మహాభారతం · అధ్యాయం 6.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.92.1
ततस्तद्बाणवर्षं तु दुःसहं दानवैरपि ।
दधार युधि राजेन्द्रो यथा वर्षं महाद्विपः ॥ ६.९२.१ ॥
దానవులకు కూడా భరించశక్యం కాని ఆ బాణవర్షాన్ని రాజేంద్రుడు యుద్ధంలో ఒక గొప్ప ఏనుగు వర్షాన్ని భరించినట్లు భరించాడు.
6.92.2
ततः क्रोधसमाविष्टो निःश्वसन्निव पन्नगः ।
संशयं परमं प्राप्तः पुत्रस्ते भरतर्षभ ॥ ६.९२.२ ॥
అప్పుడు క్రోధంతో నిండిన నీ కుమారుడు, పాములా నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, గొప్ప సంకటంలో పడ్డాడు, భరతర్షభా.
6.92.3
मुमोच निशितांस्तीक्ष्णान्नाराचान्पञ्चविंशतिम् ।
तेऽपतन्सहसा राजंस्तस्मिन्राक्षसपुङ्गवे ॥ ६.९२.३ ॥
అతడు పదునైన, తీక్ష్ణమైన ఇరవై ఐదు నారాచ బాణాలను ప్రయోగించాడు. ఓ రాజా, అవి ఆ రాక్షసశ్రేష్ఠునిపై అకస్మాత్తుగా పడ్డాయి.
6.92.4
आशीविषा इव क्रुद्धाः पर्वते गन्धमादने ।
स तैर्विद्धः स्रवन्रक्तं प्रभिन्न इव कुञ्जरः ॥ ६.९२.४ ॥
గంధమాదన పర్వతంపై కోపించిన విషసర్పాల్లా ఉన్న ఆ బాణాలతో గాయపడి, రక్తం స్రవిస్తూ అతడు మదించిన ఏనుగులా ఉన్నాడు.
6.92.5
दध्रे मतिं विनाशाय राज्ञः स पिशिताशनः ।
जग्राह च महाशक्तिं गिरीणामपि दारिणीम् ॥ ६.९२.५ ॥
రాజును నాశనం చేయాలన్న సంకల్పాన్ని ఆ మాంసభక్షకుడు చేశాడు; పర్వతాలను కూడా చీల్చగల మహాశక్తిని అతడు చేపట్టాడు.
6.92.6
संप्रदीप्तां महोल्काभामशनिं ज्वलितामिव ।
तमागच्छन्महाबाहुर्जिघांसुस्तनयं तव ॥ ६.९२.६ ॥
మహోల్కలా ప్రకాశిస్తూ, మండుతున్న వజ్రంలా ఉన్న ఆ శక్తితో, నీ కుమారుని చంపాలన్న కోరికతో ఆ మహాబాహుడు ముందుకు వచ్చాడు.
6.92.7
तामुद्यतामभिप्रेक्ष्य वङ्गानामधिपस्त्वरन् ।
कुञ्जरं गिरिसंकाशं राक्षसं प्रत्यचोदयत् ॥ ६.९२.७ ॥
అది ఎత్తబడి ఉండటం చూసి, వంగదేశాధిపతి త్వరగా పర్వతంలా ఉన్న ఏనుగును రాక్షసుని వైపు నడిపాడు.
6.92.8
स नागप्रवरेणाजौ बलिना शीघ्रगामिना ।
यतो दुर्योधनरथस्तं मार्गं प्रत्यषेधयत् ॥ ६.९२.८ ॥
అతడు శ్రేష్ఠమైన, బలవంతమైన, వేగంగా కదిలే గజంతో యుద్ధంలో, దుర్యోధనుని రథం ఉన్న ఆ మార్గాన్ని అడ్డగించాడు.
6.92.9
पन्थानं वारयामास कुञ्जरेण सुतस्य ते ।
मार्गमावारितं दृष्ट्वा राज्ञा वङ्गेन धीमता ॥ ६.९२.९ ॥
మీ కుమారుని మార్గాన్ని ఏనుగుతో అడ్డగించడం చూసి, బుద్ధిమంతుడైన వంగరాజు దారిని మూసివేశాడు.
6.92.10
घटोत्कचो महाराज क्रोधसंरक्तलोचनः ।
उद्यतां तां महाशक्तिकं तस्मिंश्चिक्षेप वारणे ॥ ६.९२.१० ॥
మహారాజా! కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులున్న ఘటోత్కచుడు ఎత్తిన ఆ మహాశక్తిని ఆ ఏనుగుపై విసిరాడు.
6.92.11
स तयाऽभिहतो राजंस्तेन बाहुप्रमुक्तया ।
संजातरुधिरोत्पीडः पपात च ममार च ॥ ६.९२.११ ॥
ఓ రాజా! ఆ బాహువుచే ప్రయోగించబడిన శక్తితో కొట్టబడి, రక్తం ఉబికిన ఆ ఏనుగు కూలి మరణించింది.
6.92.12
पतत्यथ गजे चापि वङ्गानामीश्वरो बली ।
जवेन समभिद्रुत्य जगाम धरणीतलम् ॥ ६.९२.१२ ॥
ఏనుగు కూలుతుండగానే, వంగదేశపు బలవంతుడైన ప్రభువు వేగంగా దూకి నేలమీద పడ్డాడు.
6.92.13
दुर्योधोऽपि संप्रेक्ष्य पतितं वरवारणम् ।
प्रभग्नं च बलं दृष्ट्वा जगाम परमां व्यथाम् ॥ ६.९२.१३ ॥
దుర్యోధనుడు కూడా శ్రేష్ఠమైన ఏనుగు కూలిపోవడాన్ని చూసి, సైన్యం చెదరిపోవడాన్ని చూసి, మిక్కిలి వ్యథ చెందాడు.
6.92.14
अशक्तः प्रतियोद्धुं वै दृष्ट्वा तस्य पराक्रमम् ।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य आत्मनश्चातिमानिताम्।
प्राप्तेऽपक्रनये राजा तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥ ६.९२.१४ ॥
అతని పరాక్రమాన్ని చూసి ఎదిరించలేనివాడైనా, క్షత్రధర్మాన్ని ముందుంచుకొని, తన ఆత్మాభిమానాన్ని స్మరిస్తూ, వెనుదిరగవలసిన సమయంలోనూ ఆ రాజు పర్వతంలా కదలక నిలిచాడు.
6.92.15
राधान च शितं बाणं कालाग्निसमतेजसम् ।
सुयोच धरमक्रुद्धस्तस्मिन्घोरे निशाचरे ॥ ६.९२.१५ ॥
సుయోధనుడు ధర్మకోపంతో, కాలాగ్నితో సమానమైన తేజస్సు గల పదునైన బాణాన్ని ఆ భయంకర రాక్షసుడిపై ప్రయోగించాడు.
6.92.16
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य वणिमिन्द्राशनिप्रभम् ।
लाघवान्मोचयामास महात्मा वै घटोत्कचः ॥ ६.९२.१६ ॥
ఇంద్రుని వజ్రంలా ప్రకాశిస్తూ తన వైపు వస్తున్న ఆ బాణాన్ని చూసి, మహాత్ముడైన ఘటోత్కచుడు చురుకుదనంతో తనను తప్పించుకున్నాడు.
6.92.17
भूयश्च निननादोषं क्रोधसंरक्तलोचनः ।
त्रासयामास रौन्यानि युगन्ते जलदो यथा ॥ ६.९२.१७ ॥
క్రోధంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో అతడు మళ్లీ గట్టిగా గర్జించి, యుగాంతపు మేఘంలా కౌరవ సేనను భయపెట్టాడు.
6.92.18
तं श्रुत्वा निनिदं घोरं तस्व भीमस्य रक्षसः ।
आचार्यमुसंगम्य भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ६.९२.१८ ॥
ఆ భయంకర రాక్షసుని ఘోరమైన గర్జనను విని, శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు ఆచార్యుని (ద్రోణుని) వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
6.92.19
यथैव निनन्दो घोरः श्रूयते राक्षसेरितः ।
हैडिम्बो युध्यते नूनं राज्ञा दुर्योधनेन च ॥ ६.९२.१९ ॥
ఘోరమైన నినాదుడు గర్జిస్తున్నట్లు రాక్షసుని వలన వినిపిస్తోంది; నిశ్చయంగా హైడింబుడు రాజు దుర్యోధనునితో యుద్ధం చేస్తున్నాడు.
6.92.20
नैष शक्यो हि संग्रामे जेतुं भूतेन केनचित् ।
तत्र गच्छत भद्रं वो राजानं परिरक्षितुम् ॥ ६.९२.२० ॥
యుద్ధంలో అతడిని ఏ ప్రాణి కూడా జయించలేదు. మీకు శుభం; అక్కడికి వెళ్లి రాజును రక్షించండి.
6.92.21
अभिद्रुत्य महाबाहुं राक्षसेन प्रपीडितम् ।
एतद्धि परमं कृत्यं सर्वेषां नः परंतपाः ॥ ६.९२.२१ ॥
రాక్షసునిచే బాధింపబడిన మహాబాహువు వద్దకు వేగంగా వెళ్లడమే మనందరి పరమ కర్తవ్యం, శత్రుసంహారకులారా.
6.92.22
पितामहवचः श्रुत्वा त्वरमाणा महारथाः ।
उत्तमं जवमास्थाय प्रययुर्यत्र कौरवः ॥ ६.९२.२२ ॥
పితామహుని మాటలు విని త్వరపడిన మహారథులు ఉత్తమ వేగంతో కౌరవుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లారు.
6.92.23
द्रोणश्च सोमदत्तश्च बाह्लीकोऽथ जयद्रथः ।
कृपो भिरिश्रवाः शल्य आवन्त्यः स बृहद्बलः ॥ ६.९२.२३ ॥
ద్రోణుడు, సోమదత్తుడు, బాహ్లీకుడు, తరువాత జయద్రథుడు, కృపుడు, భూరిశ్రవుడు, శల్యుడు, ఆవంత్యుడు, ఆ బృహద్బలుడు.
6.92.24
अश्वत्थामा विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः ।
रथाश्चानेकसाहस्रा ये तेषामनुयायिनः ॥ ६.९२.२४ ॥
అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు, చిత్రసేనుడు, వివింశతి, వారిని అనుసరించిన అనేక వేల రథాలు.
6.92.25
अभिद्रुतं परीप्सन्तः पुत्रं दुर्योधनं तव ।
तदनीकमनाधृष्यं पालितं तु महारथैः ॥ ६.९२.२५ ॥
మీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు దాడికి గురవుతుండటం చూసి అతడిని రక్షించాలనుకున్న ఆ అజేయమైన సేన మహారథులచే కాపాడబడింది.
6.92.26
पाततायिनमायान्तं प्रेक्ष्य राक्षससत्तमः ।
…कम्पत महाबाहुर्मैनाक इव पर्वतःक ॥ ६.९२.२६ ॥
దాడి చేయడానికి ఎగిరి వస్తున్న అతడిని చూసి, రాక్షసోత్తముడు, మహాబాహువు… మైనాక పర్వతంలా కంపించాడు.
6.92.27
प्रगृह्य विपुलं चापं ज्ञातिभिः परिवारितः ।
शूलमुद्गरहस्तैश्च नानाप्रहरणैरपि ॥ ६.९२.२७ ॥
పెద్ద ధనుస్సును ధరించి, బంధువులచే చుట్టుముట్టబడి, శూలాలు, గదలు చేతబట్టి, అనేక రకాల ఆయుధాలతో కూడినవాడై.
6.92.28
ततः समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
राक्षसानां च मुख्यस्य दुर्योधनबलस्य च ॥ ६.९२.२८ ॥
అప్పుడు రాక్షసులకు, దుర్యోధన సేనకు ప్రధానుడికి మధ్య రోమాంచకరమైన భయంకర యుద్ధం జరిగింది.
6.92.29
धनुषां कूजतां शब्दः सर्वतस्तुमुलो रणे ।
अश्रूयत महाराज वंशानां दह्यतामिव ॥ ६.९२.२९ ॥
మహారాజా, రణరంగంలో అన్ని వైపులా ధనుస్సుల టంకారాల భయంకర శబ్దం కాలుతున్న వెదురు బొంగుల వలె వినిపించింది.
6.92.30
शस्त्राणां पात्यमानानां कवचेषु शरीरिणाम् ।
शब्दः समभवद्राजन्गिरीणामिव भिद्यताम् ॥ ६.९२.३० ॥
రాజా, కవచాలపై పడుతున్న ఆయుధాల శబ్దం పర్వతాలు బద్దలవుతున్నట్లుగా వినిపించింది.
6.92.31
वीरबाहुविसृष्टानां तोमराणां विशांपते ।
रूपमासीद्वियत्स्थानां सर्पाणामिव सर्पताम् ॥ ६.९२.३१ ॥
ఓ రాజా, వీరుల బాహువుల నుండి ప్రయోగించబడిన తోమరాల రూపం ఆకాశంలో సర్పిస్తున్న సర్పాల వలె కనిపించింది.
6.92.32
ततः परमसंक्रुद्धो विष्फार्य सुमहद्धनुः ।
राक्षसन्द्रो महाबाहुर्विनदन्भैरव रवम् ॥ ६.९२.३२ ॥
అప్పుడు మిక్కిలి కోపించిన మహాబాహువైన రాక్షసరాజు తన గొప్ప విల్లును సాగదీసి భయంకరమైన గర్జన చేశాడు.
6.92.33
आचार्यस्यार्धचन्द्रेण क्रुद्धश्चिच्छेद कार्मुकम् ।
सोमदत्तस्य भल्लेन ध्वजं चोन्मथ्य चानदत् ॥ ६.९२.३३ ॥
కోపించి అతడు ఆచార్యుని (ద్రోణుని) విల్లును అర్ధచంద్రబాణంతో ఖండించి, సోమదత్తుని ధ్వజాన్ని భల్లంతో పడగొట్టి గర్జించాడు.
6.92.34
बाह्लीकं च त्रिभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
कृपमेकेन विव्याध चित्रसेनं त्रिभिः शरैः ॥ ६.९२.३४ ॥
అతడు బాహ్లీకుని మూడు బాణాలతో అతని రొమ్ము మధ్యలో కొట్టాడు; కృపుని ఒక బాణంతో గుచ్చాడు; చిత్రసేనుని మూడు బాణాలతో గుచ్చాడు.
6.92.35
पूर्णायतविसृष्टेन सम्यक्प्रणिहितेन च ।
जत्रुदेशे समासाद्य विकर्णं समताडयत् ॥ ६.९२.३५ ॥
పూర్తిగా లాగి సరిగ్గా గురిపెట్టి వదిలిన బాణంతో విశాలముల సమీపానికి వెళ్లి విరాణుని కాలరు భాగంపై కొట్టాడు.
6.92.36
न्यषीदत्स्वरथोपस्थे शोणितेन परिप्लुतः ।
ततः पुनरमेयात्मा नाराचान्दश पञ्च च ॥ ६.९२.३६ ॥
రక్తంతో తడిసి అతడు తన రథపు నేలపై కూలబడ్డాడు. అప్పుడు అపరిమిత ఆత్మబలం గల అతడు మళ్ళీ పదిహేను నారాచ బాణాలను ప్రయోగించాడు.
6.92.37
भूरिश्रवसि संक्रुद्धः प्राहिणोद्भरतर्षभ ।
ते वर्म भित्त्वा तस्याशु विविशुर्धरणीतलम् ॥ ६.९२.३७ ॥
భూరిశ్రవసుడిపై తీవ్ర కోపంతో, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అతడు బాణాలను ప్రయోగించాడు. అవి అతని కవచాన్ని ఛేదించి వెంటనే భూమిలోకి దూసుకుపోయాయి.
6.92.38
विविंशतेश्च द्रौणेश्च यन्तारौ समताडयत् ।
तौ पेततू रथोपस्थे रश्मीनुत्सृज्य वाजिनाम् ॥ ६.९२.३८ ॥
విశింశతి మరియు ద్రోణపుత్రుడి సారథులను అతడు కొట్టి పడగొట్టాడు. వారిద్దరూ గుర్రాల కళ్ళెములను వదిలి రథపు అంచుపై పడిపోయారు.
6.92.39
सिन्धुराज्ञोऽर्धचन्द्रेण वाराहं स्वर्णभूषितम् ।
उन्ममाथ महाराज द्वितीयेनाच्छिनद्धनुः ॥ ६.९२.३९ ॥
ఓ మహారాజా, అతడు సింధురాజు బంగారు అలంకృత వరాహ ధ్వజాన్ని అర్ధచంద్ర బాణంతో విరగగొట్టాడు; రెండవ బాణంతో అతని ధనుస్సును ఛేదించాడు.
6.92.40
चतुर्भिरथ नाराचैरावन्त्यस्य महात्मनः ।
जघान चतुरो वाहान्क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ ६.९२.४० ॥
అప్పుడు కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్ళతో అతడు నాలుగు నారాచ బాణాలతో మహాత్ముడైన ఆవంత్యుని నాలుగు గుర్రాలను చంపాడు.
6.92.41
पूर्णायतविसृष्टेन पीतेन निशितेन च ।
निर्बिभेद महाराज राजपुत्रं बृहद्बलम् ॥ ६.९२.४१ ॥
ఓ మహారాజా, పూర్తిగా లాగిన ధనుస్సు నుండి ప్రయోగించిన పసుపు రంగు, పదునైన బాణంతో అతడు రాజకుమారుడు బృహద్బలుని ఛేదించాడు.
6.92.42
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
भृशं क्रोधेन चाविष्टो रथस्थो राक्षसाधिपः ॥ ६.९२.४२ ॥
తీవ్రంగా గాయపడి బాధతో అతడు రథపు అంచుపై కూర్చున్నాడు. కోపంతో బాగా నిండిన ఆ రాక్షసాధిపతి రథంపైనే ఉన్నాడు.
6.92.43
चिक्षेप निशितांस्तीक्ष्णाञ्छरानाशीविषोपमान् ।
बिभिदुस्ते महाराज शल्यं युद्धविशारदम् ॥ ६.९२.४३ ॥
అతడు పదునైన, వాడియైన బాణాలను ప్రయోగించాడు; అవి విషసర్పాల వంటివి. ఓ మహారాజా, అవి యుద్ధనిపుణుడైన శల్యుడిని గుచ్చాయి.