपल्या अनुचरांसह जमलेल्या त्या सर्वांना मी एकटाच सामोरा जाईन, जसा पाण्यातून मासा पकडला जातो.
5.57.50
भीष्मं द्रोणं कृपं कर्णं द्रौणिं शल्यं सुयोधनम् ।
एतांश्चापि निरोत्स्यामि वेलेव मकरालयम् ॥ ५.५७.५० ॥
भीष्म, द्रोण, कृप, कर्ण, द्रौणी, शल्य आणि सुयोधन यांनाही मी समुद्राला किनारा रोखतो तसे रोखीन.
5.57.51
तथा ब्रुवन्तं धर्मात्मा प्राह राजा युधिष्ठिरः ।
तव धैर्यं च वीर्यं च पाञ्चालः पाण्डवैः सह ॥ ५.५७.५१ ॥
असे बोलणाऱ्याला धर्मात्मा राजा युधिष्ठिर म्हणाला: तुझे धैर्य आणि पराक्रम, आणि पांचाल पांडवांसह (आहेत).
5.57.52
सर्वे समधिरूढाः स्म सङ्ग्रामान्नः समुद्धर ।
जानामि त्वां महाबाहो क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम् ॥ ५.५७.५२ ॥
आम्ही सर्वजण पूर्णपणे अडकलो आहोत; युद्धातून आम्हाला सोडव. हे महाबाहो, तू क्षत्रधर्मात स्थिर आहेस हे मला ठाऊक आहे.
5.57.53
समर्थमेकं पर्याप्तं कौरवाणां विनिग्रहे ।
पुरस्तादुपयातानां कौरवाणां युयुत्सताम् ॥ ५.५७.५३ ॥
पुढे आलेल्या आणि युद्धाची इच्छा धरणाऱ्या कौरवांना रोखण्यात तू एकटाच समर्थ आणि पुरेसा आहेस.
5.57.54
भवत्ता यद्विधातव्यं तन्नः श्रेयः परंतप ।
सङ्ग्रामादपयातानां भग्नानां शरणैषिणाम् ॥ ५.५७.५४ ॥
हे परंतपा, तू जे करायला हवे तेच आमच्यासाठी कल्याणकारक आहे—युद्धातून परतलेल्या, भग्न झालेल्या, आश्रय शोधणाऱ्या आमच्यासाठी.
5.57.55
पौरुषं दर्शयञ्शूरो यस्तिष्ठेदग्रतः पुमान् ।
क्रीणीयात्तं सहस्रेण इति नीतिमतां मतम् ॥ ५.५७.५५ ॥
पौरुष दाखवत जो शूर वीर पुढे उभा राहतो, त्याला सहस्र (सुवर्णमुद्रा) देऊन विकत घ्यावे—हे नीतिज्ञांचे मत आहे.
5.57.56
स त्वं शूरश्च वीरश्च विक्रान्तश्च नरर्षभ ।
भयार्तानां परित्राता संयुगेषु न संशयः ॥ ५.५७.५६ ॥
तू शूर, वीर आणि पराक्रमी आहेस; हे नरश्रेष्ठा, युद्धांमध्ये भयग्रस्तांचा तूच रक्षक आहेस—यात संशय नाही.
5.57.57
एवं ब्रुवति कौन्तेये धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ।
धृष्टद्युम्न उवाचेदं मां वचो गतसाध्वसम् ।
सर्वाञ्जनपदान्सूत योधा दुर्योधनस्य ये ॥ ५.५७.५७ ॥
धर्मात्मा कौन्तेय युधिष्ठिर असे बोलत असता धृष्टद्युम्न निर्भय वाणीने मला म्हणाला—हे सूता, दुर्योधनाचे जे योद्धे सर्व जनपदांत आहेत (त्यांना सांग).
5.57.58
सबाह्लिकान्कुरून्ब्रूयाः प्रातिपेयाञ्शरद्वतः ।
सूतपुत्रं तथा द्रोणं सहपुत्रं जयद्रथम् ॥ ५.५७.५८ ॥
बाह्लिकांसह कुरूंना सांग, प्रातिपेयांना आणि शरद्वानाला सांग; सूतपुत्राला, पुत्रासह द्रोणाला आणि जयद्रथाला (सांग).
5.57.59
दुःशासनं विकर्णं च तथा दुर्योधनं नृपम् ।
भीष्मं च ब्रूहि गत्वा त्वमाशु गच्छ च माचिरम् ॥ ५.५७.५९ ॥
दुःशासन, विकर्ण, राजा दुर्योधन आणि भीष्म यांनाही सांग; तू जाऊन लवकर जा, उशीर करू नकोस.
5.57.60
युधिष्ठिरः साधुनैवाभ्युपेयो ।
मा वोऽवधीदर्जुनो देवगुप्तः।
राज्यं दद्ध्वं धर्मराजस्य तूर्णं ।
याचध्वं वै पाण्डवं लोकवीरम् ॥ ५.५७.६० ॥
युधिष्ठिराकडे न्यायमार्गानेच जावे. देवांनी संरक्षित अर्जुन तुम्हाला मारू नये. धर्मराजाला लवकर राज्य द्या; लोकवीर पांडवाजवळ याचना करा.
5.57.61
नैतादृशो हि योधोऽस्ति पृथिव्यामिह कश्चन ।
यथाविधः सव्यसाची पाण्डवः सत्यविक्रमः ॥ ५.५७.६१ ॥
या पृथ्वीवर सत्यपराक्रमी पांडव सव्यसाची (अर्जुन) यांच्यासारखा कोणीही योद्धा नाही.
5.57.62
देवैर्हि संभृतो दिव्यो रथो गाण्डीवधन्वनः ।
न सजेयोमनुष्येण मा स्म कृद्ध्वं मनो युधि ॥ ५.५७.६२ ॥
गांडीवधन्वा अर्जुनाचा दिव्य रथ देवांनी सिद्ध केला आहे; मनुष्य त्यावर आरूढ होऊ शकत नाही. म्हणून युद्धात मन विचलित करू नका.