મહાભારત · અધ્યાય 7.184
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.184.1
कर्णदुर्योधनादीनां शकुनेः सौबलस्य च ।
अपनीतं महत्तात तव चैव विशेषतः ॥ ७.१८४.१ ॥
કર્ણ, દુર્યોધન વગેરેનું અને શકુનિ તથા સુબલપુત્રનું મોટું નુકસાન, હે તાત સંજય, તમે વિશેષ રીતે જાણો છો.
7.184.2
यदि जानीथ तां शक्तिमेकघ्नीं सततं रणे ।
अनिवार्यामसह्यां च देवैरपि सवासवैः ॥ ७.१८४.२ ॥
યુદ્ધમાં હંમેશા એકને જ મારનારી, અનિવાર્ય અને અસહ્ય એ શક્તિ જો તમે જાણો છો, ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓને પણ.
7.184.3
सा किमर्थं तु कर्णेन प्रवृत्ते समरे पुरा ।
न देवकीसुते मुक्ता फल्गुने वाऽपि सञ्जय ॥ ७.१८४.३ ॥
સંજય, યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારે એ શક્તિ કર્ણે દેવકીપુત્ર પર કે ફલ્ગુન પર કેમ છોડી નહીં?
7.184.4
सङ्ग्रामाद्विनिवृत्तानां सर्वेषां नो विशाम्पते ।
रात्रौ कुरुकुलश्रेष्ठ मन्त्रोऽयं समजायत ॥ ७.१८४.४ ॥
હે પ્રજાપતિ, હે કુરુકુળશ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાંથી પાછા ફરેલા અમારા સૌમાં રાત્રે આ મંત્રણા ઉદ્ભવી.
7.184.5
प्रभातमात्रे श्वोभूते केशवायार्जुनाय वा ।
शक्तिरेषा हि मोक्तव्या कर्णकर्णेनि नित्यशः ॥ ७.१८४.५ ॥
આવતી કાલે પ્રભાત થતાં જ કેશવ પર કે અર્જુન પર આ શક્તિ છોડવી જોઈએ; તેને કર્ણકર્ણી તરીકે હંમેશાં પ્રયોજવી.
7.184.6
ततः प्रभातसमये राजन्कर्णस्य दैवतैः ।
अन्येषां चैव योधानां सा बुद्धिर्नाश्यते पुनः ॥ ७.१८४.६ ॥
પછી હે રાજન્, પ્રભાતસમયે દેવોના પ્રભાવથી કર્ણની અને અન્ય યોદ્ધાઓની એ બુદ્ધિ ફરી નાશ પામે છે.
7.184.7
दैवमेव परं मन्ये यत्कर्णो हस्तसंस्थया ।
न जघान रणे पार्थं कृष्णं वा देवकीसुतम् ॥ ७.१८४.७ ॥
હું માનું છું કે દૈવ જ સર્વોપરી છે; હાથની સ્થિતિને કારણે કર્ણે યુદ્ધમાં પાર્થને કે દેવકીપુત્ર કૃષ્ણને માર્યા નહોતા.
7.184.8
तस्य हस्तस्थिता शक्तिः कालरात्रिरिवोद्यता ।
दैवोपहतबुद्धित्वान्न तां कर्णो विमुक्तवान् ॥ ७.१८४.८ ॥
તેના હાથમાં રહેલી શક્તિ કાળરાત્રિ જેવી ઉગામેલી હતી; પણ દૈવથી હણાયેલી બુદ્ધિને કારણે કર્ણે તેને છોડી નહીં.
7.184.9
कृष्णे वा देवकीपुत्रे मोहितो देवमायया ।
पार्थे वा शक्रकल्पे वै वधार्थं वासवीं प्रभो ॥ ७.१८४.९ ॥
હે પ્રભો, દૈવી માયાથી મોહિત થઈને દેવકીપુત્ર કૃષ્ણ પર કે ઇન્દ્ર સમાન પાર્થ પર વધ માટે તેણે વાસવી શક્તિ ચલાવી નહીં.
7.184.10
दैवेनोपहता यूयं स्वबुद्ध्या केशवस्य च ।
गता हि वासवी हत्वा तृणभूतं घटोत्कचम् ॥ ७.१८४.१० ॥
દૈવથી હણાયેલા તમે; તમારી બુદ્ધિથી અને કેશવની બુદ્ધિથી, ઘટોત્કચને ઘાસ સમાન મારીને વાસવી શક્તિ ગઈ છે.
7.184.11
कर्णश्च मम पुत्राश्च सर्वे चान्ये च पार्थिवाः ।
तेन वै दुष्प्रणीतेन गता वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.१८४.११ ॥
કર્ણ, મારા પુત્રો અને બીજા સર્વ રાજાઓ એ દુષ્પ્રણીત (ખોટા સંચાલન) કાર્યથી વૈવસ્વતના ક્ષયમાં ગયા.
7.184.12
भूय एव तु मे शंस यथा युद्धमवर्तत ।
कृरूणां पाण्डवानां च हैडिम्बौ निहते तदा ॥ ७.१८४.१२ ॥
ફરીથી મને કહો: ત્યારે હૈડિમ્બ (ઘટોત્કચ) હણાયો ત્યારે કૌરવો અને પાંડવો વચ્ચે યુદ્ધ કેવી રીતે થયું.
7.184.13
ये च तेऽभ्यद्रवन्द्रोणं व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
सृञ्जयाः सह पाञ्चालैस्तेऽप्यकुर्वन्कथं रणम् ॥ ७.१८४.१३ ॥
વ્યૂહ રચીને પ્રહાર કરતા દ્રોણ પર ધસી ગયેલા સૃંજયો અને પાંચાલોએ કેવી રીતે યુદ્ધ કર્યું?
7.184.14
सौमदत्तेर्वधाद्द्रोणमायान्तं सैन्धवस्य च ।
अमर्षाज्जीवितं त्यक्त्वा गाहमानं वरूथिनीम् ॥ ७.१८४.१४ ॥
સૌમદત્તિના અને સૈંધવના વધને કારણે ક્રોધથી પ્રાણની પરવા કર્યા વિના સેનામાં ઘૂસતા આવતા દ્રોણને —
7.184.15
जृम्भमाणमिव व्याघ्रं व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
कथं प्रत्युद्ययुर्द्रोणमस्यन्तं पाण्डुसृञ्जयाः ॥ ७.१८४.१५ ॥
બગાસું ખાતા વાઘ જેવા, ખુલ્લા મોઢાવાળા યમ જેવા બાણ છોડતા દ્રોણની સામે પાંડવો અને સૃંજયો કેવી રીતે ધસી ગયા?
7.184.16
आचार्यं ये च तेऽरक्षन्दुर्योधनपुरोगमाः ।
द्रौणिकर्णकृपास्तात ते वाऽकुर्वन्किमाहवे ॥ ७.१८४.१६ ॥
હે તાત, દુર્યોધનને આગળ રાખીને આચાર્યનું રક્ષણ કરનારા દ્રૌણિ, કર્ણ અને કૃપે યુદ્ધમાં શું કર્યું?
7.184.17
भारद्वाजं जिघांसन्तौ सव्यसाचिवृकीदरौ ।
समार्च्छन्मामका युद्धे कथं सञ्जय शंस मे ॥ ७.१८४.१७ ॥
હે સંજય, ભારદ્વાજને મારવાની ઇચ્છાથી આવેલા સવ્યસાચી અને વૃકોદર સામે મારા પક્ષના લોકો યુદ્ધમાં કેવી રીતે ભીડાયા? મને કહે.
7.184.18
सिन्धुराजवधेनेमे घटोत्कचवधेन ते ।
अमर्पिताः सुसङ्क्रुद्धा रणं चक्रुः कथं निशि ॥ ७.१८४.१८ ॥
સિંધુરાજના અને ઘટોત્કચના વધથી અસહિષ્ણુ અને અતિ ક્રોધિત થઈને તેઓએ રાત્રે કેવી રીતે યુદ્ધ કર્યું?
7.184.19
हते घटोत्कचे राजन्कर्णेन निशि राक्षसे ।
प्रणदत्सु च हृष्टेषु तावकेषु युयुत्सुषु ॥ ७.१८४.१९ ॥
હે રાજન, રાત્રે રાક્ષસ ઘટોત્કચ કર્ણ દ્વારા મરાયો ત્યારે, હર્ષિત થયેલા તમારા યોદ્ધાઓ ગર્જના કરતા અને યુદ્ધ માટે આતુર હતા.
7.184.20
आपतत्सु च वेगेन वध्यमाने बलेऽपि च ।
विगाढायां रजन्यां च राजा दैन्यं परं गतः ॥ ७.१८४.२० ॥
સેના વેગથી આગળ ધસતી વધી રહી હતી અને રાત ઊંડી થતાં રાજા અત્યંત દીનતામાં પડ્યો.
7.184.21
अब्रवीच्च महाबाहुर्भीमसेनमिदं वचः ।
आवारय महाबाहो धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम् ॥ ७.१८४.२१ ॥
મહાબાહુ (કૃષ્ણ) ભીમસેનને આ વચન બોલ્યા: "હે મહાબાહો, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની સેનાને રોકો."
7.184.22
हैडिम्बेश्चैव घातेन मोहो मामाविशन्महान् ।
एवं भीमं समादिश्य स्वरथे समुपाविशत् ॥ ७.१८४.२२ ॥
હિડિંબાના પુત્ર (ઘટોત્કચ)ના વધથી મારા પર મોટો મોહ છવાયો. આ રીતે ભીમને આજ્ઞા આપીને તે પોતાના રથમાં બેઠો.
7.184.23
अश्रुपूर्णमुखो राजा निःश्वसंश्च पुनःपुनः ।
कश्मलं प्राविशद्धोरं दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ॥ ७.१८४.२३ ॥
રાજાનું મુખ આંસુઓથી ભરાઈ ગયું; તે વારંવાર નિસાસા નાખતો કર્ણનો ભયંકર પરાક્રમ જોઈ ઘોર મૂર્છામાં પડ્યો.
7.184.24
तं तथा व्यथितं दृष्ट्वा कृष्णो वचनमब्रवीत् ॥ ७.१८४.२४ ॥
તેને આ રીતે વ્યથિત જોઈને કૃષ્ણે આ વચન કહ્યું.
7.184.25
मा व्यथां कुरु कौन्तेय नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
वैक्लव्यं भरतश्रेष्ठ यथा प्राकृतपूरुषे ॥ ७.१८४.२५ ॥
હે કૌન્તેય, વ્યથા ન કર. આ તારા માટે યોગ્ય નથી. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આવી વિકળતા તો સામાન્ય માણસમાં હોય.
7.184.26
उत्तिष्ठ राजन्युध्वस्व वह गुर्वीं धुरं विभो ।
त्वयि वैक्लव्यमापन्ने संशयो विजये भवेत् ॥ ७.१८४.२६ ॥
ઊઠ રાજન્, યુદ્ધ કર. હે વિભો, આ ભારે ભાર ઉપાડ. તું વિકળ થયો તો વિજયમાં શંકા રહેશે.
7.184.27
श्रुत्वा कृष्णस्य वचनं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यां कृष्णं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१८४.२७ ॥
કૃષ્ણનું વચન સાંભળીને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે હાથે આંસુ લૂછીને કૃષ્ણને આ કહ્યું.
7.184.28
विदिता मे महाबाहो धर्माणां परमा गतिः ।
ब्रह्महत्याफलं तस्य यः कृतं नावबुध्यते ॥ ७.१८४.२८ ॥
હે મહાબાહુ, ધર્મોની પરમ ગતિ મને જ્ઞાત છે. જે પોતે કરેલું સમજતો નથી તેને બ્રહ્મહત્યાનું ફળ મળે.
7.184.29
अस्माकं हि वनस्थानां हैडिम्बेन महात्सना ।
बालेनापि सता तेन कृतं साह्यं जनार्दन ॥ ७.१८४.२९ ॥
હે જનાર્દન, વનમાં રહેતા અમારી સહાય તે મહાત્મા હૈડિંબે, બાળક હોવા છતાં, કરી હતી.
7.184.30
अस्त्रहेतोर्गतं ज्ञात्वा पाण्डवं स्वेतवाहनम् ।
असौ कृष्ण महेष्वासः काम्यके मामुपस्थितः ॥ ७.१८४.३० ॥
હે કૃષ્ણ, અસ્ત્રો માટે ગયેલા પાંડવ શ્વેતવાહનને જાણીને તે મહાધનુર્ધર કામ્યક વનમાં મારી પાસે આવ્યો.
7.184.31
उषितश्च सहास्माभिर्यावन्नासीद्धनञ्जयः ।
गन्धमादनयात्रायां दुर्गेभ्यश्च स्म तारिताः।
पाञ्चाली च परिश्रान्ता पृष्ठेनोढा महात्मना ॥ ७.१८४.३१ ॥
ધનંજય અમારી સાથે ન હતા ત્યાં સુધી અમે ગંધમાદન યાત્રામાં રહ્યા; કઠિન સ્થળોએથી તેમણે જ અમને ઉગાર્યા. થાકેલી પાંચાલીને તે મહાત્માએ પોતાની પીઠ પર ઉપાડી હતી.
7.184.32
आरम्भांश्चैव युद्धानां यदेष कृतवान्प्रभो ।
मदर्थे दुष्करं कर्म कृतं तेन महाहवे ॥ ७.१८४.३२ ॥
હે પ્રભો, તેણે શરૂ કરેલાં યુદ્ધોના આરંભ, અને મારા માટે તે મહાયુદ્ધમાં તેણે કરેલું દુષ્કર કર્મ.
7.184.33
स्वभावाद्या च मे प्रीतिः सहदेवे जनार्दन ।
सैव मे द्विगुणा प्रीती राक्षसेन्द्रे घटोत्कचे ॥ ७.१८४.३३ ॥
હે જનાર્દન, સ્વભાવથી જ સહદેવ પ્રત્યે મારો જે પ્રેમ છે, તે જ બમણો રાક્ષસેન્દ્ર ઘટોત્કચ પ્રત્યે છે.
7.184.34
भक्तश्च मेहाबाहुः प्रियोऽस्याहं प्रियश्च मे ।
तेन विन्दामि वार्ष्णेय कश्मलं शोकतापिताः ॥ ७.१८४.३४ ॥
તે મારો ભક્ત, મહાબાહુ છે; હું તેનો પ્રિય છું અને તે મારો પ્રિય છે. તેથી, હે વાર્ષ્ણેય, શોકથી સંતપ્ત થઈ હું મૂર્છા જેવી વ્યાકુળતા અનુભવું છું.
7.184.35
पश्य सैन्यानि वार्ष्णेय द्राव्यमाणानि कौरवैः ।
द्रोणकर्णौ तु संयत्तौ पश्य युद्धे महारथौ ॥ ७.१८४.३५ ॥
હે વાર્ષ્ણેય, કૌરવો દ્વારા ભગાડાતી સેનાઓ જુઓ. યુદ્ધમાં તૈયાર ઊભેલા દ્રોણ અને કર્ણ એ બે મહારથીઓને જુઓ.
7.184.36
निशीथे पाण्डवं सैन्यमाभ्यां माधव मर्दितम् ।
गजाभ्यामिव मत्ताभ्यां यथा नलवनं महत् ॥ ७.१८४.३६ ॥
હે માધવ, મધ્યરાત્રિએ આ બંનેએ પાંડવસેનાને કચડી નાખી — જેમ બે મદમસ્ત હાથી વિશાળ નળવન રોળી નાખે.
7.184.37
अनादृत्य बलं बाह्वोर्भीमसेनस्य माधव ।
चित्रास्त्रतां च पार्थस्य विक्रमन्ते च कौरवाः ॥ ७.१८४.३७ ॥
હે માધવ, ભીમસેનના ભુજબળની અવગણના કરીને અને પાર્થની અદ્ભુત અસ્ત્રકુશળતાને પણ ન ગણીને કૌરવો પરાક્રમ બતાવે છે.
7.184.38
एष द्रोणश्च कर्णश्च राजा चैव सुयोधनः ।
निहत्य राक्षसं युद्धे हृष्टा नर्दन्ति संयुगे ॥ ७.१८४.३८ ॥
આ દ્રોણ, કર્ણ અને રાજા સુયોધન છે! યુદ્ધમાં રાક્ષસને હણીને હર્ષથી સંગ્રામમાં ગર્જના કરે છે.
7.184.39
कथं वाऽसमासु जीवत्सु त्वयि चैव जनार्दन ।
हैडिम्बिः प्राप्तवान्मृत्यं सूतपुत्रेण सङ्गतः ॥ ७.१८४.३९ ॥
હે જનાર્દન, તમે અને અમે સૌ જીવતા હતા ત્યારે હિડિંબાનો પુત્ર સૂતપુત્ર કર્ણ સાથે ટકરાઈને કેવી રીતે મૃત્યુ પામ્યો?
7.184.40
कदर्थीकृत्य नः सर्वान्पश्यतः सव्यसाचिनः ।
निहतो राक्षसः कृष्ण भैमसेनिर्महाबलः ॥ ७.१८४.४० ॥
હે કૃષ્ણ, અમને સૌને તુચ્છ ગણીને, સવ્યસાચી અર્જુન જોતો રહ્યો ત્યારે ભીમસેનનો મહાબળવાન પુત્ર તે રાક્ષસ વડે હણાયો.
7.184.41
यदाऽभिमन्युर्निहतो धार्तराष्ट्रैर्दुरात्मभिः ।
नासीत्तत्र रणे कृष्ण सव्यसाची महारथः ॥ ७.१८४.४१ ॥
હે કૃષ્ણ, દુરાત્મા ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ અભિમન્યુને હણ્યો ત્યારે તે યુદ્ધમાં મહારથી સવ્યસાચી ત્યાં ન હતો.
7.184.42
निरुद्वाश्च वयं सर्वे सैन्धवेन दुरात्मना ।
निमित्तमभवद्द्रोणः सपुत्रस्तत्र कर्मणि ॥ ७.१८४.४२ ॥
દુરાત્મા સૈંધવે (જયદ્રથે) અમને સૌને રોક્યા; તે કાર્યમાં પુત્ર સહિત દ્રોણ જ કારણરૂપ બન્યા.
7.184.43
उपदिष्टो वधोपायः कर्णस्य गुरुणा स्वयम् ।
व्यायच्छतश्च खङ्गेन द्विधा खङ्गं चकार ह ॥ ७.१८४.४३ ॥
ગુરુએ પોતે કર્ણને વધનો ઉપાય બતાવ્યો હતો; તે તલવાર ઉગામતો હતો ત્યારે તેમણે તે તલવારના બે ટુકડા કરી નાખ્યા.
7.184.44
व्यसने वर्तमानस्य कृतवर्मा नृशंसवत् ।
अश्वाञ्जघान सहसा तथोभौ पार्ष्णिसारथी।
तथेतरे महेष्वासाः सौभद्रं युध्यपातयन् ॥ ७.१८४.४४ ॥
સંકટમાં રહેલા તેના પર કૃતવર્માએ ક્રૂરતાથી તરત ઘોડા મારી નાખ્યા, અને બંને પાર્ષ્ણિ-સારથિઓને પણ તેમ જ; બીજા મહાધનુર્ધરોએ યુદ્ધમાં સૌભદ્રને પાડી નાખ્યો.
7.184.45
अल्पे च कारणे कृष्ण हतो गाण्डीवधन्वना ।
सैन्धवो यादवश्रेष्ठ तच्च नातिप्रियं मम ॥ ७.१८४.४५ ॥
હે કૃષ્ણ, નાના કારણે ગાંડીવધારીએ સૈંધવને માર્યો. હે યાદવશ્રેષ્ઠ, તે મને બહુ પ્રિય નથી.
7.184.46
यदि शत्रुवधो न्याय्यो भवेत्कर्तुं हि पाण्डवैः ।
कर्णद्रोणौ रणे पूर्वं हन्तव्याविति मे मतिः ॥ ७.१८४.४६ ॥
પાંડવો માટે શત્રુવધ ન્યાયી હોત તો, મારો મત છે કે યુદ્ધમાં પહેલાં કર્ણ અને દ્રોણને જ મારવા જોઈતા હતા.
7.184.47
एतौ हि मूलं दुःखानामस्माकं पुरुषर्षभ ।
एतौ रणे समासाद्य समाश्वस्तः सुयोधनः ॥ ७.१८४.४७ ॥
હે પુરુષર્ષભ, આ બંને જ અમારા દુઃખનું મૂળ છે. યુદ્ધમાં આ બંનેને પામીને સુયોધન આશ્વસ્ત થયો.
7.184.48
यत्र वध्यो भवेद्द्रोणः सूतपुत्रश्च सानुगः ।
तत्रावधीन्महाबाहुः सैन्धवं दूरवासिनम् ॥ ७.१८४.४८ ॥
જ્યાં દ્રોણ અને સૂતપુત્ર કર્ણ અનુચરો સહિત વધ્ય થવા જોઈતા હતા, ત્યાં તે મહાબાહુએ દૂર રહેતા સૈંધવને માર્યો.
7.184.49
अवश्यं तु मया कार्यः सूतपुत्रस्य निग्रहः ।
ततो यास्याम्यहं वीर स्वयं कर्णजिघांसया ॥ ७.१८४.४९ ॥
મારે અવશ્ય સૂતપુત્રનું દમન કરવું જોઈએ. તેથી હે વીર, કર્ણને મારવાની ઇચ્છાથી હું પોતે જઈશ.
7.184.50
भीमसेनो महाबाहुर्द्रोणानीकेन सङ्गतः ॥ ७.१८४.५० ॥
મહાબાહુ ભીમસેન દ્રોણની સેના સાથે ભિડાયા.
7.184.51
एवमुक्त्वा ययौ तूर्णं त्वरमाणो युधिष्ठिरः ।
स विष्फार्य महच्चापं शङ्खं प्रध्माप्य भैरवम् ॥ ७.१८४.५१ ॥
આમ કહીને યુધિષ્ઠિર ઝડપથી ગયા. તેમણે મોટું ધનુષ્ય ખેંચીને ભયંકર શંખ ફૂંક્યો.
7.184.52
ततो रथसहस्रेण गजानां च शतैस्त्रिभिः ।
वाजिभिः पञ्चसाहस्रैः पाञ्चालैः सप्रभद्रकैः।
वृतः शिखण्डी तवरितो राजानं पृष्ठतोऽन्वयात् ॥ ७.१८४.५२ ॥
પછી હજાર રથો, ત્રણસો હાથીઓ અને પાંચ હજાર ઘોડાઓ સાથે, પાંચાલો અને પ્રભદ્રકોથી ઘેરાયેલો શિખંડી ઝડપથી રાજાની પાછળ ગયો.
7.184.53
ततो भेरीः समाजघ्नुः पणवानकगोमुखान् ।
शह्खशब्दरवांश्चैव पाणिशब्दांश्च दंशिताः।
पाञ्चालाः पाण्डवाश्चैव युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ ७.१८४.५३ ॥
પછી સજ્જ થયેલા પાંચાલો અને પાંડવોએ યુધિષ્ઠિરને આગળ રાખીને ભેરી, પણવ, આનક, ગોમુખ વગાડ્યાં; શંખનાદ અને તાળીઓનો અવાજ પણ ઊઠ્યો.
7.184.54
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्वासुदेवो धनञ्जयम् ॥ ७.१८४.५४ ॥
ત્યારે મહાબાહુ વાસુદેવે ધનંજયને કહ્યું.
7.184.55
एष प्रयाति त्वरितः क्रोधाविष्टो युधिष्ठिरः ।
जिघांसुः सूतपुत्रस्य तस्योपेक्षा न युज्यते ॥ ७.१८४.५५ ॥
ક્રોધથી ભરેલા યુધિષ્ઠિર ઉતાવળે જઈ રહ્યા છે, સૂતપુત્રને મારવાની ઇચ્છાથી. તેમની ઉપેક્ષા કરવી યોગ્ય નથી.
7.184.56
एवमुक्त्वा हृषीकेशः शीघ्रमश्वानचोदयत् ।
दूरं प्रयान्तं राजानमन्वगच्छज्जनार्दनः ॥ ७.१८४.५६ ॥
એમ કહીને હૃષીકેશે ઘોડાઓને ઝડપથી હાંક્યા; દૂર જતા રાજાની પાછળ જનાર્દન ચાલ્યા.
7.184.57
तं दृष्ट्वा सहसा यान्तं भूतपुत्रजिघांसया ।
शोकोपहतसङ्कल्पं दह्यमानमिवाग्निना।
अभिगम्याब्रवीद्व्यासो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१८४.५७ ॥
સૂતપુત્રને મારવાની ઇચ્છાથી અચાનક જતા તેમને જોઈને, શોકથી આહત સંકલ્પવાળા, અગ્નિમાં બળતા હોય તેમ, વ્યાસે તેમની પાસે જઈને ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરને કહ્યું.
7.184.58
कर्णमासाद्य सङ्ग्रामे दिष्ट्या जीवति फल्गुनः ॥ ७.१८४.५८ ॥
યુદ્ધમાં કર્ણનો સામનો કરીને, સદભાગ્યે ફાલ્ગુન હજુ જીવિત છે.
7.184.59
सव्यसाचिवधाकाङ्क्षी शक्तिं रक्षितवान्हि सः ।
न चागाद्द्वैरथं जिष्णुर्दिष्ट्या तेन महारणे ॥ ७.१८४.५९ ॥
સવ્યસાચીના વધની ઇચ્છા રાખનારે શક્તિ સાચવી રાખી; વિજયી જિષ્ણુ એ મહાયુદ્ધમાં તેની સાથે દ્વંદ્વયુદ્ધમાં ગયા નહીં — સદભાગ્યે.
7.184.60
सृजेतां स्पर्धिनावेतौ दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः ।
वध्मानेषु चास्त्रेषु पीडितः सूतनन्दनः ॥ ७.१८४.६० ॥
આ બે હરીફો સર્વ રીતે દિવ્ય અસ્ત્રો છોડે; અસ્ત્રો રોકાતા સૂતનંદન કર્ણ પીડાયો.
7.184.61
वासवीं समरे शक्तिं ध्रुवं मुञ्चेद्युधिष्ठिर ।
ततो भवेत्ते व्यसनं घोरं भरतसत्तम ॥ ७.१८४.६१ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, યુદ્ધમાં વાસવી શક્તિને જો તું નિશ્ચિતપણે છોડીશ, તો હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તારા પર ભયંકર સંકટ આવશે.
7.184.62
दिष्ट्या रक्षो हतं युद्धे सूतपुत्रेण मानद ।
वासवीं कारणं कृत्वा कालेनोपहतो ह्यसौ ॥ ७.१८४.६२ ॥
હે માનદ, સદ્ભાગ્યે યુદ્ધમાં સૂતપુત્રે તે રાક્ષસને હણ્યો. વાસવી શક્તિને કારણ બનાવીને, કાળથી તે ઘાયલ થયો.
7.184.63
तवैव कारणाद्रक्षो निहतं तात संयुगे ।
मा क्रुधो भरतश्रेष्ठ मा च शोके मनः कृथाः ॥ ७.१८४.६३ ॥
હે તાત, તારા જ કારણથી તે રાક્ષસ યુદ્ધમાં હણાયો. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ક્રોધ ન કર અને મનને શોકમાં ન નાખ.
7.184.64
प्राणिनामिह सर्वेषामेषा निष्ठा युधिष्ठिर ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः पार्थिवैश्च महात्मभिः ॥ ७.१८४.६४ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, આ લોકમાં સર્વ પ્રાણીઓની આ જ અંતિમ ગતિ છે. ભાઈઓ અને મહાત્મા રાજાઓ સાથે હોવા છતાં આ જ નિષ્ઠા છે.
7.184.65
कौरवान्समरे राजन्प्रतियुध्यस्व भारत ।
पञ्चमे दिवसे तात पृथिवी ते भविष्यति ॥ ७.१८४.६५ ॥
હે રાજન્, હે ભારત, યુદ્ધમાં કૌરવો સામે લડ. હે તાત, પાંચમા દિવસે તારી પૃથ્વી (રાજ્ય) થશે.
7.184.66
नित्यं च पुरुषव्याघ्र धर्ममेवानुचिन्तय ।
आनृशंस्यं तपो दानं क्षमां सत्यं च पाण्डव ॥ ७.१८४.६६ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, હંમેશાં ધર્મનું જ ચિંતન કર. હે પાંડવ, દયા, તપ, દાન, ક્ષમા અને સત્યનું જ મનન કર.
7.184.67
सेवेथाः परमप्रीतो यतो धर्मस्ततो जयः ।
इत्युक्त्वा पाण्डवं व्यासस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७.१८४.६७ ॥
અત્યંત પ્રસન્નતાથી તેની સેવા કર; જ્યાં ધર્મ છે ત્યાં જ જય છે. પાંડવને આમ કહીને વ્યાસ ત્યાં જ અંતર્ધાન થઈ ગયા.