મહાભારત · અધ્યાય 6.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.78.1
ततो दुर्योधनो राजा महोत्प्रत्यागतस्मृतिः ।
शरवर्षैः पुनर्भीमं प्रत्यवारयदच्युतम् ॥ ६.७८.१ ॥
પછી રાજા દુર્યોધને, જેની ચેતના ઝડપથી પાછી આવી હતી, બાણોની વર્ષાથી ફરી અચ્યુત ભીમને રોક્યો.
6.78.2
एकीभूतास्ततश्चैव तव पुत्रा महारथाः ।
समेत्य समरे भीमं योधयामासुरुद्यताः ॥ ६.७८.२ ॥
પછી તમારા મહારથી પુત્રો એકઠા થઈ, યુદ્ધમાં ભીમનો સામનો કરીને, તૈયાર થઈને તેની સાથે લડવા લાગ્યા.
6.78.3
भीमसेनोऽपि समरे संप्राप्य स्वरथं पुनः ।
समारुह्य महाबाहुर्ययौ येन तवात्मजः ॥ ६.७८.३ ॥
મહાબાહુ ભીમસેન પણ યુદ્ધમાં ફરી પોતાના રથ પાસે પહોંચીને, તેના પર ચઢીને, જ્યાં તમારો પુત્ર હતો ત્યાં ગયા.
6.78.4
प्रगृह्य च महावेगं परासुकरणं दृढम् ।
सज्यं शरासनं सङ्ख्ये शरैर्विव्याध ते सुतम् ॥ ६.७८.४ ॥
અત્યંત વેગવાન, પ્રાણ હરવામાં સમર્થ, દૃઢ ધનુષ્યને પણછ ચઢાવીને ઉઠાવી, યુદ્ધમાં બાણોથી તમારા પુત્રને વીંધ્યો.
6.78.5
ततो दुर्योधनो राजा भीमसेनं महाबलम् ।
नाराचेन सुतीक्ष्णेन भृशं मर्मण्यताडयत् ॥ ६.७८.५ ॥
પછી રાજા દુર્યોધને, મહાબલ ભીમસેનને અત્યંત તીક્ષ્ણ નારાચ બાણથી મર્મસ્થાને જોરથી પ્રહાર કર્યો.
6.78.6
सोऽतिविद्धो महेष्वासस्तव पुत्रेण धन्विना ।
क्रोधसंरक्तनयनो वेगेनाक्षिप्य कार्मुकम् ॥ ६.७८.६ ॥
તમારા ધનુર્ધર પુત્ર વડે અત્યંત ઘાયલ થયેલો તે મહાધનુર્ધર, ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળો, વેગથી ધનુષ્ય ખેંચીને...
6.78.7
दुर्योधनं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ।
स तत्र शुशुभे राजा शिखरैर्गिरिराडिव ॥ ६.७८.७ ॥
તેણે ત્રણ બાણોથી દુર્યોધનના બાહુ અને છાતી પર પ્રહાર કર્યો. ત્યાં તે રાજા પર્વતરાજના શિખરોની જેમ શોભ્યો.
6.78.8
तौ दष्ट्वा समरे क्रुद्धौ विनिघ्नन्तौ परस्परम् ।
दुर्योधनानुजाः सर्वे शूराः संत्यक्तजीविताः ॥ ६.७८.८ ॥
યુદ્ધમાં એ બંનેને ક્રોધથી એકબીજા પર પ્રહાર કરતા જોઈને દુર્યોધનના સર્વ નાનાભાઈઓ જીવનની આશા છોડીને શૂરવીર બન્યા.
6.78.9
संस्मृत्य मन्त्रितं पूर्वं निग्रहे भीमकर्मणः ।
निश्चयं परमं कृत्वा निग्रहीतुं प्रचक्रमुः ॥ ६.७८.९ ॥
પહેલાં ભીમકર્મનને રોકવા વિશે કરેલી મંત્રણા યાદ કરીને, દૃઢ નિશ્ચય કરીને તેઓ તેને રોકવા લાગ્યા.
6.78.10
तानापतत एवाजौ भीमसेनो महाबलः ।
प्रत्युद्ययौ महाराज गजः प्रतिगजानिव ॥ ६.७८.१० ॥
હે મહારાજ, યુદ્ધમાં તેઓને ધસી આવતા જોઈને મહાબલી ભીમસેન, પ્રતિ-હાથીઓ તરફ જતા હાથીની જેમ, તેમને સામે જવા આગળ વધ્યો.
6.78.11
भृशं क्रुद्धश्च तेजस्वी नाराचेन समार्पयत् ।
चित्रसेनं महाराज तव पुत्रं महायशाः ॥ ६.७८.११ ॥
અત્યંત ક્રોધિત અને તેજસ્વી મહાયશસ્વી ભીમસેને, હે મહારાજ, નારાચ બાણથી તમારા પુત્ર ચિત્રસેનને પૂરી શક્તિથી પ્રહાર કર્યો.
6.78.12
तथेतरांस्तव सुतांस्ताडयामास भारत ।
शरैर्बहुविधैः सङ्ख्ये रुक्मपुङ्खैः सुतेजनैः ॥ ६.७८.१२ ॥
એ જ રીતે, હે ભારત, તેણે તમારા બીજા પુત્રોને પણ યુદ્ધમાં સોનાની પાંખોવાળા, સારી રીતે તીક્ષ્ણ કરેલા અનેક પ્રકારના બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
6.78.13
ततः संप्रेक्ष्य पुत्रैस्ते भीमसेनं समावृतम् ।
अभिमन्युप्रभृतयस्ते द्वदश महारथाः ॥ ६.७८.१३ ॥
તમારા પુત્રો દ્વારા ઘેરાયેલા ભીમસેનને જોઈને અભિમન્યુ વગેરે તે બાર મહારથીઓ (આગળ વધ્યા).
6.78.14
प्रेषिता धर्मराजेन भीमसेनपदानुगाः ।
प्रतिजग्मुर्महाराज तव पुत्रान्महाबलान् ॥ ६.७८.१४ ॥
ધર્મરાજાએ મોકલેલા, ભીમસેનના પગલે ચાલનારા (વીરો), હે મહારાજ, તમારા મહાબળવાન પુત્રો તરફ પાછા વળ્યા.
6.78.15
दृष्ट्वा रथस्थांस्ताञ्शूरान्सूर्याग्निसमतेजसः ।
सर्वानेव महेष्वासान्भ्राजमानाञ्श्रिया वृतान् ॥ ६.७८.१५ ॥
સૂર્ય અને અગ્નિ સમાન તેજવાળા, રથો પર ઊભેલા તે શૂરવીરોને, શોભાથી ઘેરાયેલા ચમકતા સર્વ મહાધનુર્ધરોને જોઈને.
6.78.16
महाहवे दीष्यमानान्सुवर्णमकुटोञ्ज्वलान् ।
तत्यजुः समरे भीमं तव पुत्रा महाबलाः ॥ ६.७८.१६ ॥
મહાયુદ્ધમાં ઝળહળતા, સોનાના મુકુટોથી ઉજ્જવળ તેમને જોઈને, તમારા મહાબળવાન પુત્રોએ યુદ્ધમાં ભીમને છોડી દીધો.
6.78.17
तान्नामृष्यत कौन्तेयो जीवमाना गता इति ।
अन्वीय च पुनः सर्वांस्तव पुत्रानपीडयत् ॥ ६.७८.१७ ॥
'આ જીવતા ચાલ્યા ગયા' એ કુંતીપુત્ર સહન ન કરી શક્યો; પાછળ પડીને તમારા સર્વ પુત્રોને ફરી પીડ્યા.
6.78.18
अथाभिमन्युः समरे भीमसेनेन संगतः ।
पार्षतेन च ते सर्वे कैकया द्रौपदीसुताः ॥ ६.७८.१८ ॥
પછી યુદ્ધમાં ભીમસેન સાથે જોડાયેલો અભિમન્યુ, પાર્ષત સાથે, તે બધા કૈકેયો અને દ્રૌપદીના પુત્રો (આગળ વધ્યા).
6.78.19
तादृष्ट्वा समरे क्रुद्धांस्तव सैन्ये महारथाः ।
दुर्योधनप्रभृतयः प्रगृहीतशरासनाः।
भृशमर्श्वैः प्रजवितैः प्रययुर्यत्र ते रथाः ॥ ६.७८.१९ ॥
યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાયેલાઓને જોઈને તારી સેનાના મહારથીઓ, દુર્યોધન જેમાં મુખ્ય હતો, ધનુષ્ય ઉગામીને, વેગે દોડતા ઘોડાઓ સાથે જ્યાં તેમના રથ હતા ત્યાં ગયા.
6.78.20
अपराह्णे महाराज प्रावर्तत महारणः ।
तावकानां च बलिनां परेषां चैव भारत ॥ ६.७८.२० ॥
હે મહારાજ, હે ભરતવંશી, અપરાહ્ણ સમયે તારા બળવાન યોદ્ધાઓ અને શત્રુઓ વચ્ચે તે મહાયુદ્ધ શરૂ થયું.
6.78.21
अभिमन्युर्विकर्णस्य हयान्हत्वा महाहवे ।
अथैनं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ॥ ६.७८.२१ ॥
મહાયુદ્ધમાં અભિમન્યુએ વિકર્ણના ઘોડા મારી નાખ્યા; પછી ક્ષુદ્રકોના પચીસ યોદ્ધાઓ સાથે તેના પર હુમલો કર્યો.
6.78.22
हताश्वं रथमुत्सृज्य विकर्णस्तु महारथः ।
आरुरोह रथं राजंश्चित्रसेनस्य भारत ।
योधयामास समरे तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.७८.२२ ॥
ઘોડા મરી ગયેલા રથને છોડીને મહારથી વિકર્ણ, હે રાજન, હે ભરતવંશી, ચિત્રસેનના રથ પર ચઢ્યો અને યુદ્ધમાં લડવા લાગ્યો; તે અદ્ભુત જેવું થયું.
6.78.23
स्थितावेकरथे तौ तु भ्रातरौ कुलवर्धनौ ।
आर्जिनिः शरजालेन च्छादयामास भारत ॥ ६.७८.२३ ॥
એક જ રથ પર ઊભેલા તે બે ભાઈઓ, કુળને વધારનારા; હે ભરતવંશી, અર્જુનપુત્રે બાણોની જાળથી તેમને ઢાંકી દીધા.
6.78.24
चित्रसेनो विकर्णश्च कार्ष्णिं पञ्चभिरायसैः ।
विव्यधाते न चाकम्पत्कार्ष्णिर्मेरुरिव स्थितः ॥ ६.७८.२४ ॥
ચિત્રસેન અને વિકર્ણે પાંચ લોખંડના બાણોથી તે કૃષ્ણપુત્રને વીંધ્યો; પણ મેરુ પર્વત જેવો ઊભેલો કૃષ્ણપુત્ર કંપ્યો નહીં.
6.78.25
दुःशासनस्तु समरे केकयान्पञ्च मारिप ।
योधयामास राजेन्द्र तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.७८.२५ ॥
યુદ્ધમાં દુઃશાસને પાંચ કેકય વીરો સાથે લડાઈ કરી. હે મારિષ, હે રાજેન્દ્ર, તે અદ્ભુત જેવું થયું.
6.78.26
द्रौपदेया रणे क्रुद्धा दुर्योधनमवारयन् ।
शरैराशीविषाकारैः पुत्रं तव विशांपते ॥ ६.७८.२६ ॥
યુદ્ધમાં ક્રોધિત દ્રૌપદીના પુત્રોએ દુર્યોધનને રોક્યો. હે વિશાંપતિ, ઝેરી સર્પો જેવા બાણોથી તેમણે તમારા પુત્રને રોક્યો.
6.78.27
पुत्रोऽपि तव दुर्धर्षो द्रौपद्यास्तनयान्रणे ।
सायकैर्निशितै राजन्नाजघान पृथक्पृथक् ॥ ६.७८.२७ ॥
તમારો પુત્ર પણ અજેય હતો. હે રાજન્, યુદ્ધમાં તેણે તીક્ષ્ણ બાણોથી દ્રૌપદીના પુત્રોને એક પછી એક પ્રહાર કર્યો.
6.78.28
तैश्चापि विद्धः शुशुभे रुधिरेम समुक्षितः ।
गिरिः प्रस्रवणैर्यद्वद्गैरिकादिविमिश्रितैः ॥ ६.७८.२८ ॥
તેમનાથી ઘાયલ થઈ લોહીથી ભીંજાયેલો તે, ગેરુ વગેરે ભળેલા ઝરણાંઓથી શોભતા પર્વતની જેમ શોભ્યો.
6.78.29
भीष्मोऽपि समरे राजन्पाण्डवानामनीकिनीम् ।
कालयामास बलवान्पालः पशुगणानिव ॥ ६.७८.२९ ॥
હે રાજન્, ભીષ્મે પણ યુદ્ધમાં બળવાન થઈને પાંડવોની સેનાને, ગોવાળ ગાયોના ટોળાને હાંકે તેમ, નષ્ટ કરી.
6.78.30
ततो गाण्डीवनिर्घोषः प्रादुरासीद्विशांपते ।
दक्षिणेन वरूथिन्याः पार्थस्यरीन्विनिघ्नतः ॥ ६.७८.३० ॥
ત્યારે, હે વિશાંપતિ, સેનાની જમણી બાજુથી પાર્થ (અર્જુન)ના ગાંડીવનો ઘોષ ઊઠ્યો; તે શત્રુઓનો સંહાર કરી રહ્યો હતો.
6.78.31
उत्तस्थुः समरे तत्र कबन्धानि समन्ततः ।
कुरूणां चैव सैन्येषु पाण्डवानां च भारत ॥ ६.७८.३१ ॥
હે ભરતવંશજ, તે યુદ્ધમાં કૌરવો અને પાંડવોની સેનાઓમાં ચારેય બાજુ માથા વિનાના ધડ ઊભા થયા.
6.78.32
शोणितोदं शरावर्तं गजद्वीपं हयोर्मिणम् ।
रथनौभिर्नरव्याघ्राः प्रतेरुः सैन्यसागरम् ॥ ६.७८.३२ ॥
લોહીની નદી, બાણોના વમળ, હાથીઓના દ્વીપ અને ઘોડાઓનાં મોજાં ધરાવતા એ સૈન્યસાગરને નરવ્યાઘ્રોએ રથરૂપી નાવો વડે પાર કર્યો.
6.78.33
छिन्नहस्ता विकवचा विदेहाश्च नरोत्तमाः ।
दृश्यन्ते पतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.७८.३३ ॥
ત્યાં હાથ કપાયેલા, કવચ વિનાના, નિષ્પ્રાણ નરોત્તમો સેંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં પડેલા દેખાતા હતા.
6.78.34
निहतैर्मत्तमातङ्गैः शोणितौघपरिप्लुतैः ।
भूर्भाति भरतश्रेष्ठ पर्वतैराचिता यथा ॥ ६.७८.३४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મારી નંખાયેલા મદમસ્ત હાથીઓથી, લોહીના પ્રવાહમાં ડૂબેલાઓથી પૃથ્વી પર્વતોથી ભરેલી હોય એમ શોભે છે.
6.78.35
तत्राद्भुतमपश्याम तव तेषां च भारत ।
न तत्रासीत्पुमान्कश्चिद्यो युद्धं नाभिकाङ्क्षति ॥ ६.७८.३५ ॥
હે ભરતવંશજ, ત્યાં અમે તમારા અને તેમના પક્ષે એક અદ્ભુત વાત જોઈ — યુદ્ધ ન ઇચ્છતો એવો કોઈ પુરુષ ત્યાં નહોતો.
6.78.36
एवं युयुधिरे वीराः प्रार्थयाना महद्यशः ।
तावकाः पाण्डवैः सार्धमाकाङ्क्षन्तो जयं युधि ॥ ६.७८.३६ ॥
આ રીતે વીરો મહાન યશની ઇચ્છા રાખીને લડ્યા — તમારા યોદ્ધાઓ પાંડવો સાથે યુદ્ધમાં વિજયની આકાંક્ષા રાખીને લડ્યા.