മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.75
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.75.1
विहृत्य तु ततो राजन्सहिताः कुरुपाण्डवाः ।
व्यतीतायां तु शर्वर्यां पुनर्युद्धाय निर्ययुः ॥ ६.७५.१ ॥
ഹേ രാജാവേ, അനന്തരം വിശ്രമിച്ച ശേഷം, രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കൗരവരും പാണ്ഡവരും ഒന്നിച്ചു വീണ്ടും യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
6.75.2
ततः शब्दो महानासीत्तव तेषां च भारत ।
युज्यतां रथमुख्यानां कल्प्यतां चैव दन्तिनाम् ॥ ६.७५.२ ॥
അപ്പോൾ, ഹേ ഭാരതാ, നിങ്ങളുടെയും അവരുടെയും ഇടയിൽ വലിയ ആരവം ഉയർന്നു — 'പ്രധാന രഥങ്ങളെ പൂട്ടുവിൻ, ആനകളെ ഒരുക്കുവിൻ!'
6.75.3
संनह्यतां पदातीनां हयानां चैव भारत ।
शङ्खदुन्दुभिनादश्च तुमुलः सर्वतोऽभवत् ॥ ६.७५.३ ॥
ഹേ ഭാരതാ, കാലാൾപ്പടയെയും കുതിരകളെയും കവചമണിയിക്കുവിൻ! ശംഖ-ദുന്ദുഭി നാദം എല്ലായിടത്തും മുഴങ്ങി.
6.75.4
ततो युधिष्ठिरो राजा धृष्टद्युम्नमभाषत ।
व्यूहं व्यूहस्व पाञ्चाल मकरं शत्रुनाशनम् ॥ ६.७५.४ ॥
അപ്പോൾ രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനോട് പറഞ്ഞു — 'ഹേ പാഞ്ചാല, ശത്രുനാശകമായ മകരവ്യൂഹം രചിക്കുക.'
6.75.5
एवमुक्तस्तु पार्थेन धृष्टद्युम्नो महारथः ।
व्यादिदेश यथान्यायं रथिनो रथिनां वरः ॥ ६.७५.५ ॥
പാർത്ഥൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാരഥനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, രഥികളെ യഥാവിധി വിന്യസിച്ചു.
6.75.6
शिरोऽभूद्द्रुपदस्तस्य पाण्डवश्च धनञ्जयः ।
चक्षुषी सहदेवश्च नकुलश्च महारथः ॥ ६.७५.६ ॥
ആ വ്യൂഹത്തിന്റെ ശിരസ്സ് ദ്രുപദൻ; പാണ്ഡവനായ ധനഞ്ജയൻ അതിന്റെ; സഹദേവനും മഹാരഥൻ നകുലനും അതിന്റെ രണ്ട് കണ്ണുകൾ.
6.75.7
तुण्डमासीन्महाराज भीमसेनो महाबलः ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च राक्षसश्च घटोत्कचः ॥ ६.७५.७ ॥
മഹാരാജാവേ, മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ ആ വ്യൂഹത്തിന്റെ മുനമ്പിൽ നിന്നു; സൗഭദ്രനും ദ്രൗപദീപുത്രന്മാരും രാക്ഷസൻ ഘടോത്കചനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
6.75.8
सात्यकिर्धर्मराजश्च व्यूहग्रीवां समास्थिताः ।
पृष्ठमासीन्महाराज विराटो वाहिनीपतिः ॥ ६.७५.८ ॥
സാത്യകിയും ധർമ്മരാജനും വ്യൂഹത്തിന്റെ കഴുത്തുഭാഗത്ത് ഉറച്ചുനിന്നു; മഹാരാജാവേ, സേനാപതിയായ വിരാടൻ വ്യൂഹത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്തായിരുന്നു.
6.75.9
ृष्टद्युम्नो महाराज महत्या सेनया वृतः ।
केकया भ्रातरः पञ्च वामपार्श्वं समाश्रिताः ॥ ६.७५.९ ॥
മഹാരാജാവേ, ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ വലിയ സേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; കേകയന്റെ അഞ്ചു സഹോദരന്മാർ ഇടതുപാർശ്വത്തിൽ നിന്നു.
6.75.10
धृष्टकेतुर्नरव्याघ्रश्चेकितानश्च वीर्यवान् ।
दक्षिणं पक्षमाश्रित्य स्थितौ व्यूहस्य रक्षणे ॥ ६.७५.१० ॥
ധൃഷ്ടകേതുവും നരവ്യാഘ്രനായ ചേകിതാനനും വീര്യവാനായ മറ്റൊരാളും വ്യൂഹത്തിന്റെ വലതുപക്ഷം ആശ്രയിച്ച് അതിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി നിന്നു.
6.75.11
पादयोस्तु महाराज स्थितः श्रीमान्महारथः ।
कुन्तिभोजः शतानीको महत्या सेनया वृतः ॥ ६.७५.११ ॥
മഹാരാജാവേ, ശ്രീമാനായ മഹാരഥൻ കുന്തിഭോജനും ശതാനീകനും വലിയ സേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വ്യൂഹത്തിന്റെ പാദഭാഗത്ത് നിന്നു.
6.75.12
शिखण्डी तु महेष्वासः सोमकैः संवृतो बली ।
इरावांश्च ततः पुच्छे मकरस्य व्यवस्थितौ ॥ ६.७५.१२ ॥
മഹാധനുർധരനായ ശിഖണ്ഡിയും സോമകരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ബലവാനും, പിന്നെ ഇരാവാനും മകരവ്യൂഹത്തിന്റെ വാലറ്റത്ത് നിലയുറപ്പിച്ചു.
6.75.13
एवमेतं महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः ।
सूर्योदये महाराज पुनर्युद्धाय दंशिताःक ॥ ६.७५.१३ ॥
ഭാരതാ, ഇങ്ങനെ പാണ്ഡവർ ആ മഹാവ്യൂഹം രചിച്ചു. മഹാരാജാവേ, സൂര്യോദയസമയത്ത് അവർ വീണ്ടും യുദ്ധത്തിന് സന്നദ്ധരായി.
6.75.14
कौरवानभ्ययुस्तूर्णं हस्त्यश्वरथपत्तिभिः ।
समुच्छ्रितैर्ध्वजैश्छत्रैः शस्त्रैश्च विमलैः शितैः ॥ ६.७५.१४ ॥
ആനകളോടും കുതിരകളോടും രഥങ്ങളോടും കാലാൾപ്പടയോടും കൂടി അവർ വേഗത്തിൽ കൗരവരെ നേരിട്ടു. ഉയർന്ന കൊടികളും കുടകളും നിർമ്മലവും മൂർച്ചയുള്ളതുമായ ആയുധങ്ങളുമായി അവർ മുന്നോട്ടുവന്നു.
6.75.15
व्यूढं दृष्ट्वा तु तत्सैन्यं पिता देवव्रतस्तव ।
कौञ्चेन महता राजन्प्रत्यव्यूहत वाहिनीम् ॥ ६.७५.१५ ॥
ആ സൈന്യം വ്യൂഹമായി നിൽക്കുന്നത് കണ്ട്, രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ പിതാവ് ദേവവ്രതൻ (ഭീഷ്മർ) മഹത്തായ ക്രൗഞ്ചവ്യൂഹം കൊണ്ട് തന്റെ സേനയെ എതിരായി നിർത്തി.
6.75.16
तस्य तुण्डे महेष्वासो भारद्वाजो व्यरोचत ।
अश्वत्थामा कृपश्चैव चक्षुरास्तां जनेश्वर ॥ ६.७५.१६ ॥
അതിന്റെ കൊക്കിൽ മഹാധനുർധരനായ ഭാരദ്വാജൻ (ദ്രോണർ) പ്രകാശിച്ചു. ജനേശ്വരാ, അതിന്റെ കണ്ണുകളായി അശ്വത്ഥാമാവും കൃപരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
6.75.17
कृतवर्मा तु सहितः काम्भोजैरथ बाह्लिकैः ।
शिरस्यासीन्नरश्रेष्ठः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.७५.१७ ॥
കൃതവർമ്മാവ് കാംബോജരോടും ബാഹ്ലികരോടും ചേർന്ന്, നരശ്രേഷ്ഠനും എല്ലാ വില്ലാളികളിലും ശ്രേഷ്ഠനുമായവൻ തലയുടെ ഭാഗത്ത് നിലകൊണ്ടു.
6.75.18
ग्रीवायां शूरसेनश्च तव पुत्रश्च मारिष ।
दुर्योधनो महाराज राजभिर्बहुभिर्वृतः ॥ ६.७५.१८ ॥
കഴുത്തിൽ ശൂരസേനരും നിങ്ങളുടെ പുത്രനായ ദുര്യോധനനും ഉണ്ടായിരുന്നു; മാന്യനേ, മഹാരാജാവേ, പല രാജാക്കന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി.
6.75.19
प्राग्जोतिषस्तु सहितो मद्रसौवीरकेकयैः ।
उरस्यभून्नरश्रेष्ठ महत्या सेनया वृतः ॥ ६.७५.१९ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, പ്രാഗ്ജ്യോതിഷൻ മദ്രർ, സൗവീരർ, കേകയർ എന്നിവരോടൊപ്പം മഹാസേനയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വ്യൂഹത്തിന്റെ മാർഭാഗത്ത് നിന്നു.
6.75.20
पृष्ठे चास्तां महेष्वासावावन्त्यौ सपदानुगौः ।
स्वसेनया च सहितः शुशर्मा प्रस्थलाधिपः ।
वामं पक्षं समाश्रित्य दंशितः समवस्थितः ॥ ६.७५.२० ॥
പിന്നിൽ രണ്ട് മഹാധനുർധരരായ ആവന്ത്യർ കാലാൾപ്പടയും അനുചരരുമായി ഉണ്ടായിരുന്നു; പ്രസ്ഥലാധിപതി ശുശർമ്മൻ സ്വസേനയോടൊപ്പം ഇടതുപക്ഷം ആശ്രയിച്ച് കവചം ധരിച്ച് നിലകൊണ്ടു.
6.75.21
तुषारा यवनाश्चैव शकाश्च सह चूचुपैः ।
दक्षिणं पक्षमाश्रित्य स्थिता व्यूहस्त भारत ॥ ६.७५.२१ ॥
തുഷാരർ, യവനർ, ശകർ എന്നിവർ ചൂചുപരോടൊപ്പം വലതുപക്ഷം ആശ്രയിച്ച് നിന്നു; ഭാരതാ, ഇതാണ് വ്യൂഹം.
6.75.22
श्रुतायुश्च शातायुश्च सौमदत्तिश्च मारिष ।
व्यूहस्य जघने तस्थू रक्षमाणाः परस्परम् ॥ ६.७५.२२ ॥
മാരിഷ, ശ്രുതായുസ്സും ശതായുസ്സും സോമദത്തന്റെ പുത്രനും വ്യൂഹത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്ത് പരസ്പരം രക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് നിന്നു.
6.75.23
ततो युद्धाय संजग्मुः पाण्डवाः कौरवैः सह ।
सूर्योदये महाराज प्रावर्तत जनक्षयः ॥ ६.७५.२३ ॥
അനന്തരം പാണ്ഡവർ കൗരവരോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിന് ഏറ്റുമുട്ടി; മഹാരാജാവേ, സൂര്യോദയത്തിൽ ജനക്ഷയം ആരംഭിച്ചു.
6.75.24
प्रतीयू रथिनो नामान्नागाश्च रथिनो ययुः ।
हयारोहान्रथारोहा रथिनश्चापि सादिनः ॥ ६.७५.२४ ॥
രഥികൾ ആനകൾക്കെതിരെ മുന്നേറി, രഥികൾ പോയി; കുതിരപ്പടയാളികളും രഥാരോഹികളും രഥികളും അശ്വാരോഹികളും.
6.75.25
सादिनश्च हयान्राजन्रथिनश्च महारणे ।
हस्त्यारोहान्हयारोहा रथिनः सादिनस्तथा ॥ ६.७५.२५ ॥
രാജാവേ, മഹായുദ്ധത്തിൽ കുതിരപ്പടയാളികൾ കുതിരകളോടും, രഥികൾ രഥങ്ങളോടും, ആനപ്പുറത്തുള്ളവർ ആനകളോടും, കുതിരപ്പുറത്തുള്ളവർ കുതിരകളോടും, രഥികളും അശ്വികളും അതുപോലെ (മുന്നേറി).
6.75.26
रथिनः पत्तिभिः सार्धं सादिनश्चापि पत्तिभिः ।
अन्योन्यं समरे राजन्प्रत्यधावन्नमर्षिताः ॥ ६.७५.२६ ॥
രഥികൾ കാലാൾപ്പടയോടൊപ്പവും, അശ്വികളും കാലാൾപ്പടയോടൊപ്പവും, രാജാവേ, കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.75.27
भीमसेनार्जुनयमैर्गुप्ता चान्यैर्महारथैः ।
शुशुभे पाण्डवी सेना नक्षत्रैरिव शर्वरी ॥ ६.७५.२७ ॥
ഭീമസേനൻ, അർജ്ജുനൻ, ഇരട്ടകൾ, മറ്റു മഹാരഥർ എന്നിവരാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട പാണ്ഡവസേന നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്ന രാത്രിപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
6.75.28
तथा भीष्मकृपद्रोणशल्यदुर्योधनादिभिः ।
तवापि च बभौ सेना ग्रहैर्द्यौरिव संवृताः ॥ ६.७५.२८ ॥
അതുപോലെ ഭീഷ്മർ, കൃപർ, ദ്രോണർ, ശല്യർ, ദുര്യോധനൻ തുടങ്ങിയവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അങ്ങയുടെ സേനയും ഗ്രഹങ്ങളാൽ ആവൃതമായ ആകാശംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
6.75.29
भीमसेनस्तु कौन्तेयो द्रोणं दृष्ट्वा पराक्रमी ।
अभ्ययाञ्जवनैरश्वैर्भारद्वाजस्य वाहिनीम् ॥ ६.७५.२९ ॥
പരാക്രമിയായ കുന്തീപുത്രൻ ഭീമസേനൻ ദ്രോണരെ കണ്ടപ്പോൾ, വേഗമേറിയ കുതിരകളോടെ ഭരദ്വാജപുത്രന്റെ സേനയെ ആക്രമിച്ചു.
6.75.30
द्रोणास्तु समरे क्रुद्धो भीमं नवभिरायसैः ।
विव्याध समरश्लाघी मर्माण्युद्दिष्य वीर्यवान् ॥ ६.७५.३० ॥
എന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച, യുദ്ധപ്രശംസയുള്ള, വീര്യവാനായ ദ്രോണർ ഭീമന്റെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങൾ ലക്ഷ്യമാക്കി ഒൻപത് ഇരുമ്പ് അമ്പുകളാൽ അവനെ മുറിവേൽപ്പിച്ചു.
6.75.31
दृढाहतस्तो भीमो भारद्वाजस्य संयुगे ।
सारथिं प्रेषयामास यमस्य सदनं प्रति ॥ ६.७५.३१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭാരദ്വാജന്റെ (ദ്രോണന്റെ) ശക്തമായ പ്രഹാരങ്ങളേറ്റ ഭീമൻ തന്റെ സാരഥിയെ യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
6.75.32
स संगृह्य स्कवयं वाहान्भारद्वाजः प्रतापवान् ।
व्यधमत्पाण्डवीं सेनां तूलराशिमिवानलः ॥ ६.७५.३२ ॥
ആ പ്രതാപശാലിയായ ഭാരദ്വാജൻ കുതിരകളുടെ കടിഞ്ഞാൺ പിടിച്ച് പഞ്ഞിക്കൂമ്പാരത്തെ തീ ദഹിപ്പിക്കുംപോലെ പാണ്ഡവസേനയെ തകർത്തു.
6.75.33
ते वद्यमाना द्रोणेन भीष्मेण च नरोत्तमाः ।
सृञ्जयाः तावकं सैन्यं भीमार्जुनपरिक्षतम् ॥ ६.७५.३३ ॥
ദ്രോണനാലും ഭീഷ്മനാലും വധിക്കപ്പെടുന്ന ആ നരോത്തമരായ സൃഞ്ജയരും, ഭീമാർജുനന്മാരാൽ മുറിവേറ്റ നിങ്ങളുടെ സേനയും.
6.75.34
तथैव तावकं सैन्यं भीमार्जुनपरिक्षतम् ।
मुह्यते तत्रतत्रैव समदेव वराङ्गना ॥ ६.७५.३४ ॥
അതുപോലെ ഭീമാർജുനന്മാരാൽ മുറിവേറ്റ നിങ്ങളുടെ സേന ഇവിടെയുമവിടെയും ഉത്തമസ്ത്രീകളെപ്പോലെ മോഹിച്ചു പതറി.
6.75.35
अभिद्येतां ततो व्यूहौ तस्मिन्वीरवरक्षये ।
आसीद्व्यतिकरो घोरस्तव तेषां च भारत ॥ ६.७५.३५ ॥
അപ്പോൾ ആ ശ്രേഷ്ഠവീരരുടെ നാശത്തിൽ ഇരു വ്യൂഹങ്ങളും ഭേദിക്കപ്പെട്ടു; ഓ ഭാരതാ, നിങ്ങളുടെ ആളുകൾക്കും അവർക്കും ഇടയിൽ ഭയങ്കരമായ കലർച്ചയുണ്ടായി.
6.75.36
तदद्भुतमपश्याम तावकानां परैः सह ।
एकायनगताः सर्वे यदयुध्यन्त भारत ॥ ६.७५.३६ ॥
നിങ്ങളുടെ ആളുകൾ ശത്രുക്കളോടൊപ്പം പോരാടിയ ആ അദ്ഭുതം ഞങ്ങൾ കണ്ടു; ഓ ഭാരതാ, അവരെല്ലാം ഒരേ വഴിയിൽ ചെന്നു പോരാടി.
6.75.37
प्रतिसंवार्य चास्त्राणि तेऽन्योन्यस्य विशांपते ।
युयुधुः पाण्डवाश्चैव कौरवाश्च महाबलाः ॥ ६.७५.३७ ॥
ഹേ രാജാവേ! അവർ പരസ്പരം അസ്ത്രങ്ങളെ തടുത്തുകൊണ്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു—പാണ്ഡവരും കൗരവരും, മഹാബലശാലികളായ വീരന്മാർ.