Mahābhārata · Adhyāya 5.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
5.94.1
तथा कथयतोरेव तयोर्बुद्धिमतोस्तदा ।
शिवा नक्षत्रसंपन्ना सा व्यतीयाय शर्वरी ॥ ५.९४.१ ॥
Mientras los dos sabios conversaban así, aquella noche auspiciosa, llena de estrellas, pasó.
5.94.2
धर्मार्थकामयुक्ताश्च विचित्रार्थपदाक्षराः ।
शृण्वतो विविधा वाचो विदुरस्य महात्मनः ॥ ५.९४.२ ॥
Escuchaba las diversas palabras del magnánimo Vidura, unidas al dharma, la riqueza y el deseo, con palabras y sílabas de sentidos variados.
5.94.3
कथाभिरनुरूपाभी रक्तस्यामिततेजसः ।
अकामस्यैव कृष्णस्य सा व्यतीयाय शर्वरी ॥ ५.९४.३ ॥
Con relatos apropiados junto a Kṛṣṇa, de esplendor sin límites, el devoto y el que carece de deseo, aquella noche pasó.
5.94.4
ततस्तु स्वरसंपन्ना बहवः सूतमागधाः ।
शङ्खदुन्दुमिनिर्घोषैः केशवं प्रत्यबोधयन् ॥ ५.९४.४ ॥
Entonces muchos sūtas y māgadhas, de voz melodiosa, despertaron a Keśava con el estruendo de caracolas y tambores.
5.94.5
तत उत्थाय दाशार्हऋषभः सर्वसात्वताम् ।
सर्वमावश्यकं चक्रे प्रातः कार्यं जनार्दनः ॥ ५.९४.५ ॥
Entonces Janārdana, toro de los Dāśārhas, el primero de todos los Sātvatas, se levantó e hizo todos los deberes necesarios del amanecer.
5.94.6
कृतोदकानुजप्यः स हुताग्निः समलङ्कृतः ।
ततश्चादित्यमुद्यन्तमुपातिष्ठत माधवः ॥ ५.९४.६ ॥
Tras realizar la libación de agua y recitar su japa, tras ofrendar al fuego y adornarse, Mādhava entonces adoró al sol que se alzaba.
5.94.7
अथ दुर्योधनः कृष्मं शकुनिश्चापि सौबलः ।
सन्ध्यां तिष्ठन्तमभ्येत्य दाशार्हमपराजितम् ॥ ५.९४.७ ॥
Entonces Duryodhana y también Śakuni, hijo de Subala, se acercaron al invicto Dāśārha, Kṛṣṇa, que estaba de pie al atardecer.
5.94.8
आचक्षेतां तु कृष्णस्य धृतराष्ट्रं सभागतम् ।
कुरूश्च भीष्मप्रमुखान्राज्ञः सर्वांश्च पार्थिवान् ॥ ५.९४.८ ॥
Ambos hablaron a Kṛṣṇa de Dhṛtarāṣṭra, que había llegado a la asamblea, y de los Kuru encabezados por Bhīṣma, y de todos los reyes y gobernantes de la tierra.
5.94.9
त्वामर्थयन्ते गोविन्द दिवि शक्रमिवामराः ।
तावभ्यनन्दद्गोविन्दः साम्ना परमवल्गुना ॥ ५.९४.९ ॥
"Govinda, como los inmortales suplican a Indra en el cielo, así te suplican a ti." Govinda los recibió con las palabras más suaves.
5.94.10
ततो विमल आदित्ये ब्राह्मणेभ्यो जनार्दनः ।
ददौ हिरण्यं वासांसि गाश्चाश्चांश्च परन्तपः ॥ ५.९४.१० ॥
Entonces, al amanecer claro, Janārdana dio oro, vestidos, vacas y caballos a los brahmanes, oh abrasador de enemigos.
5.94.11
विसृष्टवन्तं रत्नानि दाशार्हमपराजितम् ।
तिष्ठन्तमुपसङ्गम्य ववन्दे सारथिस्तदा ॥ ५.९४.११ ॥
Acercándose al invicto Dāśārha, que estaba de pie tras repartir las joyas, el auriga entonces se postró ante él.
5.94.12
तस्मै रथवरो युक्तः शुशुभे लोकविश्रुतः ।
वाजिभिः शैब्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः ॥ ५.९४.१२ ॥
Para él se había uncido un carro excelente, famoso en los mundos, que resplandecía con caballos llamados Śaibya, Sugrīva, Meghapuṣpa y Balāhaka.
5.94.13
शैब्यस्तु शुकपत्राभः सुग्रीवः किंशुकप्रभः ।
मेघपुष्पो मेघवर्णः पाण्डरस्तु बलाहकः ॥ ५.९४.१३ ॥
Śaibya era como una pluma de loro, Sugrīva tenía el brillo de la flor de kiṃśuka. Megha-puṣpa era de color nube, y el pálido Balāhaka era blanco.
5.94.14
दक्षिणं चावहच्छैब्यः सुग्रीवः सव्यतोऽवहत् ।
पृष्ठवाहौ रथस्यास्तां मेघपुष्पबलाहकौ ॥ ५.९४.१४ ॥
Śaibya tiraba por la derecha y Sugrīva por la izquierda. Los dos caballos traseros del carro eran Megha-puṣpa y Balāhaka.
5.94.15
विश्वकर्मकृताऽऽपीडा रत्नजालविभूषिता ।
आश्रिता वै रथे तस्मिन्ध्वजयष्टिरशोभत ॥ ५.९४.१५ ॥
Hecho por Viśvakarman y adornado con una red de joyas, el remate descansaba sobre aquel carro, y el asta de la bandera resplandecía.
5.94.16
वैनतेयः स्थितस्तस्यां प्रभाकरमिव स्पृशन् ।
तस्य सत्ववतः केतौ भुजगारिरशोभत ॥ ५.९४.१६ ॥
Garuḍa, hijo de Vinatā, estaba sentado sobre él, como si tocara el sol; en el estandarte de aquel poderoso brillaba el enemigo de las serpientes.
5.94.17
तस्य कीर्तिमतस्तेन भास्वरेण विराजता ।
शुशुभे स्यन्दनश्रेष्ठः पतगेन्द्रेण केतुना ॥ ५.९४.१७ ॥
El mejor de los carros de aquel renombrado resplandeció con aquel radiante señor de las aves, el estandarte de Garuḍa.
5.94.18
रश्मिजालैः पताकाभिः सौवर्णेन च केतुना ।
बभूव स रथश्रेष्ठः कालसूर्य इवोदितः ॥ ५.९४.१८ ॥
Con sus redes de rayos, sus banderas y su estandarte dorado, aquel mejor de los carros se volvió como el sol del tiempo que se alza.
5.94.19
पक्षिध्वजवितानैश्च रुक्मजालकृताङ्गणैः ।
दण्डमार्गविभागैश्च सुकृतैर्विश्वकर्मणा ॥ ५.९४.१९ ॥
Con doseles de estandartes de aves, con patios adornados de redes doradas, con las divisiones de sus senderos de mástiles, todo bien hecho por Viśvakarman.
5.94.20
प्रवालमणिशोभैश्च मुक्तावैडूर्यशोभनैः ।
किङ्किणीशतसङ्घैश्च वालजालकृतान्तरैः ॥ ५.९४.२० ॥
Radiante de coral y gemas, espléndido de perlas y lapislázuli, con cientos de grupos de campanillas, sus interiores hechos de redes de cola de yak.
5.94.21
कार्तस्वरमयीभिश्च पद्मिनीभिरलङ्कृतः ।
शुशुभे स्यन्दनश्रेष्ठस्तापनीयैश्च पादपैः ॥ ५.९४.२१ ॥
Aquel carro excelso resplandecía, adornado con estanques de loto de oro y con árboles de oro refinado.
5.94.22
व्याघ्रसिंहवराहैश्च गोभिश्च मृगपक्षिभिः ।
ताराभिर्भास्करैश्चापि वारणैश्च हिरण्मयैः ॥ ५.९४.२२ ॥
Con tigres, leones y jabalíes, con vacas, ciervos y aves, también con estrellas y soles, y con elefantes dorados.
5.94.23
वज्राङ्कुशविमानैश्च कूबरावृत्तसन्धिषु ।
समुच्छ्रितमहानाभिः स्तनयित्नुमहास्वनः ॥ ५.९४.२३ ॥
Con cuerpos de carro marcados con rayo y aguijada, con juntas ceñidas alrededor del timón, con grandes cubos elevados y un rugido poderoso como el trueno.
5.94.24
ततो रथेन शुभ्रेण महता किङ्किणीकिना ।
हयोत्तमयुजा शीघ्रमुपातिष्ठत दारुकः ॥ ५.९४.२४ ॥
Entonces Dāruka rápidamente acercó el carro brillante y grande, tintineante de campanillas, uncido a los mejores caballos.
5.94.25
तमुपस्थितमाज्ञाय रथं दिव्यं महामनाः ।
महाभ्रघननिर्घोषं सर्वरत्नविभूषितम् ॥ ५.९४.२५ ॥
El de gran ánimo percibió el carro divino que estaba junto a él, cuyo estruendo era como el trueno de una gran nube, adornado con toda clase de joyas.
5.94.26
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा ब्राह्मणांश्च जनार्दनः ।
कौस्तुभं मणिमाबध्य श्रिया परमया ज्वलन् ॥ ५.९४.२६ ॥
Janārdana hizo la circunvalación del fuego sagrado y honró a los brahmanes; luego, habiendo sujetado la joya Kaustubha, resplandeciendo con suprema gloria.
5.94.27
कुरुभिः संवृतः कृष्णो वृष्णिभिश्चाभिरक्षितः ।
आतिष्ठत रथं शौरिः सर्वयादवनन्दनः ॥ ५.९४.२७ ॥
Rodeado por los Kurus y protegido por los Vṛṣṇis, Kṛṣṇa, descendiente de Śūra, deleite de todos los Yādavas, subió al carro.
5.94.28
अन्वारुरोह दाशार्हं विदुरः सर्वधर्मवित् ।
सर्वप्राणभृतां श्रेष्ठं सर्वबुद्धिमतां वरम् ॥ ५.९४.२८ ॥
Vidura, conocedor de todo dharma, subió detrás del Dāśārha (Kṛṣṇa), el mejor de todos los seres vivos, el primero entre todos los sabios.
5.94.29
ततो दुर्योधनः कृष्णं शकुनिश्चापि सौबलः ।
द्वितीयेन रथेनैनमन्वयातां परन्तपम् ॥ ५.९४.२९ ॥
Entonces Duryodhana y Śakuni, hijo de Subala, siguieron también a Kṛṣṇa, el abrasador de enemigos, en un segundo carro.
5.94.30
सात्यकिः कृतवर्मा च वृष्णीनां चापरे रथाः ।
पृष्ठतोऽनुययुः कृष्णं गजैरश्वै रथैरपि ॥ ५.९४.३० ॥
Sātyaki y Kṛtavarman, y los demás carros de los Vṛṣṇi, siguieron a Kṛṣṇa por detrás, con elefantes, caballos y carros.
5.94.31
तेषां हेमपरिष्कारैर्युक्ताः परमवाजिभिः ।
गच्छतां घोषिणश्चित्ररथा राजन्विरेजिरे ॥ ५.९४.३१ ॥
Uncidos con excelentes caballos y adornados con oro, sus carros resonantes y maravillosos brillaron, oh rey, al marchar.
5.94.32
संमृष्टसंसिक्तरजः प्रतिपेदे महापथम् ।
राजर्षिचरितं काले कृष्णो धीमाञ्श्रिया ज्वलन् ॥ ५.९४.३२ ॥
Por aquel gran camino, barrido de polvo y rociado, trillado por reyes sabios, el sabio Kṛṣṇa partió a su tiempo, resplandeciendo de esplendor.
5.94.33
ततः प्रयाते दाशार्हे प्रावाद्यन्तैकपुष्कराः ।
शङ्खाश्च दध्मिरे तत्र वाद्यान्यन्यानि यानि च ॥ ५.९४.३३ ॥
Entonces, al partir el Dāśārha, allí sonaron tambores de una cara, se tocaron caracolas y se hicieron sonar los demás instrumentos que había.
5.94.34
प्रवीराः सर्वलोकस्य युवानः सिंहविक्रमाः ।
परिवार्य रथं शौरेरगच्छन्त परन्तपाः ॥ ५.९४.३४ ॥
Los héroes más destacados del mundo entero, jóvenes de valor de león, atormentadores de enemigos, marcharon rodeando el carro del hijo de Śūra.
5.94.35
ततोऽन्ये बहुसाहस्रा विचित्राद्भुतवाससः ।
असिप्रासायुधधराः कृष्णस्यासन्पुरःसराः ॥ ५.९४.३५ ॥
Luego, otros muchos miles, vestidos con ropajes variados y maravillosos, portando espadas, lanzas y otras armas, iban delante de Kṛṣṇa.
5.94.36
गजाः पञ्चशतास्तत्र रथाश्चासन्सहस्रशः ।
प्रयान्तमन्वयुर्वीरं दाशार्हमपराजितम् ॥ ५.९४.३६ ॥
Había quinientos elefantes y miles de carros, que seguían al héroe invicto, el Dāśārha, mientras partía.
5.94.37
पुरं कुरूणां संवृत्तं द्रष्टुकामं जनार्दनम् ।
सबालवृद्धं सस्त्रीकं रथ्यागतमरिन्दम ॥ ५.९४.३७ ॥
La ciudad de los Kurus, llena del deseo de ver a Janārdana, con niños, ancianos y mujeres, había salido a las calles, oh subyugador de enemigos.
5.94.38
वेदिकामाश्रिताभिश्च समाक्रान्तान्यनेकशः ।
प्रचलन्तीव भारेण योषिद्भिर्भवनान्युत ॥ ५.९४.३८ ॥
Y muchas casas, abarrotadas en muchos lugares por mujeres que habían subido a las plataformas, parecían temblar bajo el peso.
5.94.39
स पूज्यमानः कुरुभिः संश्रृण्वन्मधुराः कथाः ।
यथार्हं प्रतिसत्कुर्वन्प्रेक्षमाणः शनैर्ययौ ॥ ५.९४.३९ ॥
Honrado por los Kurus, escuchando palabras dulces, devolviendo el respeto como corresponde, mirando a su alrededor, avanzó despacio.
5.94.40
ततः सभां समासाद्य केशवस्यानुयायिनः ।
सशङ्खैर्वेणुनिर्घोषैर्दिशः सर्वा व्यनादयन् ॥ ५.९४.४० ॥
Entonces, llegando a la sala de la asamblea, los seguidores de Keśava hicieron resonar todas las direcciones con el sonido de caracolas y flautas.
5.94.41
ततः सा समितिः सर्वा राज्ञाममिततेजसाम् ।
संप्राकम्पत हर्षेण कृष्णागमनकाङ्क्षया ॥ ५.९४.४१ ॥
Entonces toda aquella asamblea de reyes de esplendor sin medida tembló de alegría, anhelando la llegada de Kṛṣṇa.
5.94.42
ततोऽभ्याशंगते कृष्णे समहृष्यन्नराधिपाः ।
श्रुत्वां तं रथनिर्घोषं पर्जन्यनिनदोपमम् ॥ ५.९४.४२ ॥
Entonces, cuando Kṛṣṇa se acercó, los señores de los hombres se regocijaron, al oír el estruendo de aquel carro como el trueno de una nube de lluvia.
5.94.43
आसाद्य तु सभाद्वारमृषभः सर्वसात्वताम् ।
अवतीर्य रथाच्छौरिः कैलासशिखरोपमात् ॥ ५.९४.४३ ॥
Al llegar a la puerta de la sala de asambleas, Śauri, el toro de todos los Sātvatas, descendió de su carro, semejante a la cumbre del Kailāsa.
5.94.44
नवमेघप्रतीकाशां ज्वलन्तीमिव तेजसा ।
महेन्द्रसदनप्रख्यां प्रविवेश सभां ततः ॥ ५.९४.४४ ॥
Entonces entró en aquella sala de asambleas, semejante a una nube nueva, resplandeciente de esplendor, parecida a la morada del gran Indra.
5.94.45
पाणौ गृहीत्वा विदुरं सात्यकिं च महायशाः ।
ज्येतींष्यादित्यवद्राजन्कुरून्प्राच्छादयच्छ्रिया ॥ ५.९४.४५ ॥
Tomando de la mano a Vidura y a Sātyaki, el de gran renombre, oh rey, cubrió a los Kuru con su esplendor, como los rayos del sol.
5.94.46
अग्रतो वासुदेवस्य कर्णदुर्योधनावुभौ ।
कृष्णयः कृतवर्मा चाप्यासन्कृष्णस्य पृष्ठतः ॥ ५.९४.४६ ॥
Delante de Vāsudeva estaban Karṇa y Duryodhana, y Kṛtavarman también estaba detrás de Kṛṣṇa.
5.94.47
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य भीष्मद्रोणादयस्ततः ।
आसनेभ्योऽचलन्सर्वे पूजयन्तो जनार्दनम् ॥ ५.९४.४७ ॥
Poniendo a Dhṛtarāṣṭra al frente, Bhīṣma, Droṇa y los demás se levantaron de sus asientos, honrando a Janārdana.
5.94.48
अभ्यागच्छति दाशार्हे प्रज्ञाचक्षुर्नरेश्वर ।
सहैव द्रोणभीष्माभ्यामुदतिष्ठन्महायशाः ॥ ५.९४.४८ ॥
Cuando el Dāśārha se acercó, oh señor de los hombres, el de ojos de sabiduría (Dhṛtarāṣṭra) se levantó junto con Droṇa y Bhīṣma, los de gran renombre.
5.94.49
उत्तिष्ठति महाराजे धृतराष्ट्रे जनेश्वरे ।
तानि राजसहस्राणि समुत्तस्थुः समन्ततः ॥ ५.९४.४९ ॥
Cuando el gran rey Dhṛtarāṣṭra, señor de los hombres, se levantó, miles de reyes se alzaron por todas partes.
5.94.50
आसनं सर्वतोभद्रं जाम्बूनदपरिष्कृतम् ।
कृष्णार्थे कल्पितं तत्र धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ ५.९४.५० ॥
Allí, por orden de Dhṛtarāṣṭra, se preparó para Kṛṣṇa un asiento sarvatobhadra adornado con oro Jāmbūnada.
5.94.51
स्मयमानस्तु राजानं भीष्मद्रोणौ च माधवः ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा राज्ञश्चान्यान्यथावयः ॥ ५.९४.५१ ॥
Mādhava, el de alma justa, sonriendo, habló al rey, a Bhīṣma y a Droṇa, y a los demás reyes según su edad.
5.94.52
तत्र केशवमानर्चुः सम्यगभ्यागतं सभाम् ।
राजानः पार्थिवाः सर्वे कुरवश्च जनार्दनम् ॥ ५.९४.५२ ॥
Allí todos los reyes de la tierra y los Kuru honraron debidamente a Keśava, Janārdana, que había llegado a la asamblea.
5.94.53
तत्र तिष्ठन्स दाशार्हो राजमध्ये परन्तपः ।
अपश्यदन्तरिक्षस्थानृषीन्परपुरञ्जयः। ॥ ५.९४.५३ ॥
Allí, de pie en medio de los reyes, el Dāśārha, abrasador de enemigos y conquistador de ciudades enemigas, vio a los sabios de pie en el cielo.
5.94.54
ततस्तानभिसंप्रेक्ष्य नारदप्रमुखानृषीन् ।
अभ्यभाषत दाशार्हो भीष्मं शान्तनवं शनैः । ॥ ५.९४.५४ ॥
Entonces, mirando a aquellos sabios encabezados por Nārada, el Dāśārha habló en voz baja a Bhīṣma, hijo de Śantanu.
5.94.55
पार्थिवीं समितिं द्रष्टुमृषयोऽभ्यागता नृप ।
निमन्त्र्यन्तामासनैश्च सत्कारेण च भूयसा । ॥ ५.९४.५५ ॥
Oh rey, han llegado sabios para ver la asamblea real. Que se les invite con asientos y abundante honor.
5.94.56
नैतेष्वनुपविष्टेषु शक्यं केनचिदासितुम् ।
पूजा प्रयुज्यतामाशु मुनीनां भावितात्मनाम् । ॥ ५.९४.५६ ॥
Nadie puede sentarse mientras estos no se hayan sentado. Que se ofrezca pronto homenaje a los sabios de alma pura.
5.94.57
ऋषीञ्शान्तनवो दृष्ट्वा सभाद्वारमुपस्थितान् ।
त्वरमाणस्ततो भृत्यानासनानीत्यचोदयत् । ॥ ५.९४.५७ ॥
Al ver a los sabios de pie a la puerta de la asamblea, el hijo de Śāntanu, apresurado, instó a los sirvientes: «Traed asientos».
5.94.58
आसनान्यथ मृष्टानि महान्ति विपुलानि च ।
मणिकाञ्चनचित्राणि समाजह्रुस्ततस्ततः । ॥ ५.९४.५८ ॥
Entonces se trajeron de aquí y de allá asientos pulidos, grandes, amplios y adornados con gemas y oro.
5.94.59
तेषु तत्रोपविष्टेषु गृहीतार्घ्येषु भारत ।
निषसादासने कृष्णो राजानश्च यथासनम् । ॥ ५.९४.५९ ॥
Oh descendiente de Bharata, cuando ellos se sentaron allí y recibieron el arghya, Kṛṣṇa tomó asiento, y los reyes se sentaron cada uno en su lugar.
5.94.60
दुःशासनः सात्यकये ददावासनमुत्तमम् ।
विविंशतिर्ददौ पीठं काञ्चनं कृतवर्मणे । ॥ ५.९४.६० ॥
Duḥśāsana dio un excelente asiento a Sātyaki, y Vivinśati dio un taburete dorado a Kṛtavarman.
5.94.61
अविदूरे तु कृष्णस्य कर्णदुर्योधनावुभौ ।
एकासने महात्मानौ निषीदतुरमर्षणौ । ॥ ५.९४.६१ ॥
No lejos de Kṛṣṇa, Karṇa y Duryodhana, ambos magnánimos e intolerantes, se sentaron juntos en un mismo asiento.
5.94.62
गान्धारराजः शकुनिर्गान्धारैरभिरक्षितः ।
निषसादासने राजा सहपुत्रो विशांपते । ॥ ५.९४.६२ ॥
Śakuni, rey de Gandhāra, protegido por los gandhāras, se sentó en el asiento con su hijo, oh señor de los hombres.
5.94.63
विदुरो मणिपीठे तु शुक्लस्पर्ध्याजिनोत्तरे ।
संस्पृशन्नासनं शौरेर्महामतिरुपाविशत्। ॥ ५.९४.६३ ॥
Vidura, el sabio, se sentó en un asiento de gemas sobre una blanca y suave piel de ciervo, tocando el asiento de Śauri (Kṛṣṇa).
5.94.64
चिरस्य दृष्ट्वा दाशार्हं राजानः सर्व एव ते ।
अमृतस्येव नातृप्यन्प्रेक्षमाणा जनार्दनम्। ॥ ५.९४.६४ ॥
Tras ver al Dāśārha (Kṛṣṇa) después de mucho tiempo, todos aquellos reyes, contemplando a Janārdana como al néctar, no se saciaban.
5.94.65
अतसीपुष्पसङ्काशः पीतवासा जनार्दनः ।
व्यभ्राजत सभामध्ये हेम्नीवोपहितो मणिः ॥ ५.९४.६५ ॥
Janārdana, brillante como una flor de lino y vestido de amarillo, resplandeció en medio de la asamblea como una gema engarzada en oro.
5.94.66
ततस्तूष्णीं सर्वमासीद्गोविन्दगतमानसम् ।
न तत्र कश्चित्किंचिद्वा व्याजहार पुमान्क्वचित् ॥ ५.९४.६६ ॥
Entonces todo quedó en silencio, con las mentes fijas en Govinda, y nadie allí pronunció palabra alguna.