महाभारत · अध्याय 7.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.107.1
बृहत्क्षत्रमथायान्तं केकयं दृढविक्रमम् ।
क्षेमधूर्तिर्महाराज विव्याधोरसि मार्गणैः ॥ ७.१०७.१ ॥
तेव्हा दृढ पराक्रमी केकय बृहत्क्षत्र येत असलेला पाहून, हे महाराज, क्षेमधूर्तीने बाणांनी त्याची छाती भेदली.
7.107.2
बृहत्क्षत्रस्तु तं राजा नवत्या नतपर्वणाम् ।
आजघ्ने त्वरितो राजन्द्रोणानीकबिभित्सया ॥ ७.१०७.२ ॥
मग राजा बृहत्क्षत्राने द्रोणाचे सैन्य भेदण्याच्या इच्छेने त्वरेने त्याच्यावर वाकलेल्या पेरांच्या नव्वद बाणांनी प्रहार केला.
7.107.3
क्षेमधूर्तिस्तु सङ्क्रुद्धः केकयस्य महात्मनः ।
धनुश्चिच्छेद भल्लेन पीतेन निशितेन ह ॥ ७.१०७.३ ॥
परंतु क्रुद्ध झालेल्या क्षेमधूर्तीने त्या महात्मा केकयाचे धनुष्य पिवळ्या आणि तीक्ष्ण भल्ल बाणाने तोडले.
7.107.4
अथैनं छिन्नधन्वानं शरेणानतपर्वणा ।
विव्याध समरे तूर्णं प्रवरं सर्वधन्विनाम् ॥ ७.१०७.४ ॥
मग धनुष्य तुटलेल्या त्याला, युद्धात वाकलेल्या पेरांच्या बाणाने तत्काळ विद्ध केले; तो सर्व धनुर्धरांत श्रेष्ठ होता.
7.107.5
अथान्यद्धनुरादाय बृहत्क्षत्रो हसन्निव ।
व्यश्वसूतरथं चक्रे क्षमदूर्तिं महारथम् ॥ ७.१०७.५ ॥
मग बृहत्क्षत्राने दुसरे धनुष्य घेऊन, जणू हसत, महारथी क्षेमधूर्तीचा रथ घोडे आणि सारथ्याविना केला.
7.107.6
ततोऽपरेण भल्लेन पीतेन निशितेन च ।
जहार नृपतेः कायाच्छिरोऽज्वलितकुण्डलम् ॥ ७.१०७.६ ॥
मग दुसऱ्या पिवळ्या आणि तीक्ष्ण भल्ल बाणाने राजाच्या देहापासून तेजस्वी कुंडले असलेले मस्तक तोडून वेगळे केले.
7.107.7
तच्छिन्नं सहसा तस्य शिरः कुञ्चितमूर्धजम् ।
सकिरीटं महीं प्राप्य बभौ ज्योतिरिवाम्बरात् ॥ ७.१०७.७ ॥
त्याचे तुटलेले मस्तक, कुरळ्या केसांसह व किरीटासह, अचानक जमिनीवर पडून आकाशातून पडलेल्या प्रकाशासारखे चमकले.
7.107.8
तं निहत्य रणे हृष्टो बृहत्क्षत्रो महारथः ।
सहसाऽभ्यपतत्सैन्यं तावकं पार्थकारणात् ॥ ७.१०७.८ ॥
त्याला रणात ठार मारून आनंदित झालेला महारथी बृहत्क्षत्र पार्थाच्या कारणाने अचानक तुमच्या सैन्यावर चालून गेला.
7.107.9
धृष्टकेतुं तथाऽऽयान्तं द्रोणहेतोः पराक्रमी ।
वीरधन्वा महेष्वासो वारयामास भारत ॥ ७.१०७.९ ॥
द्रोणासाठी येत असलेल्या धृष्टकेतूला पराक्रमी महाधनुर्धर वीरधन्व्याने अडवले, हे भरतवंशजा.
7.107.10
तौ परस्परमासाद्य शरदंष्ट्रौ तरस्विनौ ।
शरैरनेकसाहस्रेरन्योन्यमभिजघ्नतुः ॥ ७.१०७.१० ॥
बाणांचे दात असलेले ते दोघे वेगवान वीर एकमेकांसमोर येऊन हजारो बाणांनी एकमेकांवर प्रहार करू लागले.
7.107.11
तावुभौ नरशार्दूलौ युयुधाते परस्परम् ।
महावने तीव्रमदौ वारणाविव यूथपौ ॥ ७.१०७.११ ॥
ते दोघे नरव्याघ्र एकमेकांशी लढले, जसे एखाद्या मोठ्या अरण्यात मदोन्मत्त दोन गजयूथपती लढतात.
7.107.12
गिरिगह्वरमासाद्य शार्दूलाविव रोषितौ ।
युयुधाते महावीर्यौ परस्परजिघांसया ॥ ७.१०७.१२ ॥
पर्वतगुहेत पोहोचलेल्या दोन रागावलेल्या वाघांप्रमाणे, महापराक्रमी ते दोघे एकमेकांना मारण्याच्या इच्छेने लढले.
7.107.13
तद्युद्धमासीत्तुमुलं प्रेक्षणीयं विशाम्पते ।
सिद्धचारणसङ्घानां विस्मयाद्भुतदर्शनम् ॥ ७.१०७.१३ ॥
हे प्रजापते, ते युद्ध भयंकर आणि पाहण्यासारखे होते; सिद्ध आणि चारण यांच्यासाठी ते विस्मयकारक अद्भुत दृश्य होते.
7.107.14
वीरधन्वा ततः क्रुद्धो धृष्टकेतोः शरासनम् ।
द्विधा चिच्छेद भल्लेन प्रहसन्निव भारत ॥ ७.१०७.१४ ॥
तेव्हा संतप्त झालेल्या वीरधन्व्याने भल्लाने धृष्टकेतूचे धनुष्य दोन तुकडे केले; हे भारता, जणू हसत हसत त्याने तसे केले.
7.107.15
तदुत्सृज्य धनुच्छिन्नं चेदिराजो महारथः ।
शक्तिं जग्राह विपुलां हेमदण्डामयस्मयीम् ॥ ७.१०७.१५ ॥
तुटलेले धनुष्य टाकून देऊन चेदिराज या महारथी वीराने सोन्याचा दांडा आणि लोखंडी पाते असलेली विशाल शक्ती हाती घेतली.
7.107.16
तां तु शक्तिं महावीर्यां दोर्भ्यामायस्य भारत ।
चिक्षेप सहसा यत्तो वीरधन्वरथं प्रति ॥ ७.१०७.१६ ॥
हे भारता, त्या महाशक्तिमान शक्तीला दोन्ही बाहूंनी फिरवून, सावध चेदिराजाने अचानक वीरधन्व्याच्या रथाकडे फेकली.
7.107.17
तया तु वीरघातिन्या शक्त्या त्वभिहतो भृशम् ।
निर्भिन्नहृदयस्तूर्णं निपपात रथान्महीम् ॥ ७.१०७.१७ ॥
वीरांचा घात करणाऱ्या त्या शक्तीने जबर घायाळ होऊन, हृदय भेदले जाऊन तो लगेच रथावरून भूमीवर कोसळला.
7.107.18
तस्मिन्विनिहते वीरे त्रैगर्तानां महारथे ।
बलं तेऽभज्यत विभो पाण्डवेयैः समन्ततः ॥ ७.१०७.१८ ॥
त्रिगर्तांचा तो महारथी वीर मारला गेल्यावर, हे प्रभो, पांडवांनी तुमचे सैन्य चहूकडून मोडून टाकले.
7.107.19
सहदेवे ततः षष्टिं सायकान्दुर्मुखोऽक्षिपत् ।
ननाद च महानादं तर्जयन्पाण्डवं रणे ॥ ७.१०७.१९ ॥
नंतर दुर्मुखाने सहदेवावर साठ बाण सोडले; रणात पांडवाला धमकावत त्याने मोठी गर्जना केली.
7.107.20
माद्रेयस्तु ततः क्रुद्धो दुर्मुखं च शितैः शरैः ।
भ्राता भ्रातरमायत्तो विव्याध प्रहसन्निव ॥ ७.१०७.२० ॥
नंतर क्रुद्ध झालेल्या माद्रीपुत्राने दुर्मुखावर तीक्ष्ण बाणांनी प्रहार केला; भावाने भावावर चाल करत हसत असल्यासारखे त्याला भेदले.
7.107.21
तं रणे रभसं दृष्ट्वा सहदेवं महाबलम् ।
दुर्मुखो नवभिर्बाणैस्ताडयामास भारत ॥ ७.१०७.२१ ॥
हे भारता, रणात उग्र झालेल्या महाबली सहदेवाला पाहून दुर्मुखाने नऊ बाणांनी त्याच्यावर प्रहार केला.
7.107.22
दुर्मुखस्य तु भल्लेन च्छित्त्वा केतुं महाबलः ।
जघान चतुरो वाहांश्चतुर्भिर्निशितैः शरैः ॥ ७.१०७.२२ ॥
पण महाबलीने भल्लाने दुर्मुखाचा ध्वज तोडला आणि चार तीक्ष्ण बाणांनी त्याचे चारही घोडे पाडले.
7.107.23
अथापरेण भल्लेन पीतेन निशितेन ह ।
चिच्छेद सारथेः कायाच्छिरो ज्वलितकुण्डलम् ॥ ७.१०७.२३ ॥
नंतर दुसऱ्या पिवळ्या तीक्ष्ण भल्लाने सारथ्याचे देहापासून तेजस्वी कुंडले असलेले मस्तक तोडले.
7.107.24
क्षुरप्रेण च तीक्ष्णेन कौरव्यस्य महद्धनुः ।
सहदेवो रणे छित्त्वा तं च विव्याध पञ्चभिः ॥ ७.१०७.२४ ॥
तीक्ष्ण क्षुरप्राने सहदेवाने रणात कौरवाचे महान धनुष्य तोडले आणि त्याला पाच बाणांनी भेदले.
7.107.25
हताश्वं तु रथं त्यक्त्वा दुर्मुखो विमनास्तदा ।
आरुरोह रथं राजन्निरमित्रस्य भारत ॥ ७.१०७.२५ ॥
घोडे मारले गेल्यामुळे आपला रथ सोडून दुर्मुख तेव्हा खिन्न मनाने, हे राजा, हे भारता, निरमित्राच्या रथावर चढला.
7.107.26
सहदेवस्ततः क्रुद्धो निरमित्रं महाहवे ।
जघान पृथुधारेण भल्लेन परवीरहा ॥ ७.१०७.२६ ॥
तेव्हा क्रुद्ध झालेल्या सहदेवाने त्या महायुद्धात रुंद धारेच्या भल्ल बाणाने निरमित्राला मारले; शत्रुवीरांचा संहार करणारा तो.
7.107.27
स पपात रथोपस्थान्निरमित्रो जनेश्वरः ।
त्रिगर्तराजस्य सुतो व्यथयंस्तव वाहिनीम् ॥ ७.१०७.२७ ॥
त्रिगर्तराजाचा पुत्र, जनेश्वर निरमित्र, तुमच्या सैन्याला पीडा देत रथाच्या आसनावरून खाली पडला.
7.107.28
तं तु हत्वा महाबाहुः सहदेवो व्यरोचत ।
यथा दाशरथी रामः खरं हत्वा महाबलम् ॥ ७.१०७.२८ ॥
त्याला मारून महाबाहू सहदेव तसाच शोभला, जसा दशरथपुत्र राम महाबली खराला मारून शोभला होता.
7.107.29
हाहाकारो महानासीत्त्रिगर्तानां जनेश्वर ।
राजपुत्रं हतं दृष्ट्वा निरमित्रं महारथम् ॥ ७.१०७.२९ ॥
हे जनेश्वरा, त्रिगर्तांमध्ये मोठा हाहाकार उठला; राजपुत्र महारथी निरमित्र मारला गेलेला पाहून.
7.107.30
नकुलस्ते सुतं राजन्विकर्णं पृथुलोचनम् ।
मुहूर्ताज्जितवाँल्लोके तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.१०७.३० ॥
हे राजा, नकुलाने तुमचा पुत्र विकर्ण, विशाल नेत्रांचा, क्षणार्धात जिंकला; ते जगात अद्भुतासारखे झाले.
7.107.31
सात्यकिं व्याघ्रदत्तस्तु शरैः सन्नतपर्वभिः ।
चक्रेऽदृश्यं साश्वसूतं सध्वजं पृतनान्तरे ॥ ७.१०७.३१ ॥
व्याघ्रदत्ताने वाकलेल्या पेऱ्यांच्या बाणांनी सात्यकीला घोडे, सारथी आणि ध्वजासह सैन्याच्या मध्यभागी अदृश्य केले.
7.107.32
तान्निवार्य शराञ्शूरः शैनेयः कृतहस्तवत् ।
साश्वसूतध्वजं बाणैर्व्याघ्रदत्तमपातयत् ॥ ७.१०७.३२ ॥
ते बाण परतवून शूर शैनेय (सात्यकी) याने कुशल हातांनी व्याघ्रदत्ताला घोडे, सारथी आणि ध्वजासह बाणांनी पाडले.
7.107.33
कुमारे निहते तस्मिन्मागधस्य सुते प्रभो ।
मागधाः सर्वतो यत्ता युयुधानमुपाद्रवन् ॥ ७.१०७.३३ ॥
हे प्रभो, मगधराजाचा तो कुमार मारला गेल्यावर मागध योद्धे सर्व बाजूंनी सज्ज होऊन युयुधानावर (सात्यकीवर) तुटून पडले.
7.107.34
विसृजन्तः शरांश्चैव तोमरांश्च सहस्रशः ।
मिण्डिपालांस्तथा प्रासान्मुद्रान्मुसलानपि
अयोधयन्रणे शूराः सात्वतं युद्धदुर्मदम् ॥ ७.१०७.३४ ॥
रणांगणात शूरांनी हजारो बाण, तोमर, मिंडिपाल, प्रास, मुद्गर आणि मुसळे फेकत युद्धात उन्मत्त सात्वत (सात्यकी) याचा प्रतिकार केला.
7.107.35
तांस्तु सर्वान्स बलवान्सात्यकिर्युद्धदुर्मदः ।
नातिकृच्छ्राद्धसन्नेव विजिग्ये पुरुषर्षभः ॥ ७.१०७.३५ ॥
युद्धात उन्मत्त झालेला बलवान सात्यकी, पुरुषश्रेष्ठ, त्या सर्वांना फारशा अडचणीविना, किंचित थकलेला असूनही जिंकला.
7.107.36
मागधान्द्रवतो दृष्ट्वा हतशेषान्समन्ततः ।
बलं तेऽभज्यत विभो युयुधानशरार्दितम् ॥ ७.१०७.३६ ॥
हे विभो, सर्वत्र मारले न गेलेले उरलेले मागध पळताना पाहून तुमचे सैन्य युयुधानाच्या (सात्यकीच्या) बाणांनी पीडित होऊन मोडून पडले.
7.107.37
नाशयित्वा रणे सैन्यं त्वदीयं तु समन्ततः ।
विधुन्वानो धनुःश्रेष्ठं व्यभ्राजत महायशाः ॥ ७.१०७.३७ ॥
रणांगणात सर्व बाजूंनी तुमच्या सैन्याचा संहार करून, श्रेष्ठ धनुष्य हलवत तो महायशस्वी झळकला.
7.107.38
भज्यमानं बलं राजन्सात्वतेन महात्मना ।
नाभ्यवर्तत युद्धाय त्रासितं दीर्घबाहुना ॥ ७.१०७.३८ ॥
हे राजा, महात्मा सात्वताने मोडलेले ते सैन्य दीर्घबाहूने भयभीत होऊन युद्धासाठी पुढे सरले नाही.
7.107.39
ततो द्रोणो भृशं क्रुद्धः सहसोद्वृत्य चक्षुषी ।
सात्यकिं सत्यकर्माणं स्वयमेवाभिदुद्रुवे ॥ ७.१०७.३९ ॥
तेव्हा द्रोण अत्यंत क्रोधित होऊन अचानक डोळे फिरवून सत्यकर्मा सात्यकीवर स्वतःच धावून गेला.