महाभारत · अध्याय 6.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.9.1
यदिदं भारतं वर्षं यत्रेदं मूर्च्छितं बलम् ।
यत्रातिमात्रलुब्धोऽयं पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ६.९.१ ॥
हे भारतवर्ष, जिथे हे सैन्य एकवटले आहे, जिथे माझा हा पुत्र दुर्योधन अत्यंत लोभी आहे.
6.9.2
यत्र गृद्धा पाण्डुपुत्रा यत्र मे सञ्जते मनः ।
एतन्मे तत्त्वमाचक्ष्व त्वं हि मे बुद्धिमान्मतः ॥ ६.९.२ ॥
जिथे पांडुपुत्र लोभी आहेत आणि जिथे माझे मन आसक्त आहे, ते तत्त्व मला सांग, कारण माझ्या मते तू बुद्धिमान आहेस.
6.9.3
न तत्र पाण्डवा गृद्धाः शृणु राजन्वचो मम ।
गृद्धो दुर्योधनस्तत्र शकुनिश्चापि सौबलः ॥ ६.९.३ ॥
तेथे पांडव लोभी नाहीत. हे राजा, माझे बोलणे ऐक; तेथे लोभी दुर्योधन आहे, आणि सुबलाचा पुत्र शकुनीही.
6.9.4
अपरे क्षत्रियाश्चैव नानाजनपदेश्वराः ।
ये गृद्धा भारते वर्षे न मृष्यन्ति परस्परम् ॥ ६.९.४ ॥
इतर क्षत्रिय, अनेक जनपदांचे अधिपती, जे लोभी आहेत आणि भारतवर्षात एकमेकांना सहन करीत नाहीत.
6.9.5
अत्र ते कीर्तयिष्यामि वर्षं भारत भारतम् ।
प्रियमिन्द्रस्य देवस्य मनोर्वैवस्वतस्य च ॥ ६.९.५ ॥
येथे मी तुला भारतवर्षाचे वर्णन करीन, हे भारता; इंद्र देवाला आणि वैवस्वत मनूला प्रिय असलेल्या त्या भारताचे.
6.9.6
पृथोस्तु राजन्वैन्यस्य तथेक्ष्वाकोर्महात्मनः ।
ययातेरम्बरीषस्य मान्धातुर्नहुषस्य च ॥ ६.९.६ ॥
हे राजा, वेनाचा पुत्र पृथु, महात्मा इक्ष्वाकू, ययाति, अंबरीष, मांधाता आणि नहुष यांनाही (हे प्रिय होते).
6.9.7
तथैव मुचुकुन्दस्य शिबेरौशीनरस्य च ।
ऋषभस्य तथैलस्य नृगस्य नृपतेस्तथा ॥ ६.९.७ ॥
त्याचप्रमाणे मुचुकुंद, उशीनरपुत्र शिबी, ऋषभ, ऐल आणि राजा नृग (यांच्याविषयीही).
6.9.8
कुशिकस्य च दुर्धर्ष गाधेश्चैव महात्मनः ।
सोमकस्य च दुर्धर्ष दिलीपस्य तथैव च ॥ ६.९.८ ॥
हे दुर्धर्षा, कुशिक, महात्मा गाधी, सोमक आणि दिलीप (यांच्याविषयीही) तसेच.
6.9.9
अन्येषां च महाराज क्षत्रियाणां बलीयसाम् ।
सर्वेषामेव राजेन्द्र प्रियं भारत भारतम् ॥ ६.९.९ ॥
हे महाराजा, इतर बलवान क्षत्रियांविषयीही; हे राजेंद्रा, प्रिय भारता, सर्व भरतवंशीयांविषयीही.
6.9.10
तत्ते वर्षं प्रवक्ष्यामि यथायथमरिन्दम ।
श्रृणु मे गदतो राजन्यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ६.९.१० ॥
हे शत्रुदमना, तो वर्ष (भूभाग) मी तुला यथायथ सांगेन. हे राजा, तू मला जे विचारतोस ते मी सांगताना ऐक.
6.9.11
महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षवानपि ।
विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः ॥ ६.९.११ ॥
महेंद्र, मलय, सह्य, शुक्तिमान, ऋक्षवान, विंध्य आणि पारियात्र—हे सात कुलपर्वत आहेत.
6.9.12
तेषां सहस्रशो राजन्पर्वतास्ते समीपतः ।
अविज्ञाताः सारवन्तो विपुलाश्चित्रसानवः ॥ ६.९.१२ ॥
हे राजा, त्यांच्या जवळ हजारो पर्वत आहेत—अज्ञात, सारवान, विशाल आणि विचित्र शिखरांचे.
6.9.13
अन्ये ततोऽपरिज्ञाता ह्रस्वा ह्रस्वोपजीविनः ।
आर्या म्लेच्छाश्च कौरव्य तैर्मिश्राः पुरुषा विभो ॥ ६.९.१३ ॥
नंतर अपरिचित इतर लोक, लहान देहाचे, लहान उपजीविकेवर जगणारे आहेत; हे कौरव्या, आर्य आणि म्लेच्छ, आणि त्यांच्याशी मिसळलेले पुरुष, हे विभो.
6.9.14
नदीं पिबन्ति विपुलां गङ्गां सिन्धुं सरस्वतीम् ।
गोदावरीं नर्मदां च बाहुदां च महानदीम् ॥ ६.९.१४ ॥
ते विशाल नद्यांचे पाणी पितात — गंगा, सिंधू, सरस्वती, गोदावरी, नर्मदा, बाहुदा आणि महानदी.
6.9.15
शतद्रूं चन्द्रभागां च यमुनां च महानदीम् ।
दृषद्वतीं विपाशां च विपापां स्थूलवालुकाम् ॥ ६.९.१५ ॥
शतद्रू, चंद्रभागा, यमुना, महानदी, दृषद्वती, विपाशा, विपापा आणि स्थूलवालुका.
6.9.16
नदीं वेत्रवतीं चैव कृष्णवेणीं च निम्नगाम् ।
इरावतीं वितस्तां च पयोष्णीं देविकामपि ॥ ६.९.१६ ॥
वेत्रवती, कृष्णवेणी, इरावती, वितस्ता, पयोष्णी आणि देविका या नद्याही.
6.9.17
वेदस्मृतां वेदवतीं त्रिदिवामिक्षुलां कृमिम् ।
करीषिणीं चित्रवाहां चित्रसेनां च निम्नगाम् ॥ ६.९.१७ ॥
वेदस्मृता, वेदवती, त्रिदिवा, इक्षुला, कृमी, करीषिणी, चित्रवाहा आणि चित्रसेना या नद्या.
6.9.18
गोमतीं धूतपापां च वन्दनां च महानदीम् ।
कौशिकीं त्रिविदां कृत्यां निचितां लोहितारणीं ॥ ६.९.१८ ॥
गोमती, धूतपापा, वंदना, महानदी, कौशिकी, त्रिविदा, कृत्या, निचिता आणि लोहितारणी या नद्या.
6.9.19
रहस्यां शतकुम्भां च सरयूं च तथैव च ।
चर्मण्वतीं वेत्रवतीं हस्तिसोमां दिशं तथा ॥ ६.९.१९ ॥
रहस्या, शतकुंभा, सरयू आणि तसेच चर्मण्वती, वेत्रवती, तसेच हस्तिसोमा दिशा (नदी) ही.
6.9.20
शरावतीं पयोष्णीं च वेणां भीमरथीमपि ।
कावेरीं चुलुकां चापि वाणीं शतबलामपि ॥ ६.९.२० ॥
शरावती, पयोष्णी आणि वेणा, भीमरथी देखील, कावेरी, चुलुका देखील, वाणी आणि शतबला देखील.
6.9.21
नीवारामहितां चापि सुप्रयोगां जनाधिप ।
पवित्रां कुण्डलीं सिन्धुं राजनीं पुरमालिनीम् ॥ ६.९.२१ ॥
नीवारा, अहिता देखील, सुप्रयोगा देखील, हे जनाधिपा; पवित्रा, कुंडली, सिंधू, राजनी, पुरमालिनी.
6.9.22
पूर्वाभिरामां वीरां च भीमामोघवतीं तथा ।
पाशाशिनीं पापहरां महेन्द्रां पाटलावतीम् ॥ ६.९.२२ ॥
पूर्वाभिरामा, वीरा आणि भीमा, तसेच ओघवती, पाशाशिनी, पापहरा, महेंद्रा आणि पाटलावती.
6.9.23
करीषिणीमसिक्नीं च कुशचीरां महानदीम् ।
मकरीं प्रवरां मेनां हेमां घृतवतीं तथा ॥ ६.९.२३ ॥
करीषिणी, असिक्नी आणि कुशचीरा ही महानदी, मकरी, प्रवरा, मेना, हेमा आणि घृतवती देखील.
6.9.24
पुरावतीमनुष्णां च शैब्यां कापीं च भारत ।
सदानीरामधृष्यां च कुशधारां महानदीम् ॥ ६.९.२४ ॥
पुरावती, अनुष्णा आणि शैब्या, कापी देखील, हे भारता; सदानीरा, अधृष्या आणि महानदी कुशधारा.
6.9.25
सदाकान्तां शिवां चैव तथा वीरवतीमपि ।
वस्त्रां सुवस्त्रां गौरीं च कम्पनां सहिरण्वतीम् ॥ ६.९.२५ ॥
सदाकान्ता, शिवा, तसेच वीरवती, वस्त्रा, सुवस्त्रा, गौरी आणि कंपना, हिरण्वतीसह.
6.9.26
वरां वीरकरां चापि पञ्चमीं च महानदीम् ।
रथचित्रां ज्योतिरथां विश्वामित्रां कपिञ्जलाम् ॥ ६.९.२६ ॥
वरा, वीरकरा आणि पाचवी महानदी, रथचित्रा, ज्योतिरथा, विश्वामित्रा आणि कपिञ्जला.
6.9.27
उपेन्द्रां बहुलां चैव कुवीरामम्बुवाहिनीम् ।
विनदीं पिञ्जलां वेणां तुङ्गवेणां महानदीम् ॥ ६.९.२७ ॥
उपेन्द्रा, बहुला, कुवीरा, अंबुवाहिनी, विनदी, पिञ्जला, वेणा आणि तुङ्गवेणा ही महानदी.
6.9.28
विदिशां कृष्णवेणां च ताम्रां च कपिलामपि ।
खलुं सुवामां वेदाश्वां हरिश्रावां महापगाम् ॥ ६.९.२८ ॥
विदिशा, कृष्णवेणा, ताम्रा आणि कपिला, खलु, सुवामा, वेदाश्वा, हरिश्रावा आणि महापगा.
6.9.29
शीघ्रां च पिच्छिलां चैव भारद्वाजीं च निम्नगाम् ।
कौशिकीं निम्नगां शोणा बाहुदामथ चन्द्रमाम् ॥ ६.९.२९ ॥
शीघ्रा आणि पिच्छिला, भारद्वाजी आणि निम्नगा, कौशिकी, निम्नगा शोणा, बाहुदा आणि नंतर चंद्रमा.
6.9.30
दुर्गां चित्रशिलां चैव ब्रह्मवेध्यां बृहद्वतीम् ।
यवक्षामथ रोहीं च तथा जाम्बूनदीमपि ॥ ६.९.३० ॥
दुर्गा, चित्रशिला आणि ब्रह्मवेध्या, बृहद्वती, यवक्षा, नंतर रोही आणि तसेच जांबूनदी.
6.9.31
सुनसां तमसां दासीं वसामन्यां वराणसीम् ।
नीलां धृतवतीं चैव पर्णाशां च महानदीम् ॥ ६.९.३१ ॥
सुनसा, तमसा, दासी, वसा, अन्य वाराणसी, नीला, धृतवती आणि महानदी पर्णाशा.
6.9.32
मानवीं वृषभां चैव ब्रह्ममेध्यां बृहद्ध्वनीम् ।
एताश्चान्याश्च बहुधा महानद्यो जनाधिप ॥ ६.९.३२ ॥
मानवी, वृषभा, ब्रह्ममेध्या, बृहद्ध्वनी, या आणि इतर अनेक महानद्या, हे जनाधिपा.
6.9.33
सदानिरामयां कृष्णां मन्दगां मन्दवाहिनीम् ।
ब्राह्मणीं च महागौरीं दुर्गामपि च भारत ॥ ६.९.३३ ॥
सदानीरा, कृष्णा, मन्दगा, मन्दवाहिनी, ब्राह्मणी, महागौरी आणि दुर्गा ही, हे भारता.
6.9.34
चित्रोपलां चित्ररथां मञ्चुलां वाहिनीं तथा ।
मन्दाकिनीं वैतरणीं कोषां चापि महानदीम् ॥ ६.९.३४ ॥
चित्रोपला, चित्ररथा, मञ्चुला, वाहिनी तसेच मन्दाकिनी, वैतरणी आणि महानदी कोषा.
6.9.35
शुक्तिमतीमनङ्गां च तथैव वृषसाह्वयाम् ।
लोहित्यां करतोयां च तथैव वृषकाह्वयाम् ॥ ६.९.३५ ॥
शुक्तिमती, अनङ्गा, तसेच वृषसाह्वया, लोहित्या, करतोया आणि तसेच वृषकाह्वया.
6.9.36
कुमारीमृषिकुल्यां च मारिषां च सरस्वतीम् ।
मन्दाकिनीं सुपुण्यां च सर्वां गङ्गां च भारत ॥ ६.९.३६ ॥
कुमारी, ऋषिकुल्या, मारिषा तसेच सरस्वती, मन्दाकिनी, अति पुण्य आणि सर्व गंगा, हे भारता.
6.9.37
विश्वस्य मातरः सर्वाः सर्वाश्चैव महाफलाः ।
तथा नद्यस्त्वप्रकाशाः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.९.३७ ॥
त्या सर्व विश्वाच्या माता असून सर्व महाफल देणाऱ्या आहेत. तसेच शेकडो आणि हजारो अप्रकट नद्याही आहेत.
6.9.38
इत्येताः सरितो राजन्समाख्याता यथास्मृति ।
अत ऊर्ध्वं जनपदान्निबोध गदतो मम ॥ ६.९.३८ ॥
हे राजा, अशा प्रकारे या नद्या स्मृतीनुसार सांगितल्या गेल्या. आता मी सांगत असलेल्या जनपदांविषयी ऐका.
6.9.39
तत्रेमे कुरुपाञ्चालाः शाल्वा माद्रेयजाङ्गलाः ।
शूरसेनाः पुलिन्दाश्च बोधा मालास्तथैव च ॥ ६.९.३९ ॥
तेथे हे आहेत: कुरु, पांचाल, शाल्व, माद्रेय, जांगल, शूरसेन, पुलिंद, बोध आणि माल.
6.9.40
मत्स्याः कुशल्याः सौशल्याः कुंतयः कांतिकोसलाः ।
चेदिमत्स्यकरूशाश्च भोजाः सिन्धुपुलिन्दकाः ॥ ६.९.४० ॥
मत्स्य, कुशल्य, सौशल्य, कुंती, कांतिकोसल, चेदी, मत्स्य, करूष, भोज, सिंधू आणि पुलिंदक.
6.9.41
उत्तमाश्च दशार्णाश्च मेकलाश्चोत्कलैः सह ।
पञ्चालाः कोसलाश्चैव नैकपृष्ठा धुरन्धराः ॥ ६.९.४१ ॥
उत्तम आणि दशार्ण, मेकल आणि उत्कलांसह पांचाल व कोसल, नैकपृष्ठ आणि धुरंधर.
6.9.42
गोधा मद्रकलिङ्गाश्छ काशयोऽपरकाशयः ।
जठराः कुकुराश्चैव सदशार्णाश्च भारत ॥ ६.९.४२ ॥
गोध, मद्र आणि कलिंग, काशी आणि अपरकाशी, जठर आणि कुकुर, दशार्णांसह, हे भारता.
6.9.43
कुन्तयोऽवन्तयश्चैव तथैवापरकुन्तयः ।
गोमन्ता मन्दकाः सण्डा विदर्भा रूपवाहिकाः ॥ ६.९.४३ ॥
कुंती, अवंती, तसेच अपरकुंती; गोमंत, मंदक, सण्ड, विदर्भ आणि रूपवाहिक.
6.9.44
अश्मकाः पाण्डुराष्ट्राश्च गोपराष्ट्राः करीतयः ।
अधिराज्यकुशाद्यश्च मल्लराष्ट्रं च केवलम् ॥ ६.९.४४ ॥
अश्मक, पांडुराष्ट्र व गोपराष्ट्र, करीती; अधिराज्य व कुशाद्य, आणि केवळ मल्लराष्ट्र.
6.9.45
वारवास्यायवाहाश्च चक्राश्चक्रातयः शकाः ।
विदेहा मगधाः स्वक्षा मलजा विजयास्तथा ॥ ६.९.४५ ॥
वारवास्य व आयवाह, चक्र व चक्रातिगण, शक, विदेह, मगध, स्वक्ष, मलज आणि विजय सुद्धा.
6.9.46
अङ्गा वङ्गाः कलिङ्गाश्च यकृल्लोमान एव च ।
मल्लाः सुदेष्णाः प्रह्लादा माहिकाः शशिकास्तथा ॥ ६.९.४६ ॥
अंग, वंग, कलिंग व यकृल्लोमान; मल्ल, सुदेष्ण, प्रह्लाद, माहिक आणि शशिक सुद्धा.
6.9.47
बाह्लीका वाटधानाश्च आभीराः कालतोयकाः ।
अपरान्ताः परान्ताश्च पञ्चालाश्चर्ममण्डलाः ॥ ६.९.४७ ॥
बाह्लीक, वाटधान, आभीर, कालतोयक; अपरांत, परांत, पांचाल आणि चर्ममंडल.
6.9.48
अटवीशिखराश्चैव मेरुभूताश्च मारिष ।
उपावृत्तानुपावृत्ताः स्वराष्ट्राः केकयास्तथा ॥ ६.९.४८ ॥
अटवीशिखर व मेरुभूत सुद्धा, हे मारिष; उपावृत्त, अनुपावृत्त, स्वराष्ट्र आणि केकय.
6.9.49
कुन्दापरान्ता माहेयाः कक्षाः सामुद्रनिष्कुटाः ।
अन्ध्राश्च बहवो राजन्नन्तर्गिर्यास्तथैव च ॥ ६.९.४९ ॥
कुन्दापरान्त, माहेय, कक्ष, समुद्रकिनाऱ्याचे रहिवासी, पुष्कळ आंध्र, हे राजा, आणि पर्वतांच्या आतील लोकही.
6.9.50
बहिर्गिर्याङ्गमलजा मगधा मानवर्जकाः ।
समन्तराः प्रावृषेया भार्गवाश्च जनाधिप ॥ ६.९.५० ॥
पर्वतांबाहेरील अंगमलापासून जन्मलेले, मगध, मानवर्जक, समन्तर, प्रावृषेय आणि भार्गव, हे जनाधिपा.
6.9.51
पुण्ड्रा भर्गाः किराताश्च सुदृष्टा यामुनास्तथा ।
शका निषादा निषधास्तथैवानर्तनैर्ऋताः ॥ ६.९.५१ ॥
पुण्ड्र, भर्ग, किरात, सुदृष्ट, यामुन, शक, निषाद, निषध तसेच आनर्त आणि नैर्ऋत.
6.9.52
दुर्गालाः प्रतिमत्स्याश्च कुन्तलाः कोसलास्तथा ।
तीरग्रहाः शूरसेना ईजिकाः कन्यका गुणाः ॥ ६.९.५२ ॥
दुर्गाल, प्रतिमत्स्य, कुन्तल, कोसल, तीरग्रह, शूरसेन, ईजिक, कन्यक आणि गुण.
6.9.53
तिलभारा मसीराश्च मधुमन्तः सकुन्दकाः ।
काश्मीराः सिन्धुसौवीरा गान्धारा दर्शकास्तथा ॥ ६.९.५३ ॥
तिलभार, मसीर, मधुमन्त आणि कुन्दकांसह, काश्मीर, सिंधु-सौवीर, गांधार तसेच दर्शक.
6.9.54
अभीसारा उलूताश्च शैवला बाह्लिकास्तथा ।
दार्वी च वानवा दर्वा वातजामरथोरगाः ॥ ६.९.५४ ॥
अभीसार, उलूत, शैवल, बाह्लिक तसेच दार्वी, वानव, दर्व, वातजाम, रथ आणि उरग.
6.9.55
बहुवाद्याश्च कौरव्य सुदामानः सुमल्लिकाः ।
वध्राः करीषकाश्चापि कुलिन्दोपत्यकास्तथा ॥ ६.९.५५ ॥
हे कौरव्या, बहुवाद्य, सुदामान, सुमल्लिक, वध्र, करीषक आणि कुलिंद व उपत्यक हे देखील (त्या सैन्यात होते).
6.9.56
वनायवो दशापार्श्वरोमाणः कुशबिन्दवः ।
कच्छा गोपालकक्षाश्च जाङ्गलाः कुरुवर्णकाः ॥ ६.९.५६ ॥
वनायु, दशपार्श्व व रोमाण, कुशबिंदु, कच्छ, गोपालकक्ष, जांगल आणि कुरुवर्णक (हेही होते).
6.9.57
किराता बर्बराः सिद्धा वैदेहास्ताम्रलिप्तकाः ।
ओण्ड्रा म्लेच्छाः सैसिरिध्राः पार्वतीयाश्च मारिष ॥ ६.९.५७ ॥
किरात, बर्बर, सिद्ध, वैदेह, ताम्रलिप्तक, ओंड्र, म्लेच्छ, सैसिरिध्र व पर्वतीय, आणि हे मारिष (हेही होते).
6.9.58
अथापरे जनपदा दक्षिणा भरतर्षभ ।
द्रविडाः केरलाः प्राच्या भूषिका वनवासिकाः ॥ ६.९.५८ ॥
हे भरतर्षभ, दक्षिणेकडील इतर जनपद: द्रविड, केरल, प्राच्य, भूषिक आणि वनवासी.
6.9.59
कर्णाटका महिषका विकल्पा मूषकास्तथा ।
झिल्लिकाः कुन्तलाश्चैव सौहृदानभकाननाः ॥ ६.९.५९ ॥
कर्णाटक, महिषक, विकल्प, मूषक, झिल्लिक, कुंतल, सौहृद, आनभ आणि कानन (हेही).
6.9.60
कौकुट्टकास्तथा चोलाः कोङ्कणा मालवा नराः ।
समङ्गाः करकाश्चैव कुकुराङ्गारमारिषाः ॥ ६.९.६० ॥
कौकुट्टक, चोल, कोंकण, मालव लोक, समंग आणि करक, तसेच कुकुर, अंगार व मारिष (हेही).
6.9.61
ध्वजिन्युत्सवसंकेतास्त्रिगर्ताः शाल्वसेनयः ।
व्यूकाः कोकबकाः प्रोष्ठाः समवेगवशास्तथा ॥ ६.९.६१ ॥
ध्वजिनी, उत्सव आणि संकेत, त्रिगर्त, शाल्वाचे सैन्य, व्यूक, कोकबक, प्रोष्ठ आणि समवेगवश हे देखील.
6.9.62
तथैव विन्ध्यचुलिकाः पुलिन्दा वल्कलैः सह ।
मालवा बल्लवाश्चैव तथैवापरबल्लवाः ॥ ६.९.६२ ॥
तसेच विंध्यचूलिक, वल्कलधारींसह पुलिंद, मालव, बल्लव आणि इतर बल्लव.
6.9.63
कुलिन्दाः कालदाश्चैव कुण्डलाः करटास्तथा ।
मूषकास्तनबालाश्च सनीपा घटसृञ्जयाः ॥ ६.९.६३ ॥
कुलिंद, कालद, कुंडल आणि करट; मूषक, तनबाल, सनीप आणि घटसृञ्जय.
6.9.64
अठिदाः पाशिवाटाश्च तनयाः सुनयास्तथा ।
ऋषिका विदभाः काकास्तङ्गणाः परतङ्गणाः ॥ ६.९.६४ ॥
अठिद, पाशिवाट, तनय आणि सुनय; ऋषिक, विदर्भ, काक, तङ्गण आणि परतङ्गण.
6.9.65
उत्तराश्चापरे म्लेच्छाः क्रूरा भरतसत्तम ।
यवनाश्चीनकाम्बोजा दारुणा म्लेच्छजातयः ॥ ६.९.६५ ॥
हे भरतश्रेष्ठा! उत्तरेकडील आणि इतर क्रूर म्लेच्छ, यवन, चीन, काम्बोज आणि भयंकर म्लेच्छ जाती.
6.9.66
सकृद्ग्रहाः कुलत्थाश्च हूणाः पारसिकैः सह ।
तथैव रमणाश्चीनास्तथैव दशमालिकाः ॥ ६.९.६६ ॥
सकृद्ग्रह, कुलत्थ आणि पारसिकांसह हूण; तसेच रमण, चीन आणि दशमालिक.
6.9.67
क्षत्रिकयोपनिवेशाश्च वैश्यशूद्रकुलानि च ।
शूद्राभीराश्च दरदाः काश्मीराः पशुभिः सह ॥ ६.९.६७ ॥
क्षत्रियांच्या वस्त्या आणि वैश्य-शूद्र कुले, शूद्र, आभीर, दरद व काश्मीर, पशूंसह.
6.9.68
खाशीराश्चान्तचाराश्च पह्लवा गिरिगह्वराः ।
आत्रेयाः सभरद्वाजास्तथैव स्तनपोषिकाः ॥ ६.९.६८ ॥
खाशीर, अन्तचार, पह्लव, पर्वतगुहांतील रहिवासी, आत्रेय, भरद्वाजांसह, आणि तसेच स्तनपोषिक.
6.9.69
प्रोषकाश्च कलिङ्गाश्च किरातानां च जातयः ।
तोमरा हन्यमानाश्च तथैव करभञ्जकाः ॥ ६.९.६९ ॥
प्रोषक, कलिंग, किरातांच्या जाती, मारले जाणारे तोमर, आणि तसेच करभंजक.
6.9.70
एते चान्ये जनपदाः प्राच्योदीच्यास्तथैव च ।
उद्देशमात्रेण मया देशाः संकीर्तिता विभो ॥ ६.९.७० ॥
हे आणि इतर जनपद, पूर्वेकडील व उत्तरेकडील प्रदेश, हे प्रभो, मी केवळ निर्देशमात्र करून देशांची नावे सांगितली आहेत.
6.9.71
यथागुणबलं चापि त्रिवर्गस्य महाफलम् ।
दुह्याद्धेनुः कामधुक्क भूमिः सम्यगनुष्ठिता ॥ ६.९.७१ ॥
गुण व बलानुसार त्रिवर्गाचे महाफलही देते; नीट सेवन केलेली भूमी कामधेनूसारखी दूध देते.
6.9.72
तस्यां गृद्ध्यन्ति राजानः शूरा धर्मार्थक्रोविदाः ।
ते त्यजन्त्याहवे प्राणान्वसुगृद्धास्तरस्विनः ॥ ६.९.७२ ॥
तिच्यासाठी धर्म-अर्थ जाणणारे शूर राजे लालचावतात; धनलोभी ते पराक्रमी युद्धात प्राणांचा त्याग करतात.
6.9.73
देवमानुषकायानां कामं भूमिः परायणम् ।
अन्योन्यस्यावलुम्पन्ति सारमेया यथाऽऽमिषम् ॥ ६.९.७३ ॥
देव आणि मनुष्यांच्या शरीरांप्रमाणे, पृथ्वी हीच इच्छेचे ध्येय आहे; कुत्रे मांसासाठी एकमेकांपासून हिसकावून घेतात, त्याप्रमाणे ते एकमेकांकडून हिसकावून घेतात.
6.9.74
राजानो भरतश्रेष्ठ भोक्तुकामा वसुन्धराम् ।
न चापि तृप्तिः कामानां विद्यतेऽद्यापि कस्यचित् ॥ ६.९.७४ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, पृथ्वीचा उपभोग घेऊ इच्छिणारे राजे; आजही कोणाचीही इच्छांबाबत तृप्ती नाही.
6.9.75
तस्मात्परिग्रहे भूमेर्यतन्ते कुरुपाण्डवाः ।
साम्ना भेदेन दानेन दण्डेनैव च भारत ॥ ६.९.७५ ॥
म्हणूनच पृथ्वीचा ताबा मिळवण्यासाठी कुरु आणि पांडव प्रयत्न करतात — हे भारता, साम, भेद, दान आणि दंड यांनीच.
6.9.76
पिता भ्राता च पुत्राश्च खं द्यौश्च नरपुङ्गव ।
भूमिर्भवति भूतानां सम्यगच्छिद्रदर्शना ॥ ६.९.७६ ॥
हे नरश्रेष्ठा, पिता, भाऊ आणि पुत्र, आकाश आणि स्वर्ग — पृथ्वीच प्राण्यांसाठी पूर्णपणे निर्दोष (आधार) म्हणून दिसते.