మహాభారతం · అధ్యాయం 6.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.75.1
विहृत्य तु ततो राजन्सहिताः कुरुपाण्डवाः ।
व्यतीतायां तु शर्वर्यां पुनर्युद्धाय निर्ययुः ॥ ६.७५.१ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు విశ్రమించి, రాత్రి గడిచాక, కౌరవులు మరియు పాండవులు కలిసి మళ్లీ యుద్ధానికి బయలుదేరారు.
6.75.2
ततः शब्दो महानासीत्तव तेषां च भारत ।
युज्यतां रथमुख्यानां कल्प्यतां चैव दन्तिनाम् ॥ ६.७५.२ ॥
అప్పుడు, ఓ భారతా, మీ వారిలో మరియు వారిలో గొప్ప కోలాహలం లేచింది — 'ప్రధాన రథాలను కట్టండి, ఏనుగులను సిద్ధం చేయండి!'
6.75.3
संनह्यतां पदातीनां हयानां चैव भारत ।
शङ्खदुन्दुभिनादश्च तुमुलः सर्वतोऽभवत् ॥ ६.७५.३ ॥
ఓ భారతా, కాల్బలాన్ని మరియు గుర్రాలను కవచాలతో సిద్ధం చేయండి! శంఖ-దుందుభుల భీకర ధ్వని అన్ని వైపులా మ్రోగింది.
6.75.4
ततो युधिष्ठिरो राजा धृष्टद्युम्नमभाषत ।
व्यूहं व्यूहस्व पाञ्चाल मकरं शत्रुनाशनम् ॥ ६.७५.४ ॥
అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు ధృష్టద్యుమ్నునితో ఇలా అన్నాడు — 'ఓ పాంచాల, శత్రునాశకమైన మకర వ్యూహాన్ని రచించు.'
6.75.5
एवमुक्तस्तु पार्थेन धृष्टद्युम्नो महारथः ।
व्यादिदेश यथान्यायं रथिनो रथिनां वरः ॥ ६.७५.५ ॥
పార్థుడు ఇలా చెప్పగా, మహారథుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, రథికులలో శ్రేష్ఠుడు, రథికులను యథావిధిగా నియమించాడు.
6.75.6
शिरोऽभूद्द्रुपदस्तस्य पाण्डवश्च धनञ्जयः ।
चक्षुषी सहदेवश्च नकुलश्च महारथः ॥ ६.७५.६ ॥
ఆ వ్యూహానికి శిరస్సు ద్రుపదుడు; పాండవుడైన ధనంజయుడు దాని; సహదేవుడు మరియు మహారథుడు నకులుడు దాని రెండు కళ్ళు.
6.75.7
तुण्डमासीन्महाराज भीमसेनो महाबलः ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च राक्षसश्च घटोत्कचः ॥ ६.७५.७ ॥
మహారాజా, మహాబలుడైన భీమసేనుడు ఆ వ్యూహానికి ముఖభాగంలో ఉన్నాడు; సౌభద్రుడు, ద్రౌపదీ పుత్రులు, రాక్షసుడు ఘటోత్కచుడు కూడా అక్కడే ఉన్నారు.
6.75.8
सात्यकिर्धर्मराजश्च व्यूहग्रीवां समास्थिताः ।
पृष्ठमासीन्महाराज विराटो वाहिनीपतिः ॥ ६.७५.८ ॥
సాత్యకి, ధర్మరాజు వ్యూహపు మెడ భాగంలో నిలిచారు; మహారాజా, సేనాపతి విరాటుడు వ్యూహపు వెనుక భాగంలో ఉన్నాడు.
6.75.9
ृष्टद्युम्नो महाराज महत्या सेनया वृतः ।
केकया भ्रातरः पञ्च वामपार्श्वं समाश्रिताः ॥ ६.७५.९ ॥
మహారాజా, ధృష్టద్యుమ్నుడు గొప్ప సేనతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు; కేకయ రాజు ఐదుగురు సోదరులు ఎడమ పార్శ్వంలో నిలిచారు.
6.75.10
धृष्टकेतुर्नरव्याघ्रश्चेकितानश्च वीर्यवान् ।
दक्षिणं पक्षमाश्रित्य स्थितौ व्यूहस्य रक्षणे ॥ ६.७५.१० ॥
ధృష్టకేతువు, నరవ్యాఘ్రుడైన చేకితానుడు, పరాక్రమశాలి అయిన ఇద్దరూ వ్యూహపు కుడి పక్షాన్ని ఆశ్రయించి దాని రక్షణలో నిలిచారు.
6.75.11
पादयोस्तु महाराज स्थितः श्रीमान्महारथः ।
कुन्तिभोजः शतानीको महत्या सेनया वृतः ॥ ६.७५.११ ॥
మహారాజా, శ్రీమంతుడైన మహారథుడు కుంతిభోజుడు, శతానీకుడు, గొప్ప సేనతో చుట్టుముట్టబడి, వ్యూహపు పాదభాగంలో నిలిచారు.
6.75.12
शिखण्डी तु महेष्वासः सोमकैः संवृतो बली ।
इरावांश्च ततः पुच्छे मकरस्य व्यवस्थितौ ॥ ६.७५.१२ ॥
మహాధనుర్ధరుడైన శిఖండి, సోమకులచే చుట్టుముట్టబడిన బలవంతుడు, తరువాత ఇరావంతుడు—ఇద్దరూ మకర వ్యూహపు తోకభాగంలో నిలిచారు.
6.75.13
एवमेतं महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः ।
सूर्योदये महाराज पुनर्युद्धाय दंशिताःक ॥ ६.७५.१३ ॥
భరతవంశీయుడా, ఇలా పాండవులు ఆ మహా వ్యూహాన్ని రచించారు. మహారాజా, సూర్యోదయ సమయంలో వారు మళ్ళీ యుద్ధానికి సన్నద్ధులయ్యారు.
6.75.14
कौरवानभ्ययुस्तूर्णं हस्त्यश्वरथपत्तिभिः ।
समुच्छ्रितैर्ध्वजैश्छत्रैः शस्त्रैश्च विमलैः शितैः ॥ ६.७५.१४ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాల్బలంతో వారు వేగంగా కౌరవులపై దాడి చేశారు. ఎత్తైన ధ్వజాలు, గొడుగులు, వాడి మెరిసే ఆయుధాలతో వారు ముందుకు వచ్చారు.
6.75.15
व्यूढं दृष्ट्वा तु तत्सैन्यं पिता देवव्रतस्तव ।
कौञ्चेन महता राजन्प्रत्यव्यूहत वाहिनीम् ॥ ६.७५.१५ ॥
ఆ సేన వ్యూహంగా నిలిచిన సమయంలో మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు (భీష్ముడు), రాజా, మహా క్రౌంచ వ్యూహంతో తన సేనను ఎదురుగా నిలిపాడు.
6.75.16
तस्य तुण्डे महेष्वासो भारद्वाजो व्यरोचत ।
अश्वत्थामा कृपश्चैव चक्षुरास्तां जनेश्वर ॥ ६.७५.१६ ॥
దాని ముక్కు వద్ద మహాధనుర్ధారి భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) ప్రకాశించాడు. జనేశ్వరా, దాని కన్నులుగా అశ్వత్థామ, కృపుడు నిలిచారు.
6.75.17
कृतवर्मा तु सहितः काम्भोजैरथ बाह्लिकैः ।
शिरस्यासीन्नरश्रेष्ठः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.७५.१७ ॥
కృతవర్ముడు కాంబోజులు, బాహ్లికులతో కలిసి, నరశ్రేష్ఠుడు, ధనుర్ధారులందరిలో శ్రేష్ఠుడు అయి, తల భాగంలో నిలిచాడు.
6.75.18
ग्रीवायां शूरसेनश्च तव पुत्रश्च मारिष ।
दुर्योधनो महाराज राजभिर्बहुभिर्वृतः ॥ ६.७५.१८ ॥
మెడ వద్ద శూరసేనులు, మీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు ఉన్నారు. పూజ్యుడా, మహారాజా, అనేకమంది రాజులచే చుట్టుముట్టబడి.
6.75.19
प्राग्जोतिषस्तु सहितो मद्रसौवीरकेकयैः ।
उरस्यभून्नरश्रेष्ठ महत्या सेनया वृतः ॥ ६.७५.१९ ॥
నరశ్రేష్ఠా, ప్రాగ్జ్యోతిషుడు మద్రులు, సౌవీరులు, కేకయులతో కూడి, గొప్ప సేనతో చుట్టబడి వక్షభాగంలో నిలిచాడు.
6.75.20
पृष्ठे चास्तां महेष्वासावावन्त्यौ सपदानुगौः ।
स्वसेनया च सहितः शुशर्मा प्रस्थलाधिपः ।
वामं पक्षं समाश्रित्य दंशितः समवस्थितः ॥ ६.७५.२० ॥
వెనుక ఇద్దరు మహాధనుర్ధరులైన ఆవంత్యులు తమ పదాతులు, అనుచరులతో ఉన్నారు; ప్రస్థలాధిపతి శుశర్మ తన సేనతో ఎడమ పక్షాన్ని ఆశ్రయించి, కవచం ధరించి నిలిచాడు.
6.75.21
तुषारा यवनाश्चैव शकाश्च सह चूचुपैः ।
दक्षिणं पक्षमाश्रित्य स्थिता व्यूहस्त भारत ॥ ६.७५.२१ ॥
తుషారులు, యవనులు, శకులు చూచుపులతో కలిసి కుడి పక్షాన్ని ఆశ్రయించి నిలిచారు; భారతా, ఇదే వ్యూహం.
6.75.22
श्रुतायुश्च शातायुश्च सौमदत्तिश्च मारिष ।
व्यूहस्य जघने तस्थू रक्षमाणाः परस्परम् ॥ ६.७५.२२ ॥
మారిషా, శ్రుతాయువు, శతాయువు, సోమదత్తుని కుమారుడు వ్యూహపు వెనుక భాగంలో ఒకరినొకరు రక్షిస్తూ నిలిచారు.
6.75.23
ततो युद्धाय संजग्मुः पाण्डवाः कौरवैः सह ।
सूर्योदये महाराज प्रावर्तत जनक्षयः ॥ ६.७५.२३ ॥
అప్పుడు పాండవులు కౌరవులతో యుద్ధానికి తలపడ్డారు; మహారాజా, సూర్యోదయ సమయంలో జనక్షయం మొదలైంది.
6.75.24
प्रतीयू रथिनो नामान्नागाश्च रथिनो ययुः ।
हयारोहान्रथारोहा रथिनश्चापि सादिनः ॥ ६.७५.२४ ॥
రథికులు ఏనుగులకు ఎదురుగా ముందుకు వెళ్ళారు, రథికులు సాగారు; గుర్రపు రౌతులు, రథారోహకులు, రథికులు, మరియు అశ్వారోహులు కూడా.
6.75.25
सादिनश्च हयान्राजन्रथिनश्च महारणे ।
हस्त्यारोहान्हयारोहा रथिनः सादिनस्तथा ॥ ६.७५.२५ ॥
రాజా, మహాయుద్ధంలో అశ్వారోహులు గుర్రాలతో, రథికులు రథాలతో, గజారోహులు ఏనుగులతో, అశ్వారోహులు గుర్రాలతో, రథికులు మరియు అశ్వికులు అలాగే (ముందుకు సాగారు).
6.75.26
रथिनः पत्तिभिः सार्धं सादिनश्चापि पत्तिभिः ।
अन्योन्यं समरे राजन्प्रत्यधावन्नमर्षिताः ॥ ६.७५.२६ ॥
రథికులు కాల్బలంతో కలిసి, అశ్వికులు కూడా కాల్బలంతో కలిసి, రాజా, కోపోద్రిక్తులై యుద్ధంలో ఒకరిపై ఒకరు విరుచుకుపడ్డారు.
6.75.27
भीमसेनार्जुनयमैर्गुप्ता चान्यैर्महारथैः ।
शुशुभे पाण्डवी सेना नक्षत्रैरिव शर्वरी ॥ ६.७५.२७ ॥
భీమసేనుడు, అర్జునుడు, యమలు మరియు ఇతర మహారథులచే రక్షించబడిన పాండవ సైన్యం, నక్షత్రాలతో ప్రకాశించే రాత్రిలా శోభించింది.
6.75.28
तथा भीष्मकृपद्रोणशल्यदुर्योधनादिभिः ।
तवापि च बभौ सेना ग्रहैर्द्यौरिव संवृताः ॥ ६.७५.२८ ॥
అలాగే భీష్ముడు, కృపుడు, ద్రోణుడు, శల్యుడు, దుర్యోధనుడు మొదలైనవారిచే చుట్టబడిన మీ సైన్యమూ, గ్రహములతో చుట్టబడిన ఆకాశంలా ప్రకాశించింది.
6.75.29
भीमसेनस्तु कौन्तेयो द्रोणं दृष्ट्वा पराक्रमी ।
अभ्ययाञ्जवनैरश्वैर्भारद्वाजस्य वाहिनीम् ॥ ६.७५.२९ ॥
పరాక్రమశాలి అయిన కుంతీపుత్రుడు భీమసేనుడు ద్రోణుని చూసి, వేగవంతమైన గుర్రాలతో భారద్వాజుని సేనపై దాడి చేశాడు.
6.75.30
द्रोणास्तु समरे क्रुद्धो भीमं नवभिरायसैः ।
विव्याध समरश्लाघी मर्माण्युद्दिष्य वीर्यवान् ॥ ६.७५.३० ॥
అయితే యుద్ధంలో కోపోద్రిక్తుడై, యుద్ధప్రశంసాపరుడైన, వీర్యవంతుడైన ద్రోణుడు భీముని మర్మస్థానాలను గురిచూసి తొమ్మిది ఇనుప బాణాలతో అతనిని గాయపరిచాడు.
6.75.31
दृढाहतस्तो भीमो भारद्वाजस्य संयुगे ।
सारथिं प्रेषयामास यमस्य सदनं प्रति ॥ ६.७५.३१ ॥
యుద్ధంలో భారద్వాజుని (ద్రోణుని) గట్టి దెబ్బలకు గాయపడిన భీముడు తన సారథిని యముని నివాసానికి పంపాడు.
6.75.32
स संगृह्य स्कवयं वाहान्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
व्यधमत्पाण्डवीं सेनां तूलराशिमिवानलः ॥ ६.७५.३२ ॥
ఆ ప్రతాపవంతుడైన భారద్వాజుడు గుర్రాల పగ్గాలు పట్టుకుని, దూది రాశిని అగ్ని దహించినట్లు పాండవ సేనను చీల్చివేశాడు.
6.75.33
ते वद्यमाना द्रोणेन भीष्मेण च नरोत्तमाः ।
सृञ्जयाः तावकं सैन्यं भीमार्जुनपरिक्षतम् ॥ ६.७५.३३ ॥
ద్రోణుని చేతను భీష్ముని చేతను చంపబడుతున్న ఆ నరోత్తములైన సృంజయులు, భీమార్జునుల చేత గాయపడిన మీ సేనా.
6.75.34
तथैव तावकं सैन्यं भीमार्जुनपरिक्षतम् ।
मुह्यते तत्रतत्रैव समदेव वराङ्गना ॥ ६.७५.३४ ॥
అలాగే భీమార్జునుల చేత గాయపడిన మీ సేన అక్కడక్కడ మోహవశమై, శ్రేష్ఠ స్త్రీలవలె తడబడింది.
6.75.35
अभिद्येतां ततो व्यूहौ तस्मिन्वीरवरक्षये ।
आसीद्व्यतिकरो घोरस्तव तेषां च भारत ॥ ६.७५.३५ ॥
అప్పుడు ఆ శ్రేష్ఠ వీరుల నాశనంలో రెండు వ్యూహాలూ బద్దలయ్యాయి; ఓ భారతా, మీ వారికి, వారికి మధ్య భయంకర కలగాపులగం ఏర్పడింది.
6.75.36
तदद्भुतमपश्याम तावकानां परैः सह ।
एकायनगताः सर्वे यदयुध्यन्त भारत ॥ ६.७५.३६ ॥
మీ వారు శత్రువులతో కలిసి పోరాడిన ఆ అద్భుతాన్ని మేము చూశాము; ఓ భారతా, వారందరూ ఒకే మార్గంలో వెళ్లి పోరాడారు.
6.75.37
प्रतिसंवार्य चास्त्राणि तेऽन्योन्यस्य विशांपते ।
युयुधुः पाण्डवाश्चैव कौरवाश्च महाबलाः ॥ ६.७५.३७ ॥
ఓ రాజా! వారు ఒకరి అస్త్రాలను మరొకరు నివారిస్తూ పోరాడారు—పాండవులు, కౌరవులు, మహాబలశాలురైన వీరులు.