ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.113
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.113.1
प्रयाते तव सैन्यं तु युयुधाने युयुत्सया ।
धर्मराजो महाराज स्वेनानीकेन संवृतः।
प्रायाद्द्रोणरथं प्रेप्सुर्युयुधानस्य पृष्ठतः ॥ ७.११३.१ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ସୈନ୍ୟ ଯୁଯୁଧାନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା। ଧର୍ମରାଜ ନିଜ ସେନାରେ ଘେରି ହୋଇ, ଯୁଯୁଧାନଙ୍କ ପଛପଟୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ରଥ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଆଗକୁ ଗଲେ।
7.113.2
ततः पाञ्चालराजस्य पुत्रः समरदुर्मदः ।
प्रयाते माधवे राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.११३.२ ॥
ତା'ପରେ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧ ମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ, ମାଧବ ଚାଲିଗଲେ ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.113.3
प्राक्रोशत्पाण्डवानीके वसुदानश्च पार्थिवः ।
आगच्छत प्रहरत द्रुतं विपरिधावत ॥ ७.११३.३ ॥
ପାଣ୍ଡବ ସେନାରେ ରାଜା ବସୁଦାନ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଡାକିଲେ: ଆସ, ପ୍ରହାର କର, ଶୀଘ୍ର ଧାଅ, ଚାରିପାଖରେ ଧାଇଁ ପଡ଼।
7.113.4
यथा सुखेन गच्छेत सात्यकिर्युद्धदुर्मदः ।
महारथा हि बहवो यतिष्यन्तेऽस्य निर्जये ॥ ७.११३.४ ॥
ଯୁଦ୍ଧ ମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ସାତ୍ୟକି ସୁଖରେ ଯିବେ — କାରଣ ତାଙ୍କୁ ଜିଣିବା ପାଇଁ ଅନେକ ମହାରଥୀ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।
7.113.5
सेनापतिवचः श्रुत्वा पाण्डवेयाः समन्ततः ।
अभ्युद्ययुर्महाराज तव सैन्यं समन्ततः ॥ ७.११३.५ ॥
ସେନାପତିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ପାଣ୍ଡବମାନେ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ସୈନ୍ୟ ଉପରେ ଚାରିପାଖରୁ ଧାଇଁ ପଡ଼ିଲେ।
7.113.6
जहि प्रहर गृह्णीहि विध्य विद्रव चाद्रव ।
इति ब्रुवन्तौ वेगेन निपेतुस्ते महारथाः ॥ ७.११३.६ ॥
ମାର, ପ୍ରହାର କର, ଧର, ବିଦ୍ଧ କର, ତଡ଼ି ଦିଅ, ଧାଇଁ ପଡ଼ — ଏହା କହି ସେହି ମହାରଥୀମାନେ ବେଗରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲେ।
7.113.7
वयं प्रतिजिगीषन्तस्तत्र तान्समभिद्रुताः ।
बाणशङ्खरवान्कृत्वा विमिश्रान्वाद्यनिस्वनैः ॥ ७.११३.७ ॥
ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜିଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁ ପଡ଼ିଲୁ; ବାଣ ଓ ଶଙ୍ଖର ଶବ୍ଦ ବାଦ୍ୟର ନିନାଦ ସହ ମିଶିଗଲା।
7.113.8
युयुधानरथं दृष्ट्वा तावका अभिदुद्रुवुः ।
ततः शब्दो महानासीद्युयुधानरथं प्रति ॥ ७.११३.८ ॥
ଯୁଯୁଧାନଙ୍କ ରଥ ଦେଖି ଆପଣଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାହା ଉପରେ ଧାଇଁଗଲେ; ତେବେ ଯୁଯୁଧାନଙ୍କ ରଥ ଦିଗରେ ମହା କୋଳାହଳ ଉଠିଲା।
7.113.9
आकीर्यमाणा धावन्ती तव पुत्रस्य वाहिनी ।
सात्वतेन महाराज शतधाऽभिव्यशीर्यत ॥ ७.११३.९ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା ବିଖରି ଧାଇଁବା ସମୟରେ ସାତ୍ୱତ (ସାତ୍ୟକି) ଦ୍ୱାରା ଶହ ପ୍ରକାରରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇଗଲା।
7.113.10
तस्यां विदीर्यमाणायां शिनेः पुत्रो महारथः ।
सप्तवीरान्महेष्वासानग्रानीकेष्वपोथयत् ॥ ७.११३.१० ॥
ସେହି ସେନା ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ଶିନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେହି ମହାରଥୀ ଅଗ୍ରବ୍ୟୂହରେ ଥିବା ସାତ ମହାଧନୁର୍ଧର ବୀରଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
7.113.11
अथान्यानपि राजेन्द्र नानाजनपदेश्वरान् ।
शरैरनलसङ्काशैर्निन्ये वीरान्यमक्षयम् ॥ ७.११३.११ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ବାଣରେ ସେ ଅନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଜନପଦର ଅଧିପତି ବୀରମାନଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ।
7.113.12
शतमेकेन विव्याध शतेनैकं च पत्रिणाम् ।
द्विपारोहान्द्विपांश्चैव हयारोहान्हयांस्तथा।
रथिनः साश्वसूतांश्च जघानेशः पशूनिव ॥ ७.११३.१२ ॥
ଗୋଟିଏ ଲୋକକୁ ଶହେ ବାଣରେ ଓ ଶହେ ଜଣଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ସେ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ହାତୀ ସୱାର ଓ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ସୱାର ଓ ଘୋଡ଼ା, ସେହିପରି ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ ରଥୀମାନଙ୍କୁ ସେ ପଶୁ ପରି ବଧ କଲେ।
7.113.13
तं तथाऽद्भुतकर्माणं शरसम्पातवर्षिणम् ।
न केचनाभ्यधावन्वै सात्यकिं तव सैनिकाः ॥ ७.११३.१३ ॥
ସେହି ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମା, ଶରବର୍ଷଣକାରୀ ସାତ୍ୟକିକୁ ଆପଣଙ୍କ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଧାଇଁ ଯାଇ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ ନାହିଁ।
7.113.14
ते भीता मृद्यमानाश्च प्रमृष्टा दीर्घबाहुना ।
आयोधनं जहुर्वीरा दृष्टा तमतिमानिनम् ॥ ७.११३.१४ ॥
ଭୀତ, ପିଷ୍ଟ ଓ ଦୀର୍ଘବାହୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାସ୍ତ ସେହି ବୀରମାନେ, ସେହି ଅତିମାନୀଙ୍କୁ ଦେଖି ରଣକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ।
7.113.15
तमेकं बहुधा पश्यन्मोहितास्तस्य तेजसा ॥ ७.११३.१५ ॥
ଏକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ମୋହିତ ହୋଇ (ସେମାନେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ)।
7.113.16
रथैर्विमथितैश्चैव भग्ननीडैश्च मारिष ।
चक्रैर्विमथितैश्छत्रैर्ध्वजैश्च विनिपातितैः ॥ ७.११३.१६ ॥
ହେ ମାନ୍ୟ, ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ରଥ, ଭଗ୍ନ ଆସନ ରଥ, ପିଷ୍ଟ ଚକ୍ର, ଛତ୍ର ଓ ପଡ଼ିଥିବା ଧ୍ୱଜା ଦ୍ୱାରା (ରଣକ୍ଷେତ୍ର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା)।
7.113.17
अनुकर्षैः पताकाभिः शिरस्त्राणैः सकाञ्चनैः ।
बाहुभिश्चन्दनादिग्धैः साङ्गदैश्च विशाम्पते ॥ ७.११३.१७ ॥
ବନ୍ଧନ-ପଟ୍ଟା, ପତାକା, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଶିରସ୍ତ୍ରାଣ, ଚନ୍ଦନ-ଲିପ୍ତ ବାହୁ ଓ ବାଜୁବନ୍ଧ ସହିତ (ରଣକ୍ଷେତ୍ର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା), ହେ ପ୍ରଜାପତି।
7.113.18
हस्तिहस्तोपमैश्चापि भुजङ्गाभोगसन्निभैः ।
ऊरुभिः पृथिवी च्छन्ना मनुजानां नराधिप ॥ ७.११३.१८ ॥
ହାତୀ ଶୁଣ୍ଢ ଓ ସର୍ପ କୁଣ୍ଡଳ ପରି ଊରୁରେ (ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଭୂମି ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲା), ହେ ନରାଧିପ।
7.113.19
शशाङ्कुसन्निभैश्चैव वदनैश्चारुकुण्डलैः ।
पतितैर्ऋषभाक्षाणां बभौ भारत मेदिनी ॥ ७.११३.१९ ॥
ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ମୁଖ ଓ ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ, ବୃଷଭାକ୍ଷ ବୀରମାନଙ୍କ ପତିତ ଶରୀରରେ, ହେ ଭାରତ, ପୃଥିବୀ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
7.113.20
गजैश्च बहुधा छिन्नैः शयानैः पर्वतोपमैः ।
रराजातिभृशं भूमिर्विकीर्णैरिव पर्वतैः ॥ ७.११३.२० ॥
ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ଛିନ୍ନ, ପର୍ବତ ପରି ଶୟନ କରିଥିବା ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ପରି ପୃଥିବୀ ଅତି ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।
7.113.21
तपनीयमयैर्योक्त्रैर्मुक्ताजालविभूषितैः ।
उरश्छदैर्विचित्रैश्च व्यशोभन्त तुरङ्गमाः।
गतसत्वा महीं प्राप्य प्रमृष्टा दीर्घबाहुना ॥ ७.११३.२१ ॥
ସୁନାର ଲଗାମ, ମୁକ୍ତାଜାଲରେ ବିଭୂଷିତ, ବିଚିତ୍ର ଛାତି-କବଚଯୁକ୍ତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ; ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ, ଦୀର୍ଘବାହୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
7.113.22
नानाविधानि सैन्यानि तव हत्वा तु सात्वतः ।
प्रविष्टस्तावकं सैन्यं द्रावयित्वा चमूं भृशम् ॥ ७.११३.२२ ॥
ଆପଣଙ୍କ ନାନା ପ୍ରକାରର ସେନା ବଧ କରି, ସାତ୍ୱତ (ସାତ୍ୟକି) ଆପଣଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ସେହି ସେନାକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଛତ୍ରଭଙ୍ଗ କଲେ।
7.113.23
ततस्तेनैव मार्गेण येन यातो धनञ्जयः ।
इयेष सात्यकिर्गन्तुं ततो द्रोणेन वारितः ॥ ७.११३.२३ ॥
ତା'ପରେ, ଧନଞ୍ଜୟ ଯେଉଁ ପଥରେ ଯାଇଥିଲେ ସେହି ପଥରେ ଯିବାକୁ ସାତ୍ୟକି ଇଚ୍ଛା କଲେ; ସେତେବେଳେ ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କଲେ।
7.113.24
भारद्वाजं समासाद्य युयुधानश्च सात्यकिः ।
न न्यवर्तत सङ्क्रुद्धो वेलामिव जलाशयः ॥ ७.११३.२४ ॥
ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ)ଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି, ଯୁଯୁଧାନ ସାତ୍ୟକି କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଫେରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଜଳାଶୟ ନିଜ ତଟରୁ ଫେରେ ନାହିଁ।
7.113.25
निवार्य तु रणे द्रोणो युयुधानं महारथम् ।
विव्याध निशितैर्बाणैः पञ्चभिर्मर्मभेदिभिः ॥ ७.११३.२५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାରଥୀ ଯୁଯୁଧାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ଦ୍ରୋଣ ମର୍ମଭେଦୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
7.113.26
सात्यकिस्तु रणे द्रोणं राजन्विव्याध सप्तभिः ।
हेमपुङ्घैः शिलाधौतैः कङ्कबर्हिणवाजितैः ॥ ७.११३.२६ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଯୁଦ୍ଧରେ ସାତ୍ୟକି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ସାତଟି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକର ପାଖ ସୁନାର, ପଥରରେ ଘଷା, କଙ୍କ ଓ ମୟୂର ପୁଚ୍ଛରେ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲା।
7.113.27
षं षड्भिः सायकैर्द्रोणः साश्वयन्तारमार्दयत् ।
स तं न ममृषे द्रोणं युयुधानो महारथः ॥ ७.११३.२७ ॥
…ଛଅଟି ବାଣରେ ଦ୍ରୋଣ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ସାରଥିଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କଲେ। ସେ ମହାରଥୀ ଯୁଯୁଧାନ ତାହା ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
7.113.28
सिंहनादं ततः कृत्वा द्रोणं विव्याध सात्यकिः ।
दशभिः सायकैश्चान्यैः षड्भिरष्टाभिरेव च ॥ ७.११३.२८ ॥
ତା'ପରେ ସିଂହନାଦ କରି ସାତ୍ୟକି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦଶଟି ବାଣରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଛଅ ଓ ଆଠଟି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
7.113.29
युयुधानः पुनर्द्रोणं विव्याध दशभिः शरैः ।
एकेन सारथिं चास्य चतुर्भिश्चतुरो हयान्।
ध्वजमेकेन बाणेन विव्याध युधि मारिष ॥ ७.११३.२९ ॥
ଯୁଯୁଧାନ ପୁଣି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦଶଟି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଏକରେ ତାଙ୍କ ସାରଥିଙ୍କୁ, ଚାରିରେ ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ, ଏକରେ ଧ୍ୱଜକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ — ହେ ମାରିଷ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଏପରି କଲେ।
7.113.30
तं द्रोणः साश्वयन्तारं सरथध्वजमाशुगैः ।
त्वरन्प्राच्छादयद्बाणैः शलभानामिव व्रजैः ॥ ७.११३.३० ॥
ଦ୍ରୋଣ ସେହି ସାରଥି, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥଧ୍ୱଜକୁ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ବାଣରେ ଝଟପଟ ଆଚ୍ଛାଦନ କଲେ, ପଙ୍ଗପାଳ ଝାଁକ ଭଳି।
7.113.31
तथैव युयुधानोऽपि द्रोणं बहुभिराशुगैः ।
प्राच्छादयदसम्भ्रान्तस्त्वरमाणो महारथः ॥ ७.११३.३१ ॥
ସେହିପରି ଯୁଯୁଧାନ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଅନେକ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ; ସେହି ମହାରଥୀ ଅବିଚଳିତ ଓ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇଲେ।
7.113.32
द्रोणस्तु परमक्रुद्धः सात्यकिं परवीरहा ।
अवाक्रिच्छितैर्बाणैर्वासुदेवपराक्रमम् ॥ ७.११३.३२ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଶତ୍ରୁବୀରହନ୍ତା ଦ୍ରୋଣ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପରାକ୍ରମୀ ସାତ୍ୟକି ଉପରେ ବିଚିତ୍ର ବାଣ ବର୍ଷଣ କଲେ।
7.113.33
तं तथा शरजालेन प्रच्छाद्य महता पुनः ।
द्रोणः प्रहस्य शैनेयमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.११३.३३ ॥
ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ବାଣଜାଲରେ ବହୁତ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ଦ୍ରୋଣ ହସି ହସି ଶୈନେୟ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
7.113.34
तवाचार्यो रणं हित्वा गतः कापुरुषो यथा ।
युध्यमानं च मां हित्वा प्रदक्षिणमवर्तत ॥ ७.११३.३४ ॥
ତୁମର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି କାପୁରୁଷ ପରି ଚାଲିଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ମୋତେ ଛାଡ଼ି ସେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି ଫେରିଗଲେ।
7.113.35
त्वं हि मे युध्यतो नाद्य जीवन्यास्यसि माधव ।
यदि मां त्वं रणे हित्वा न यास्याचार्यवद्द्रुतम् ॥ ७.११३.३५ ॥
ହେ ମାଧବ! ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶୀଘ୍ର ଯଦି ତୁମେ ନ ଯାଉ, ତେବେ ଆଜି ତୁମେ ଜୀବିତ ଯିବ ନାହିଁ।
7.113.36
धनञ्जयस्य पदवीं धर्मराजस्य शासनात् ।
गच्छामि स्वस्ति ते ब्रह्मन्न मे कालात्ययो भवेत् ॥ ७.११३.३६ ॥
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ପଥରେ ଯାଉଛି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୋର ସମୟ ଯେପରି ବୃଥା ନ ହୁଏ।
7.113.37
आचार्यानुगतो मार्गः शिष्यैरन्वास्यते सदा ।
तस्मादेव व्रजाम्याशु यथा मे स गुरुर्गतः ॥ ७.११३.३७ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁ ପଥରେ ଯାଇଛନ୍ତି, ଶିଷ୍ୟମାନେ ସର୍ବଦା ସେହି ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ସେହି ପଥରେ ଯାଉଛି ଯେଉଁଠାକୁ ମୋ ଗୁରୁ ଯାଇଛନ୍ତି।
7.113.38
एतावदुक्त्वा शैनेय आचार्यं परिवर्जयन् ।
प्रयातः सहसा राजन्सारथिं चेदमब्रवीत् ॥ ७.११३.३८ ॥
ଏତିକି କହି ଶୈନେୟ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ହଠାତ୍ ଚାଲିଗଲେ; ହେ ରାଜନ, ସେ ସାରଥିକୁ ଏହା କହିଲେ।
7.113.39
द्रोणः करिष्यते यत्नं सर्वथा मम वारणे ।
यत्तो याहि रणे सूत शृणु चेदं वचः परम् ॥ ७.११३.३९ ॥
ଦ୍ରୋଣ ମୋତେ ଅଟକାଇବାକୁ ସବୁ ପ୍ରକାରେ ଯତ୍ନ କରିବେ। ହେ ସୂତ, ସାବଧାନରେ ରଣକୁ ଯାଅ; ଏହି ପରମ ବାକ୍ୟ ଶୁଣ।
7.113.40
एतदालोक्यते सैन्यमावन्त्यानां महाप्रभम् ।
अस्यानन्तरतस्त्वेतद्दाक्षिणात्यं महद्बलम् ॥ ७.११३.४० ॥
ଏହି ଆବନ୍ତ୍ୟଙ୍କ ମହାପ୍ରଭାଶାଳୀ ସେନା ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହାର ଠିକ୍ ପରେ ଏହି ଦକ୍ଷିଣର ମହାବଳ।
7.113.41
तदनन्तरमेतच्च बाह्लिकानां महद्बलम् ।
बाह्लिकाभ्याशतो युक्तं कर्णस्य च महद्बलम् ॥ ७.११३.४१ ॥
ତା'ପରେ ଏହି ବାହ୍ଲୀକମାନଙ୍କର ମହାବଳ; ଏବଂ ବାହ୍ଲୀକମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ସଂଯୁକ୍ତ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ମହାବଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
7.113.42
अन्योन्येन हि सैन्यानि भिन्नान्येतानि सारथे ।
अन्योन्यं समुपाश्रित्य न त्यक्ष्यन्ति रणाजिरम् ॥ ७.११३.४२ ॥
ହେ ସାରଥି, ଏହି ସେନାମାନେ ପରସ୍ପରଠାରୁ ପୃଥକ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପରସ୍ପରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେମାନେ ରଣଭୂମି ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
7.113.43
एतदन्तरमासाद्य चोदयाश्वान्प्रहृष्टवत् ।
मध्यमं जवमास्थाय वह मामत्र सारथे ॥ ७.११३.४३ ॥
ଏହି ଅନ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚି, ଆନନ୍ଦିତ ପରି ଘୋଡାମାନଙ୍କୁ ଚଳାଅ। ମଧ୍ୟମ ବେଗ ଅବଲମ୍ବନ କରି, ହେ ସାରଥି, ମୋତେ ଏଠାକୁ ନେଇ ଚାଲ।
7.113.44
बाह्लिका यत्र दृश्यन्ते नानाप्रहरणोद्यताः ।
दाक्षिणात्याश्च बहवः सूतपुत्रपुरोगमाः ॥ ७.११३.४४ ॥
ଯେଉଁଠି ବାହ୍ଲିକମାନେ ନାନା ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଅନେକ ଦକ୍ଷିଣୀୟ ଯୋଦ୍ଧା, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଆଗରେ ସୂତପୁତ୍ର (କର୍ଣ୍ଣ)।
7.113.45
हस्त्यश्वरथसम्बाधं यच्चानीकं विलोक्यते ।
नानादेशसमुत्थैश्च पदातिभिरधिष्ठितम् ॥ ७.११३.४५ ॥
ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥରେ ଭରପୂର ଏବଂ ନାନା ଦେଶରୁ ଆସିଥିବା ପଦାତିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିଷ୍ଠିତ ଯେଉଁ ସେନା ଦେଖାଯାଏ।
7.113.46
ततः शक्यो महाव्यूहो भेत्तुं स सहसा रणे ।
तं देशं त्वरिता यामो मृद्ग्रन्तो युधि शात्रवान् ॥ ७.११३.४६ ॥
ତେବେ ସେହି ମହାବ୍ୟୂହକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହଠାତ୍ ଭେଦ କରିବା ସମ୍ଭବ। ସେହି ସ୍ଥାନ ଆଡ଼କୁ ଆମେ ଶୀଘ୍ର ଯିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି।
7.113.47
तत्रैते सम्प्रहृष्टत्वान्नास्मान्प्रति युयुत्सवः ॥ ७.११३.४७ ॥
ସେଠାରେ ଏମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ହର୍ଷିତ ଥିବାରୁ ଆମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ନୁହଁନ୍ତି।
7.113.48
अयुध्यमानो बहुभिरेकं प्राप्य सुदुर्बलम् ।
बलं प्रमथ्य गच्छामि मिषतां सर्वधन्विनाम् ॥ ७.११३.४८ ॥
ଅନେକଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ନ କରି, ଅତି ଦୁର୍ବଳ ଜଣକୁ ପାଇ, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଦ୍ଧରଙ୍କ ଦେଖାଦେଖି ସେହି ସେନାକୁ ମଥି ମୁଁ ଆଗକୁ ଯାଏ।
7.113.49
मध्यतो याहि यत्रोग्रं कर्णस्य सुमहद्बलम् ।
यत्रैते परमक्रुद्धा दाक्षिणात्या महारथाः।
एतान्विजित्य सङ्ग्रामे ततो यामो धनञ्जयम् ॥ ७.११३.४९ ॥
ମଧ୍ୟଦେଇ ଯାଅ, ଯେଉଁଠି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ଅତି ଉଗ୍ର ଓ ବିଶାଳ ସେନା ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଏହି ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ମହାରଥୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି ତା'ପରେ ଆମେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା।
7.113.50
युयुधानवचः श्रुत्वा युयुधानस्य सारथिः ।
यथोक्तमगमद्राजन्वर्जयन्द्रोणमाहवे ॥ ७.११३.५० ॥
ଯୁଯୁଧାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଯୁଯୁଧାନଙ୍କ ସାରଥି, ହେ ରାଜନ୍, ଯେପରି କୁହାଯାଇଥିଲା ସେପରି ଗଲା; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଏଡ଼ାଇ।
7.113.51
तं द्रोणोऽनुययौ क्रुद्धो विकिरन्विशिखान्बहून् ।
युयुधानं महाभागं गच्छन्तमनिवर्तिनम् ॥ ७.११३.५१ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦ୍ରୋଣ କ୍ରୋଧରେ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ, ବହୁ ବାଣ ବର୍ଷାଇ; ମହାଭାଗ ଯୁଯୁଧାନ ଆଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଫେରୁ ନ ଥିଲେ।
7.113.52
स च सैन्यं महद्भित्त्वा दाक्षिणात्यबलं च तत् ।
कर्णस्य सैन्यं सुमहदभिहत्य शितैः शरैः ॥ ७.११३.५२ ॥
ସେହି ମହାସେନାକୁ ଭେଦି, ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ବଳକୁ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ଅତି ବିଶାଳ ସେନାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କରି ସେ ଆଗକୁ ଗଲେ।
7.113.53
प्राविशद्भारतीं सेनामपर्यन्तां स सात्यकिः ।
सात्यको हि ततः सैन्यं द्रावयन्स समन्ततः ॥ ७.११३.५३ ॥
ସାତ୍ୟକି ଭାରତୀୟ ଅପାର ସେନା ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତା'ପରେ ସାତ୍ୟକି ସବୁପଟୁ ସେନାକୁ ପଳାଇ ଦେଇ ଆଗକୁ ଗଲେ।
7.113.54
प्रविष्टे युयुधाने तु सैनिकेषु द्रुतेषु च ।
अमर्षी कृतवर्मा तु सात्यकिं पर्यवारयत् ॥ ७.११३.५४ ॥
ଯୁଯୁଧାନ ପ୍ରବେଶ କଲା ପରେ ଓ ସୈନିକମାନେ ପଳାଇଲା ପରେ, କିନ୍ତୁ ଅମର୍ଷୀ କୃତବର୍ମା ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।
7.113.55
तमापतन्तं विशिखैः षड्भिराहत्य सात्यकिः ।
चतुर्भिश्चतुरोऽस्याश्वानाजघानाशु वीर्यवान् ॥ ७.११३.५५ ॥
ସେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସିବାବେଳେ ଛଅ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ସାତ୍ୟକି ଚାରି ବାଣରେ ତାହାର ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଶୀଘ୍ର ବଧ କଲେ।
7.113.56
ततः पुनः षोडशभिर्नतपर्वभिराशुगैः ।
सात्यकिः कृतवर्माणं प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ७.११३.५६ ॥
ତା'ପରେ ସାତ୍ୟକି ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ଷୋଳଟି ଦ୍ରୁତଗାମୀ ବାଣରେ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଛାତିର ମଝିରେ ବିନ୍ଧିଲେ।
7.113.57
स ताड्यमानो विशिखैर्बहुभिस्तिग्मतेजनैः ।
सात्वतेन महाराज कृतवर्मा न चक्षमे ॥ ७.११३.५७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସାତ୍ଵତ ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବହୁ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ କୃତବର୍ମା ତାହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
7.113.58
स वत्सन्दतं सन्धाय तिग्मांश्वनलसप्रभम् ।
आकृष्य राजन्नाकर्णाद्विव्याधोरसि सात्यकिम् ॥ ७.११३.५८ ॥
ସେ ବତ୍ସଦନ୍ତ ବାଣ ଯୋଡ଼ି, ଅଗ୍ନିସମ ଦୀପ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି, ହେ ରାଜନ, ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ଛାତିରେ ବିନ୍ଧିଲା।
7.113.59
स तस्य देहावरणं भित्त्वा देहं च सायकः ।
सपुङ्खपत्रः पृथिवीं विवेश रुधिरोक्षितः ॥ ७.११३.५९ ॥
ସେହି ବାଣ ତାହାର ଦେହକବଚ ଭେଦି ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲା; ପୁଙ୍ଖ ଓ ପକ୍ଷ ସହିତ, ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ ହୋଇ ତାହା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
7.113.60
अथास्य बहुभिर्बाणैरच्छिनत्परमास्त्रवित् ।
स मार्गणगणं राजन्कृतवर्मा शरासनम् ॥ ७.११३.६० ॥
ତା'ପରେ ପରମାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ କୃତବର୍ମା ବହୁ ବାଣରେ ତାହାର ଧନୁ କାଟି ଦେଲେ, ହେ ରାଜନ।
7.113.61
विव्याध च रणे राजन्सात्यकिं सत्यविक्रमम् ।
दशभिर्विशिखैस्तीक्ष्णैरभिक्रुद्धः स्तनान्तरे ॥ ७.११३.६१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ରଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ସତ୍ୟବିକ୍ରମ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଦଶ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବକ୍ଷରେ ବିଦ୍ଧ କଲା।
7.113.62
ततः प्रशीर्णे धनुषि शक्त्या शक्तिमतां वरः ।
जघान दक्षिणं बहुं सात्यकिः कृतवर्मणः ॥ ७.११३.६२ ॥
ତା'ପରେ ତାର ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, ଶକ୍ତିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାତ୍ୟକି ଶକ୍ତି ଅସ୍ତ୍ରରେ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଡାହାଣ ବାହୁରେ ଆଘାତ କଲେ।
7.113.63
ततोऽन्यत्सुदृढं चापं पूर्णमायम्य सात्यकिः ।
व्यसृजद्विशिखांस्तूर्णं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ७.११३.६३ ॥
ତା'ପରେ ସାତ୍ୟକି ଆଉ ଏକ ଅତି ଦୃଢ଼ ଧନୁକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣି ଶୀଘ୍ର ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
7.113.64
सरथं कृतवर्माणं समन्तात्पर्यवारयत् ।
छादयित्वा रणे राजन्हार्दिक्यं स तु सात्यकिः।
अथास्य भल्लेन शिरः सारथेः समकृन्तत ॥ ७.११३.६४ ॥
ସେ କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରଥ ସହିତ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରିଲା। ହେ ରାଜନ୍, ରଣରେ ବାଣରେ ଢାଙ୍କି ସାତ୍ୟକି ହାର୍ଦିକ୍ୟଙ୍କୁ ରୋକିଲେ; ପରେ ଭଲ୍ଲରେ ତାଙ୍କ ସାରଥିର ମସ୍ତକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କାଟିଦେଲେ।
7.113.65
स पपात हतः सूतो हार्दिक्यस्य महारथात् ।
ततस्ते यन्तृरहिताः प्राद्रवंस्तुरगा भृशम् ॥ ७.११३.६५ ॥
ହାର୍ଦିକ୍ୟଙ୍କ ସେହି ମହାରଥରୁ ମରିଥିବା ସାରଥି ପଡ଼ିଗଲା। ତା'ପରେ ସାରଥି ବିନା ସେହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଗରେ ପଳାଇଲେ।
7.113.66
अथ भोजस्तु सम्भ्रान्तो निगृह्य तुरगामन्स्वयम् ।
तस्थौ वीरो धनुष्पाणिस्तत्सैन्यान्यभ्यपूजयन् ॥ ७.११३.६६ ॥
ତା'ପରେ ଭୋଜ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ନିଜେ ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ଭାଳି, ହାତରେ ଧନୁ ନେଇ ସେହି ବୀର ଠିଆ ହେଲେ; ସେହି ସେନାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
7.113.67
स मुहूर्तमिवाश्वास्य सदश्वान्समनोदयत् ।
व्यपेत भीरमित्राणामावहत्सुमहद्भयम् ॥ ७.११३.६७ ॥
ସେ କ୍ଷଣେ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଚଳାଇଲେ; ଭୀରୁ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
7.113.68
सात्यकिश्चात्यगात्तस्मात्स तु भीममुपाद्रवत् ॥ ७.११३.६८ ॥
ସାତ୍ୟକି ସେହି ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ଗଲେ; ସେ ଭୀମଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
7.113.69
युयुधानोऽपि राजेन्द्र भोजानीकाद्विनिःसृतः ।
प्रययौ त्वरितस्तूर्णं काम्भोजानां महाचमूम् ॥ ७.११३.६९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯୁଯୁଧାନ ମଧ୍ୟ ଭୋଜସେନାରୁ ବାହାରି ଶୀଘ୍ର କାମ୍ବୋଜମାନଙ୍କ ମହାସେନା ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
7.113.70
स तत्र बहुभिः शूरैः सन्निरुद्धो महारथैः ।
न चचाल तदा राजन्सात्यकिः सत्यविक्रमः ॥ ७.११३.७० ॥
ହେ ରାଜନ, ସେଠାରେ ଅନେକ ଶୂର ମହାରଥୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମ ସାତ୍ୟକି ସେତେବେଳେ ବିଚଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
7.113.71
सन्धाय च चमूं द्रोणो भोजे भारं निवेश्य च ।
अभ्यधावद्रणे यत्तो युयुधानं युयुत्सया ॥ ७.११३.७१ ॥
ଦ୍ରୋଣ ସେନାକୁ ବ୍ୟୂହରେ ସଜାଇ, ଭୋଜମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭାର ଦେଇ, ଯୁଦ୍ଧେଚ୍ଛାରେ ଯୁଯୁଧାନ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
7.113.72
तथा तमनुधावन्तं युयुधानस्य पृष्ठतः ।
न्यवारयन्त संहृष्टाः पाण्डुसैन्ये ब्रृहत्तमाः।
समासाद्य तु हार्दिक्यं रथानां प्रवरं रथम् ॥ ७.११३.७२ ॥
ଏହିପରି ଯୁଯୁଧାନଙ୍କ ପଛେ ଧାଉଥିବା ତାଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବ ସେନାର ହର୍ଷିତ ମହାରଥୀମାନେ ଅଟକାଇଲେ ନାହିଁ। ପରେ ସେମାନେ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାର୍ଦିକ୍ୟଙ୍କ ରଥ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
7.113.73
पाञ्चाला विगतोत्साहा भीमसेनपुरोगमाः ।
विक्रम्य वारिता राजन्वीरेण कृतवर्मणा ॥ ७.११३.७३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭୀମସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଉତ୍ସାହ ହରାଇ ବୀର କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଗଲେ।
7.113.74
यतमानांश्च तान्सर्वानीषद्विगतचेतसः ।
अभितस्ताञ्शरौघेण क्लान्तवाहानकारयत् ॥ ७.११३.७४ ॥
ଯତ୍ନ କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ଈଷତ୍ ବିଚଳିତ ମନ ଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଶରସ୍ରୋତରେ କ୍ଳାନ୍ତ ଅଶ୍ୱବିଶିଷ୍ଟ କଲା।
7.113.75
निगृहीतास्तु भोजेन भोजानीकेप्सवो रणे ।
अतिष्ठन्नार्यवद्वीराः प्रार्थयन्तो महद्यशः।
हार्दिक्यं समरे यत्ता न शेकुः प्रतिवीक्षितुम् ॥ ७.११३.७५ ॥
ଭୋଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯାଇ, ଭୋଜ ସେନାକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେହି ବୀରମାନେ ରଣରେ ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ଠିଆ ହେଲେ; ମହାଯଶ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରି, ରଣରେ ଯତ୍ନ କରି ମଧ୍ୟ ହାର୍ଦିକ୍ୟଙ୍କୁ ସିଧା ଚାହିଁ ପାରିଲେ ନାହିଁ।