ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.9.1
यदिदं भारतं वर्षं यत्रेदं मूर्च्छितं बलम् ।
यत्रातिमात्रलुब्धोऽयं पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ६.९.१ ॥
ਇਹ ਭਾਰਤਵਰਸ਼, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੈਨਾ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਹੁਤ ਲਾਲਚੀ ਹੈ।
6.9.2
यत्र गृद्धा पाण्डुपुत्रा यत्र मे सञ्जते मनः ।
एतन्मे तत्त्वमाचक्ष्व त्वं हि मे बुद्धिमान्मतः ॥ ६.९.२ ॥
ਜਿੱਥੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਾਲਚੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈਂ।
6.9.3
न तत्र पाण्डवा गृद्धाः शृणु राजन्वचो मम ।
गृद्धो दुर्योधनस्तत्र शकुनिश्चापि सौबलः ॥ ६.९.३ ॥
ਉੱਥੇ ਪਾਂਡਵ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ; ਉੱਥੇ ਲਾਲਚੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਬਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਵੀ।
6.9.4
अपरे क्षत्रियाश्चैव नानाजनपदेश्वराः ।
ये गृद्धा भारते वर्षे न मृष्यन्ति परस्परम् ॥ ६.९.४ ॥
ਹੋਰ ਖੱਤਰੀ ਵੀ, ਅਨੇਕ ਜਨਪਦਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਲਾਲਚੀ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
6.9.5
अत्र ते कीर्तयिष्यामि वर्षं भारत भारतम् ।
प्रियमिन्द्रस्य देवस्य मनोर्वैवस्वतस्य च ॥ ६.९.५ ॥
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ; ਇੰਦਰ ਦੇਵ ਅਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਉਸ ਭਾਰਤ ਦਾ।
6.9.6
पृथोस्तु राजन्वैन्यस्य तथेक्ष्वाकोर्महात्मनः ।
ययातेरम्बरीषस्य मान्धातुर्नहुषस्य च ॥ ६.९.६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੈਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੂ, ਮਹਾਤਮਾ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ, ਯਯਾਤੀ, ਅੰਬਰੀਸ਼, ਮਾਂਧਾਤਾ ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ (ਇਹ ਪਿਆਰਾ ਸੀ)।
6.9.7
तथैव मुचुकुन्दस्य शिबेरौशीनरस्य च ।
ऋषभस्य तथैलस्य नृगस्य नृपतेस्तथा ॥ ६.९.७ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਉਸ਼ੀਨਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਬਿ, ਰਿਸ਼ਭ, ਐਲ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨ੍ਰਿਗ ਵੀ।
6.9.8
कुशिकस्य च दुर्धर्ष गाधेश्चैव महात्मनः ।
सोमकस्य च दुर्धर्ष दिलीपस्य तथैव च ॥ ६.९.८ ॥
ਹੇ ਦੁਰਧਰਸ਼, ਕੁਸ਼ਿਕ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਧਿ, ਸੋਮਕ ਅਤੇ ਦਿਲੀਪ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
6.9.9
अन्येषां च महाराज क्षत्रियाणां बलीयसाम् ।
सर्वेषामेव राजेन्द्र प्रियं भारत भारतम् ॥ ६.९.९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹੋਰ ਬਲਵਾਨ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੀ; ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਪਿਆਰੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੀ।
6.9.10
तत्ते वर्षं प्रवक्ष्यामि यथायथमरिन्दम ।
श्रृणु मे गदतो राजन्यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ६.९.१० ॥
ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਉਹ ਵਰਸ਼ (ਭੂਭਾਗ) ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਥਾਯੋਗ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਸੁਣ।
6.9.11
महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षवानपि ।
विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः ॥ ६.९.११ ॥
ਮਹਿੰਦਰ, ਮਲਯ, ਸਹਯ, ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ, ਰਿਕਸ਼ਵਾਨ, ਵਿੰਧਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰਿਯਾਤਰ—ਇਹ ਸੱਤ ਕੁਲਪਰਬਤ ਹਨ।
6.9.12
तेषां सहस्रशो राजन्पर्वतास्ते समीपतः ।
अविज्ञाताः सारवन्तो विपुलाश्चित्रसानवः ॥ ६.९.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਬਤ ਹਨ—ਅਣਜਾਣ, ਸਾਰਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ।
6.9.13
अन्ये ततोऽपरिज्ञाता ह्रस्वा ह्रस्वोपजीविनः ।
आर्या म्लेच्छाश्च कौरव्य तैर्मिश्राः पुरुषा विभो ॥ ६.९.१३ ॥
ਫਿਰ ਅਣਜਾਣ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਵਾਲੇ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਜੀਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਆਰਿਆ ਅਤੇ ਮਲੇਛ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਵੀ, ਹੇ ਵਿਭੋ।
6.9.14
नदीं पिबन्ति विपुलां गङ्गां सिन्धुं सरस्वतीम् ।
गोदावरीं नर्मदां च बाहुदां च महानदीम् ॥ ६.९.१४ ॥
ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ — ਗੰਗਾ, ਸਿੰਧੂ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਨਰਮਦਾ, ਬਾਹੁਦਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਦੀ।
6.9.15
शतद्रूं चन्द्रभागां च यमुनां च महानदीम् ।
दृषद्वतीं विपाशां च विपापां स्थूलवालुकाम् ॥ ६.९.१५ ॥
ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ, ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਮਹਾਨਦੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਦ੍ਵਤੀ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਵਿਪਾਪਾ ਅਤੇ ਸਥੂਲਵਾਲੁਕਾ।
6.9.16
नदीं वेत्रवतीं चैव कृष्णवेणीं च निम्नगाम् ।
इरावतीं वितस्तां च पयोष्णीं देविकामपि ॥ ६.९.१६ ॥
ਵੇਤ੍ਰਵਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਣੀ, ਇਰਾਵਤੀ, ਵਿਤਸਤਾ, ਪਯੋਸ਼੍ਣੀ ਅਤੇ ਦੇਵਿਕਾ ਵੀ।
6.9.17
वेदस्मृतां वेदवतीं त्रिदिवामिक्षुलां कृमिम् ।
करीषिणीं चित्रवाहां चित्रसेनां च निम्नगाम् ॥ ६.९.१७ ॥
ਵੇਦਸ੍ਮ੍ਰਿਤਾ, ਵੇਦਵਤੀ, ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ, ਇਕ੍ਸ਼ੁਲਾ, ਕ੍ਰਿਮਿ, ਕਰੀਸ਼ਿਣੀ, ਚਿਤ੍ਰਵਾਹਾ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਾ ਨਦੀਆਂ।
6.9.18
गोमतीं धूतपापां च वन्दनां च महानदीम् ।
कौशिकीं त्रिविदां कृत्यां निचितां लोहितारणीं ॥ ६.९.१८ ॥
ਗੋਮਤੀ, ਧੂਤਪਾਪਾ, ਵੰਦਨਾ, ਮਹਾਨਦੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਤ੍ਰਿਵਿਦਾ, ਕ੍ਰਿਤ੍ਯਾ, ਨਿਚਿਤਾ ਅਤੇ ਲੋਹਿਤਾਰਣੀ ਨਦੀਆਂ।
6.9.19
रहस्यां शतकुम्भां च सरयूं च तथैव च ।
चर्मण्वतीं वेत्रवतीं हस्तिसोमां दिशं तथा ॥ ६.९.१९ ॥
ਰਹਸਿਆ, ਸ਼ਤਕੁੰਭਾ, ਸਰਯੂ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਰਮਣ੍ਵਤੀ, ਵੇਤ੍ਰਵਤੀ, ਅਤੇ ਹਸਤਿਸੋਮਾ ਦਿਸ਼ਾ (ਨਦੀ) ਵੀ।
6.9.20
शरावतीं पयोष्णीं च वेणां भीमरथीमपि ।
कावेरीं चुलुकां चापि वाणीं शतबलामपि ॥ ६.९.२० ॥
ਸ਼ਰਾਵਤੀ, ਪਯੋਸ਼੍ਣੀ ਅਤੇ ਵੇਣਾ, ਭੀਮਰਥੀ ਵੀ, ਕਾਵੇਰੀ, ਚੁਲੁਕਾ ਵੀ, ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਤਬਲਾ ਵੀ।
6.9.21
नीवारामहितां चापि सुप्रयोगां जनाधिप ।
पवित्रां कुण्डलीं सिन्धुं राजनीं पुरमालिनीम् ॥ ६.९.२१ ॥
ਨੀਵਾਰਾ, ਅਹਿਤਾ ਵੀ, ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ ਵੀ, ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ; ਪਵਿੱਤ੍ਰਾ, ਕੁੰਡਲੀ, ਸਿੰਧੁ, ਰਾਜਨੀ, ਪੁਰਮਾਲਿਨੀ।
6.9.22
पूर्वाभिरामां वीरां च भीमामोघवतीं तथा ।
पाशाशिनीं पापहरां महेन्द्रां पाटलावतीम् ॥ ६.९.२२ ॥
ਪੂਰਵਾਭਿਰਾਮਾ, ਵੀਰਾ ਅਤੇ ਭੀਮਾ, ਅਤੇ ਓਘਵਤੀ, ਪਾਸ਼ਾਸ਼ਿਨੀ, ਪਾਪਹਰਾ, ਮਹੇਂਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਪਾਟਲਾਵਤੀ।
6.9.23
करीषिणीमसिक्नीं च कुशचीरां महानदीम् ।
मकरीं प्रवरां मेनां हेमां घृतवतीं तथा ॥ ६.९.२३ ॥
ਕਰੀਸ਼ਿਣੀ, ਅਸਿਕ੍ਨੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਚੀਰਾ ਮਹਾਨਦੀ, ਮਕਰੀ, ਪ੍ਰਵਰਾ, ਮੇਨਾ, ਹੇਮਾ ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਤਵਤੀ ਵੀ।
6.9.24
पुरावतीमनुष्णां च शैब्यां कापीं च भारत ।
सदानीरामधृष्यां च कुशधारां महानदीम् ॥ ६.९.२४ ॥
ਪੁਰਾਵਤੀ, ਅਨੁਸ਼੍ਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਬ੍ਯਾ, ਕਾਪੀ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ; ਸਦਾਨੀਰਾ, ਅਧ੍ਰਿਸ਼੍ਯਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਦੀ ਕੁਸ਼ਧਾਰਾ।
6.9.25
सदाकान्तां शिवां चैव तथा वीरवतीमपि ।
वस्त्रां सुवस्त्रां गौरीं च कम्पनां सहिरण्वतीम् ॥ ६.९.२५ ॥
ਸਦਾਕਾਂਤਾ, ਸ਼ਿਵਾ, ਤਥਾ ਵੀਰਵਤੀ, ਵਸਤ੍ਰਾ, ਸੁਵਸਤ੍ਰਾ, ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਕੰਪਨਾ, ਹਿਰਣਵਤੀ ਸਹਿਤ।
6.9.26
वरां वीरकरां चापि पञ्चमीं च महानदीम् ।
रथचित्रां ज्योतिरथां विश्वामित्रां कपिञ्जलाम् ॥ ६.९.२६ ॥
ਵਰਾ, ਵੀਰਕਰਾ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਮਹਾਨਦੀ, ਰਥਚਿਤ੍ਰਾ, ਜੋਤਿਰਥਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਕਪਿੰਜਲਾ।
6.9.27
उपेन्द्रां बहुलां चैव कुवीरामम्बुवाहिनीम् ।
विनदीं पिञ्जलां वेणां तुङ्गवेणां महानदीम् ॥ ६.९.२७ ॥
ਉਪੇਂਦ੍ਰਾ, ਬਹੁਲਾ, ਕੁਵੀਰਾ, ਅੰਬੁਵਾਹਿਨੀ, ਵਿਨਦੀ, ਪਿੰਜਲਾ, ਵੇਣਾ ਅਤੇ ਤੁੰਗਵੇਣਾ ਮਹਾਨਦੀ।
6.9.28
विदिशां कृष्णवेणां च ताम्रां च कपिलामपि ।
खलुं सुवामां वेदाश्वां हरिश्रावां महापगाम् ॥ ६.९.२८ ॥
ਵਿਦਿਸ਼ਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਣਾ, ਤਾਮ੍ਰਾ ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ, ਖਲੁ, ਸੁਵਾਮਾ, ਵੇਦਾਸ਼ਵਾ, ਹਰਿਸ਼੍ਰਾਵਾ ਅਤੇ ਮਹਾਪਗਾ।
6.9.29
शीघ्रां च पिच्छिलां चैव भारद्वाजीं च निम्नगाम् ।
कौशिकीं निम्नगां शोणा बाहुदामथ चन्द्रमाम् ॥ ६.९.२९ ॥
ਸ਼ੀਘ੍ਰਾ ਅਤੇ ਪਿੱਛਿਲਾ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੀ ਅਤੇ ਨਿਮ੍ਨਗਾ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਨਿਮ੍ਨਗਾ ਸ਼ੋਣਾ, ਬਾਹੁਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ।
6.9.30
दुर्गां चित्रशिलां चैव ब्रह्मवेध्यां बृहद्वतीम् ।
यवक्षामथ रोहीं च तथा जाम्बूनदीमपि ॥ ६.९.३० ॥
ਦੁਰਗਾ, ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਿਲਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵੇਧ੍ਯਾ, ਬ੍ਰਿਹਦਵਤੀ, ਯਵਕ੍ਸ਼ਾ, ਫਿਰ ਰੋਹੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਬੂਨਦੀ ਵੀ।
6.9.31
सुनसां तमसां दासीं वसामन्यां वराणसीम् ।
नीलां धृतवतीं चैव पर्णाशां च महानदीम् ॥ ६.९.३१ ॥
ਸੁਨਸਾ, ਤਮਸਾ, ਦਾਸੀ, ਵਸਾ, ਹੋਰ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਨੀਲਾ, ਧ੍ਰਿਤਵਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨਦੀ ਪਰਣਾਸ਼ਾ।
6.9.32
मानवीं वृषभां चैव ब्रह्ममेध्यां बृहद्ध्वनीम् ।
एताश्चान्याश्च बहुधा महानद्यो जनाधिप ॥ ६.९.३२ ॥
ਮਾਨਵੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾ, ਬ੍ਰਹਮਮੇਧਯਾ, ਬ੍ਰਿਹਦਧ੍ਵਨੀ, ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਾਨਦੀਆਂ, ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ।
6.9.33
सदानिरामयां कृष्णां मन्दगां मन्दवाहिनीम् ।
ब्राह्मणीं च महागौरीं दुर्गामपि च भारत ॥ ६.९.३३ ॥
ਸਦਾਨੀਰਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੰਦਗਾ, ਮੰਦਵਾਹਿਨੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ, ਮਹਾਗੌਰੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.9.34
चित्रोपलां चित्ररथां मञ्चुलां वाहिनीं तथा ।
मन्दाकिनीं वैतरणीं कोषां चापि महानदीम् ॥ ६.९.३४ ॥
ਚਿਤ੍ਰੋਪਲਾ, ਚਿਤ੍ਰਰਥਾ, ਮੰਚੁਲਾ, ਵਾਹਿਨੀ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਵੈਤਰਣੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨਦੀ ਕੋਸ਼ਾ ਵੀ।
6.9.35
शुक्तिमतीमनङ्गां च तथैव वृषसाह्वयाम् ।
लोहित्यां करतोयां च तथैव वृषकाह्वयाम् ॥ ६.९.३५ ॥
ਸ਼ੁਕਤਿਮਤੀ, ਅਨੰਗਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਸਾਹ੍ਵਯਾ, ਲੋਹਿਤਯਾ, ਕਰਤੋਯਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਕਾਹ੍ਵਯਾ।
6.9.36
कुमारीमृषिकुल्यां च मारिषां च सरस्वतीम् ।
मन्दाकिनीं सुपुण्यां च सर्वां गङ्गां च भारत ॥ ६.९.३६ ॥
ਕੁਮਾਰੀ, ਰਿਸ਼ੀਕੁਲਯਾ, ਮਾਰਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਅਤਿ ਪੁੰਨਯਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਗੰਗਾ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.9.37
विश्वस्य मातरः सर्वाः सर्वाश्चैव महाफलाः ।
तथा नद्यस्त्वप्रकाशाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.९.३७ ॥
ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਮਹਾਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਣਪ੍ਰਗਟ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ।
6.9.38
इत्येताः सरितो राजन्समाख्याता यथास्मृति ।
अत ऊर्ध्वं जनपदान्निबोध गदतो मम ॥ ६.९.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਸਿਮਰਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਜਨਪਦਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
6.9.39
तत्रेमे कुरुपाञ्चालाः शाल्वा माद्रेयजाङ्गलाः ।
शूरसेनाः पुलिन्दाश्च बोधा मालास्तथैव च ॥ ६.९.३९ ॥
ਉੱਥੇ ਇਹ ਹਨ: ਕੁਰੂ, ਪਾਂਚਾਲ, ਸ਼ਾਲਵ, ਮਾਦ੍ਰੇਯ, ਜਾਂਗਲ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਪੁਲਿੰਦ, ਬੋਧ ਅਤੇ ਮਾਲ।
6.9.40
मत्स्याः कुशल्याः सौशल्याः कुंतयः कांतिकोसलाः ।
चेदिमत्स्यकरूशाश्च भोजाः सिन्धुपुलिन्दकाः ॥ ६.९.४० ॥
ਮਤਸ੍ਯ, ਕੁਸ਼ਲ੍ਯ, ਸੌਸ਼ਲ੍ਯ, ਕੁੰਤੀ, ਕਾਂਤਿਕੋਸਲ, ਚੇਦੀ, ਮਤਸ੍ਯ, ਕਰੂਸ਼, ਭੋਜ, ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਪੁਲਿੰਦਕ।
6.9.41
उत्तमाश्च दशार्णाश्च मेकलाश्चोत्कलैः सह ।
पञ्चालाः कोसलाश्चैव नैकपृष्ठा धुरन्धराः ॥ ६.९.४१ ॥
ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਦਸ਼ਾਰਣ, ਮੇਕਲ ਅਤੇ ਉਤਕਲਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਕੋਸਲ, ਨੈਕਪ੍ਰਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਧੁਰੰਧਰ।
6.9.42
गोधा मद्रकलिङ्गाश्छ काशयोऽपरकाशयः ।
जठराः कुकुराश्चैव सदशार्णाश्च भारत ॥ ६.९.४२ ॥
ਗੋਧ, ਮਦ੍ਰ ਅਤੇ ਕਲਿੰਗ, ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਪਰਕਾਸ਼ੀ, ਜਠਰ ਅਤੇ ਕੁਕੁਰ, ਦਸ਼ਾਰਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
6.9.43
कुन्तयोऽवन्तयश्चैव तथैवापरकुन्तयः ।
गोमन्ता मन्दकाः सण्डा विदर्भा रूपवाहिकाः ॥ ६.९.४३ ॥
ਕੁੰਤੀ, ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਅਪਰਕੁੰਤੀ; ਗੋਮੰਤ, ਮੰਦਕ, ਸੰਡ, ਵਿਦਰਭ ਅਤੇ ਰੂਪਵਾਹਿਕ।
6.9.44
अश्मकाः पाण्डुराष्ट्राश्च गोपराष्ट्राः करीतयः ।
अधिराज्यकुशाद्यश्च मल्लराष्ट्रं च केवलम् ॥ ६.९.४४ ॥
ਅਸ਼ਮਕ, ਪਾਂਡੁਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੋਪਰਾਸ਼ਟਰ, ਕਰੀਤੀ; ਅਧਿਰਾਜ੍ਯ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾਦ੍ਯ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਮੱਲਰਾਸ਼ਟਰ।
6.9.45
वारवास्यायवाहाश्च चक्राश्चक्रातयः शकाः ।
विदेहा मगधाः स्वक्षा मलजा विजयास्तथा ॥ ६.९.४५ ॥
ਵਾਰਵਾਸ੍ਯ ਅਤੇ ਆਯਵਾਹ, ਚੱਕ੍ਰ ਅਤੇ ਚੱਕ੍ਰਾਤੀ, ਸ਼ਕ, ਵਿਦੇਹ, ਮਗਧ, ਸ੍ਵਕ੍ਸ਼, ਮਲਜ ਅਤੇ ਵਿਜਯ ਵੀ।
6.9.46
अङ्गा वङ्गाः कलिङ्गाश्च यकृल्लोमान एव च ।
मल्लाः सुदेष्णाः प्रह्लादा माहिकाः शशिकास्तथा ॥ ६.९.४६ ॥
ਅੰਗ, ਵੰਗ, ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਯਕ੍ਰੁੱਲੋਮਾਨ; ਮੱਲ, ਸੁਦੇਸ਼੍ਣ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਮਾਹਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਿਕ ਵੀ।
6.9.47
बाह्लीका वाटधानाश्च आभीराः कालतोयकाः ।
अपरान्ताः परान्ताश्च पञ्चालाश्चर्ममण्डलाः ॥ ६.९.४७ ॥
ਬਾਹਲੀਕ, ਵਾਟਧਾਨ, ਆਭੀਰ, ਕਾਲਤੋਯਕ; ਅਪਰਾਂਤ, ਪਰਾਂਤ, ਪੰਚਾਲ ਅਤੇ ਚਰਮਮੰਡਲ।
6.9.48
अटवीशिखराश्चैव मेरुभूताश्च मारिष ।
उपावृत्तानुपावृत्ताः स्वराष्ट्राः केकयास्तथा ॥ ६.९.४८ ॥
ਅਟਵੀਸ਼ਿਖਰ ਅਤੇ ਮੇਰੁਭੂਤ ਵੀ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼; ਉਪਾਵ੍ਰਿੱਤ, ਅਨੁਪਾਵ੍ਰਿੱਤ, ਸ੍ਵਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਅਤੇ ਕੇਕਯ।
6.9.49
कुन्दापरान्ता माहेयाः कक्षाः सामुद्रनिष्कुटाः ।
अन्ध्राश्च बहवो राजन्नन्तर्गिर्यास्तथैव च ॥ ६.९.४९ ॥
ਕੁੰਦਾਪਰਾਂਤ, ਮਾਹੇਯ, ਕੱਕਸ਼, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਂਧ੍ਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਵੀ।
6.9.50
बहिर्गिर्याङ्गमलजा मगधा मानवर्जकाः ।
समन्तराः प्रावृषेया भार्गवाश्च जनाधिप ॥ ६.९.५० ॥
ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਰੀਰਕ ਮੈਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਮਗਧ, ਮਾਨਵਰਜਕ, ਸਮੰਤਰ, ਪ੍ਰਾਵ੍ਰਿਸ਼ੇਯ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ, ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ।
6.9.51
पुण्ड्रा भर्गाः किराताश्च सुदृष्टा यामुनास्तथा ।
शका निषादा निषधास्तथैवानर्तनैर्ऋताः ॥ ६.९.५१ ॥
ਪੁੰਡ੍ਰ, ਭਰਗ, ਕਿਰਾਤ, ਸੁਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਯਾਮੁਨ, ਸ਼ਕ, ਨਿਸ਼ਾਦ, ਨਿਸ਼ਧ ਅਤੇ ਆਨਰਤ ਤੇ ਨੈਰਿਤ।
6.9.52
दुर्गालाः प्रतिमत्स्याश्च कुन्तलाः कोसलास्तथा ।
तीरग्रहाः शूरसेना ईजिकाः कन्यका गुणाः ॥ ६.९.५२ ॥
ਦੁਰਗਾਲ, ਪ੍ਰਤਿਮਤਸਯ, ਕੁੰਤਲ, ਕੋਸਲ, ਤੀਰਗ੍ਰਹ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਈਜਿਕ, ਕੰਯਕ ਅਤੇ ਗੁਣ।
6.9.53
तिलभारा मसीराश्च मधुमन्तः सकुन्दकाः ।
काश्मीराः सिन्धुसौवीरा गान्धारा दर्शकास्तथा ॥ ६.९.५३ ॥
ਤਿਲਭਾਰ, ਮਸੀਰ, ਮਧੁਮੰਤ ਅਤੇ ਕੁੰਦਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਸਿੰਧੂ-ਸੌਵੀਰ, ਗੰਧਾਰ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕ।
6.9.54
अभीसारा उलूताश्च शैवला बाह्लिकास्तथा ।
दार्वी च वानवा दर्वा वातजामरथोरगाः ॥ ६.९.५४ ॥
ਅਭੀਸਾਰ, ਉਲੂਤ, ਸ਼ੈਵਲ, ਬਾਹਲੀਕ ਅਤੇ ਦਾਰਵੀ, ਵਾਨਵ, ਦਰਵ, ਵਾਤਜਾਮ, ਰਥ ਅਤੇ ਉਰਗ।
6.9.55
बहुवाद्याश्च कौरव्य सुदामानः सुमल्लिकाः ।
वध्राः करीषकाश्चापि कुलिन्दोपत्यकास्तथा ॥ ६.९.५५ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਬਹੁਵਾਦ੍ਯ, ਸੁਦਾਮਾਨ, ਸੁਮੱਲਿਕ, ਵਧ੍ਰ, ਕਰੀਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕੁਲਿੰਦ ਤੇ ਉਪਤ੍ਯਕ ਵੀ (ਉਸ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸਨ)।
6.9.56
वनायवो दशापार्श्वरोमाणः कुशबिन्दवः ।
कच्छा गोपालकक्षाश्च जाङ्गलाः कुरुवर्णकाः ॥ ६.९.५६ ॥
ਵਨਾਯੂ, ਦਸ਼ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵ ਅਤੇ ਰੋਮਾਣ, ਕੁਸ਼ਬਿੰਦੂ, ਕੱਛ, ਗੋਪਾਲਕਕ੍ਸ਼, ਜਾਂਗਲ ਤੇ ਕੁਰੁਵਰ੍ਣਕ (ਵੀ ਸਨ)।
6.9.57
किराता बर्बराः सिद्धा वैदेहास्ताम्रलिप्तकाः ।
ओण्ड्रा म्लेच्छाः सैसिरिध्राः पार्वतीयाश्च मारिष ॥ ६.९.५७ ॥
ਕਿਰਾਤ, ਬਰਬਰ, ਸਿੱਧ, ਵੈਦੇਹ, ਤਾਮ੍ਰਲਿਪ੍ਤਕ, ਓਂਡ੍ਰ, ਮਲੇਛ, ਸੈਸਿਰਿਧ੍ਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼ (ਇਹ ਵੀ)।
6.9.58
अथापरे जनपदा दक्षिणा भरतर्षभ ।
द्रविडाः केरलाः प्राच्या भूषिका वनवासिकाः ॥ ६.९.५८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਦੱਖਣ ਦੇ ਹੋਰ ਜਨਪਦ: ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਕੇਰਲ, ਪ੍ਰਾਚ੍ਯ, ਭੂਸ਼ਿਕ ਅਤੇ ਵਨਵਾਸੀ।
6.9.59
कर्णाटका महिषका विकल्पा मूषकास्तथा ।
झिल्लिकाः कुन्तलाश्चैव सौहृदानभकाननाः ॥ ६.९.५९ ॥
ਕਰਨਾਟਕ, ਮਹਿਸ਼ਕ, ਵਿਕਲ੍ਪ, ਮੂਸ਼ਕ, ਝਿੱਲਿਕ, ਕੁੰਤਲ, ਸੌਹ੍ਰਦ, ਆਨਭ ਅਤੇ ਕਾਨਨ (ਵੀ)।
6.9.60
कौकुट्टकास्तथा चोलाः कोङ्कणा मालवा नराः ।
समङ्गाः करकाश्चैव कुकुराङ्गारमारिषाः ॥ ६.९.६० ॥
ਕੌਕੁੱਟਕ, ਚੋਲ, ਕੋਂਕਣ, ਮਾਲਵ ਲੋਕ, ਸਮੰਗ ਅਤੇ ਕਰਕ, ਅਤੇ ਕੁਕੁਰ, ਅੰਗਾਰ ਤੇ ਮਾਰਿਸ਼ (ਵੀ)।
6.9.61
ध्वजिन्युत्सवसंकेतास्त्रिगर्ताः शाल्वसेनयः ।
व्यूकाः कोकबकाः प्रोष्ठाः समवेगवशास्तथा ॥ ६.९.६१ ॥
ਧ੍ਵਜਿਨੀ, ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ, ਤ੍ਰਿਗਰਤ, ਸ਼ਾਲਵ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ, ਵਿਯੂਕ, ਕੋਕਬਕ, ਪ੍ਰੋਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸਮਵੇਗਵਸ਼ ਵੀ।
6.9.62
तथैव विन्ध्यचुलिकाः पुलिन्दा वल्कलैः सह ।
मालवा बल्लवाश्चैव तथैवापरबल्लवाः ॥ ६.९.६२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿੰਧ੍ਯਚੂਲਿਕ, ਵਲਕਲਧਾਰੀਆਂ ਸਹਿਤ ਪੁਲਿੰਦ, ਮਾਲਵ, ਬੱਲਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੱਲਵ ਵੀ।
6.9.63
कुलिन्दाः कालदाश्चैव कुण्डलाः करटास्तथा ।
मूषकास्तनबालाश्च सनीपा घटसृञ्जयाः ॥ ६.९.६३ ॥
ਕੁਲਿੰਦ, ਕਾਲਦ, ਕੁੰਡਲ ਅਤੇ ਕਰਟ; ਮੂਸ਼ਕ, ਤਨਬਾਲ, ਸਨੀਪ ਅਤੇ ਘਟਸ੍ਰੰਜਯ।
6.9.64
अठिदाः पाशिवाटाश्च तनयाः सुनयास्तथा ।
ऋषिका विदभाः काकास्तङ्गणाः परतङ्गणाः ॥ ६.९.६४ ॥
ਅਠਿਦ, ਪਾਸ਼ਿਵਾਟ, ਤਨਯ ਅਤੇ ਸੁਨਯ; ਰਿਸ਼ਿਕ, ਵਿਦਰਭ, ਕਾਕ, ਤੰਗਣ ਅਤੇ ਪਰਤੰਗਣ।
6.9.65
उत्तराश्चापरे म्लेच्छाः क्रूरा भरतसत्तम ।
यवनाश्चीनकाम्बोजा दारुणा म्लेच्छजातयः ॥ ६.९.६५ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉੱਤਰ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕ੍ਰੂਰ ਮਲੇੱਛ, ਯਵਨ, ਚੀਨ, ਕੰਬੋਜ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮਲੇੱਛ ਜਾਤੀਆਂ।
6.9.66
सकृद्ग्रहाः कुलत्थाश्च हूणाः पारसिकैः सह ।
तथैव रमणाश्चीनास्तथैव दशमालिकाः ॥ ६.९.६६ ॥
ਸਕ੍ਰਿਦਗ੍ਰਹ, ਕੁਲਤ੍ਥ ਅਤੇ ਪਾਰਸੀਕਾਂ ਸਹਿਤ ਹੂਣ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਮਣ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਦਸ਼ਮਾਲਿਕ।
6.9.67
क्षत्रिकयोपनिवेशाश्च वैश्यशूद्रकुलानि च ।
शूद्राभीराश्च दरदाः काश्मीराः पशुभिः सह ॥ ६.९.६७ ॥
ਖੱਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਕੁਲ, ਸ਼ੂਦਰ, ਆਭੀਰ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਸਮੇਤ।
6.9.68
खाशीराश्चान्तचाराश्च पह्लवा गिरिगह्वराः ।
आत्रेयाः सभरद्वाजास्तथैव स्तनपोषिकाः ॥ ६.९.६८ ॥
ਖਾਸ਼ੀਰ, ਅੰਤਚਾਰ, ਪਹਲਵ, ਪਰਬਤੀ ਗੁਫ਼ਾਵਾਸੀ, ਆਤ੍ਰੇਯ, ਭਰਦਵਾਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਸਤਨਪੋਸ਼ਿਕ ਵੀ।
6.9.69
प्रोषकाश्च कलिङ्गाश्च किरातानां च जातयः ।
तोमरा हन्यमानाश्च तथैव करभञ्जकाः ॥ ६.९.६९ ॥
ਪ੍ਰੋਸ਼ਕ, ਕਲਿੰਗ, ਕਿਰਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਤੋਮਰ, ਅਤੇ ਕਰਭੰਜਕ ਵੀ।
6.9.70
एते चान्ये जनपदाः प्राच्योदीच्यास्तथैव च ।
उद्देशमात्रेण मया देशाः संकीर्तिता विभो ॥ ६.९.७० ॥
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਪਦ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਉੱਤਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੇਵਲ ਸੰਕੇਤ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
6.9.71
यथागुणबलं चापि त्रिवर्गस्य महाफलम् ।
दुह्याद्धेनुः कामधुक्क भूमिः सम्यगनुष्ठिता ॥ ६.९.७१ ॥
ਗੁਣ ਤੇ ਬਲ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਵਰਗ ਦਾ ਮਹਾਫਲ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲੀ ਧਰਤੀ ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਾਂਗ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
6.9.72
तस्यां गृद्ध्यन्ति राजानः शूरा धर्मार्थक्रोविदाः ।
ते त्यजन्त्याहवे प्राणान्वसुगृद्धास्तरस्विनः ॥ ६.९.७२ ॥
ਉਸ ਲਈ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸੂਰਮੇ ਰਾਜੇ ਲਲਚਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਧਨ ਦੇ ਲੋਭੀ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ।
6.9.73
देवमानुषकायानां कामं भूमिः परायणम् ।
अन्योन्यस्यावलुम्पन्ति सारमेया यथाऽऽमिषम् ॥ ६.९.७३ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਹੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤੇ ਮਾਸ ਲਈ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਖੋਹਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਖੋਹਦੇ ਹਨ।
6.9.74
राजानो भरतश्रेष्ठ भोक्तुकामा वसुन्धराम् ।
न चापि तृप्तिः कामानां विद्यतेऽद्यापि कस्यचित् ॥ ६.९.७४ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ; ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
6.9.75
तस्मात्परिग्रहे भूमेर्यतन्ते कुरुपाण्डवाः ।
साम्ना भेदेन दानेन दण्डेनैव च भारत ॥ ६.९.७५ ॥
ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਮ ਨਾਲ, ਭੇਦ ਨਾਲ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਹੀ।
6.9.76
पिता भ्राता च पुत्राश्च खं द्यौश्च नरपुङ्गव ।
भूमिर्भवति भूतानां सम्यगच्छिद्रदर्शना ॥ ६.९.७६ ॥
ਹੇ ਨਰਪੁੰਗਵ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਵਰਗ — ਧਰਤੀ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਨੁਕਸ ਵਾਲੀ (ਆਸਰਾ) ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।