મહાભારત · અધ્યાય 6.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.9.1
यदिदं भारतं वर्षं यत्रेदं मूर्च्छितं बलम् ।
यत्रातिमात्रलुब्धोऽयं पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ६.९.१ ॥
આ ભારતવર્ષ, જ્યાં આ સેના એકત્ર થઈ છે, જ્યાં મારો આ પુત્ર દુર્યોધન અતિશય લોભી છે.
6.9.2
यत्र गृद्धा पाण्डुपुत्रा यत्र मे सञ्जते मनः ।
एतन्मे तत्त्वमाचक्ष्व त्वं हि मे बुद्धिमान्मतः ॥ ६.९.२ ॥
જ્યાં પાંડુપુત્રો લોભી છે અને જ્યાં મારું મન આસક્ત છે, એ તત્ત્વ મને કહે, કારણ કે તું મારા મતે બુદ્ધિમાન છે.
6.9.3
न तत्र पाण्डवा गृद्धाः शृणु राजन्वचो मम ।
गृद्धो दुर्योधनस्तत्र शकुनिश्चापि सौबलः ॥ ६.९.३ ॥
ત્યાં પાંડવો લોભી નથી. હે રાજન, મારું વચન સાંભળ; ત્યાં લોભી દુર્યોધન છે, અને સુબલનો પુત્ર શકુનિ પણ.
6.9.4
अपरे क्षत्रियाश्चैव नानाजनपदेश्वराः ।
ये गृद्धा भारते वर्षे न मृष्यन्ति परस्परम् ॥ ६.९.४ ॥
બીજા ક્ષત્રિયો પણ, અનેક જનપદોના સ્વામીઓ, જેઓ લોભી છે અને ભારતવર્ષમાં એકબીજાને સહન કરતા નથી.
6.9.5
अत्र ते कीर्तयिष्यामि वर्षं भारत भारतम् ।
प्रियमिन्द्रस्य देवस्य मनोर्वैवस्वतस्य च ॥ ६.९.५ ॥
અહીં હું તને ભારતવર્ષનું વર્ણન કરીશ, હે ભારત; ઇન્દ્રદેવ અને વૈવસ્વત મનુને પ્રિય એ ભારતનું.
6.9.6
पृथोस्तु राजन्वैन्यस्य तथेक्ष्वाकोर्महात्मनः ।
ययातेरम्बरीषस्य मान्धातुर्नहुषस्य च ॥ ६.९.६ ॥
હે રાજન, વેનનો પુત્ર પૃથુ, મહાત્મા ઇક્ષ્વાકુ, યયાતિ, અંબરીષ, માંધાતા અને નહુષ (તેમને પણ એ પ્રિય હતું).
6.9.7
तथैव मुचुकुन्दस्य शिबेरौशीनरस्य च ।
ऋषभस्य तथैलस्य नृगस्य नृपतेस्तथा ॥ ६.९.७ ॥
એ જ પ્રમાણે મુચુકુન્દ, ઉશીનરનો પુત્ર શિબિ, ઋષભ, ઐલ અને રાજા નૃગ પણ.
6.9.8
कुशिकस्य च दुर्धर्ष गाधेश्चैव महात्मनः ।
सोमकस्य च दुर्धर्ष दिलीपस्य तथैव च ॥ ६.९.८ ॥
હે દુર્ધર્ષ, કુશિક, મહાત્મા ગાધિ, સોમક અને દિલીપ પણ એ જ રીતે.
6.9.9
अन्येषां च महाराज क्षत्रियाणां बलीयसाम् ।
सर्वेषामेव राजेन्द्र प्रियं भारत भारतम् ॥ ६.९.९ ॥
હે મહારાજ, બીજા બળવાન ક્ષત્રિયોની; હે રાજેન્દ્ર, પ્રિય ભારત, સર્વ ભરતવંશીઓની પણ.
6.9.10
तत्ते वर्षं प्रवक्ष्यामि यथायथमरिन्दम ।
श्रृणु मे गदतो राजन्यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ६.९.१० ॥
હે શત્રુદમન, એ વર્ષ (ભૂભાગ)નું હું તને યથાયોગ્ય વર્ણન કરીશ. હે રાજન, તું મને જે પૂછે છે તે હું કહું ત્યારે સાંભળ.
6.9.11
महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षवानपि ।
विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः ॥ ६.९.११ ॥
મહેન્દ્ર, મલય, સહ્ય, શુક્તિમાન, ઋક્ષવાન, વિંધ્ય અને પારિયાત્ર—આ સાત કુળપર્વતો છે.
6.9.12
तेषां सहस्रशो राजन्पर्वतास्ते समीपतः ।
अविज्ञाताः सारवन्तो विपुलाश्चित्रसानवः ॥ ६.९.१२ ॥
હે રાજન, તેમની નજીક હજારો પર્વતો છે—અજ્ઞાત, સારવાન, વિશાળ અને વિચિત્ર શિખરોવાળા.
6.9.13
अन्ये ततोऽपरिज्ञाता ह्रस्वा ह्रस्वोपजीविनः ।
आर्या म्लेच्छाश्च कौरव्य तैर्मिश्राः पुरुषा विभो ॥ ६.९.१३ ॥
પછી અજાણ્યા અન્ય લોકો, ટૂંકા કદના, નાની આજીવિકાથી જીવનારા છે; હે કૌરવ્ય, આર્યો અને મ્લેચ્છો, અને તેમની સાથે ભળેલા પુરુષો પણ છે, હે વિભો.
6.9.14
नदीं पिबन्ति विपुलां गङ्गां सिन्धुं सरस्वतीम् ।
गोदावरीं नर्मदां च बाहुदां च महानदीम् ॥ ६.९.१४ ॥
તેઓ વિશાળ નદીઓનું પાણી પીએ છે — ગંગા, સિંધુ, સરસ્વતી, ગોદાવરી, નર્મદા, બાહુદા અને મહાનદી.
6.9.15
शतद्रूं चन्द्रभागां च यमुनां च महानदीम् ।
दृषद्वतीं विपाशां च विपापां स्थूलवालुकाम् ॥ ६.९.१५ ॥
શતદ્રુ, ચંદ્રભાગા, યમુના, મહાનદી, દૃષદ્વતી, વિપાશા, વિપાપા અને સ્થૂલવાલુકા.
6.9.16
नदीं वेत्रवतीं चैव कृष्णवेणीं च निम्नगाम् ।
इरावतीं वितस्तां च पयोष्णीं देविकामपि ॥ ६.९.१६ ॥
વેત્રવતી, કૃષ્ણવેણી, ઇરાવતી, વિતસ્તા, પયોષ્ણી અને દેવિકા પણ.
6.9.17
वेदस्मृतां वेदवतीं त्रिदिवामिक्षुलां कृमिम् ।
करीषिणीं चित्रवाहां चित्रसेनां च निम्नगाम् ॥ ६.९.१७ ॥
વેદસ્મૃતા, વેદવતી, ત્રિદિવા, ઇક્ષુલા, કૃમિ, કરીષિણી, ચિત્રવાહા અને ચિત્રસેના નદીઓ.
6.9.18
गोमतीं धूतपापां च वन्दनां च महानदीम् ।
कौशिकीं त्रिविदां कृत्यां निचितां लोहितारणीं ॥ ६.९.१८ ॥
ગોમતી, ધૂતપાપા, વંદના, મહાનદી, કૌશિકી, ત્રિવિદા, કૃત્યા, નિચિતા અને લોહિતારણી નદીઓ.
6.9.19
रहस्यां शतकुम्भां च सरयूं च तथैव च ।
चर्मण्वतीं वेत्रवतीं हस्तिसोमां दिशं तथा ॥ ६.९.१९ ॥
રહસ્યા, શતકુંભા, સરયૂ, તથા ચર્મણ્વતી, વેત્રવતી અને હસ્તિસોમા દિશા (નદી) પણ.
6.9.20
शरावतीं पयोष्णीं च वेणां भीमरथीमपि ।
कावेरीं चुलुकां चापि वाणीं शतबलामपि ॥ ६.९.२० ॥
શરાવતી, પયોષ્ણી અને વેણા, ભીમરથી પણ, કાવેરી, ચુલુકા પણ, વાણી અને શતબલા પણ.
6.9.21
नीवारामहितां चापि सुप्रयोगां जनाधिप ।
पवित्रां कुण्डलीं सिन्धुं राजनीं पुरमालिनीम् ॥ ६.९.२१ ॥
નીવારા, અહિતા પણ, સુપ્રયોગા પણ, હે જનાધિપ; પવિત્રા, કુંડલી, સિંધુ, રાજની, પુરમાલિની.
6.9.22
पूर्वाभिरामां वीरां च भीमामोघवतीं तथा ।
पाशाशिनीं पापहरां महेन्द्रां पाटलावतीम् ॥ ६.९.२२ ॥
પૂર્વાભિરામા, વીરા અને ભીમા, તથા ઓઘવતી, પાશાશિની, પાપહરા, મહેન્દ્રા અને પાટલાવતી.
6.9.23
करीषिणीमसिक्नीं च कुशचीरां महानदीम् ।
मकरीं प्रवरां मेनां हेमां घृतवतीं तथा ॥ ६.९.२३ ॥
કરીષિણી, અસિક્ની અને કુશચીરા મહાનદી, મકરી, પ્રવરા, મેના, હેમા તથા ઘૃતવતી પણ.
6.9.24
पुरावतीमनुष्णां च शैब्यां कापीं च भारत ।
सदानीरामधृष्यां च कुशधारां महानदीम् ॥ ६.९.२४ ॥
પુરાવતી, અનુષ્ણા અને શૈબ્યા, કાપી પણ, હે ભારત; સદાનીરા, અધૃષ્યા અને મહાનદી કુશધારા.
6.9.25
सदाकान्तां शिवां चैव तथा वीरवतीमपि ।
वस्त्रां सुवस्त्रां गौरीं च कम्पनां सहिरण्वतीम् ॥ ६.९.२५ ॥
સદાકાન્તા, શિવા, તેમજ વીરવતી, વસ્ત્રા, સુવસ્ત્રા, ગૌરી અને કંપના, હિરણ્વતી સહિત.
6.9.26
वरां वीरकरां चापि पञ्चमीं च महानदीम् ।
रथचित्रां ज्योतिरथां विश्वामित्रां कपिञ्जलाम् ॥ ६.९.२६ ॥
વરા, વીરકરા અને પાંચમી મહાનદી, રથચિત્રા, જ્યોતિરથા, વિશ્વામિત્રા અને કપિંજલા.
6.9.27
उपेन्द्रां बहुलां चैव कुवीरामम्बुवाहिनीम् ।
विनदीं पिञ्जलां वेणां तुङ्गवेणां महानदीम् ॥ ६.९.२७ ॥
ઉપેન્દ્રા, બહુલા, કુવીરા, અંબુવાહિની, વિનદી, પિંજલા, વેણા અને તુંગવેણા મહાનદી.
6.9.28
विदिशां कृष्णवेणां च ताम्रां च कपिलामपि ।
खलुं सुवामां वेदाश्वां हरिश्रावां महापगाम् ॥ ६.९.२८ ॥
વિદિશા, કૃષ્ણવેણા, તામ્રા અને કપિલા, ખલુ, સુવામા, વેદાશ્વા, હરિશ્રાવા અને મહાપગા.
6.9.29
शीघ्रां च पिच्छिलां चैव भारद्वाजीं च निम्नगाम् ।
कौशिकीं निम्नगां शोणा बाहुदामथ चन्द्रमाम् ॥ ६.९.२९ ॥
શીઘ્રા અને પિચ્છિલા, ભારદ્વાજી અને નિમ્નગા, કૌશિકી, નિમ્નગા શોણા, બાહુદા અને પછી ચંદ્રમા.
6.9.30
दुर्गां चित्रशिलां चैव ब्रह्मवेध्यां बृहद्वतीम् ।
यवक्षामथ रोहीं च तथा जाम्बूनदीमपि ॥ ६.९.३० ॥
દુર્ગા, ચિત્રશિલા અને બ્રહ્મવેધ્યા, બૃહદ્વતી, યવક્ષા, પછી રોહી અને તેમ જ જાંબૂનદી પણ.
6.9.31
सुनसां तमसां दासीं वसामन्यां वराणसीम् ।
नीलां धृतवतीं चैव पर्णाशां च महानदीम् ॥ ६.९.३१ ॥
સુનસા, તમસા, દાસી, વસા, અન્ય વારાણસી, નીલા, ધૃતવતી તથા મહાનદી પર્ણાશા.
6.9.32
मानवीं वृषभां चैव ब्रह्ममेध्यां बृहद्ध्वनीम् ।
एताश्चान्याश्च बहुधा महानद्यो जनाधिप ॥ ६.९.३२ ॥
માનવી, વૃષભા, બ્રહ્મમેધ્યા, બૃહદ્ધ્વની, આ તથા અન્ય અનેક મહાનદીઓ, હે જનાધિપ.
6.9.33
सदानिरामयां कृष्णां मन्दगां मन्दवाहिनीम् ।
ब्राह्मणीं च महागौरीं दुर्गामपि च भारत ॥ ६.९.३३ ॥
સદાનીરા, કૃષ્ણા, મંદગા, મંદવાહિની, બ્રાહ્મણી, મહાગૌરી તથા દુર્ગા પણ, હે ભારત.
6.9.34
चित्रोपलां चित्ररथां मञ्चुलां वाहिनीं तथा ।
मन्दाकिनीं वैतरणीं कोषां चापि महानदीम् ॥ ६.९.३४ ॥
ચિત્રોપલા, ચિત્રરથા, મંચુલા, વાહિની, મંદાકિની, વૈતરણી તથા મહાનદી કોષા પણ.
6.9.35
शुक्तिमतीमनङ्गां च तथैव वृषसाह्वयाम् ।
लोहित्यां करतोयां च तथैव वृषकाह्वयाम् ॥ ६.९.३५ ॥
શુક્તિમતી, અનંગા, તથા વૃષસાહ્વયા, લોહિત્યા, કરતોયા તથા વૃષકાહ્વયા પણ.
6.9.36
कुमारीमृषिकुल्यां च मारिषां च सरस्वतीम् ।
मन्दाकिनीं सुपुण्यां च सर्वां गङ्गां च भारत ॥ ६.९.३६ ॥
કુમારી, ઋષિકુલ્યા, મારિષા તથા સરસ્વતી, મંદાકિની, અતિ પુણ્ય અને સર્વ ગંગા પણ, હે ભારત.
6.9.37
विश्वस्य मातरः सर्वाः सर्वाश्चैव महाफलाः ।
तथा नद्यस्त्वप्रकाशाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.९.३७ ॥
તે સર્વ વિશ્વની માતાઓ છે અને સર્વ મહાફળ આપનારી છે. એ જ રીતે સેંકડો અને હજારો અપ્રકાશિત નદીઓ પણ છે.
6.9.38
इत्येताः सरितो राजन्समाख्याता यथास्मृति ।
अत ऊर्ध्वं जनपदान्निबोध गदतो मम ॥ ६.९.३८ ॥
હે રાજન, આ રીતે આ નદીઓ સ્મૃતિ અનુસાર કહેવામાં આવી. હવે હું કહું છું તે જનપદો વિશે સાંભળો.
6.9.39
तत्रेमे कुरुपाञ्चालाः शाल्वा माद्रेयजाङ्गलाः ।
शूरसेनाः पुलिन्दाश्च बोधा मालास्तथैव च ॥ ६.९.३९ ॥
ત્યાં આ છે: કુરુ, પાંચાલ, શાલ્વ, માદ્રેય, જાંગલ, શૂરસેન, પુલિંદ, બોધ અને માલ.
6.9.40
मत्स्याः कुशल्याः सौशल्याः कुंतयः कांतिकोसलाः ।
चेदिमत्स्यकरूशाश्च भोजाः सिन्धुपुलिन्दकाः ॥ ६.९.४० ॥
મત્સ્ય, કુશલ્ય, સૌશલ્ય, કુંતિ, કાંતિકોસલ, ચેદિ, મત્સ્ય, કરૂષ, ભોજ, સિંધુ અને પુલિંદક.
6.9.41
उत्तमाश्च दशार्णाश्च मेकलाश्चोत्कलैः सह ।
पञ्चालाः कोसलाश्चैव नैकपृष्ठा धुरन्धराः ॥ ६.९.४१ ॥
ઉત્તમ અને દશાર્ણ, મેકલ તથા ઉત્કલો સહિત પાંચાલ અને કોસલ, નૈકપૃષ્ઠ અને ધુરંધર.
6.9.42
गोधा मद्रकलिङ्गाश्छ काशयोऽपरकाशयः ।
जठराः कुकुराश्चैव सदशार्णाश्च भारत ॥ ६.९.४२ ॥
ગોધ, મદ્ર અને કલિંગ, કાશી અને અપરકાશી, જઠર અને કુકુર, દશાર્ણો સહિત, હે ભારત.
6.9.43
कुन्तयोऽवन्तयश्चैव तथैवापरकुन्तयः ।
गोमन्ता मन्दकाः सण्डा विदर्भा रूपवाहिकाः ॥ ६.९.४३ ॥
કુંતિ, અવંતિ તથા અપરકુંતિ; ગોમંત, મંદક, સંડ, વિદર્ભ અને રૂપવાહિક.
6.9.44
अश्मकाः पाण्डुराष्ट्राश्च गोपराष्ट्राः करीतयः ।
अधिराज्यकुशाद्यश्च मल्लराष्ट्रं च केवलम् ॥ ६.९.४४ ॥
અશ્મક, પાંડુરાષ્ટ્ર અને ગોપરાષ્ટ્ર, કરીતિ; અધિરાજ્ય અને કુશાદ્ય, તથા કેવળ મલ્લરાષ્ટ્ર.
6.9.45
वारवास्यायवाहाश्च चक्राश्चक्रातयः शकाः ।
विदेहा मगधाः स्वक्षा मलजा विजयास्तथा ॥ ६.९.४५ ॥
વારવાસ્ય અને આયવાહ, ચક્ર અને ચક્રાતિ, શક, વિદેહ, મગધ, સ્વક્ષ, મલજ તથા વિજય પણ.
6.9.46
अङ्गा वङ्गाः कलिङ्गाश्च यकृल्लोमान एव च ।
मल्लाः सुदेष्णाः प्रह्लादा माहिकाः शशिकास्तथा ॥ ६.९.४६ ॥
અંગ, વંગ, કલિંગ અને યકૃલ્લોમાન; મલ્લ, સુદેષ્ણ, પ્રહ્લાદ, માહિક તથા શશિક પણ.
6.9.47
बाह्लीका वाटधानाश्च आभीराः कालतोयकाः ।
अपरान्ताः परान्ताश्च पञ्चालाश्चर्ममण्डलाः ॥ ६.९.४७ ॥
બાહ્લીક, વાટધાન, આભીર, કાલતોયક; અપરાંત, પરાંત, પાંચાલ અને ચર્મમંડલ.
6.9.48
अटवीशिखराश्चैव मेरुभूताश्च मारिष ।
उपावृत्तानुपावृत्ताः स्वराष्ट्राः केकयास्तथा ॥ ६.९.४८ ॥
અટવીશિખર અને મેરુભૂત પણ, હે મારિષ; ઉપાવૃત્ત, અનુપાવૃત્ત, સ્વરાષ્ટ્ર તથા કૈકય.
6.9.49
कुन्दापरान्ता माहेयाः कक्षाः सामुद्रनिष्कुटाः ।
अन्ध्राश्च बहवो राजन्नन्तर्गिर्यास्तथैव च ॥ ६.९.४९ ॥
કુન્દાપરાંત, માહેય, કક્ષ, દરિયાકાંઠાના રહેવાસીઓ, ઘણા આંધ્ર, હે રાજન્, અને પર્વતોની અંદર વસનારા પણ.
6.9.50
बहिर्गिर्याङ्गमलजा मगधा मानवर्जकाः ।
समन्तराः प्रावृषेया भार्गवाश्च जनाधिप ॥ ६.९.५० ॥
પર્વતોની બહાર અંગમળથી જન્મેલા, મગધ, માનવર્જક, સમન્તર, પ્રાવૃષેય અને ભાર્ગવ, હે જનાધિપ.
6.9.51
पुण्ड्रा भर्गाः किराताश्च सुदृष्टा यामुनास्तथा ।
शका निषादा निषधास्तथैवानर्तनैर्ऋताः ॥ ६.९.५१ ॥
પુણ્ડ્ર, ભર્ગ, કિરાત, સુદૃષ્ટ, યામુન, શક, નિષાદ, નિષધ તથા આનર્ત અને નૈર્ઋત.
6.9.52
दुर्गालाः प्रतिमत्स्याश्च कुन्तलाः कोसलास्तथा ।
तीरग्रहाः शूरसेना ईजिकाः कन्यका गुणाः ॥ ६.९.५२ ॥
દુર્ગાલ, પ્રતિમત્સ્ય, કુન્તલ, કોસલ, તીરગ્રહ, શૂરસેન, ઈજિક, કન્યક અને ગુણ.
6.9.53
तिलभारा मसीराश्च मधुमन्तः सकुन्दकाः ।
काश्मीराः सिन्धुसौवीरा गान्धारा दर्शकास्तथा ॥ ६.९.५३ ॥
તિલભાર, મસીર, મધુમન્ત અને કુન્દકો સહિત, કાશ્મીર, સિંધુ-સૌવીર, ગાંધાર તથા દર્શક.
6.9.54
अभीसारा उलूताश्च शैवला बाह्लिकास्तथा ।
दार्वी च वानवा दर्वा वातजामरथोरगाः ॥ ६.९.५४ ॥
અભીસાર, ઉલૂત, શૈવલ, બાહ્લિક તથા દાર્વી, વાનવ, દર્વ, વાતજામ, રથ અને ઉરગ.
6.9.55
बहुवाद्याश्च कौरव्य सुदामानः सुमल्लिकाः ।
वध्राः करीषकाश्चापि कुलिन्दोपत्यकास्तथा ॥ ६.९.५५ ॥
હે કૌરવ્ય, બહુવાદ્ય, સુદામાન, સુમલ્લિક, વધ્ર, કરીષક તથા કુલિન્દ અને ઉપત્યક પણ (તે સેનામાં હતા).
6.9.56
वनायवो दशापार्श्वरोमाणः कुशबिन्दवः ।
कच्छा गोपालकक्षाश्च जाङ्गलाः कुरुवर्णकाः ॥ ६.९.५६ ॥
વનાયુ, દશપાર્શ્વ અને રોમાણ, કુશબિંદુ, કચ્છ, ગોપાલકક્ષ, જાંગલ તથા કુરુવર્ણક (પણ હતા).
6.9.57
किराता बर्बराः सिद्धा वैदेहास्ताम्रलिप्तकाः ।
ओण्ड्रा म्लेच्छाः सैसिरिध्राः पार्वतीयाश्च मारिष ॥ ६.९.५७ ॥
કિરાત, બર્બર, સિદ્ધ, વૈદેહ, તામ્રલિપ્તક, ઓંડ્ર, મ્લેચ્છ, સૈસિરિધ્ર તથા પર્વતવાસી, અને હે મારિષ (તેઓ પણ).
6.9.58
अथापरे जनपदा दक्षिणा भरतर्षभ ।
द्रविडाः केरलाः प्राच्या भूषिका वनवासिकाः ॥ ६.९.५८ ॥
હે ભરતર્ષભ, દક્ષિણના બીજા જનપદો: દ્રાવિડ, કેરલ, પ્રાચ્ય, ભૂષિક અને વનવાસી.
6.9.59
कर्णाटका महिषका विकल्पा मूषकास्तथा ।
झिल्लिकाः कुन्तलाश्चैव सौहृदानभकाननाः ॥ ६.९.५९ ॥
કર્ણાટક, મહિષક, વિકલ્પ, મૂષક, ઝિલ્લિક, કુંતલ, સૌહૃદ, આનભ અને કાનન (પણ).
6.9.60
कौकुट्टकास्तथा चोलाः कोङ्कणा मालवा नराः ।
समङ्गाः करकाश्चैव कुकुराङ्गारमारिषाः ॥ ६.९.६० ॥
કૌકુટ્ટક, ચોલ, કોંકણ, માલવ લોકો, સમંગ અને કરક તથા કુકુર, અંગાર અને મારિષ (પણ).
6.9.61
ध्वजिन्युत्सवसंकेतास्त्रिगर्ताः शाल्वसेनयः ।
व्यूकाः कोकबकाः प्रोष्ठाः समवेगवशास्तथा ॥ ६.९.६१ ॥
ધ્વજિની, ઉત્સવ અને સંકેત, ત્રિગર્ત, શાલ્વનાં સૈન્યો, વ્યૂક, કોકબક, પ્રોષ્ઠ તથા સમવેગવશ પણ.
6.9.62
तथैव विन्ध्यचुलिकाः पुलिन्दा वल्कलैः सह ।
मालवा बल्लवाश्चैव तथैवापरबल्लवाः ॥ ६.९.६२ ॥
એ જ રીતે વિંધ્યચૂલિક, વલ્કલધારીઓ સાથે પુલિંદ, માલવ, બલ્લવ તથા અપર બલ્લવ પણ.
6.9.63
कुलिन्दाः कालदाश्चैव कुण्डलाः करटास्तथा ।
मूषकास्तनबालाश्च सनीपा घटसृञ्जयाः ॥ ६.९.६३ ॥
કુલિંદ, કાલદ, કુંડલ અને કરટ; મૂષક, તનબાલ, સનીપ અને ઘટસૃંજય.
6.9.64
अठिदाः पाशिवाटाश्च तनयाः सुनयास्तथा ।
ऋषिका विदभाः काकास्तङ्गणाः परतङ्गणाः ॥ ६.९.६४ ॥
અઠિદ, પાશિવાટ, તનય અને સુનય; ઋષિક, વિદર્ભ, કાક, તઙ્ગણ અને પરતઙ્ગણ.
6.9.65
उत्तराश्चापरे म्लेच्छाः क्रूरा भरतसत्तम ।
यवनाश्चीनकाम्बोजा दारुणा म्लेच्छजातयः ॥ ६.९.६५ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! ઉત્તરના તથા અન્ય ક્રૂર મ્લેચ્છો, યવનો, ચીનો, કાંબોજો તથા ભયંકર મ્લેચ્છ જાતિઓ.
6.9.66
सकृद्ग्रहाः कुलत्थाश्च हूणाः पारसिकैः सह ।
तथैव रमणाश्चीनास्तथैव दशमालिकाः ॥ ६.९.६६ ॥
સકૃદ્ગ્રહ, કુલત્થ અને પારસિકો સાથે હૂણો; એ જ રીતે રમણ, ચીનો અને દશમાલિક.
6.9.67
क्षत्रिकयोपनिवेशाश्च वैश्यशूद्रकुलानि च ।
शूद्राभीराश्च दरदाः काश्मीराः पशुभिः सह ॥ ६.९.६७ ॥
ક્ષત્રિયોની વસાહતો અને વૈશ્ય-શૂદ્ર કુળો, શૂદ્રો, આભીરો, દરદો અને કાશ્મીરીઓ, પશુઓ સહિત.
6.9.68
खाशीराश्चान्तचाराश्च पह्लवा गिरिगह्वराः ।
आत्रेयाः सभरद्वाजास्तथैव स्तनपोषिकाः ॥ ६.९.६८ ॥
ખાશીરો, અંતચારો, પહ્લવો, પર્વતગુફાના રહેવાસીઓ, આત્રેયો, ભરદ્વાજો સહિત, અને સ્તનપોષિકો.
6.9.69
प्रोषकाश्च कलिङ्गाश्च किरातानां च जातयः ।
तोमरा हन्यमानाश्च तथैव करभञ्जकाः ॥ ६.९.६९ ॥
પ્રોષકો, કલિંગો, કિરાતોની જાતિઓ, માર્યા જતા તોમરો, અને તેમ જ કરભંજકો.
6.9.70
एते चान्ये जनपदाः प्राच्योदीच्यास्तथैव च ।
उद्देशमात्रेण मया देशाः संकीर्तिता विभो ॥ ६.९.७० ॥
આ અને બીજા જનપદો, પૂર્વ અને ઉત્તરના દેશો પણ, હે પ્રભો, મારા દ્વારા માત્ર સંકેતથી દેશોનું વર્ણન થયું છે.
6.9.71
यथागुणबलं चापि त्रिवर्गस्य महाफलम् ।
दुह्याद्धेनुः कामधुक्क भूमिः सम्यगनुष्ठिता ॥ ६.९.७१ ॥
ગુણ અને બળ પ્રમાણે ત્રિવર્ગનું મહાફળ પણ આપે છે; સારી રીતે સેવાયેલી ભૂમિ કામધેનુની જેમ દૂધ દે છે.
6.9.72
तस्यां गृद्ध्यन्ति राजानः शूरा धर्मार्थक्रोविदाः ।
ते त्यजन्त्याहवे प्राणान्वसुगृद्धास्तरस्विनः ॥ ६.९.७२ ॥
તેના માટે ધર્મ અને અર્થના જાણકાર શૂર રાજાઓ લાલચ કરે છે; ધનલોભી તે પરાક્રમીઓ યુદ્ધમાં પ્રાણ ત્યજે છે.
6.9.73
देवमानुषकायानां कामं भूमिः परायणम् ।
अन्योन्यस्यावलुम्पन्ति सारमेया यथाऽऽमिषम् ॥ ६.९.७३ ॥
દેવો અને મનુષ્યોના શરીરોની જેમ, પૃથ્વી જ ઇચ્છાનું લક્ષ્ય છે; કૂતરા માંસ માટે એકબીજા પાસેથી ઝૂંટવી લે તેમ તેઓ એકબીજા પાસેથી ઝૂંટવી લે છે.
6.9.74
राजानो भरतश्रेष्ठ भोक्तुकामा वसुन्धराम् ।
न चापि तृप्तिः कामानां विद्यतेऽद्यापि कस्यचित् ॥ ६.९.७४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, પૃથ્વીનો ઉપભોગ કરવાની ઇચ્છા રાખતા રાજાઓ; આજે પણ કોઈની ઇચ્છાઓમાં તૃપ્તિ નથી.
6.9.75
तस्मात्परिग्रहे भूमेर्यतन्ते कुरुपाण्डवाः ।
साम्ना भेदेन दानेन दण्डेनैव च भारत ॥ ६.९.७५ ॥
તેથી પૃથ્વી પર કબજો મેળવવા કૌરવો અને પાંડવો પ્રયત્ન કરે છે — હે ભારત, સામથી, ભેદથી, દાનથી અને દંડથી જ.
6.9.76
पिता भ्राता च पुत्राश्च खं द्यौश्च नरपुङ्गव ।
भूमिर्भवति भूतानां सम्यगच्छिद्रदर्शना ॥ ६.९.७६ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, પિતા, ભાઈ અને પુત્રો, આકાશ અને સ્વર્ગ — પૃથ્વી જ પ્રાણીઓ માટે સંપૂર્ણપણે ખામી વિનાની (આશ્રય) દેખાય છે.