महाभारत · अध्याय 7.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.113.1
प्रयाते तव सैन्यं तु युयुधाने युयुत्सया ।
धर्मराजो महाराज स्वेनानीकेन संवृतः।
प्रायाद्द्रोणरथं प्रेप्सुर्युयुधानस्य पृष्ठतः ॥ ७.११३.१ ॥
हे महाराज, तुमचे सैन्य युयुधानाशी युद्ध करण्याच्या इच्छेने पुढे सरसावले. धर्मराज आपल्या सैन्याने वेढलेले असताना युयुधानाच्या मागून द्रोणाच्या रथापर्यंत पोहोचण्याच्या इच्छेने पुढे गेले.
7.113.2
ततः पाञ्चालराजस्य पुत्रः समरदुर्मदः ।
प्रयाते माधवे राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.११३.२ ॥
मग पांचाल राजाचा पुत्र, युद्धमदाने धुंद होऊन, माधव निघून गेल्यावर, हे राजा, हे वचन बोलला.
7.113.3
प्राक्रोशत्पाण्डवानीके वसुदानश्च पार्थिवः ।
आगच्छत प्रहरत द्रुतं विपरिधावत ॥ ७.११३.३ ॥
पांडव सैन्यात वसुदान राजा मोठ्याने ओरडला: या, प्रहार करा, लवकर धावा, चहूकडे धावून जा.
7.113.4
यथा सुखेन गच्छेत सात्यकिर्युद्धदुर्मदः ।
महारथा हि बहवो यतिष्यन्तेऽस्य निर्जये ॥ ७.११३.४ ॥
युद्धमदाने धुंद झालेला सात्यकी सुखाने जाऊ शकावा — कारण त्याला जिंकण्यासाठी अनेक महारथी प्रयत्न करतील.
7.113.5
सेनापतिवचः श्रुत्वा पाण्डवेयाः समन्ततः ।
अभ्युद्ययुर्महाराज तव सैन्यं समन्ततः ॥ ७.११३.५ ॥
सेनापतीचे वचन ऐकून पांडव, हे महाराज, तुमच्या सैन्यावर चहूबाजूंनी तुटून पडले.
7.113.6
जहि प्रहर गृह्णीहि विध्य विद्रव चाद्रव ।
इति ब्रुवन्तौ वेगेन निपेतुस्ते महारथाः ॥ ७.११३.६ ॥
मारा, प्रहार करा, धरा, भेदा, पळवा, धावून जा — असे म्हणत ते महारथी वेगाने तुटून पडले.
7.113.7
वयं प्रतिजिगीषन्तस्तत्र तान्समभिद्रुताः ।
बाणशङ्खरवान्कृत्वा विमिश्रान्वाद्यनिस्वनैः ॥ ७.११३.७ ॥
आम्ही त्यांना जिंकण्याच्या इच्छेने तेथे त्यांच्यावर धावून गेलो; बाणांचा आणि शंखांचा नाद वाद्यांच्या गजराशी मिसळला.
7.113.8
युयुधानरथं दृष्ट्वा तावका अभिदुद्रुवुः ।
ततः शब्दो महानासीद्युयुधानरथं प्रति ॥ ७.११३.८ ॥
युयुधानाचा रथ पाहून तुमचे योद्धे त्यावर धावून गेले; तेव्हा युयुधानाच्या रथाकडे मोठा कोलाहल उठला.
7.113.9
आकीर्यमाणा धावन्ती तव पुत्रस्य वाहिनी ।
सात्वतेन महाराज शतधाऽभिव्यशीर्यत ॥ ७.११३.९ ॥
हे महाराजा, तुमच्या पुत्राचे सैन्य विखुरून धावत असताना सात्वत (सात्यकी) याने शंभर प्रकारांनी त्याचे तुकडे केले.
7.113.10
तस्यां विदीर्यमाणायां शिनेः पुत्रो महारथः ।
सप्तवीरान्महेष्वासानग्रानीकेष्वपोथयत् ॥ ७.११३.१० ॥
ते सैन्य विखुरत असताना शिनीचा पुत्र तो महारथी अग्रभागातील सात महान धनुर्धर वीरांना चिरडून टाकत होता.
7.113.11
अथान्यानपि राजेन्द्र नानाजनपदेश्वरान् ।
शरैरनलसङ्काशैर्निन्ये वीरान्यमक्षयम् ॥ ७.११३.११ ॥
मग, हे राजेंद्रा, अग्नीसारख्या बाणांनी त्याने इतर विविध जनपदांच्या स्वामी वीरांनाही यमलोकी धाडले.
7.113.12
शतमेकेन विव्याध शतेनैकं च पत्रिणाम् ।
द्विपारोहान्द्विपांश्चैव हयारोहान्हयांस्तथा।
रथिनः साश्वसूतांश्च जघानेशः पशूनिव ॥ ७.११३.१२ ॥
एकाला शंभर बाणांनी आणि शंभरांना एका बाणाने त्याने विंधले. हत्तीस्वार व हत्ती, घोडेस्वार व घोडे, तसेच घोडे व सारथ्यांसह रथी—त्या स्वामीने पशूंप्रमाणे त्यांना ठार केले.
7.113.13
तं तथाऽद्भुतकर्माणं शरसम्पातवर्षिणम् ।
न केचनाभ्यधावन्वै सात्यकिं तव सैनिकाः ॥ ७.११३.१३ ॥
त्या अद्भुत कर्म करणाऱ्या, बाणांचा वर्षाव करणाऱ्या सात्यकीवर तुमच्या सैनिकांपैकी कोणीही धावून गेले नाहीत.
7.113.14
ते भीता मृद्यमानाश्च प्रमृष्टा दीर्घबाहुना ।
आयोधनं जहुर्वीरा दृष्टा तमतिमानिनम् ॥ ७.११३.१४ ॥
घाबरलेले, चिरडले जाणारे आणि दीर्घबाहूने पाडलेले ते वीर त्या अतिमानी योद्ध्याला पाहून रणांगण सोडून गेले.
7.113.15
तमेकं बहुधा पश्यन्मोहितास्तस्य तेजसा ॥ ७.११३.१५ ॥
एकटाच असूनही त्याला अनेक प्रकारे पाहून, त्याच्या तेजाने मोहित होऊन (ते गोंधळले).
7.113.16
रथैर्विमथितैश्चैव भग्ननीडैश्च मारिष ।
चक्रैर्विमथितैश्छत्रैर्ध्वजैश्च विनिपातितैः ॥ ७.११३.१६ ॥
हे माननीय, चिरडलेल्या रथांनी, मोडलेल्या आसनांच्या रथांनी, चिरडलेल्या चाकांनी, छत्रांनी आणि पाडलेल्या ध्वजांनी (रणांगण भरले).
7.113.17
अनुकर्षैः पताकाभिः शिरस्त्राणैः सकाञ्चनैः ।
बाहुभिश्चन्दनादिग्धैः साङ्गदैश्च विशाम्पते ॥ ७.११३.१७ ॥
लगाम-पट्ट्यांनी, पताकांनी, सोन्याच्या शिरस्त्राणांनी, चंदन लावलेल्या बाहूंनी आणि बाजूबंदांसह (रणांगण भरले), हे प्रजापते.
7.113.18
हस्तिहस्तोपमैश्चापि भुजङ्गाभोगसन्निभैः ।
ऊरुभिः पृथिवी च्छन्ना मनुजानां नराधिप ॥ ७.११३.१८ ॥
हत्तीच्या सोंडेसारख्या आणि सर्पाच्या वेटोळ्यासारख्या मांड्यांनी (मानवांची भूमी आच्छादली गेली), हे नराधिपा.
7.113.19
शशाङ्कुसन्निभैश्चैव वदनैश्चारुकुण्डलैः ।
पतितैर्ऋषभाक्षाणां बभौ भारत मेदिनी ॥ ७.११३.१९ ॥
चंद्रासारखी मुखे आणि सुंदर कुंडले असलेल्या, वृषभाक्ष वीरांच्या पडलेल्या देहांनी, हे भारता, पृथ्वी शोभून दिसत होती.
7.113.20
गजैश्च बहुधा छिन्नैः शयानैः पर्वतोपमैः ।
रराजातिभृशं भूमिर्विकीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ७.११३.२० ॥
अनेक प्रकारे छिन्न झालेल्या, पर्वतांसारखे पडलेल्या हत्तींनी, विखुरलेल्या पर्वतांप्रमाणे पृथ्वी अत्यंत शोभून दिसत होती.
7.113.21
तपनीयमयैर्योक्त्रैर्मुक्ताजालविभूषितैः ।
उरश्छदैर्विचित्रैश्च व्यशोभन्त तुरङ्गमाः।
गतसत्वा महीं प्राप्य प्रमृष्टा दीर्घबाहुना ॥ ७.११३.२१ ॥
सोन्याच्या लगामांनी, मोत्यांच्या जाळ्यांनी सजलेले, विचित्र छातीचे आवरण असलेले घोडे शोभून दिसत होते; प्राण गेलेले, दीर्घबाहूने पाडलेले ते भूमीवर पडले होते.
7.113.22
नानाविधानि सैन्यानि तव हत्वा तु सात्वतः ।
प्रविष्टस्तावकं सैन्यं द्रावयित्वा चमूं भृशम् ॥ ७.११३.२२ ॥
तुमची नाना प्रकारची सेना मारून, सात्वत (सात्यकी) तुमच्या सैन्यात शिरला आणि त्या सैन्याला पूर्णपणे पळवून लावले.
7.113.23
ततस्तेनैव मार्गेण येन यातो धनञ्जयः ।
इयेष सात्यकिर्गन्तुं ततो द्रोणेन वारितः ॥ ७.११३.२३ ॥
नंतर, धनंजय ज्या मार्गाने गेला होता त्याच मार्गाने जाण्याची सात्यकीची इच्छा होती; तेव्हा द्रोणाने त्याला अडवले.
7.113.24
भारद्वाजं समासाद्य युयुधानश्च सात्यकिः ।
न न्यवर्तत सङ्क्रुद्धो वेलामिव जलाशयः ॥ ७.११३.२४ ॥
भारद्वाजाजवळ (द्रोणाजवळ) पोहोचून युयुधान सात्यकी संतप्त होऊन परत फिरला नाही, जसे जलाशय आपल्या तीरापासून मागे फिरत नाही.
7.113.25
निवार्य तु रणे द्रोणो युयुधानं महारथम् ।
विव्याध निशितैर्बाणैः पञ्चभिर्मर्मभेदिभिः ॥ ७.११३.२५ ॥
रणांगणात महारथी युयुधानाला अडवून द्रोणाने मर्मभेदी तीक्ष्ण पाच बाणांनी त्याला विद्ध केले.
7.113.26
सात्यकिस्तु रणे द्रोणं राजन्विव्याध सप्तभिः ।
हेमपुङ्घैः शिलाधौतैः कङ्कबर्हिणवाजितैः ॥ ७.११३.२६ ॥
राजा! रणांगणात सात्यकीने द्रोणाला सात बाणांनी विद्ध केले; त्या बाणांची पिसे सोन्याची होती, शिलेवर घासलेले होते आणि कंक व मोराच्या पिसांनी सजवलेले होते.
7.113.27
षं षड्भिः सायकैर्द्रोणः साश्वयन्तारमार्दयत् ।
स तं न ममृषे द्रोणं युयुधानो महारथः ॥ ७.११३.२७ ॥
…सहा बाणांनी द्रोणाने घोड्यांसह सारथ्याला पीडा दिली. ते महारथी युयुधानाला सहन झाले नाही.
7.113.28
सिंहनादं ततः कृत्वा द्रोणं विव्याध सात्यकिः ।
दशभिः सायकैश्चान्यैः षड्भिरष्टाभिरेव च ॥ ७.११३.२८ ॥
मग सिंहनाद करून सात्यकीने द्रोणाला दहा बाणांनी आणि इतर सहा व आठ बाणांनीही विद्ध केले.
7.113.29
युयुधानः पुनर्द्रोणं विव्याध दशभिः शरैः ।
एकेन सारथिं चास्य चतुर्भिश्चतुरो हयान्।
ध्वजमेकेन बाणेन विव्याध युधि मारिष ॥ ७.११३.२९ ॥
युयुधानाने पुन्हा द्रोणाला दहा बाणांनी विद्ध केले; एका बाणाने त्याच्या सारथ्याला, चार बाणांनी चार घोड्यांना, आणि एका बाणाने ध्वजाला विद्ध केले — हे मारिष, रणात त्याने असे केले.
7.113.30
तं द्रोणः साश्वयन्तारं सरथध्वजमाशुगैः ।
त्वरन्प्राच्छादयद्बाणैः शलभानामिव व्रजैः ॥ ७.११३.३० ॥
द्रोणाने त्या सारथ्याला, घोड्यांना आणि रथध्वजाला वेगवान बाणांनी त्वरेने झाकले, टोळांच्या थव्यांनी झाकावे तसे.
7.113.31
तथैव युयुधानोऽपि द्रोणं बहुभिराशुगैः ।
प्राच्छादयदसम्भ्रान्तस्त्वरमाणो महारथः ॥ ७.११३.३१ ॥
त्याचप्रमाणे युयुधानानेही द्रोणाला अनेक वेगवान बाणांनी झाकून टाकले; तो महारथी अविचल आणि त्वरेने पुढे सरत होता.
7.113.32
द्रोणस्तु परमक्रुद्धः सात्यकिं परवीरहा ।
अवाक्रिच्छितैर्बाणैर्वासुदेवपराक्रमम् ॥ ७.११३.३२ ॥
अत्यंत संतप्त झालेल्या शत्रुवीरांचा संहारक द्रोणाने वासुदेवाच्या पराक्रमी सात्यकीवर विचित्र बाणांचा वर्षाव केला.
7.113.33
तं तथा शरजालेन प्रच्छाद्य महता पुनः ।
द्रोणः प्रहस्य शैनेयमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.११३.३३ ॥
त्याला पुन्हा बाणांच्या जाळ्याने मोठ्या प्रमाणात झाकून द्रोण हसत शैनेय सात्यकीला हे वचन म्हणाला.
7.113.34
तवाचार्यो रणं हित्वा गतः कापुरुषो यथा ।
युध्यमानं च मां हित्वा प्रदक्षिणमवर्तत ॥ ७.११३.३४ ॥
तुझा आचार्य युद्ध सोडून भित्र्याप्रमाणे निघून गेला; लढत असलेल्या मला सोडून तो प्रदक्षिणा घालत मागे फिरला.
7.113.35
त्वं हि मे युध्यतो नाद्य जीवन्यास्यसि माधव ।
यदि मां त्वं रणे हित्वा न यास्याचार्यवद्द्रुतम् ॥ ७.११३.३५ ॥
हे माधवा! लढत असलेल्या मला सोडून आचार्याप्रमाणे तू लवकर निघून गेला नाहीस, तर आज तू जिवंत परत जाणार नाहीस.
7.113.36
धनञ्जयस्य पदवीं धर्मराजस्य शासनात् ।
गच्छामि स्वस्ति ते ब्रह्मन्न मे कालात्ययो भवेत् ॥ ७.११३.३६ ॥
धर्मराजाच्या आज्ञेने मी धनंजयाच्या मार्गाने जात आहे. हे ब्रह्मन्, तुझे कल्याण असो; माझा वेळ वाया जाऊ नये.
7.113.37
आचार्यानुगतो मार्गः शिष्यैरन्वास्यते सदा ।
तस्मादेव व्रजाम्याशु यथा मे स गुरुर्गतः ॥ ७.११३.३७ ॥
आचार्य ज्या मार्गाने गेले, त्याच मार्गाचे शिष्य नेहमी अनुसरण करतात. म्हणून माझे गुरू जिथे गेले तिथेच मी लवकर जातो.
7.113.38
एतावदुक्त्वा शैनेय आचार्यं परिवर्जयन् ।
प्रयातः सहसा राजन्सारथिं चेदमब्रवीत् ॥ ७.११३.३८ ॥
एवढे बोलून शैनेय आचार्यांना टाळून अचानक निघून गेला; हे राजा, तो आपल्या सारथ्याला हे म्हणाला.
7.113.39
द्रोणः करिष्यते यत्नं सर्वथा मम वारणे ।
यत्तो याहि रणे सूत शृणु चेदं वचः परम् ॥ ७.११३.३९ ॥
द्रोण मला अडवण्यासाठी सर्व प्रकारे प्रयत्न करतील. हे सूता, सावधपणे रणात चल; हे परम वचन ऐक.
7.113.40
एतदालोक्यते सैन्यमावन्त्यानां महाप्रभम् ।
अस्यानन्तरतस्त्वेतद्दाक्षिणात्यं महद्बलम् ॥ ७.११३.४० ॥
हे आवंत्यांचे महातेजस्वी सैन्य दिसत आहे. याच्या अगदी पुढे हे दक्षिणेकडील महासैन्य आहे.
7.113.41
तदनन्तरमेतच्च बाह्लिकानां महद्बलम् ।
बाह्लिकाभ्याशतो युक्तं कर्णस्य च महद्बलम् ॥ ७.११३.४१ ॥
त्यानंतर हे बाह्लिकांचे महासैन्य आहे, आणि बाह्लिकांच्या जवळ जोडलेले कर्णाचे महासैन्यही आहे.
7.113.42
अन्योन्येन हि सैन्यानि भिन्नान्येतानि सारथे ।
अन्योन्यं समुपाश्रित्य न त्यक्ष्यन्ति रणाजिरम् ॥ ७.११३.४२ ॥
हे सारथी, ही सैन्ये एकमेकांपासून वेगळी दिसत आहेत; पण एकमेकांचा आधार घेऊन ती रणांगण सोडणार नाहीत.
7.113.43
एतदन्तरमासाद्य चोदयाश्वान्प्रहृष्टवत् ।
मध्यमं जवमास्थाय वह मामत्र सारथे ॥ ७.११३.४३ ॥
या अंतरावर पोहोचून, आनंदित झाल्यासारखे घोड्यांना हाकाव. मध्यम वेग स्वीकारून, हे सारथी, मला येथे घेऊन चल.
7.113.44
बाह्लिका यत्र दृश्यन्ते नानाप्रहरणोद्यताः ।
दाक्षिणात्याश्च बहवः सूतपुत्रपुरोगमाः ॥ ७.११३.४४ ॥
जिथे बाह्लिक विविध शस्त्रे उगारलेले दिसतात, आणि पुष्कळ दाक्षिणात्य, ज्यांच्या पुढे सूतपुत्र (कर्ण) आहे.
7.113.45
हस्त्यश्वरथसम्बाधं यच्चानीकं विलोक्यते ।
नानादेशसमुत्थैश्च पदातिभिरधिष्ठितम् ॥ ७.११३.४५ ॥
हत्ती, घोडे, रथ यांनी गजबजलेली, आणि नाना देशांतून आलेल्या पायदळांनी व्यापलेली जी सेना दिसते.
7.113.46
ततः शक्यो महाव्यूहो भेत्तुं स सहसा रणे ।
तं देशं त्वरिता यामो मृद्ग्रन्तो युधि शात्रवान् ॥ ७.११३.४६ ॥
तेव्हा तो महाव्यूह युद्धात अचानक भेदणे शक्य आहे. त्या स्थळाकडे आपण त्वरेने जाऊ, युद्धात शत्रूंना चिरडत.
7.113.47
तत्रैते सम्प्रहृष्टत्वान्नास्मान्प्रति युयुत्सवः ॥ ७.११३.४७ ॥
तेथे हे अत्यंत आनंदित असल्याने आमच्याशी लढू इच्छित नाहीत.
7.113.48
अयुध्यमानो बहुभिरेकं प्राप्य सुदुर्बलम् ।
बलं प्रमथ्य गच्छामि मिषतां सर्वधन्विनाम् ॥ ७.११३.४८ ॥
पुष्कळांशी न लढता, अत्यंत दुर्बल अशा एकाला गाठून, सर्व धनुर्धर पाहत असताना त्या सेनेला मथून मी पुढे जातो.
7.113.49
मध्यतो याहि यत्रोग्रं कर्णस्य सुमहद्बलम् ।
यत्रैते परमक्रुद्धा दाक्षिणात्या महारथाः।
एतान्विजित्य सङ्ग्रामे ततो यामो धनञ्जयम् ॥ ७.११३.४९ ॥
मध्यातून जा, जिथे कर्णाचे अत्यंत उग्र आणि मोठे सैन्य आहे, जिथे हे परम क्रुद्ध दाक्षिणात्य महारथी आहेत. यांना युद्धात जिंकून मग आपण धनंजयाकडे जाऊ.
7.113.50
युयुधानवचः श्रुत्वा युयुधानस्य सारथिः ।
यथोक्तमगमद्राजन्वर्जयन्द्रोणमाहवे ॥ ७.११३.५० ॥
युयुधानाचे शब्द ऐकून युयुधानाचा सारथी, हे राजन्, सांगितल्याप्रमाणेच गेला; युद्धात द्रोणाला टाळत.
7.113.51
तं द्रोणोऽनुययौ क्रुद्धो विकिरन्विशिखान्बहून् ।
युयुधानं महाभागं गच्छन्तमनिवर्तिनम् ॥ ७.११३.५१ ॥
त्याचा पाठलाग द्रोणाने क्रोधाने केला, अनेक बाण सोडत; महाभाग युयुधान पुढे जात होता, मागे वळत नव्हता.
7.113.52
स च सैन्यं महद्भित्त्वा दाक्षिणात्यबलं च तत् ।
कर्णस्य सैन्यं सुमहदभिहत्य शितैः शरैः ॥ ७.११३.५२ ॥
त्या मोठ्या सैन्याला भेदून, दाक्षिणात्य सैन्याला आणि कर्णाच्या प्रचंड सैन्यालाही तीक्ष्ण बाणांनी प्रहार करून तो पुढे गेला.
7.113.53
प्राविशद्भारतीं सेनामपर्यन्तां स सात्यकिः ।
सात्यको हि ततः सैन्यं द्रावयन्स समन्ततः ॥ ७.११३.५३ ॥
सात्यकि भारतीय अपार सैन्यात शिरला; मग सात्यकि सर्व बाजूंनी सैन्याला पळवत पुढे गेला.
7.113.54
प्रविष्टे युयुधाने तु सैनिकेषु द्रुतेषु च ।
अमर्षी कृतवर्मा तु सात्यकिं पर्यवारयत् ॥ ७.११३.५४ ॥
युयुधान शिरल आणि सैनिक पळून गेले, पण अमर्षी कृतवर्म्याने सात्यकीला वेढले.
7.113.55
तमापतन्तं विशिखैः षड्भिराहत्य सात्यकिः ।
चतुर्भिश्चतुरोऽस्याश्वानाजघानाशु वीर्यवान् ॥ ७.११३.५५ ॥
त्याने आक्रमण करताच सहा बाणांनी त्याला प्रहार करून पराक्रमी सात्यकीने चार बाणांनी त्याचे चार घोडे तत्काळ मारले.
7.113.56
ततः पुनः षोडशभिर्नतपर्वभिराशुगैः ।
सात्यकिः कृतवर्माणं प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ७.११३.५६ ॥
नंतर सात्यकीने वाकलेल्या पेरांच्या सोळा वेगवान बाणांनी कृतवर्म्याच्या छातीच्या मध्यभागी वार केला.
7.113.57
स ताड्यमानो विशिखैर्बहुभिस्तिग्मतेजनैः ।
सात्वतेन महाराज कृतवर्मा न चक्षमे ॥ ७.११३.५७ ॥
महाराज, सात्वत सात्यकीच्या तीक्ष्ण अनेक बाणांनी ताडन झालेला कृतवर्मा ते सहन करू शकला नाही.
7.113.58
स वत्सन्दतं सन्धाय तिग्मांश्वनलसप्रभम् ।
आकृष्य राजन्नाकर्णाद्विव्याधोरसि सात्यकिम् ॥ ७.११३.५८ ॥
त्याने वत्सदंत बाण लावून, अग्नीसारखा तेजस्वी तीक्ष्ण बाण कानापर्यंत ओढून, हे राजा, सात्यकीच्या छातीत वार केला.
7.113.59
स तस्य देहावरणं भित्त्वा देहं च सायकः ।
सपुङ्खपत्रः पृथिवीं विवेश रुधिरोक्षितः ॥ ७.११३.५९ ॥
तो बाण त्याचे देहकवच भेदून देहातही शिरला; पिसे व पुंखांसह, रक्ताने माखलेला तो बाण जमिनीत घुसला.
7.113.60
अथास्य बहुभिर्बाणैरच्छिनत्परमास्त्रवित् ।
स मार्गणगणं राजन्कृतवर्मा शरासनम् ॥ ७.११३.६० ॥
मग परम अस्त्रांचा जाणकार कृतवर्म्याने अनेक बाणांनी त्याचे धनुष्य तोडले, हे राजा.
7.113.61
विव्याध च रणे राजन्सात्यकिं सत्यविक्रमम् ।
दशभिर्विशिखैस्तीक्ष्णैरभिक्रुद्धः स्तनान्तरे ॥ ७.११३.६१ ॥
हे राजा, रणात अत्यंत क्रुद्ध होऊन त्याने सत्यपराक्रमी सात्यकीला दहा तीक्ष्ण बाणांनी छातीत विद्ध केले.
7.113.62
ततः प्रशीर्णे धनुषि शक्त्या शक्तिमतां वरः ।
जघान दक्षिणं बहुं सात्यकिः कृतवर्मणः ॥ ७.११३.६२ ॥
नंतर त्याचे धनुष्य तुटल्यावर, शक्तिमानांमध्ये श्रेष्ठ सात्यकीने शक्तीने कृतवर्म्याच्या उजव्या बाहूवर प्रहार केला.
7.113.63
ततोऽन्यत्सुदृढं चापं पूर्णमायम्य सात्यकिः ।
व्यसृजद्विशिखांस्तूर्णं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.११३.६३ ॥
नंतर सात्यकीने दुसरे अतिदृढ धनुष्य पूर्ण ताणून वेगाने शेकडो आणि हजारो बाण सोडले.
7.113.64
सरथं कृतवर्माणं समन्तात्पर्यवारयत् ।
छादयित्वा रणे राजन्हार्दिक्यं स तु सात्यकिः।
अथास्य भल्लेन शिरः सारथेः समकृन्तत ॥ ७.११३.६४ ॥
त्याने कृतवर्म्याला त्याच्या रथासह सर्व बाजूंनी वेढले. हे राजा, रणात बाणांनी झाकून सात्यकीने हार्दिक्याला रोखले; मग भल्लाने त्याच्या सारथ्याचे मस्तक पूर्णपणे छाटले.
7.113.65
स पपात हतः सूतो हार्दिक्यस्य महारथात् ।
ततस्ते यन्तृरहिताः प्राद्रवंस्तुरगा भृशम् ॥ ७.११३.६५ ॥
हार्दिक्याच्या त्या महारथावरून मारला गेलेला सारथी खाली पडला. मग सारथ्याविना ते घोडे अत्यंत वेगाने पळू लागले.
7.113.66
अथ भोजस्तु सम्भ्रान्तो निगृह्य तुरगामन्स्वयम् ।
तस्थौ वीरो धनुष्पाणिस्तत्सैन्यान्यभ्यपूजयन् ॥ ७.११३.६६ ॥
नंतर भोज घाबरून स्वतः घोडे आवरून हाती धनुष्य घेऊन तो वीर उभा राहिला; त्या सैन्यांनी त्याची प्रशंसा केली.
7.113.67
स मुहूर्तमिवाश्वास्य सदश्वान्समनोदयत् ।
व्यपेत भीरमित्राणामावहत्सुमहद्भयम् ॥ ७.११३.६७ ॥
तो क्षणभर विसावा घेऊन उत्तम घोड्यांना हाकू लागला; भित्र मित्रांमध्ये त्याने मोठे भय निर्माण केले.
7.113.68
सात्यकिश्चात्यगात्तस्मात्स तु भीममुपाद्रवत् ॥ ७.११३.६८ ॥
सात्यकी त्या ठिकाणाहून पुढे गेला; तो भीमाकडे धावत गेला.
7.113.69
युयुधानोऽपि राजेन्द्र भोजानीकाद्विनिःसृतः ।
प्रययौ त्वरितस्तूर्णं काम्भोजानां महाचमूम् ॥ ७.११३.६९ ॥
हे राजेंद्रा, युयुधानही भोजसैन्यातून बाहेर पडून त्वरेने कांबोजांच्या महासेनेकडे गेला.
7.113.70
स तत्र बहुभिः शूरैः सन्निरुद्धो महारथैः ।
न चचाल तदा राजन्सात्यकिः सत्यविक्रमः ॥ ७.११३.७० ॥
हे राजा, तेथे अनेक शूर महारथींनी वेढले असतानाही सत्यपराक्रमी सात्यकी तेव्हा विचलित झाला नाही.
7.113.71
सन्धाय च चमूं द्रोणो भोजे भारं निवेश्य च ।
अभ्यधावद्रणे यत्तो युयुधानं युयुत्सया ॥ ७.११३.७१ ॥
द्रोणाने सैन्याची व्यूहरचना करून भोजांवर भार सोपवला, आणि युद्धासाठी सज्ज होऊन युद्धेच्छेने युयुधानाकडे धाव घेतली.
7.113.72
तथा तमनुधावन्तं युयुधानस्य पृष्ठतः ।
न्यवारयन्त संहृष्टाः पाण्डुसैन्ये ब्रृहत्तमाः।
समासाद्य तु हार्दिक्यं रथानां प्रवरं रथम् ॥ ७.११३.७२ ॥
अशाप्रकारे युयुधानाच्या मागे धावणाऱ्या त्याला पांडवसैन्यातील हर्षित महारथींनी अडवले नाही. नंतर ते रथिकांत श्रेष्ठ हार्दिक्याच्या रथाजवळ पोहोचले.
7.113.73
पाञ्चाला विगतोत्साहा भीमसेनपुरोगमाः ।
विक्रम्य वारिता राजन्वीरेण कृतवर्मणा ॥ ७.११३.७३ ॥
हे राजा, भीमसेनाच्या नेतृत्वाखालील पांचाल उत्साह गमावून बसले आणि वीर कृतवर्म्याने त्यांना अडवले.
7.113.74
यतमानांश्च तान्सर्वानीषद्विगतचेतसः ।
अभितस्ताञ्शरौघेण क्लान्तवाहानकारयत् ॥ ७.११३.७४ ॥
प्रयत्न करणाऱ्या त्या सर्वांना, ज्यांचे मन थोडे विचलित झाले होते, सर्व बाजूंनी बाणांच्या लाटेने थकलेल्या घोड्यांचे केले.
7.113.75
निगृहीतास्तु भोजेन भोजानीकेप्सवो रणे ।
अतिष्ठन्नार्यवद्वीराः प्रार्थयन्तो महद्यशः।
हार्दिक्यं समरे यत्ता न शेकुः प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.११३.७५ ॥
भोजाने अडवलेले, भोज सैन्यापर्यंत पोहोचू इच्छिणारे ते वीर युद्धात आर्यांप्रमाणे उभे राहिले; महान यशाची इच्छा धरून, युद्धात प्रयत्न करूनही हार्दिक्याकडे थेट पाहू शकले नाहीत.