ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 5.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.57.1
कांस्तत्र सञ्जयापश्यः प्रीत्यर्थेन समागतान् ।
ये योत्स्यन्ते पाण्डवार्थे पुत्रस्य मम वाहिनीम् ॥ ५.५७.१ ॥
ਸੰਜਯ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਲੋਕ ਤੂੰ ਵੇਖੇ?
5.57.2
मुख्यमन्धकवृष्णीनामपश्यं कृष्णमागतम् ।
चेकितानं च तत्रैव युयुधानं च सात्यकिम् ॥ ५.५७.२ ॥
ਉੱਥੇ ਅੰਧਕ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ, ਆਏ ਹੋਏ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ, ਚੇਕਿਤਾਨ ਅਤੇ ਸਾਤਿਆਕੀ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।
5.57.3
पृथगक्षौहिणीभ्यां तु पाण्डवानभिसंश्रितौ ।
महारथौ समाख्यातावुभौ पुरुषमानिनौ ॥ ५.५७.३ ॥
ਦੋ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੋਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਰਥੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
5.57.4
अक्षौहिण्याऽथ पाञ्चाल्यो दशभिस्तनयैर्वृतः ।
सत्यजित्प्रमुखैर्वीरैर्धृष्टद्युम्नपुरोगमैः । ॥ ५.५७.४ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ, ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸਤਿਆਜਿਤ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਆਇਆ।
5.57.5
द्रुपदो वर्धयन्मानं शिखण्डिपरिपालितः ।
उपायात्सर्वसैन्यानां प्रतिच्छाद्य तदा वपुः ॥ ५.५७.५ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਆਪਣਾ ਮਾਣ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੁਪਾ ਕੇ ਆਇਆ।
5.57.6
विराटः सह पुत्राभ्यां शङ्खेनैवोत्तरेण च ।
सूर्यदत्तादिभिर्वीरैर्मदिराक्षपुरोगमैः ॥ ५.५७.६ ॥
ਵਿਰਾਟ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਨਾਲ, ਸੂਰਿਆਦੱਤ ਆਦਿ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਮਦਿਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਆਇਆ।
5.57.7
सहितः पृथिवीपालो भ्रातृभिस्तनयैस्तथा ।
अक्षौहिण्यैव सैन्यानां वृतः पार्थं समाश्रितः ॥ ५.५७.७ ॥
ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਇੱਕ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਰਥ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
5.57.8
जारासन्धिर्मागधश्च धृष्टकेतुश्च चेदिराट् ।
पृथक्पृथगनुप्राप्तौ पृथगक्षौहिणीवृतौ ॥ ५.५७.८ ॥
ਮਗਧ ਦਾ ਜਰਾਸੰਧ ਅਤੇ ਚੇਦੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ—ਦੋਵੇਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਆਏ; ਹਰੇਕ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
5.57.9
केकया भ्रातरः पञ्च सर्वे लोहितकध्वजाः ।
अक्षौहिणीपरिवृताः पाण्डवानभिसंश्रिताः ॥ ५.५७.९ ॥
ਕੇਕਯ ਦੇ ਪੰਜ ਭਰਾ, ਸਾਰੇ ਲਾਲ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਏ।
5.57.10
एतानेतावतस्तत्र तानपश्यं समागतान् ।
ये पाण्डवार्थे योत्स्यन्ति धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम् ॥ ५.५७.१० ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਇੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ।
5.57.11
यो वेद मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वमासुरम् ।
स तत्र सेनाप्रमुखे धृषटद्युम्नो महारथः ॥ ५.५७.११ ॥
ਜੋ ਮਾਨੁਸ਼, ਦੈਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵਿਊਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਉੱਥੇ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਹੈ।
5.57.12
भीष्मः शान्तनवो राजन्भागः क्लृप्तः शिखण्डिनः ।
तं विराटोऽनुसंयाता सार्धं मत्स्यैः प्रहारिभिः ॥ ५.५७.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਵਿਰਾਟ ਪ੍ਰਹਾਰੀ ਮਤਸਯਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।
5.57.13
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य भागो मद्राधिपो बली ।
तौ तु तत्राब्रुवन्केचिद्विषमौ नो मताविति ॥ ५.५७.१३ ॥
ਜੇਠੇ ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਲਵਾਨ ਮਦਰਾਧਿਪਤੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਡੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸਮਾਨ ਹਨ।
5.57.14
दुर्योधनः सहसुतः सार्धं भ्रातृशतेन च ।
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भीमसेनस्य भागतः ॥ ५.५७.१४ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਨ।
5.57.15
अर्जुनस्य तु भागेन कर्णे वैकर्तनो मतः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सैन्धवश्च जयद्रथः ॥ ५.५७.१५ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਤਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ, ਵਿਕਰਣ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜੈਦਰਥ ਵੀ।
5.57.16
अशक्याश्चैव ये केचित्पृथिव्यां शूरमानिनः ।
सर्वांस्तानर्जुनः पार्थः कल्पयामास भागतः ॥ ५.५७.१६ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਅਜੇਯ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਰਵੀਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਥ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਹਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
5.57.17
महेष्वांसा राजपुत्रा भ्रातरः पञ्च केकयाः ।
केकयानेव भागेन कृत्वा योत्स्यन्ति संयुगे ॥ ५.५७.१७ ॥
ਪੰਜ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕੇਕਯ, ਕੇਕਯਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜਨਗੇ।
5.57.18
तेषामेव कृतो भागो मालवाः साल्वकास्तथा ।
त्रिगर्तानां च वै मुख्यौ यौ तौ संशप्तकाविति ॥ ५.५७.१८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਮਾਲਵ ਅਤੇ ਸਾਲਵ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਦੇ ਜੋ ਮੁੱਖ ਸਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੰਸ਼ਪਤਕ ਕਹੇ ਗਏ।
5.57.19
दुर्योधनसुताः सर्वे तथा दुःशासनस्य च ।
सौभद्रेण कृतो भागो राजा चैव बृहद्बलः ॥ ५.५७.१९ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੌਭਦ੍ਰ (ਅਭਿਮੰਨਿਊ) ਨੇ ਤਹਿ ਕੀਤਾ; ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਬਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਉਸੇ ਨੇ ਤਹਿ ਕੀਤਾ।
5.57.20
द्रौपदेया महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः ।
धृष्टद्युम्नमुखा द्रोणमभियास्यन्ति भारत ॥ ५.५७.२० ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨਗੇ।
5.57.21
चेकितानः सोमदत्तं द्वैरथे योद्धुमिच्छति ।
भोजं तु कृतवर्माणं युयुधानो युयुत्सति ॥ ५.५७.२१ ॥
ਚੇਕਿਤਾਨ ਸੋਮਦੱਤ ਨਾਲ ਦੋ-ਰਥੀ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਯੁਯੁਧਾਨ ਭੋਜ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.57.22
सहदेवस्तु माद्रेयः शूरः संक्रन्दनो युधि ।
स्वमंशं कल्पयामास श्यालं ते सुबलात्मजम् ॥ ५.५७.२२ ॥
ਮਾਦ੍ਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੰਕ੍ਰੰਦਨ ਵਰਗਾ ਸੂਰਵੀਰ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਤਹਿ ਕੀਤਾ — ਤੇਰੇ ਸਾਲੇ, ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਲਈ।
5.57.23
उलूकं चैव कैतव्यं ये च सारस्वता गणाः ।
नकुलः कल्पयामास भागं माद्रवतीसुतः ॥ ५.५७.२३ ॥
ਉਲੂਕ, ਕੈਤਵ੍ਯ ਅਤੇ ਸਾਰਸ੍ਵਤ ਗਣ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਦ੍ਰਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਕੁਲ ਨੇ ਤਹਿ ਕੀਤਾ।
5.57.24
ये चान्ये पार्थिवा राजन्प्रत्युद्यास्यन्ति सङ्गरे ।
समाह्वानेन तांश्चापि पाण्डुपुत्रा अकल्पयन् ॥ ५.५७.२४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਤਹਿ ਕੀਤਾ।
5.57.25
एवमेषामनीकानि प्रविभक्तानि भागशः ।
यत्ते कार्यं सपुत्रस्य क्रियतां तदकालिकम् ॥ ५.५७.२५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਕਰੋ।
5.57.26
न सन्ति सर्वे पुत्रा मे मूढा दुर्द्यूतदेविनः ।
येषां युद्धं बलवता भीमेन रणमूर्धनि ॥ ५.५७.२६ ॥
ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ; ਉਹ ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਜੂਏ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ। ਰਣ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਬਲਵਾਨ ਭੀਮ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।
5.57.27
राजानः पार्थिवाः सर्वे प्रोक्षिताः कालधर्मणा ।
गाण्डीवाग्निं प्रवेक्ष्यन्ति पतङ्गा इव पावकम् ॥ ५.५७.२७ ॥
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਕਾਲ-ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਗਾਂਡੀਵ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣਗੇ।
5.57.28
विद्रुतां वाहिनीं मन्ये कृतवैरैर्महात्मभिः ।
तां रणे केऽनुयास्यन्ति प्रभग्नां पाण्डवैर्युधि ॥ ५.५७.२८ ॥
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡਾਈ ਗਈ ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਵੈਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਈ ਹੈ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੀ ਉਸ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?
5.57.29
सर्वे ह्यतिरथाः शूराः कीर्तिमन्तः प्रतापिनः ।
सूर्यपावकयोस्तुल्यास्तेजसा समितिंजयाः ॥ ५.५७.२९ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਤਿਰਥੀ, ਸੂਰਮੇ, ਕੀਰਤੀਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਹਨ; ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
5.57.30
येषां युधिष्ठिरो नेता गोप्ता च मधुसूदनः ।
योधौ च पाण्डवौ वीरौ सव्यसाचिवृकोदरौ ॥ ५.५७.३० ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਮਧੁਸੂਦਨ; ਅਤੇ ਦੋ ਵੀਰ ਯੋਧੇ ਪਾਂਡਵ, ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ)।
5.57.31
नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
सात्यकिर्द्रुपदश्चैव धृष्टकेतुश्च सानुजः ॥ ५.५७.३१ ॥
ਨਕੁਲ, ਸਹਦੇਵ, ਪਾਰਸ਼ਤ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁੰਮਨ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ ਵੀ।
5.57.32
उत्तमौजाश्च पाञ्चाल्यो युधामन्युश्च दुर्जयः ।
शिखण्डी क्षत्रदेवश्च तथा वैराटिरुत्तरः ॥ ५.५७.३२ ॥
ਉੱਤਮੌਜਾ, ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ, ਅਜੇਯ ਯੁਧਾਮਨ੍ਯੂ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਦੇਵ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤਰ ਵੀ।
5.57.33
काशयश्चेदयश्चैव मत्स्याः सर्वे च सृञ्जयाः ।
विराटपुत्रो बभ्रुश्च पाञ्चालाश्च प्रभद्रकाः ॥ ५.५७.३३ ॥
ਕਾਸ਼ੀ, ਚੇਦੀ, ਮਤਸ੍ਯ, ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਭ੍ਰੂ, ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕ ਵੀ।
5.57.34
येषांमिन्द्रोऽप्यकामानां न हरेत्पृथिवीमिमाम् ।
वीराणां रणधीराणां ये भिन्द्युः पर्वतानपि ॥ ५.५७.३४ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਬਿਨਾਂ ਇੰਦਰ ਵੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ ਖੋਹ ਸਕਦਾ; ਰਣ ਵਿੱਚ ਧੀਰ ਉਹ ਵੀਰ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
5.57.35
तान्सर्वगुणसंपन्नानमनुष्यप्रतापिनः ।
क्रोशतो मम दुष्पुत्रो योद्धुमिच्छति सञ्जय ॥ ५.५७.३५ ॥
ਸੰਜਯ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੁਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਦੁਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
5.57.36
उभौ स्व एकजातीयौ तथोभौ भूमिगोचरौ ।
अथ कस्मात्पाण्डवानामेकतो मन्यसे जयम् ॥ ५.५७.३६ ॥
ਦੋਵੇਂ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੁਲ ਦੇ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਹਨ। ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਹੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਹ ਇੱਕਤਰਫ਼ਾ ਕਿਉਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋ?
5.57.37
पितामहं च द्रोणं च कृपं कर्णं च दुर्जयम् ।
जयद्रथं सोमदत्तमश्वत्थामानमेव च ॥ ५.५७.३७ ॥
ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਕਰਨ, ਅਜਿੱਤ ਜਯਦ੍ਰਥ, ਸੋਮਦੱਤ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਵੀ।
5.57.38
सुतेजसो महेष्वासानिन्द्रोऽपि सहितोऽमरैः ।
अशक्तः समरे जेतुं किं पुनस्तात पाण्डवाः ॥ ५.५७.३८ ॥
ਮਹਾ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਮਹਾਧਨੁਰਧਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਹਿਤ ਇੰਦਰ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਤਾਤ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?
5.57.39
सर्वे च पृथिवीपाला मदर्थे तात पाण्डवान् ।
आर्याः शस्त्रभृतः शूराः समर्थाः प्रतिबाधितुं ॥ ५.५७.३९ ॥
ਤਾਤ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਭੂਪਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ; ਉਹ ਆਰਿਆ, ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਅਤੇ ਸੂਰਵੀਰ ਹਨ।
5.57.40
न मामकान्पाण्डवास्ते समर्थाः प्रतिवीक्षितुम् ।
पराक्रान्तो ह्यहं पाण्डून्सपुत्रान्योद्धुमाहवे ॥ ५.५७.४० ॥
ਪਾਂਡਵ ਮੇਰੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵੱਲ ਅੱਖ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦੇ ਵੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਾਂ।
5.57.41
मत्प्रियं पार्थिवाः सर्वे ये चिकीर्षन्ति भारत ।
ते तानावारयिष्यन्ति ऐणेयानिव तन्तुना ॥ ५.५७.४१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਂਗ ਰੋਕ ਲੈਣਗੇ।
5.57.42
महता रथवंशेन शरजालैश्च मामकैः ।
अभिद्रुता भविष्यन्ति पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ॥ ५.५७.४२ ॥
ਵੱਡੀ ਰੱਥ-ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਪਾਂਚਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਮੇਤ ਹਮਲੇ ਹੇਠ ਆਉਣਗੇ।
5.57.43
उन्मत्त इव मे पुत्रो विलपत्येष सञ्जय ।
न हि शक्तो रमे जेतुं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ५.५७.४३ ॥
ਸੰਜਯ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਰਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
5.57.44
जानाति हि यथा भीष्मः पाण्डवानां यशस्विनाम् ।
बलवत्तां सपुत्राणां धर्मज्ञानां महात्मनाम् ॥ ५.५७.४४ ॥
ਯਸ਼ਸਵੀ ਪਾਂਡਵ ਬਲਵਾਨ ਹਨ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਹਨ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਹਨ—ਇਹ ਭੀਸ਼ਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
5.57.45
यतो नारोचयदयं विग्रहं तैर्महात्मभिः ।
किं तु सञ्जय मे ब्रूहि पुनस्तेषां विचेष्टितम् ॥ ५.५७.४५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਤਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਜਯ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਦੱਸ।
5.57.46
कस्तांस्तरस्विनो भूयः सन्दीपयति पाण्डवान् ।
अर्चिष्मतो महेष्वासान्हविषा पावकानिव ॥ ५.५७.४६ ॥
ਹਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਵੇਗਵਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਧਨੁਰਧਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕੌਣ ਭੜਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
5.57.47
धृष्टद्युम्नः सदैवैतान्सन्दीपयति भारत ।
युद्ध्यध्वमिति माभैष्ट युद्धाद्भरतसत्तमाः ॥ ५.५७.४७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਸਦਾ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ—'ਯੁੱਧ ਕਰੋ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੋ', ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ।
5.57.48
ये केचित्पार्थिवास्तत्र धार्तराष्ट्रेण संवृताः ।
युद्धे समागमिष्यन्ति तुमुले शस्त्रसङ्कुले ॥ ५.५७.४८ ॥
ਉੱਥੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਕੁਝ ਰਾਜੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ।
5.57.49
तान्सर्वानाहवे क्रुद्धान्सानुबन्धान्समागतान् ।
अहमेकः समादास्ये तिमिर्यत्स्यानिवोदकात् ॥ ५.५७.४९ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਹਿਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮੱਛੀ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
5.57.50
भीष्मं द्रोणं कृपं कर्णं द्रौणिं शल्यं सुयोधनम् ।
एतांश्चापि निरोत्स्यामि वेलेव मकरालयम् ॥ ५.५७.५० ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਕਰਨ, ਦ੍ਰੌਣਿ, ਸ਼ਲਯ ਅਤੇ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਉਵੇਂ ਹੀ ਰੋਕਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿਨਾਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।
5.57.51
तथा ब्रुवन्तं धर्मात्मा प्राह राजा युधिष्ठिरः ।
तव धैर्यं च वीर्यं च पाञ्चालः पाण्डवैः सह ॥ ५.५७.५१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰਾ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ, ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਮੇਤ (ਨਾਲ ਹਨ)।
5.57.52
सर्वे समधिरूढाः स्म सङ्ग्रामान्नः समुद्धर ।
जानामि त्वां महाबाहो क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम् ॥ ५.५७.५२ ॥
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਸ ਗਏ ਹਾਂ; ਜੰਗ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਉਬਾਰ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈਂ।
5.57.53
समर्थमेकं पर्याप्तं कौरवाणां विनिग्रहे ।
पुरस्तादुपयातानां कौरवाणां युयुत्सताम् ॥ ५.५७.५३ ॥
ਅੱਗੇ ਆਏ ਅਤੇ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈਂ।
5.57.54
भवत्ता यद्विधातव्यं तन्नः श्रेयः परंतप ।
सङ्ग्रामादपयातानां भग्नानां शरणैषिणाम् ॥ ५.५७.५४ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੈ—ਜੰਗ ਤੋਂ ਮੁੜੇ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਰਣ ਲੱਭਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ।
5.57.55
पौरुषं दर्शयञ्शूरो यस्तिष्ठेदग्रतः पुमान् ।
क्रीणीयात्तं सहस्रेण इति नीतिमतां मतम् ॥ ५.५७.५५ ॥
ਪੌਰਖ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਜੋ ਸੂਰਮਾ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ (ਮੋਹਰਾਂ) ਦੇ ਕੇ ਖਰੀਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਨੀਤੀਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ।
5.57.56
स त्वं शूरश्च वीरश्च विक्रान्तश्च नरर्षभ ।
भयार्तानां परित्राता संयुगेषु न संशयः ॥ ५.५७.५६ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਮੇ, ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਹੋ; ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰੇ ਹੋਇਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
5.57.57
एवं ब्रुवति कौन्तेये धर्मात्मनि युधिष्ठिरे ।
धृष्टद्युम्न उवाचेदं मां वचो गतसाध्वसम् ।
सर्वाञ्जनपदान्सूत योधा दुर्योधनस्य ये ॥ ५.५७.५७ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਕੌਂਤੇਯ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਨੇ ਨਿਡਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸੂਤ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਜੋ ਯੋਧੇ ਸਾਰੇ ਜਨਪਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ (ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖੀਂ)।
5.57.58
सबाह्लिकान्कुरून्ब्रूयाः प्रातिपेयाञ्शरद्वतः ।
सूतपुत्रं तथा द्रोणं सहपुत्रं जयद्रथम् ॥ ५.५७.५८ ॥
ਬਾਹਲੀਕਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਆਖੀਂ, ਪ੍ਰਾਤਿਪੇਯਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ੍ਵਾਨ ਨੂੰ ਆਖੀਂ; ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਜਯਦ੍ਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖੀਂ।
5.57.59
दुःशासनं विकर्णं च तथा दुर्योधनं नृपम् ।
भीष्मं च ब्रूहि गत्वा त्वमाशु गच्छ च माचिरम् ॥ ५.५७.५९ ॥
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ, ਵਿਕਰਣ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖੀਂ; ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਜਾ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।
5.57.60
युधिष्ठिरः साधुनैवाभ्युपेयो ।
मा वोऽवधीदर्जुनो देवगुप्तः।
राज्यं दद्ध्वं धर्मराजस्य तूर्णं ।
याचध्वं वै पाण्डवं लोकवीरम् ॥ ५.५७.६० ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਹੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਰਜੁਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੇ। ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਰਾਜ ਦਿਓ; ਲੋਕਵੀਰ ਪਾਂਡਵ ਤੋਂ ਮੰਗੋ।
5.57.61
नैतादृशो हि योधोऽस्ति पृथिव्यामिह कश्चन ।
यथाविधः सव्यसाची पाण्डवः सत्यविक्रमः ॥ ५.५७.६१ ॥
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਪਾਂਡਵ ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਯੋਧਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
5.57.62
देवैर्हि संभृतो दिव्यो रथो गाण्डीवधन्वनः ।
न सजेयोमनुष्येण मा स्म कृद्ध्वं मनो युधि ॥ ५.५७.६२ ॥
ਗਾਂਡੀਵਧਨਵਾ ਦਾ ਦਿਵ ਰਥ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾ ਡੋਲਾਓ।