มหาภารตะ · อัธยายะ 6.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.92.1
ततस्तद्बाणवर्षं तु दुःसहं दानवैरपि ।
दधार युधि राजेन्द्रो यथा वर्षं महाद्विपः ॥ ६.९२.१ ॥
จากนั้น ท่านราชาผู้เป็นใหญ่แห่งกษัตริย์ทั้งหลายได้ทรงอดทนต่อห่าฝนแห่งลูกศรนั้นในสงคราม ซึ่งแม้แต่พวกทานพก็ทนไม่ได้ เหมือนช้างใหญ่ที่รับสายฝนไว้ได้
6.92.2
ततः क्रोधसमाविष्टो निःश्वसन्निव पन्नगः ।
संशयं परमं प्राप्तः पुत्रस्ते भरतर्षभ ॥ ६.९२.२ ॥
จากนั้น โอ้ยอดวงศ์ภรตะ บุตรของท่านเต็มไปด้วยความโกรธ ดั่งงูที่พ่นลมหายใจฟุดฟิด ก็ตกอยู่ในภาวะคับขันยิ่งนัก
6.92.3
मुमोच निशितांस्तीक्ष्णान्नाराचान्पञ्चविंशतिम् ।
तेऽपतन्सहसा राजंस्तस्मिन्राक्षसपुङ्गवे ॥ ६.९२.३ ॥
ท่านปล่อยลูกศรนาราจาที่คมกล้าแหลมสองหลากถึงยี่สิบห้าดอก และลูกศรเหล่านั้นก็พุ่งลงกระทบยักษ์ผู้ประเสริฐที่สุดนั้นทันที โอ้พระราชา
6.92.4
आशीविषा इव क्रुद्धाः पर्वते गन्धमादने ।
स तैर्विद्धः स्रवन्रक्तं प्रभिन्न इव कुञ्जरः ॥ ६.९२.४ ॥
ถูกลูกศรเหล่านั้นแทงเข้า ดั่งงูพิษที่โกรธจัดบนภูเขาคันธมาทน์ เขาก็ไหลนองด้วยโลหิต ดั่งช้างที่กำลังตกมัน
6.92.5
दध्रे मतिं विनाशाय राज्ञः स पिशिताशनः ।
जग्राह च महाशक्तिं गिरीणामपि दारिणीम् ॥ ६.९२.५ ॥
ยักษ์ผู้กินเนื้อนั้นตั้งจิตจะทำลายพระราชา แล้วหยิบหอกใหญ่ที่แม้แต่ภูเขาก็ยังทะลวงได้ขึ้นมา
6.92.6
संप्रदीप्तां महोल्काभामशनिं ज्वलितामिव ।
तमागच्छन्महाबाहुर्जिघांसुस्तनयं तव ॥ ६.९२.६ ॥
ด้วยหอกลุกโชนนั้น ที่แวววาวดั่งอุกกาบาตใหญ่และดั่งสายฟ้าที่ลุกไหม้ ผู้มีแขนแข็งแรงนั้นก็เข้ามาหมายจะสังหารบุตรของท่าน
6.92.7
तामुद्यतामभिप्रेक्ष्य वङ्गानामधिपस्त्वरन् ।
कुञ्जरं गिरिसंकाशं राक्षसं प्रत्यचोदयत् ॥ ६.९२.७ ॥
เมื่อเห็นหอกนั้นถูกชูขึ้น เจ้าผู้ครองแคว้นวังคะก็รีบเร่งขับช้างซึ่งสูงใหญ่ดั่งภูเขาเข้าต่อสู้กับยักษ์
6.92.8
स नागप्रवरेणाजौ बलिना शीघ्रगामिना ।
यतो दुर्योधनरथस्तं मार्गं प्रत्यषेधयत् ॥ ६.९२.८ ॥
ด้วยช้างชั้นเลิศ ที่ทรงพลังและเคลื่อนไหวรวดเร็ว เขาได้ขวางทางในสงครามตรงที่รถศึกของทุรโยธน์อยู่
6.92.9
पन्थानं वारयामास कुञ्जरेण सुतस्य ते ।
मार्गमावारितं दृष्ट्वा राज्ञा वङ्गेन धीमता ॥ ६.९२.९ ॥
เขาขวางทางของบุตรของท่านด้วยช้างตัวนั้น เมื่อกษัตริย์แห่งวังคะผู้ฉลาดเห็นว่าทางถูกขวางไว้ ก็ได้ขวางทางนั้นไว้เช่นกัน
6.92.10
घटोत्कचो महाराज क्रोधसंरक्तलोचनः ।
उद्यतां तां महाशक्तिकं तस्मिंश्चिक्षेप वारणे ॥ ६.९२.१० ॥
โอ้มหาราชา ฆฏอุตกจะผู้มีดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ได้ขว้างหอกใหญ่ที่ยกขึ้นนั้นไปยังช้างตัวนั้น
6.92.11
स तयाऽभिहतो राजंस्तेन बाहुप्रमुक्तया ।
संजातरुधिरोत्पीडः पपात च ममार च ॥ ६.९२.११ ॥
โอ้พระราชา ช้างนั้นถูกหอกที่พุ่งออกจากแขนนั้นกระทบเข้า โลหิตพุ่งทะลักออกมา มันล้มลงและตายไป
6.92.12
पतत्यथ गजे चापि वङ्गानामीश्वरो बली ।
जवेन समभिद्रुत्य जगाम धरणीतलम् ॥ ६.९२.१२ ॥
ขณะที่ช้างกำลังล้มลง เจ้าผู้ครองแคว้นวังคะผู้ทรงพลังก็พุ่งเข้าไปอย่างรวดเร็วแล้วกระโดดลงสู่พื้นดิน
6.92.13
दुर्योधोऽपि संप्रेक्ष्य पतितं वरवारणम् ।
प्रभग्नं च बलं दृष्ट्वा जगाम परमां व्यथाम् ॥ ६.९२.१३ ॥
แม้ทุรโยธน์เห็นช้างชั้นเลิศล้มลง และเห็นกองทัพแตกพ่าย ก็เข้าสู่ความทุกข์อย่างสาหัสยิ่ง
6.92.14
अशक्तः प्रतियोद्धुं वै दृष्ट्वा तस्य पराक्रमम् ।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य आत्मनश्चातिमानिताम्।
प्राप्तेऽपक्रनये राजा तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥ ६.९२.१४ ॥
เห็นความกล้าหาญของเขาแล้ว และไม่อาจต่อกรกับเขาได้ แต่ยังถือธรรมของกษัตริย์เป็นที่ตั้ง และระลึกถึงความภาคภูมิของตน พระราชาจึงยืนหยัดดั่งภูเขาที่ไม่อาจเคลื่อนไหว แม้เมื่อถึงคราวต้องถอยหนี
6.92.15
राधान च शितं बाणं कालाग्निसमतेजसम् ।
सुयोच धरमक्रुद्धस्तस्मिन्घोरे निशाचरे ॥ ६.९२.१५ ॥
สุโยธนะ เต็มไปด้วยความโกรธที่ชอบธรรม ได้ปล่อยลูกศรคมกล้าที่ลุกโชนดั่งไฟแห่งความตาย พุ่งไปยังยักษ์ร้ายผู้เที่ยวไปในราตรีนั้น
6.92.16
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य वणिमिन्द्राशनिप्रभम् ।
लाघवान्मोचयामास महात्मा वै घटोत्कचः ॥ ६.९२.१६ ॥
เมื่อเห็นลูกศรนั้นพุ่งเข้ามา ซึ่งแวววาวดั่งสายฟ้าของพระอินทร์ ฆฏอุตกจะผู้มีจิตใจสูงส่งก็หลบหลีกจากลูกศรนั้นได้ด้วยความว่องไว
6.92.17
भूयश्च निननादोषं क्रोधसंरक्तलोचनः ।
त्रासयामास रौन्यानि युगन्ते जलदो यथा ॥ ६.९२.१७ ॥
ด้วยดวงตาที่แดงก่ำด้วยความโกรธ เขาคำรามขึ้นอีกครั้ง และทำให้กองทัพของเการพหวาดกลัว ดั่งเมฆในคราวสิ้นยุค
6.92.18
तं श्रुत्वा निनिदं घोरं तस्व भीमस्य रक्षसः ।
आचार्यमुसंगम्य भीष्मः शान्तनवोऽब्रवीत् ॥ ६.९२.१८ ॥
เมื่อได้ยินเสียงคำรามอันน่าสะพรึงกลัวของยักษ์ภีมะนั้น ภีษมะ โอรสของศานตนุ จึงเข้าไปหาอาจารย์แล้วกล่าวขึ้น
6.92.19
यथैव निनन्दो घोरः श्रूयते राक्षसेरितः ।
हैडिम्बो युध्यते नूनं राज्ञा दुर्योधनेन च ॥ ६.९२.१९ ॥
เสียงคำรามอันน่าสะพรึงกลัว ดังที่ได้ยินเหมือนเสียงนินทะที่ยักษ์เปล่งออกมานั้น แน่นอนว่าหิดิมพะกำลังต่อสู้อยู่กับพระราชาทุรโยธน์
6.92.20
नैष शक्यो हि संग्रामे जेतुं भूतेन केनचित् ।
तत्र गच्छत भद्रं वो राजानं परिरक्षितुम् ॥ ६.९२.२० ॥
เขาไม่อาจถูกชนะในสงครามได้ โดยสิ่งมีชีวิตใดๆ ขอให้ท่านทั้งหลายจงโชคดี ไปที่นั่นเพื่อคุ้มครองพระราชาเถิด
6.92.21
अभिद्रुत्य महाबाहुं राक्षसेन प्रपीडितम् ।
एतद्धि परमं कृत्यं सर्वेषां नः परंतपाः ॥ ६.९२.२१ ॥
ผู้มีพระพาหาใหญ่ถูกรากษสเบียดเบียนอย่างหนัก ให้เข้าไปหาเขา นี่แหละคือภารกิจสูงสุดของพวกเราทุกคน โอ้ผู้เผาผลาญศัตรู
6.92.22
पितामहवचः श्रुत्वा त्वरमाणा महारथाः ।
उत्तमं जवमास्थाय प्रययुर्यत्र कौरवः ॥ ६.९२.२२ ॥
มหารถทั้งหลายได้ฟังคำของปู่ จึงรีบเร่งด้วยความเร็วอันยอดเยี่ยม แล้วมุ่งไปยังที่ที่เการพอยู่
6.92.23
द्रोणश्च सोमदत्तश्च बाह्लीकोऽथ जयद्रथः ।
कृपो भिरिश्रवाः शल्य आवन्त्यः स बृहद्बलः ॥ ६.९२.२३ ॥
โทรณะ โสมทัตต์ พาหลีกะ แล้วชยัทรถ กฤปะ ภูริศรวัส ศัลยะ ชาวอาวันตยะ และพฤหัทพละผู้นั้น
6.92.24
अश्वत्थामा विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः ।
रथाश्चानेकसाहस्रा ये तेषामनुयायिनः ॥ ६.९२.२४ ॥
อัศวัตถามัน วิกรรณะ จิตรเสนะ และวิวิงศติ พร้อมด้วยรถศึกนับพันคันที่ติดตามพวกเขาไป
6.92.25
अभिद्रुतं परीप्सन्तः पुत्रं दुर्योधनं तव ।
तदनीकमनाधृष्यं पालितं तु महारथैः ॥ ६.९२.२५ ॥
เมื่อเห็นทุรโยธน์ บุตรของท่าน ถูกโจมตี กองทัพที่ไม่อาจต้านทานได้นั้น ปรารถนาจะปกป้องเขา จึงได้รับการคุ้มกันโดยมหารถทั้งหลาย
6.92.26
पाततायिनमायान्तं प्रेक्ष्य राक्षससत्तमः ।
…कम्पत महाबाहुर्मैनाक इव पर्वतःक ॥ ६.९२.२६ ॥
เมื่อเห็นเขาพุ่งเข้ามาโจมตี รากษสผู้ประเสริฐที่สุด ผู้มีพระพาหาใหญ่... สั่นสะท้านดังภูเขาไมนากะ
6.92.27
प्रगृह्य विपुलं चापं ज्ञातिभिः परिवारितः ।
शूलमुद्गरहस्तैश्च नानाप्रहरणैरपि ॥ ६.९२.२७ ॥
ถือคันธนูใหญ่ไว้ในมือ ล้อมรอบด้วยญาติพี่น้อง ถือหอกและกระบองในมือ พร้อมอาวุธต่าง ๆ มากมาย
6.92.28
ततः समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
राक्षसानां च मुख्यस्य दुर्योधनबलस्य च ॥ ६.९२.२८ ॥
แล้วการรบอันอึกทึกและชวนขนลุกก็อุบัติขึ้น ระหว่างรากษสทั้งหลายกับกองทัพของทุรโยธน์ที่มีผู้นำเป็นหัวหน้า
6.92.29
धनुषां कूजतां शब्दः सर्वतस्तुमुलो रणे ।
अश्रूयत महाराज वंशानां दह्यतामिव ॥ ६.९२.२९ ॥
โอ้มหาราช ในสนามรบนั้นมีเสียงธนูดังกังวานอึกทึกจากทุกทิศ เหมือนเสียงไม้ไผ่ในป่ากำลังลุกไหม้
6.92.30
शस्त्राणां पात्यमानानां कवचेषु शरीरिणाम् ।
शब्दः समभवद्राजन्गिरीणामिव भिद्यताम् ॥ ६.९२.३० ॥
โอ้พระราชา เสียงของอาวุธที่ตกลงบนเกราะของนักรบที่มีร่างกาย ดังขึ้นเหมือนเสียงภูเขาถูกผ่าแยก
6.92.31
वीरबाहुविसृष्टानां तोमराणां विशांपते ।
रूपमासीद्वियत्स्थानां सर्पाणामिव सर्पताम् ॥ ६.९२.३१ ॥
โอ้เจ้าแผ่นดิน หอกที่ถูกยิงออกจากแขนของวีรบุรุษ เมื่ออยู่กลางท้องฟ้า มีรูปร่างเหมือนงูที่เลื้อยไปในอากาศ
6.92.32
ततः परमसंक्रुद्धो विष्फार्य सुमहद्धनुः ।
राक्षसन्द्रो महाबाहुर्विनदन्भैरव रवम् ॥ ६.९२.३२ ॥
แล้วจอมรากษสผู้มีพระพาหาใหญ่ ผู้โกรธกริ้วอย่างยิ่ง ได้ง้างคันธนูอันมโหฬารออกกว้าง และคำรามเสียงน่าสะพรึงกลัว
6.92.33
आचार्यस्यार्धचन्द्रेण क्रुद्धश्चिच्छेद कार्मुकम् ।
सोमदत्तस्य भल्लेन ध्वजं चोन्मथ्य चानदत् ॥ ६.९२.३३ ॥
ด้วยความกริ้ว เขาตัดคันธนูของอาจารย์ (โทรณะ) ด้วยลูกศรรูปพระจันทร์ครึ่งซีก และฉีกธงของโสมทัตต์ด้วยลูกศรปลายแบน แล้วคำรามลั่น
6.92.34
बाह्लीकं च त्रिभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
कृपमेकेन विव्याध चित्रसेनं त्रिभिः शरैः ॥ ६.९२.३४ ॥
เขายิงพาหลีกะด้วยลูกศรสามดอกที่กลางอก ยิงกฤปะด้วยดอกเดียว และยิงจิตรเสนะด้วยลูกศรสามดอก
6.92.35
पूर्णायतविसृष्टेन सम्यक्प्रणिहितेन च ।
जत्रुदेशे समासाद्य विकर्णं समताडयत् ॥ ६.९२.३५ ॥
ด้วยลูกศรที่ยิงจากคันธนูที่ดึงเต็มที่และเล็งอย่างแม่นยำ เขาเข้าใกล้วิกรรณะและยิงถูกที่ไหปลาร้า
6.92.36
न्यषीदत्स्वरथोपस्थे शोणितेन परिप्लुतः ।
ततः पुनरमेयात्मा नाराचान्दश पञ्च च ॥ ६.९२.३६ ॥
เปรอะเปื้อนด้วยโลหิต วิกรรณะทรุดลงบนพื้นรถศึกของตน จากนั้นผู้มีจิตใจหาที่สุดมิได้ก็ยิงลูกศรเหล็กอีกสิบห้าดอก
6.92.37
भूरिश्रवसि संक्रुद्धः प्राहिणोद्भरतर्षभ ।
ते वर्म भित्त्वा तस्याशु विविशुर्धरणीतलम् ॥ ६.९२.३७ ॥
โอ้วงศ์ภารตะผู้ประเสริฐ ผู้ทรงโกรธภูริศรวัส ได้ยิงลูกศรไป ลูกศรเหล่านั้นทะลุเกราะของเขาอย่างรวดเร็ว แล้วจมลงสู่พื้นดิน
6.92.38
विविंशतेश्च द्रौणेश्च यन्तारौ समताडयत् ।
तौ पेततू रथोपस्थे रश्मीनुत्सृज्य वाजिनाम् ॥ ६.९२.३८ ॥
เขาสังหารสารถีของวิวิงศติและของบุตรโทรณะ สายบังเหียนของม้าหลุดมือ ทั้งสองจึงล้มลงบนพื้นรถศึก
6.92.39
सिन्धुराज्ञोऽर्धचन्द्रेण वाराहं स्वर्णभूषितम् ।
उन्ममाथ महाराज द्वितीयेनाच्छिनद्धनुः ॥ ६.९२.३९ ॥
โอ้มหาราช ด้วยลูกศรรูปพระจันทร์ครึ่งซีก เขาฉีกธงรูปหมูป่าประดับทองของกษัตริย์แห่งสินธุ และด้วยลูกศรดอกที่สองเขาตัดคันธนูนั้น
6.92.40
चतुर्भिरथ नाराचैरावन्त्यस्य महात्मनः ।
जघान चतुरो वाहान्क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ ६.९२.४० ॥
จากนั้น ด้วยดวงตาที่แดงก่ำเพราะความโกรธ เขาสังหารม้าทั้งสี่ของชาวอาวันตยะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ด้วยลูกศรเหล็กสี่ดอก
6.92.41
पूर्णायतविसृष्टेन पीतेन निशितेन च ।
निर्बिभेद महाराज राजपुत्रं बृहद्बलम् ॥ ६.९२.४१ ॥
มหาราชเอ๋ย เขาใช้ลูกธนูคมกล้าปลายทองที่ยิงออกจากคันธนูที่ดึงสุดแรง เจาะพระราชกุมารพฤหัทพลได้
6.92.42
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ।
भृशं क्रोधेन चाविष्टो रथस्थो राक्षसाधिपः ॥ ६.९२.४२ ॥
พระองค์ถูกแทงลึก เจ็บปวดทรมาน จึงทรุดนั่งลงบนพื้นรถศึก ส่วนเจ้าแห่งรากษสผู้ยืนอยู่บนรถ ถูกความโกรธเข้าครอบงำอย่างรุนแรง
6.92.43
चिक्षेप निशितांस्तीक्ष्णाञ्छरानाशीविषोपमान् ।
बिभिदुस्ते महाराज शल्यं युद्धविशारदम् ॥ ६.९२.४३ ॥
เขาระดมยิงลูกธนูคมกล้าแหลมคม ดุจงูพิษ มหาราชเอ๋ย ลูกธนูเหล่านั้นแทงถูกศัลยะผู้เชี่ยวชาญในการรบ