Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.61

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

6.61.1

द्रौणिर्भूरिश्रवाः शत्यश्चित्रसेनश्च मारिषः ।
पुत्रः सांयमनेश्चैव सौभद्रं पर्यवारयन् ॥ ६.६१.१ ॥

ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଲ୍ୟ, ଚିତ୍ରସେନ, ମାରିଷ ଓ ସାଂଯମନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ (ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ) ଘେରିଲେ।

6.61.2

संसक्तमतितेजोभिस्तमेकं ददृशुर्जनाः ।
पञ्चभिर्मनुजव्याघ्रैर्गजैः सिंहशिशुं यथा ॥ ६.६१.२ ॥

ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ପାଞ୍ଚ ନରବ୍ୟାଘ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ଏକାକୀ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଲୋକେ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ହାତୀମାନେ ସିଂହଶାବକକୁ ଘେରନ୍ତି।

6.61.3

नातिलक्ष्यतया कश्चिन्न शौर्ये न पराक्रमे ।
बभूव सदृशः कार्ष्णेर्नास्त्रे नापि च लाघवे ॥ ६.६१.३ ॥

ଖ୍ୟାତି, ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ପରାକ୍ରମ, ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଚପଳତାରେ କେହି କାର୍ଷ୍ଣିଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ସମାନ ନଥିଲେ।

6.61.4

तथा तमात्मजं युद्धे विक्रमन्तमरिन्दमम् ।
दृष्ट्वा पार्थः सुसंयत्तं सिंहनादमथानदत् ॥ ६.६१.४ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାକ୍ରମ କରୁଥିବା, ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ, ସୁସଜ୍ଜିତ ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ସିଂହନାଦ କଲେ।

6.61.5

पीडयानं तु तत्सैन्यं पौत्रं तव विशांपते ।
दृष्ट्वा त्वदीया राजेन्द्र समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ६.६१.५ ॥

ହେ ବିଶାଂପତି! ସେହି ସୈନ୍ୟକୁ ପୀଡ଼ିତ କରୁଥିବା ତୁମ ନାତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଲୋକମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।

6.61.6

ध्वजिनीं धार्तराष्ट्राणां दीनशत्रुरदीनवत् ।
प्रत्युद्ययौ स सौभद्रस्तेजसा च बलेन च ॥ ६.६१.६ ॥

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସେନା ଆଡ଼କୁ, ଯାହାର ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ନିର୍ଭୟରେ ସୌଭଦ୍ର ତେଜ ଓ ବଳ ସହ ଆଗେଇଲେ।

6.61.7

तस्य लाघवमार्गस्थमादित्यसदृशप्रभम् ।
व्यदृश्यत महच्चापं समरे युध्यतः परैः । ॥ ६.६१.७ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଲଢ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଦ୍ରୁତତାର ପଥରେ ଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କର ମହାନ ଧନୁ ଦେଖାଗଲା।

6.61.8

स द्रौणिमिषुणैकेन विद्ध्वा शल्यं च पञ्चभिः ।
ध्वजं सांयमनेश्वैव सोऽष्टाभिश्चिच्छिदे ततः ॥ ६.६१.८ ॥

ସେ ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ପାଞ୍ଚଟିରେ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ତା'ପରେ ଆଠଟି ବାଣରେ ସାଂଯମନିଙ୍କ ଧ୍ୱଜ କାଟିଦେଲେ।

6.61.9

रुक्मदण्डां महाशक्तिं प्रेषितां सौमदत्तिन ।
शितेनोरगसंकाशां पत्रिणाभिजघान ताम् ॥ ६.६१.९ ॥

ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରିଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ, ସର୍ପ ସଦୃଶ ମହାଶକ୍ତିକୁ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ବାଣରେ ଆଘାତ କରି ପାଡ଼ିଦେଲେ।

6.61.10

शल्यस्य च महावेगानस्यतः समरे शरान् ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन तीव्रवेगन फाल्गुनिः
जघानार्जुनदायादश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ६.६१.१० ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଲ୍ୟ ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିବା ମହାବେଗୀ ବାଣମାନଙ୍କୁ, ଭଲ୍ଲ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଧନୁ କାଟିଦେଲେ; ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଚାରି ବାଣରେ ଚାରି ଘୋଡ଼ା ଆଘାତ କଲେ।

6.61.11

भूरिश्रवाश्च शल्यश्च द्रौणिः सांयमनिः शलः ।
नाभ्यवर्तन्तं संरब्धाः कार्ष्णेर्बाहुबलोदयात् ॥ ६.६१.११ ॥

ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶଲ୍ୟ, ଦ୍ରୌଣି, ସାଂଯମନି ଓ ଶଳ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ବାହୁବଳର ଉଦୟ ହେତୁ।

6.61.12

ततस्त्रिगर्ता राजेन्द्र मद्राश्च सह केकयैः ।
पञ्चविंशतिसाहस्रास्तव पुत्रेण चोदिताः ॥ ६.६१.१२ ॥

ତା'ପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ପଚିଶ ହଜାର (ଯୋଦ୍ଧା), ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ଓ ମଦ୍ର ଏବଂ କେକୟମାନଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

6.61.13

धनुर्वेदविदो मुख्या अजेयाः शत्रुभिर्युधि ।
सह पुत्रं जिघांसन्तं परिवव्रुः किरीटिनम् ॥ ६.६१.१३ ॥

ଧନୁର୍ବେଦରେ ନିପୁଣ ପ୍ରମୁଖ ବୀରମାନେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅଜେୟ, ପୁତ୍ର ସହିତ କିରୀଟୀଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।

6.61.14

तौ तु तत्र पितापुत्रौ परिक्षिप्तौ महारथौ ।
ददर्श राजन्पाञ्चल्यः सेनापतिररिन्दम ॥ ६.६१.१४ ॥

କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଅରିନ୍ଦମ, ସେଠାରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ସେହି ପିତା-ପୁତ୍ର ମହାରଥୀଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚାଳ ସେନାପତି ଦେଖିଲେ।

6.61.15

स वारणरथोघानां सहस्रैर्बहुभिर्वृतः ।
वाजिभिः पत्तिभिश्चैव वृतः शतसहस्रशः ॥ ६.६१.१५ ॥

ସେ ହାତୀ ଓ ରଥର ସମୂହ ଦ୍ଵାରା ହଜାର ହଜାର, ବହୁ ସହସ୍ର ଦ୍ଵାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଅଶ୍ଵ ଓ ପଦାତିକ ଦ୍ଵାରା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟାରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ।

6.61.16

पारावताश्वः स रथमास्थाय परवीरहा ।
धनुर्विष्फार्य संक्रुद्धो नोदयित्वा च वाहिनीम् ।
ययौ तं मद्रकानीकं केकयांश्च परंतप ॥ ६.६१.१६ ॥

ପାରାବତ ରଙ୍ଗ ଅଶ୍ଵ ଥିବା ସେ ପରବୀରହନ୍ତା ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, କ୍ରୋଧରେ ଧନୁ ଟଙ୍କାରି, ସେନାକୁ ପ୍ରେରଣ କରି, ହେ ପରନ୍ତପ, ସେହି ମଦ୍ରକ ସେନା ଓ କେକୟମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।

6.61.17

तेन कीर्तिमता गुप्तमनीकं दृढधन्वना ।
संरब्धरथनागाश्वं योत्स्यमानमशोभत ॥ ६.६१.१७ ॥

ସେହି କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ଦୃଢ଼ଧନ୍ଵା ଦ୍ଵାରା ରକ୍ଷିତ ସେନା, କ୍ରୋଧିତ ରଥ, ହାତୀ ଓ ଅଶ୍ଵ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଶୋଭା ପାଇଲା।

6.61.18

सोऽर्जुनप्रमुखे यान्तं पाञ्चालकुलवर्धनः ।
त्रिभिः शारद्वतं बाणैर्जत्रदेशे समार्पयत् ॥ ६.६१.१८ ॥

ପାଞ୍ଚାଳ ବଂଶ ବଢ଼ାଉଥିବା ସେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆଗରେ ଯାଉଥିବା ଶାରଦ୍ୱତ (କୃପ)ଙ୍କୁ ତିନି ବାଣ ଦ୍ଵାରା ସ୍କନ୍ଧାସ୍ଥିରେ ଆଘାତ କଲେ।

6.61.19

ततः स मद्रकान्हत्वा दशैव दशभिः शरैः ।
पृष्ठरक्षं जघानाशु भल्लेन कृतवर्मणः ॥ ६.६१.१९ ॥

ତା'ପରେ ସେ ମଦ୍ରକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦଶଜଣଙ୍କୁ ଦଶ ଦଶ ବାଣରେ ବଧ କଲା ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଭଲ୍ଲରେ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ପୃଷ୍ଠରକ୍ଷକକୁ ଆଘାତ କଲା।

6.61.20

दमनं चापि दायादं पौरवस्य महात्मनः ।
जघान विमलाग्नेण नाराचेन परंतपः ॥ ६.६१.२० ॥

ଶତ୍ରୁତାପକ ସେ ମହାତ୍ମା ପୌରବଙ୍କ ଦାୟାଦ ଦମନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଅଗ୍ରବିଶିଷ୍ଟ ନାରାଚରେ ବଧ କଲା।

6.61.21

ततः सांयमनेः पुत्रः पाञ्चाल्यं युद्धदुर्मदम् ।
अविध्यत्रिंशता बाणैर्दशभिश्चास्य सारथिम् ॥ ६.६१.२१ ॥

ତା'ପରେ ସାଂୟମନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦ ପାଞ୍ଚାଲ୍ୟକୁ ତିରିଶ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲା, ଏବଂ ତାର ସାରଥିକୁ ଦଶ ବାଣରେ।

6.61.22

सोऽतिविद्धो महेष्वासः सृक्किणी परिसंलिहन् ।
भल्लेन भृशतीक्ष्णेन निचकर्तास्य कार्मुकम् ॥ ६.६१.२२ ॥

ଅତ୍ୟଧିକ ଆହତ ସେ ମହାଧନୁର୍ଧର ଓଠର କୋଣ ଚାଟି, ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ ତାର ଧନୁ କାଟିଦେଲା।

6.61.23

अथैनं पञ्चविंशत्या क्षिप्रमेव समार्पयत् ।
अश्वांश्चास्यावधीद्राजन्नुभौ तौ पार्ष्णिसारथी ॥ ६.६१.२३ ॥

ତା'ପରେ ସେ ତାକୁ ଶୀଘ୍ର ପଚିଶ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲା; ହେ ରାଜନ୍, ତାର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଦୁଇ ପାର୍ଷ୍ଣିସାରଥିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲା।

6.61.24

स हताश्वे रते तिष्ठन्ददर्श भरतर्षभ ।
पुत्रः सांयमनेः पुत्रं पाञ्चाल्यस्य महात्मनः ॥ ६.६१.२४ ॥

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଶ୍ୱମାନେ ନିହତ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ ସାଂୟମନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ପାଞ୍ଚାଲ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଲା।

6.61.25

स प्रगृह्य महाघोरं निस्त्रिंशवरमायसम् ।
पदातिस्तूर्णमानर्च्छद्रथस्यं पुरुषर्षभः ॥ ६.६१.२५ ॥

ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଲୌହ ନିର୍ମିତ ଉତ୍ତମ ଖଡ୍ଗ ଧରି ପଦଚାରୀ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ରଥ ନିକଟକୁ ଧାଇଁଲେ।

6.61.26

तं महौघमिवायान्तं स्वात्पतन्तमिवोरगम् ।
भ्रान्तावरणनिस्त्रिंशं कालोत्सृष्टमिवान्तकम् ॥ ६.६१.२६ ॥

ମହା ପ୍ରବାହ ଭଳି ଆସୁଥିବା, ନିଜ ଗର୍ତ୍ତରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ସର୍ପ ଭଳି, ଘୂର୍ଣ୍ଣାୟମାନ ଢାଲ ଓ ଖଡ୍ଗ ଧରିଥିବା, କାଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଅନ୍ତକ ଭଳି ସେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

6.61.27

दीप्यमानमिवादित्यं मत्तवारणविक्रमम् ।
अपश्यन्पाण्डवास्तत्र धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.६१.२७ ॥

ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି, ମତ୍ତ ହାତୀର ପରାକ୍ରମ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ପୃଷତ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦେଖିଲେ।

6.61.28

तस्य पाञ्चालदायादः प्रतीपमभिधावतः ।
शितनिस्त्रिंशहस्तस्य शरावरणधारिणः ॥ ६.६१.२८ ॥

ପାଞ୍ଚାଳ ବଂଶର ସେ ବନ୍ଧୁ, ସମ୍ମୁଖକୁ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ତାଙ୍କୁ—ହାତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଲ ଧରିଥିବା ତାଙ୍କୁ—ଏଗେଇଲେ।

6.61.29

बाणवेगमतीतस्य तथाभ्याशमुपेयुषः ।
त्वरन्सेनापतिः क्रुद्धो बिभेद गदया शिरः ॥ ६.६१.२९ ॥

ବାଣର ବେଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏପରି ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ, ତ୍ୱରା କରୁଥିବା କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେନାପତି ଗଦାରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।

6.61.30

तस्य राजन्सनिस्त्रिंशं सुप्रभं च शरावरम् ।
हतस्य पततो हस्ताद्वेगेन न्यपतद्भुवि ॥ ६.६१.३० ॥

ହେ ରାଜନ୍! ତାଙ୍କ ଖଡ୍ଗ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଢାଲ, ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିର ହାତରୁ ଖସି ବେଗରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।

6.61.31

तं निहत्य गदाग्रेण स लेभे परमां मुदम् ।
पुत्रः पाञ्चालराजस्य महात्मा भीमविक्रमः ॥ ६.६१.३१ ॥

ତାକୁ ଗଦାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ବଧ କରି ସେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲା। ସେ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ମହାତ୍ମା ଥିଲେ।

6.61.32

तस्मिन्हते महेष्वासे शल्यपुत्रे महारथे ।
हाहाकारो महानासीत्तव सैन्यस्य मारिष ॥ ६.६१.३२ ॥

ସେଇ ମହାଧନୁର୍ଧର, ମହାରଥୀ ଶଲ୍ୟପୁତ୍ର ହତ ହେବାରୁ ଆପଣଙ୍କ ସେନାରେ ମହା ହାହାକାର ଉଠିଲା, ହେ ମାନ୍ୟ।

6.61.33

ततः सांयमनिः क्रुद्धो दृष्ट्वा निहतामात्मजम् ।
अभिदुद्राव वेगेन पाञ्चाल्यं युद्धदुर्मदम् ॥ ६.६१.३३ ॥

ତା'ପରେ କ୍ରୋଧିତ ସାଂଯମନି-ପୁତ୍ର ନିହତ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ପାଞ୍ଚାଲ୍ୟ ଉପରେ ବେଗରେ ଧାଇଁଲା।

6.61.34

तौ तत्र समरे शूरौ समेतौ युद्धदुर्मदौ ।
ददृशुः सर्वराजानः कुरवः पाण्डवास्तथा ॥ ६.६१.३४ ॥

ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ସେ ଦୁଇ ବୀର ମୁହାମୁହି ମିଳିଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜା, କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

6.61.35

ततः सांयमनिः क्रुद्धः पार्षतं परवीरहा ।
आजघान त्रिभिर्बाणैस्तोत्रैरिव महाद्विपम् ॥ ६.६१.३५ ॥

ତା'ପରେ କ୍ରୋଧିତ ସାଂଯମନି-ପୁତ୍ର ଶତ୍ରୁବୀରହନ୍ତା ପାର୍ଷତଙ୍କୁ ତିନି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲା — ଅଙ୍କୁଶରେ ମହାହସ୍ତୀକୁ ମାରିବା ପରି।

6.61.36

तथैव पार्षतं शूरं शल्यः समितिशोभनः ।
आजघानोरसि क्रुद्धस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.६१.३६ ॥

ସେହିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୋଭାମୟ ଶଲ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ସେ ଶୂର ପାର୍ଷତଙ୍କ ଛାତିରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।