ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.78.1
ततो दुर्योधनो राजा महोत्प्रत्यागतस्मृतिः ।
शरवर्षैः पुनर्भीमं प्रत्यवारयदच्युतम् ॥ ६.७८.१ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନ, ଯାହାର ଚେତନା ଶୀଘ୍ର ଫେରି ଆସିଥିଲା, ଶରବର୍ଷଣରେ ପୁଣି ଅଚ୍ୟୁତ ଭୀମଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
6.78.2
एकीभूतास्ततश्चैव तव पुत्रा महारथाः ।
समेत्य समरे भीमं योधयामासुरुद्यताः ॥ ६.७८.२ ॥
ତା'ପରେ ଆପଣଙ୍କ ମହାରଥୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି, ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
6.78.3
भीमसेनोऽपि समरे संप्राप्य स्वरथं पुनः ।
समारुह्य महाबाहुर्ययौ येन तवात्मजः ॥ ६.७८.३ ॥
ମହାବାହୁ ଭୀମସେନ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁଣି ନିଜ ରଥ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି, ତାହାରେ ଚଢ଼ି, ଯେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।
6.78.4
प्रगृह्य च महावेगं परासुकरणं दृढम् ।
सज्यं शरासनं सङ्ख्ये शरैर्विव्याध ते सुतम् ॥ ६.७८.४ ॥
ଅତି ବେଗବାନ, ପ୍ରାଣହରଣ କ୍ଷମ, ଦୃଢ଼ ଧନୁକୁ ଗୁଣ ଲଗାଇ ଉଠାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶରରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବିନ୍ଧିଲେ।
6.78.5
ततो दुर्योधनो राजा भीमसेनं महाबलम् ।
नाराचेन सुतीक्ष्णेन भृशं मर्मण्यताडयत् ॥ ६.७८.५ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନ, ମହାବଳ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନାରାଚ ବାଣରେ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ଜୋରରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
6.78.6
सोऽतिविद्धो महेष्वासस्तव पुत्रेण धन्विना ।
क्रोधसंरक्तनयनो वेगेनाक्षिप्य कार्मुकम् ॥ ६.७८.६ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଧନୁର୍ଧାରୀ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ବିଦ୍ଧ ସେହି ମହାଧନୁର୍ଧର, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ନୟନ, ବେଗରେ ଧନୁ ଟାଣି...
6.78.7
दुर्योधनं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् ।
स तत्र शुशुभे राजा शिखरैर्गिरिराडिव ॥ ६.७८.७ ॥
ସେ ତିନି ବାଣରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ବାହୁ ଓ ଛାତିରେ ପ୍ରହାର କଲା। ସେଠାରେ ସେ ରାଜା ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ଶିଖର ପରି ଶୋଭିଲେ।
6.78.8
तौ दष्ट्वा समरे क्रुद्धौ विनिघ्नन्तौ परस्परम् ।
दुर्योधनानुजाः सर्वे शूराः संत्यक्तजीविताः ॥ ६.७८.८ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ସାନ ଭାଇମାନେ ଜୀବନର ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରି ବୀର ହେଲେ।
6.78.9
संस्मृत्य मन्त्रितं पूर्वं निग्रहे भीमकर्मणः ।
निश्चयं परमं कृत्वा निग्रहीतुं प्रचक्रमुः ॥ ६.७८.९ ॥
ପୂର୍ବରୁ ଭୀମକର୍ମାଙ୍କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରଣା ସ୍ମରଣ କରି, ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ।
6.78.10
तानापतत एवाजौ भीमसेनो महाबलः ।
प्रत्युद्ययौ महाराज गजः प्रतिगजानिव ॥ ६.७८.१० ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଆପତ୍ତି କରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି ମହାବଳ ଭୀମସେନ ପ୍ରତିହସ୍ତୀ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ହସ୍ତୀ ପରି ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ଆଗେଇଲେ।
6.78.11
भृशं क्रुद्धश्च तेजस्वी नाराचेन समार्पयत् ।
चित्रसेनं महाराज तव पुत्रं महायशाः ॥ ६.७८.११ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଭୀମସେନ, ହେ ମହାରାଜ, ନାରାଚ ବାଣରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
6.78.12
तथेतरांस्तव सुतांस्ताडयामास भारत ।
शरैर्बहुविधैः सङ्ख्ये रुक्मपुङ्खैः सुतेजनैः ॥ ६.७८.१२ ॥
ସେହିପରି, ହେ ଭାରତ, ସେ ଆପଣଙ୍କ ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ, ଭଲ ଧାରିଆ ବହୁବିଧ ବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
6.78.13
ततः संप्रेक्ष्य पुत्रैस्ते भीमसेनं समावृतम् ।
अभिमन्युप्रभृतयस्ते द्वदश महारथाः ॥ ६.७८.१३ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅଭିମନ୍ୟୁ ପ୍ରଭୃତି ସେହି ବାର ଜଣ ମହାରଥୀ (ଅଗ୍ରସର ହେଲେ).
6.78.14
प्रेषिता धर्मराजेन भीमसेनपदानुगाः ।
प्रतिजग्मुर्महाराज तव पुत्रान्महाबलान् ॥ ६.७८.१४ ॥
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ଭୀମସେନଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା (ବୀରମାନେ), ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ମହାବଳୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ପୁନର୍ବାର ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
6.78.15
दृष्ट्वा रथस्थांस्ताञ्शूरान्सूर्याग्निसमतेजसः ।
सर्वानेव महेष्वासान्भ्राजमानाञ्श्रिया वृतान् ॥ ६.७८.१५ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ରଥ ଉପରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ଶୂରମାନଙ୍କୁ, ଶୋଭାରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ ମହାଧନୁର୍ଧରଙ୍କୁ ଦେଖି।
6.78.16
महाहवे दीष्यमानान्सुवर्णमकुटोञ्ज्वलान् ।
तत्यजुः समरे भीमं तव पुत्रा महाबलाः ॥ ६.७८.१६ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁକୁଟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆପଣଙ୍କ ମହାବଳୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ।
6.78.17
तान्नामृष्यत कौन्तेयो जीवमाना गता इति ।
अन्वीय च पुनः सर्वांस्तव पुत्रानपीडयत् ॥ ६.७८.१७ ॥
'ଏମାନେ ଜୀବିତ ଅବସ୍ଥାରେ ପଳାଇ ଗଲେ' ଏହା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ପଛେ ପଛେ ଯାଇ ଆପଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ପୀଡ଼ିତ କଲେ।
6.78.18
अथाभिमन्युः समरे भीमसेनेन संगतः ।
पार्षतेन च ते सर्वे कैकया द्रौपदीसुताः ॥ ६.७८.१८ ॥
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ପାର୍ଷତଙ୍କ ସହିତ, ସେହି ସମସ୍ତ କୈକେୟ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ (ଅଗ୍ରସର ହେଲେ).
6.78.19
तादृष्ट्वा समरे क्रुद्धांस्तव सैन्ये महारथाः ।
दुर्योधनप्रभृतयः प्रगृहीतशरासनाः।
भृशमर्श्वैः प्रजवितैः प्रययुर्यत्र ते रथाः ॥ ६.७८.१९ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମ ସୈନ୍ୟର ମହାରଥୀମାନେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଧନୁ ଉଠାଇ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଧାଉଥିବା ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଯେଉଁଠି ସେମାନଙ୍କ ରଥ ଥିଲା ସେଆଡ଼େ ଗଲେ।
6.78.20
अपराह्णे महाराज प्रावर्तत महारणः ।
तावकानां च बलिनां परेषां चैव भारत ॥ ६.७८.२० ॥
ହେ ମହାରାଜ, ହେ ଭରତବଂଶୀ, ଅପରାହ୍ଣରେ ତୁମ ବଳବାନ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
6.78.21
अभिमन्युर्विकर्णस्य हयान्हत्वा महाहवे ।
अथैनं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ॥ ६.७८.२१ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ବଧ କଲେ; ତା'ପରେ କ୍ଷୁଦ୍ରକଙ୍କ ପଚିଶ ଯୋଦ୍ଧା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
6.78.22
हताश्वं रथमुत्सृज्य विकर्णस्तु महारथः ।
आरुरोह रथं राजंश्चित्रसेनस्य भारत ।
योधयामास समरे तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.७८.२२ ॥
ଘୋଡ଼ା ମରିଯାଇଥିବା ରଥ ଛାଡ଼ି ମହାରଥୀ ବିକର୍ଣ୍ଣ, ହେ ରାଜନ, ହେ ଭରତବଂଶୀ, ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ହେଲା।
6.78.23
स्थितावेकरथे तौ तु भ्रातरौ कुलवर्धनौ ।
आर्जिनिः शरजालेन च्छादयामास भारत ॥ ६.७८.२३ ॥
ଗୋଟିଏ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ, କୁଳ ବଢ଼ାଉଥିବା; ହେ ଭରତବଂଶୀ, ଅର୍ଜୁନପୁତ୍ର ଶରଜାଲରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
6.78.24
चित्रसेनो विकर्णश्च कार्ष्णिं पञ्चभिरायसैः ।
विव्यधाते न चाकम्पत्कार्ष्णिर्मेरुरिव स्थितः ॥ ६.७८.२४ ॥
ଚିତ୍ରସେନ ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣ ପାଞ୍ଚଟି ଲୌହ ଶର ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବିନ୍ଧିଲେ; କିନ୍ତୁ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା କୃଷ୍ଣପୁତ୍ର କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ।
6.78.25
दुःशासनस्तु समरे केकयान्पञ्च मारिप ।
योधयामास राजेन्द्र तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.७८.२५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଃଶାସନ ପାଞ୍ଚ ଜଣ କେକୟଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ହେ ମାରିଷ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ହେଲା।
6.78.26
द्रौपदेया रणे क्रुद्धा दुर्योधनमवारयन् ।
शरैराशीविषाकारैः पुत्रं तव विशांपते ॥ ६.७८.२६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ରୋକିଲେ। ହେ ବିଶାଂପତି, ବିଷଧର ସର୍ପ ପରି ବାଣରେ ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
6.78.27
पुत्रोऽपि तव दुर्धर्षो द्रौपद्यास्तनयान्रणे ।
सायकैर्निशितै राजन्नाजघान पृथक्पृथक् ॥ ६.७८.२७ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମଧ୍ୟ ଅଜେୟ ଥିଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏକ ଏକ କରି ଆଘାତ କଲେ।
6.78.28
तैश्चापि विद्धः शुशुभे रुधिरेम समुक्षितः ।
गिरिः प्रस्रवणैर्यद्वद्गैरिकादिविमिश्रितैः ॥ ६.७८.२८ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ସେ, ଗୈରିକ ପ୍ରଭୃତି ମିଶ୍ରିତ ଝରଣା ସହ ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲା।
6.78.29
भीष्मोऽपि समरे राजन्पाण्डवानामनीकिनीम् ।
कालयामास बलवान्पालः पशुगणानिव ॥ ६.७८.२९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳବାନ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନାକୁ, ଗୋପାଳ ପଶୁ ପଲକୁ ଯେପରି ତଡ଼େ, ସେପରି ନଷ୍ଟ କଲେ।
6.78.30
ततो गाण्डीवनिर्घोषः प्रादुरासीद्विशांपते ।
दक्षिणेन वरूथिन्याः पार्थस्यरीन्विनिघ्नतः ॥ ६.७८.३० ॥
ତା'ପରେ, ହେ ବିଶାଂପତି, ସେନାର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ବରୁ ପାର୍ଥଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ଗାଣ୍ଡୀବର ଘୋଷ ଉଠିଲା; ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଥିଲେ।
6.78.31
उत्तस्थुः समरे तत्र कबन्धानि समन्ततः ।
कुरूणां चैव सैन्येषु पाण्डवानां च भारत ॥ ६.७८.३१ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଧର, ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ମସ୍ତକହୀନ ଧଡ଼ ଉଠି ଠିଆ ହେଲେ।
6.78.32
शोणितोदं शरावर्तं गजद्वीपं हयोर्मिणम् ।
रथनौभिर्नरव्याघ्राः प्रतेरुः सैन्यसागरम् ॥ ६.७८.३२ ॥
ରକ୍ତନଦୀ, ବାଣର ଆବର୍ତ୍ତ, ହାତୀ-ଦ୍ୱୀପ ଓ ଘୋଡ଼ା-ତରଙ୍ଗ ଥିବା ସେହି ସୈନ୍ୟସାଗରକୁ ନରବ୍ୟାଘ୍ରମାନେ ରଥ-ନୌକାରେ ପାର ହେଲେ।
6.78.33
छिन्नहस्ता विकवचा विदेहाश्च नरोत्तमाः ।
दृश्यन्ते पतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.७८.३३ ॥
ସେଠାରେ ହାତ କଟା, କବଚହୀନ, ପ୍ରାଣହୀନ ନରୋତ୍ତମମାନେ ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖାଗଲା।
6.78.34
निहतैर्मत्तमातङ्गैः शोणितौघपरिप्लुतैः ।
भूर्भाति भरतश्रेष्ठ पर्वतैराचिता यथा ॥ ६.७८.३४ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମାରି ପକାଯାଇଥିବା ମଦମତ୍ତ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ରକ୍ତ-ପ୍ରବାହରେ ଡୁବିଥିବା ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ପର୍ବତରେ ଭରିଥିବା ପରି ଶୋଭା ପାଉଛି।
6.78.35
तत्राद्भुतमपश्याम तव तेषां च भारत ।
न तत्रासीत्पुमान्कश्चिद्यो युद्धं नाभिकाङ्क्षति ॥ ६.७८.३५ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଧର, ସେଠାରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଓ ସେମାନଙ୍କର ପକ୍ଷରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଦେଖିଲୁ — ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛା କରୁନଥିବା କୌଣସି ପୁରୁଷ ସେଠାରେ ନଥିଲା।
6.78.36
एवं युयुधिरे वीराः प्रार्थयाना महद्यशः ।
तावकाः पाण्डवैः सार्धमाकाङ्क्षन्तो जयं युधि ॥ ६.७८.३६ ॥
ଏହିପରି ବୀରମାନେ ମହାଯଶ କାମନା କରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ — ଆପଣଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରି ଲଢ଼ିଲେ।