ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.184
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.184.1
कर्णदुर्योधनादीनां शकुनेः सौबलस्य च ।
अपनीतं महत्तात तव चैव विशेषतः ॥ ७.१८४.१ ॥
ਕਰਣ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਤੇ ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ, ਹੇ ਤਾਤ ਸੰਜਯ, ਤੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
7.184.2
यदि जानीथ तां शक्तिमेकघ्नीं सततं रणे ।
अनिवार्यामसह्यां च देवैरपि सवासवैः ॥ ७.१८४.२ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਇੱਕ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਅਸਹਿ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ।
7.184.3
सा किमर्थं तु कर्णेन प्रवृत्ते समरे पुरा ।
न देवकीसुते मुक्ता फल्गुने वाऽपि सञ्जय ॥ ७.१८४.३ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਕਰਣ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਫਲਗੁਨ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਛੱਡੀ?
7.184.4
सङ्ग्रामाद्विनिवृत्तानां सर्वेषां नो विशाम्पते ।
रात्रौ कुरुकुलश्रेष्ठ मन्त्रोऽयं समजायत ॥ ७.१८४.४ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਹੇ ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਸਾਡੇ ਸਭ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਹ ਸਲਾਹ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
7.184.5
प्रभातमात्रे श्वोभूते केशवायार्जुनाय वा ।
शक्तिरेषा हि मोक्तव्या कर्णकर्णेनि नित्यशः ॥ ७.१८४.५ ॥
ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਕੇਸ਼ਵ ਜਾਂ ਅਰਜੁਨ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਕਰਣਕਰਣੀ ਵਜੋਂ ਸਦਾ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
7.184.6
ततः प्रभातसमये राजन्कर्णस्य दैवतैः ।
अन्येषां चैव योधानां सा बुद्धिर्नाश्यते पुनः ॥ ७.१८४.६ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਵੇਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰਣ ਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਫਿਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
7.184.7
दैवमेव परं मन्ये यत्कर्णो हस्तसंस्थया ।
न जघान रणे पार्थं कृष्णं वा देवकीसुतम् ॥ ७.१८४.७ ॥
ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੈਵ ਹੀ ਪਰਮ ਹੈ; ਹੱਥ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਕਰਨ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਜਾਂ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ।
7.184.8
तस्य हस्तस्थिता शक्तिः कालरात्रिरिवोद्यता ।
दैवोपहतबुद्धित्वान्न तां कर्णो विमुक्तवान् ॥ ७.१८४.८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਉਠੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਪਰ ਦੈਵ ਨਾਲ ਹਤ ਬੁੱਧੀ ਕਾਰਨ ਕਰਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
7.184.9
कृष्णे वा देवकीपुत्रे मोहितो देवमायया ।
पार्थे वा शक्रकल्पे वै वधार्थं वासवीं प्रभो ॥ ७.१८४.९ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੈਵੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਪਾਰਥ ਉੱਤੇ ਉਸਨੇ ਵਧ ਲਈ ਵਾਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਚਲਾਈ।
7.184.10
दैवेनोपहता यूयं स्वबुद्ध्या केशवस्य च ।
गता हि वासवी हत्वा तृणभूतं घटोत्कचम् ॥ ७.१८४.१० ॥
ਦੈਵ ਨਾਲ ਹਤ ਹੋਏ ਤੁਸੀਂ; ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਘਟੋਤਕਚ ਨੂੰ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ।
7.184.11
कर्णश्च मम पुत्राश्च सर्वे चान्ये च पार्थिवाः ।
तेन वै दुष्प्रणीतेन गता वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.१८४.११ ॥
ਕਰਨ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਪ੍ਰਣੀਤ (ਗਲਤ ਚਲਾਏ) ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
7.184.12
भूय एव तु मे शंस यथा युद्धमवर्तत ।
कृरूणां पाण्डवानां च हैडिम्बौ निहते तदा ॥ ७.१८४.१२ ॥
ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ: ਉਦੋਂ ਹੈਡਿੰਬ (ਘਟੋਤਕਚ) ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ।
7.184.13
ये च तेऽभ्यद्रवन्द्रोणं व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
सृञ्जयाः सह पाञ्चालैस्तेऽप्यकुर्वन्कथं रणम् ॥ ७.१८४.१३ ॥
ਵਿਊਹ ਰਚ ਕੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦ੍ਰੋਣ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ ਸ੍ਰਿੰਜਯ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ?
7.184.14
सौमदत्तेर्वधाद्द्रोणमायान्तं सैन्धवस्य च ।
अमर्षाज्जीवितं त्यक्त्वा गाहमानं वरूथिनीम् ॥ ७.१८४.१४ ॥
ਸੌਮਦੱਤੀ ਅਤੇ ਸੈਂਧਵ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਵੜਦੇ ਆ ਰਹੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ —
7.184.15
जृम्भमाणमिव व्याघ्रं व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
कथं प्रत्युद्ययुर्द्रोणमस्यन्तं पाण्डुसृञ्जयाः ॥ ७.१८४.१५ ॥
ਜਮਾਈ ਲੈਂਦੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਯਮ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ ਕਿਵੇਂ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕੇ?
7.184.16
आचार्यं ये च तेऽरक्षन्दुर्योधनपुरोगमाः ।
द्रौणिकर्णकृपास्तात ते वाऽकुर्वन्किमाहवे ॥ ७.१८४.१६ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰੌਣਿ, ਕਰਨ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ?
7.184.17
भारद्वाजं जिघांसन्तौ सव्यसाचिवृकीदरौ ।
समार्च्छन्मामका युद्धे कथं सञ्जय शंस मे ॥ ७.१८४.१७ ॥
ਹੇ ਸੰਜੈ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਏ ਸਵਿਅਸਾਚੀ ਤੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪੱਖ ਦੇ ਲੋਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਭਿੜੇ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
7.184.18
सिन्धुराजवधेनेमे घटोत्कचवधेन ते ।
अमर्पिताः सुसङ्क्रुद्धा रणं चक्रुः कथं निशि ॥ ७.१८४.१८ ॥
ਸਿੰਧੂਰਾਜ ਦੇ ਵਧ ਅਤੇ ਘਟੋਤਕਚ ਦੇ ਵਧ ਕਾਰਨ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ?
7.184.19
हते घटोत्कचे राजन्कर्णेन निशि राक्षसे ।
प्रणदत्सु च हृष्टेषु तावकेषु युयुत्सुषु ॥ ७.१८४.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ ਘਟੋਤਕਚ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧੇ ਗਰਜਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਸਨ।
7.184.20
आपतत्सु च वेगेन वध्यमाने बलेऽपि च ।
विगाढायां रजन्यां च राजा दैन्यं परं गतः ॥ ७.१८४.२० ॥
ਫੌਜ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਡੂੰਘੀ ਹੋਣ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
7.184.21
अब्रवीच्च महाबाहुर्भीमसेनमिदं वचः ।
आवारय महाबाहो धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम् ॥ ७.१८४.२१ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰੋਕੋ।"
7.184.22
हैडिम्बेश्चैव घातेन मोहो मामाविशन्महान् ।
एवं भीमं समादिश्य स्वरथे समुपाविशत् ॥ ७.१८४.२२ ॥
ਹਿਡਿੰਬਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਘਟੋਤਕਚ) ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਮੋਹ ਛਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਮ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਿਆ।
7.184.23
अश्रुपूर्णमुखो राजा निःश्वसंश्च पुनःपुनः ।
कश्मलं प्राविशद्धोरं दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ॥ ७.१८४.२३ ॥
ਰਾਜੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਘੋਰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
7.184.24
तं तथा व्यथितं दृष्ट्वा कृष्णो वचनमब्रवीत् ॥ ७.१८४.२४ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
7.184.25
मा व्यथां कुरु कौन्तेय नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
वैक्लव्यं भरतश्रेष्ठ यथा प्राकृतपूरुषे ॥ ७.१८४.२५ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਬੇਚੈਨੀ ਤਾਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
7.184.26
उत्तिष्ठ राजन्युध्वस्व वह गुर्वीं धुरं विभो ।
त्वयि वैक्लव्यमापन्ने संशयो विजये भवेत् ॥ ७.१८४.२६ ॥
ਉੱਠ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਕਰ। ਹੇ ਵਿਭੂ, ਇਸ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨੂੰ ਚੁੱਕ। ਜੇ ਤੂੰ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇਗਾ।
7.184.27
श्रुत्वा कृष्णस्य वचनं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यां कृष्णं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१८४.२७ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝੀਆਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
7.184.28
विदिता मे महाबाहो धर्माणां परमा गतिः ।
ब्रह्महत्याफलं तस्य यः कृतं नावबुध्यते ॥ ७.१८४.२८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
7.184.29
अस्माकं हि वनस्थानां हैडिम्बेन महात्सना ।
बालेनापि सता तेन कृतं साह्यं जनार्दन ॥ ७.१८४.२९ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਹਿਡਿੰਬ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਬਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ।
7.184.30
अस्त्रहेतोर्गतं ज्ञात्वा पाण्डवं स्वेतवाहनम् ।
असौ कृष्ण महेष्वासः काम्यके मामुपस्थितः ॥ ७.१८४.३० ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਗਏ ਪਾਂਡਵ ਸ਼ਵੇਤਵਾਹਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਕਾਮਯਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ।
7.184.31
उषितश्च सहास्माभिर्यावन्नासीद्धनञ्जयः ।
गन्धमादनयात्रायां दुर्गेभ्यश्च स्म तारिताः।
पाञ्चाली च परिश्रान्ता पृष्ठेनोढा महात्मना ॥ ७.१८४.३१ ॥
ਜਦ ਤੱਕ ਧਨੰਜਯ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ; ਔਖੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉਸੇ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ।
7.184.32
आरम्भांश्चैव युद्धानां यदेष कृतवान्प्रभो ।
मदर्थे दुष्करं कर्म कृतं तेन महाहवे ॥ ७.१८४.३२ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਔਖਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।
7.184.33
स्वभावाद्या च मे प्रीतिः सहदेवे जनार्दन ।
सैव मे द्विगुणा प्रीती राक्षसेन्द्रे घटोत्कचे ॥ ७.१८४.३३ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਸਹਦੇਵ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰਾ ਜੋ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਰਾਜ ਘਟੋਤਕਚ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈ।
7.184.34
भक्तश्च मेहाबाहुः प्रियोऽस्याहं प्रियश्च मे ।
तेन विन्दामि वार्ष्णेय कश्मलं शोकतापिताः ॥ ७.१८४.३४ ॥
ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਗਤ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਰਗੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
7.184.35
पश्य सैन्यानि वार्ष्णेय द्राव्यमाणानि कौरवैः ।
द्रोणकर्णौ तु संयत्तौ पश्य युद्धे महारथौ ॥ ७.१८४.३५ ॥
ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਜਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ ਦੋ ਮਹਾਰਥੀ ਦਰੋਣ ਤੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।
7.184.36
निशीथे पाण्डवं सैन्यमाभ्यां माधव मर्दितम् ।
गजाभ्यामिव मत्ताभ्यां यथा नलवनं महत् ॥ ७.१८४.३६ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਮਸਲ ਦਿੱਤਾ — ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਮਦਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵੱਡੇ ਨਰਕਲ ਦੇ ਬਨ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
7.184.37
अनादृत्य बलं बाह्वोर्भीमसेनस्य माधव ।
चित्रास्त्रतां च पार्थस्य विक्रमन्ते च कौरवाः ॥ ७.१८४.३७ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਅਸਤ੍ਰ-ਨਿਪੁਣਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਗਿਣਦੇ ਹੋਏ ਕੌਰਵ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।
7.184.38
एष द्रोणश्च कर्णश्च राजा चैव सुयोधनः ।
निहत्य राक्षसं युद्धे हृष्टा नर्दन्ति संयुगे ॥ ७.१८४.३८ ॥
ਇਹ ਦ੍ਰੋਣ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸੁਯੋਧਨ ਹਨ! ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਗਰਜ ਰਹੇ ਹਨ।
7.184.39
कथं वाऽसमासु जीवत्सु त्वयि चैव जनार्दन ।
हैडिम्बिः प्राप्तवान्मृत्यं सूतपुत्रेण सङ्गतः ॥ ७.१८४.३९ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹਿੜਿੰਬਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਿੜ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ?
7.184.40
कदर्थीकृत्य नः सर्वान्पश्यतः सव्यसाचिनः ।
निहतो राक्षसः कृष्ण भैमसेनिर्महाबलः ॥ ७.१८४.४० ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਅਰਜੁਨ ਵੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
7.184.41
यदाऽभिमन्युर्निहतो धार्तराष्ट्रैर्दुरात्मभिः ।
नासीत्तत्र रणे कृष्ण सव्यसाची महारथः ॥ ७.१८४.४१ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਦੋਂ ਦੁਰਾਤਮਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਅਭਿਮਨਿਊ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਥੀ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ।
7.184.42
निरुद्वाश्च वयं सर्वे सैन्धवेन दुरात्मना ।
निमित्तमभवद्द्रोणः सपुत्रस्तत्र कर्मणि ॥ ७.१८४.४२ ॥
ਦੁਰਾਤਮਾ ਸੈਂਧਵ (ਜਯਦ੍ਰਥ) ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ; ਉਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਦ੍ਰੋਣ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣੇ।
7.184.43
उपदिष्टो वधोपायः कर्णस्य गुरुणा स्वयम् ।
व्यायच्छतश्च खङ्गेन द्विधा खङ्गं चकार ह ॥ ७.१८४.४३ ॥
ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵਧ ਦਾ ਉਪਾਅ ਦੱਸਿਆ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
7.184.44
व्यसने वर्तमानस्य कृतवर्मा नृशंसवत् ।
अश्वाञ्जघान सहसा तथोभौ पार्ष्णिसारथी।
तथेतरे महेष्वासाः सौभद्रं युध्यपातयन् ॥ ७.१८४.४४ ॥
ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਘੋੜੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਦੋਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਹੋਰ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੌਭਦ੍ਰ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
7.184.45
अल्पे च कारणे कृष्ण हतो गाण्डीवधन्वना ।
सैन्धवो यादवश्रेष्ठ तच्च नातिप्रियं मम ॥ ७.१८४.४५ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਛੋਟੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਨੇ ਸੈਂਧਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ।
7.184.46
यदि शत्रुवधो न्याय्यो भवेत्कर्तुं हि पाण्डवैः ।
कर्णद्रोणौ रणे पूर्वं हन्तव्याविति मे मतिः ॥ ७.१८४.४६ ॥
ਜੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਲਈ ਵੈਰੀ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨਾ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
7.184.47
एतौ हि मूलं दुःखानामस्माकं पुरुषर्षभ ।
एतौ रणे समासाद्य समाश्वस्तः सुयोधनः ॥ ७.१८४.४७ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਸੁਯੋਧਨ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।
7.184.48
यत्र वध्यो भवेद्द्रोणः सूतपुत्रश्च सानुगः ।
तत्रावधीन्महाबाहुः सैन्धवं दूरवासिनम् ॥ ७.१८४.४८ ॥
ਜਿੱਥੇ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਆਪਣੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਹਿਤ ਵਧ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੈਂਧਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
7.184.49
अवश्यं तु मया कार्यः सूतपुत्रस्य निग्रहः ।
ततो यास्याम्यहं वीर स्वयं कर्णजिघांसया ॥ ७.१८४.४९ ॥
ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਵੀਰ, ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਜਾਵਾਂਗਾ।
7.184.50
भीमसेनो महाबाहुर्द्रोणानीकेन सङ्गतः ॥ ७.१८४.५० ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮਸੇਨ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਭਿੜ ਗਏ।
7.184.51
एवमुक्त्वा ययौ तूर्णं त्वरमाणो युधिष्ठिरः ।
स विष्फार्य महच्चापं शङ्खं प्रध्माप्य भैरवम् ॥ ७.१८४.५१ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ।
7.184.52
ततो रथसहस्रेण गजानां च शतैस्त्रिभिः ।
वाजिभिः पञ्चसाहस्रैः पाञ्चालैः सप्रभद्रकैः।
वृतः शिखण्डी तवरितो राजानं पृष्ठतोऽन्वयात् ॥ ७.१८४.५२ ॥
ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥਾਂ, ਤਿੰਨ ਸੌ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।
7.184.53
ततो भेरीः समाजघ्नुः पणवानकगोमुखान् ।
शह्खशब्दरवांश्चैव पाणिशब्दांश्च दंशिताः।
पाञ्चालाः पाण्डवाश्चैव युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ ७.१८४.५३ ॥
ਫਿਰ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਿਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਭੇਰੀਆਂ, ਪਣਵ, ਆਨਕ ਤੇ ਗੋਮੁਖ ਵਜਾਏ; ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਵੀ ਉੱਠਿਆ।
7.184.54
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्वासुदेवो धनञ्जयम् ॥ ७.१८४.५४ ॥
ਤਦ ਮਹਾਬਾਹੂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
7.184.55
एष प्रयाति त्वरितः क्रोधाविष्टो युधिष्ठिरः ।
जिघांसुः सूतपुत्रस्य तस्योपेक्षा न युज्यते ॥ ७.१८४.५५ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
7.184.56
एवमुक्त्वा हृषीकेशः शीघ्रमश्वानचोदयत् ।
दूरं प्रयान्तं राजानमन्वगच्छज्जनार्दनः ॥ ७.१८४.५६ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਕਿਆ; ਦੂਰ ਜਾ ਰਹੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਨਾਰਦਨ ਗਏ।
7.184.57
तं दृष्ट्वा सहसा यान्तं भूतपुत्रजिघांसया ।
शोकोपहतसङ्कल्पं दह्यमानमिवाग्निना।
अभिगम्याब्रवीद्व्यासो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१८४.५७ ॥
ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਹਤ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਵਿਆਸ ਨੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
7.184.58
कर्णमासाद्य सङ्ग्रामे दिष्ट्या जीवति फल्गुनः ॥ ७.१८४.५८ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਨਾਲ ਭਿੜ ਕੇ, ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਫਾਲਗੁਨ ਅਜੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੈ।
7.184.59
सव्यसाचिवधाकाङ्क्षी शक्तिं रक्षितवान्हि सः ।
न चागाद्द्वैरथं जिष्णुर्दिष्ट्या तेन महारणे ॥ ७.१८४.५९ ॥
ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ; ਜੇਤੂ ਜਿਸ਼ਣੂ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਦਵੰਦ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਏ — ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ।
7.184.60
सृजेतां स्पर्धिनावेतौ दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः ।
वध्मानेषु चास्त्रेषु पीडितः सूतनन्दनः ॥ ७.१८४.६० ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡਣ; ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਸੂਤਨੰਦਨ ਕਰਣ ਪੀੜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
7.184.61
वासवीं समरे शक्तिं ध्रुवं मुञ्चेद्युधिष्ठिर ।
ततो भवेत्ते व्यसनं घोरं भरतसत्तम ॥ ७.१८४.६१ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਘੋਰ ਵਿਪਤਾ ਆਵੇਗੀ।
7.184.62
दिष्ट्या रक्षो हतं युद्धे सूतपुत्रेण मानद ।
वासवीं कारणं कृत्वा कालेनोपहतो ह्यसौ ॥ ७.१८४.६२ ॥
ਹੇ ਮਾਨਦ, ਭਾਗ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਬਣਾ ਕੇ, ਕਾਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
7.184.63
तवैव कारणाद्रक्षो निहतं तात संयुगे ।
मा क्रुधो भरतश्रेष्ठ मा च शोके मनः कृथाः ॥ ७.१८४.६३ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰ ਅਤੇ ਮਨ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾ।
7.184.64
प्राणिनामिह सर्वेषामेषा निष्ठा युधिष्ठिर ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः पार्थिवैश्च महात्मभिः ॥ ७.१८४.६४ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇਹੀ ਅੰਤਿਮ ਗਤੀ ਹੈ। ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।
7.184.65
कौरवान्समरे राजन्प्रतियुध्यस्व भारत ।
पञ्चमे दिवसे तात पृथिवी ते भविष्यति ॥ ७.१८४.६५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਨਾਲ ਲੜ। ਹੇ ਤਾਤ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇਰੀ ਧਰਤੀ (ਰਾਜ) ਹੋਵੇਗੀ।
7.184.66
नित्यं च पुरुषव्याघ्र धर्ममेवानुचिन्तय ।
आनृशंस्यं तपो दानं क्षमां सत्यं च पाण्डव ॥ ७.१८४.६६ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਦਾ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰ। ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਦਇਆ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਖਿਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਹੀ ਮਨਨ ਕਰ।
7.184.67
सेवेथाः परमप्रीतो यतो धर्मस्ततो जयः ।
इत्युक्त्वा पाण्डवं व्यासस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७.१८४.६७ ॥
ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ; ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਿੱਤ ਹੈ। ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਵਿਆਸ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।