महाभारत · अध्याय 7.184
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.184.1
कर्णदुर्योधनादीनां शकुनेः सौबलस्य च ।
अपनीतं महत्तात तव चैव विशेषतः ॥ ७.१८४.१ ॥
कर्ण, दुर्योधन इत्यादींचे आणि शकुनि व सुबलपुत्राचे मोठे नुकसान, हे तात संजय, तुला विशेषतः माहीत आहे.
7.184.2
यदि जानीथ तां शक्तिमेकघ्नीं सततं रणे ।
अनिवार्यामसह्यां च देवैरपि सवासवैः ॥ ७.१८४.२ ॥
युद्धात नेहमी एकालाच मारणारी, अनिवार्य व असह्य अशी ती शक्ती तुला माहीत असेल तर, इंद्रासह देवांनाही.
7.184.3
सा किमर्थं तु कर्णेन प्रवृत्ते समरे पुरा ।
न देवकीसुते मुक्ता फल्गुने वाऽपि सञ्जय ॥ ७.१८४.३ ॥
संजया, युद्ध सुरू झाले तेव्हा ती शक्ती कर्णाने देवकीपुत्रावर किंवा फल्गुनावर का सोडली नाही?
7.184.4
सङ्ग्रामाद्विनिवृत्तानां सर्वेषां नो विशाम्पते ।
रात्रौ कुरुकुलश्रेष्ठ मन्त्रोऽयं समजायत ॥ ७.१८४.४ ॥
हे विशांपते, हे कुरुकुलश्रेष्ठा, युद्धातून परतलेल्या आम्हा सर्वांमध्ये रात्री ही मंत्रणा उद्भवली.
7.184.5
प्रभातमात्रे श्वोभूते केशवायार्जुनाय वा ।
शक्तिरेषा हि मोक्तव्या कर्णकर्णेनि नित्यशः ॥ ७.१८४.५ ॥
उद्या पहाटेलाच केशवावर किंवा अर्जुनावर ही शक्ती सोडली पाहिजे; तिला कर्णकर्णी म्हणून सदैव योजावे.
7.184.6
ततः प्रभातसमये राजन्कर्णस्य दैवतैः ।
अन्येषां चैव योधानां सा बुद्धिर्नाश्यते पुनः ॥ ७.१८४.६ ॥
मग हे राजा, पहाटेच्या वेळी दैवांनी कर्णाची आणि इतर योद्ध्यांचीही ती बुद्धी पुन्हा नष्ट केली जाते.
7.184.7
दैवमेव परं मन्ये यत्कर्णो हस्तसंस्थया ।
न जघान रणे पार्थं कृष्णं वा देवकीसुतम् ॥ ७.१८४.७ ॥
दैव हेच सर्वश्रेष्ठ आहे असे मी मानतो; हाताच्या स्थितीमुळे कर्णाने रणात पार्थाला किंवा देवकीपुत्र कृष्णाला मारले नाही.
7.184.8
तस्य हस्तस्थिता शक्तिः कालरात्रिरिवोद्यता ।
दैवोपहतबुद्धित्वान्न तां कर्णो विमुक्तवान् ॥ ७.१८४.८ ॥
त्याच्या हातातील शक्ती कालरात्रीसारखी उगारलेली होती; पण दैवाने आहत झालेल्या बुद्धीमुळे कर्णाने ती सोडली नाही.
7.184.9
कृष्णे वा देवकीपुत्रे मोहितो देवमायया ।
पार्थे वा शक्रकल्पे वै वधार्थं वासवीं प्रभो ॥ ७.१८४.९ ॥
हे प्रभो, दैवी मायेने मोहित होऊन देवकीपुत्र कृष्णावर किंवा इंद्रासारख्या पार्थावर वधासाठी त्याने वासवीचा प्रयोग केला नाही.
7.184.10
दैवेनोपहता यूयं स्वबुद्ध्या केशवस्य च ।
गता हि वासवी हत्वा तृणभूतं घटोत्कचम् ॥ ७.१८४.१० ॥
दैवाने आहत झालेले तुम्ही; तुमच्या बुद्धीने आणि केशवाच्या बुद्धीने, गवताप्रमाणे घटोत्कचाला मारून वासवी शक्ती गेली आहे.
7.184.11
कर्णश्च मम पुत्राश्च सर्वे चान्ये च पार्थिवाः ।
तेन वै दुष्प्रणीतेन गता वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.१८४.११ ॥
कर्ण, माझे पुत्र आणि इतर सर्व राजे त्या दुष्प्रणीत (चुकीच्या कृतीमुळे) वैवस्वताच्या क्षयाला गेले.
7.184.12
भूय एव तु मे शंस यथा युद्धमवर्तत ।
कृरूणां पाण्डवानां च हैडिम्बौ निहते तदा ॥ ७.१८४.१२ ॥
पुन्हा मला सांगा: तेव्हा हैडिम्ब (घटोत्कच) मारला गेल्यावर कौरव आणि पांडवांमध्ये युद्ध कसे झाले.
7.184.13
ये च तेऽभ्यद्रवन्द्रोणं व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
सृञ्जयाः सह पाञ्चालैस्तेऽप्यकुर्वन्कथं रणम् ॥ ७.१८४.१३ ॥
व्यूह रचून प्रहार करीत द्रोणावर धावून गेलेले सृंजय आणि पांचाल यांनी युद्ध कसे केले?
7.184.14
सौमदत्तेर्वधाद्द्रोणमायान्तं सैन्धवस्य च ।
अमर्षाज्जीवितं त्यक्त्वा गाहमानं वरूथिनीम् ॥ ७.१८४.१४ ॥
सौमदत्तीच्या आणि सैंधवाच्या वधामुळे संतापाने प्राणांची पर्वा न करता सेनेत शिरणाऱ्या द्रोणाला —
7.184.15
जृम्भमाणमिव व्याघ्रं व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
कथं प्रत्युद्ययुर्द्रोणमस्यन्तं पाण्डुसृञ्जयाः ॥ ७.१८४.१५ ॥
जांभई देणाऱ्या वाघासारखा, उघड्या मुखाच्या यमासारखा बाण सोडणाऱ्या द्रोणाला पांडव आणि सृंजयांनी कसे सामोरे जाऊन पराक्रम केला?
7.184.16
आचार्यं ये च तेऽरक्षन्दुर्योधनपुरोगमाः ।
द्रौणिकर्णकृपास्तात ते वाऽकुर्वन्किमाहवे ॥ ७.१८४.१६ ॥
वत्सा, दुर्योधनाला पुढे ठेवून आचार्यांचे रक्षण करणारे द्रौणी, कर्ण आणि कृप यांनी युद्धात काय केले?
7.184.17
भारद्वाजं जिघांसन्तौ सव्यसाचिवृकीदरौ ।
समार्च्छन्मामका युद्धे कथं सञ्जय शंस मे ॥ ७.१८४.१७ ॥
हे संजया, भारद्वाजांना मारण्याच्या इच्छेने आलेल्या सव्यसाची आणि वृकोदरांना माझ्या बाजूचे लोक युद्धात कसे भेटले? मला सांग.
7.184.18
सिन्धुराजवधेनेमे घटोत्कचवधेन ते ।
अमर्पिताः सुसङ्क्रुद्धा रणं चक्रुः कथं निशि ॥ ७.१८४.१८ ॥
सिंधुराजाच्या आणि घटोत्कचाच्या वधामुळे असह्य संतापाने पेटलेले हे लोक रात्री कसे युद्ध करते झाले?
7.184.19
हते घटोत्कचे राजन्कर्णेन निशि राक्षसे ।
प्रणदत्सु च हृष्टेषु तावकेषु युयुत्सुषु ॥ ७.१८४.१९ ॥
हे राजा, रात्री राक्षस घटोत्कच कर्णाकडून मारला गेला तेव्हा, हर्षित झालेले तुमचे योद्धे गर्जना करत युद्धासाठी आतुर होते.
7.184.20
आपतत्सु च वेगेन वध्यमाने बलेऽपि च ।
विगाढायां रजन्यां च राजा दैन्यं परं गतः ॥ ७.१८४.२० ॥
सैन्य वेगाने पुढे धावत असताना नष्ट होत होते आणि रात्र गडद झाली असताना राजा अत्यंत दीनतेत पडला.
7.184.21
अब्रवीच्च महाबाहुर्भीमसेनमिदं वचः ।
आवारय महाबाहो धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम् ॥ ७.१८४.२१ ॥
महाबाहू (कृष्ण) भीमसेनाला म्हणाला: "हे महाबाहो, धृतराष्ट्राच्या पुत्रांच्या सैन्याला अडवा."
7.184.22
हैडिम्बेश्चैव घातेन मोहो मामाविशन्महान् ।
एवं भीमं समादिश्य स्वरथे समुपाविशत् ॥ ७.१८४.२२ ॥
हिडिंबेच्या पुत्राच्या (घटोत्कचाच्या) वधाने माझ्यावर मोठा मोह आला. अशा प्रकारे भीमाला आज्ञा देऊन तो आपल्या रथात बसला.
7.184.23
अश्रुपूर्णमुखो राजा निःश्वसंश्च पुनःपुनः ।
कश्मलं प्राविशद्धोरं दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ॥ ७.१८४.२३ ॥
राजाचे मुख अश्रूंनी भरले; तो वारंवार उसासे टाकत कर्णाचा भयंकर पराक्रम पाहून घोर मूर्च्छेत पडला.
7.184.24
तं तथा व्यथितं दृष्ट्वा कृष्णो वचनमब्रवीत् ॥ ७.१८४.२४ ॥
त्याला अशा प्रकारे व्यथित झालेले पाहून कृष्ण हे शब्द बोलला.
7.184.25
मा व्यथां कुरु कौन्तेय नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
वैक्लव्यं भरतश्रेष्ठ यथा प्राकृतपूरुषे ॥ ७.१८४.२५ ॥
हे कौन्तेया, खंत करू नकोस. हे तुला शोभत नाही. हे भरतश्रेष्ठा, असली व्याकुळता सामान्य माणसातच असते.
7.184.26
उत्तिष्ठ राजन्युध्वस्व वह गुर्वीं धुरं विभो ।
त्वयि वैक्लव्यमापन्ने संशयो विजये भवेत् ॥ ७.१८४.२६ ॥
उठ राजा, युद्ध कर. हे विभो, हा गुरुतर भार वाहा. तू व्याकुळ झालास तर विजयात संशय निर्माण होईल.
7.184.27
श्रुत्वा कृष्णस्य वचनं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यां कृष्णं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१८४.२७ ॥
कृष्णाचे वचन ऐकून धर्मराज युधिष्ठिराने हातांनी डोळे पुसले आणि कृष्णाला असे म्हटले.
7.184.28
विदिता मे महाबाहो धर्माणां परमा गतिः ।
ब्रह्महत्याफलं तस्य यः कृतं नावबुध्यते ॥ ७.१८४.२८ ॥
हे महाबाहो, धर्माची परम गती मला ठाऊक आहे. जो आपण केलेले जाणत नाही, त्याला ब्रह्महत्येचे फळ मिळते.
7.184.29
अस्माकं हि वनस्थानां हैडिम्बेन महात्सना ।
बालेनापि सता तेन कृतं साह्यं जनार्दन ॥ ७.१८४.२९ ॥
हे जनार्दना, वनात राहणाऱ्या आमच्यासाठी त्या महात्मा हैडिंबाने, बालक असूनही, साह्य केले.
7.184.30
अस्त्रहेतोर्गतं ज्ञात्वा पाण्डवं स्वेतवाहनम् ।
असौ कृष्ण महेष्वासः काम्यके मामुपस्थितः ॥ ७.१८४.३० ॥
हे कृष्णा, अस्त्रांसाठी गेलेल्या पांडव श्वेतवाहनाचे वृत्त जाणून तो महाधनुर्धर काम्यक वनात माझ्याजवळ आला.
7.184.31
उषितश्च सहास्माभिर्यावन्नासीद्धनञ्जयः ।
गन्धमादनयात्रायां दुर्गेभ्यश्च स्म तारिताः।
पाञ्चाली च परिश्रान्ता पृष्ठेनोढा महात्मना ॥ ७.१८४.३१ ॥
धनंजय आमच्यासोबत नव्हता तोपर्यंत आम्ही गंधमादन यात्रेत राहिलो; दुर्गम ठिकाणांहून त्यानेच आम्हाला सोडवले. थकलेल्या पांचालीला त्या महात्म्याने आपल्या पाठीवर वाहून नेले.
7.184.32
आरम्भांश्चैव युद्धानां यदेष कृतवान्प्रभो ।
मदर्थे दुष्करं कर्म कृतं तेन महाहवे ॥ ७.१८४.३२ ॥
हे प्रभो, त्याने सुरू केलेल्या युद्धांचे आरंभ, आणि माझ्यासाठी त्या महायुद्धात त्याने केलेले दुष्कर कर्म.
7.184.33
स्वभावाद्या च मे प्रीतिः सहदेवे जनार्दन ।
सैव मे द्विगुणा प्रीती राक्षसेन्द्रे घटोत्कचे ॥ ७.१८४.३३ ॥
हे जनार्दना, स्वभावतःच सहदेवाबद्दल माझे जे प्रेम आहे, तेच दुप्पट होऊन राक्षसेंद्र घटोत्कचाबद्दल आहे.
7.184.34
भक्तश्च मेहाबाहुः प्रियोऽस्याहं प्रियश्च मे ।
तेन विन्दामि वार्ष्णेय कश्मलं शोकतापिताः ॥ ७.१८४.३४ ॥
तो माझा भक्त, महाबाहू आहे; मी त्याचा प्रिय आहे आणि तो माझा प्रिय आहे. म्हणून हे वार्ष्णेया, शोकाने तप्त होऊन मला मूर्च्छेसारखी व्याकुळता वाटत आहे.
7.184.35
पश्य सैन्यानि वार्ष्णेय द्राव्यमाणानि कौरवैः ।
द्रोणकर्णौ तु संयत्तौ पश्य युद्धे महारथौ ॥ ७.१८४.३५ ॥
हे वार्ष्णेया, कौरवांकडून पळवली जाणारी सेना पाहा. युद्धात सज्ज असलेल्या द्रोण आणि कर्ण या दोन महारथांना पाहा.
7.184.36
निशीथे पाण्डवं सैन्यमाभ्यां माधव मर्दितम् ।
गजाभ्यामिव मत्ताभ्यां यथा नलवनं महत् ॥ ७.१८४.३६ ॥
हे माधवा, मध्यरात्री या दोघांनी पांडवांच्या सैन्याला चिरडले — जसे दोन उन्मत्त हत्ती प्रचंड नळवन तुडवतात.
7.184.37
अनादृत्य बलं बाह्वोर्भीमसेनस्य माधव ।
चित्रास्त्रतां च पार्थस्य विक्रमन्ते च कौरवाः ॥ ७.१८४.३७ ॥
हे माधवा, भीमसेनाच्या बाहुबलाकडे दुर्लक्ष करून आणि पार्थाच्या विचित्र अस्त्रकौशल्याचीही पर्वा न करता कौरव पराक्रम दाखवत आहेत.
7.184.38
एष द्रोणश्च कर्णश्च राजा चैव सुयोधनः ।
निहत्य राक्षसं युद्धे हृष्टा नर्दन्ति संयुगे ॥ ७.१८४.३८ ॥
हे द्रोण, कर्ण आणि राजा सुयोधन! युद्धात राक्षसाला मारून आनंदाने ते रणांगणात गर्जना करत आहेत.
7.184.39
कथं वाऽसमासु जीवत्सु त्वयि चैव जनार्दन ।
हैडिम्बिः प्राप्तवान्मृत्यं सूतपुत्रेण सङ्गतः ॥ ७.१८४.३९ ॥
हे जनार्दना, आम्ही सर्व आणि तुम्ही जिवंत असताना हिडिंबेचा पुत्र सूतपुत्र कर्णाशी भिडून मृत्यू कसा पावला?
7.184.40
कदर्थीकृत्य नः सर्वान्पश्यतः सव्यसाचिनः ।
निहतो राक्षसः कृष्ण भैमसेनिर्महाबलः ॥ ७.१८४.४० ॥
हे कृष्णा, आम्हा सर्वांना तुच्छ लेखून, सव्यसाची अर्जुन पाहत असताना भीमसेनाचा महाबलवान पुत्र त्या राक्षसाकडून मारला गेला.
7.184.41
यदाऽभिमन्युर्निहतो धार्तराष्ट्रैर्दुरात्मभिः ।
नासीत्तत्र रणे कृष्ण सव्यसाची महारथः ॥ ७.१८४.४१ ॥
हे कृष्णा, दुरात्मे धृतराष्ट्रपुत्रांनी अभिमन्युला मारले तेव्हा त्या रणांगणात महारथी सव्यसाची तेथे नव्हता.
7.184.42
निरुद्वाश्च वयं सर्वे सैन्धवेन दुरात्मना ।
निमित्तमभवद्द्रोणः सपुत्रस्तत्र कर्मणि ॥ ७.१८४.४२ ॥
दुरात्मा सैंधवाने (जयद्रथाने) आम्हा सर्वांना अडवले; त्या कृत्यास पुत्रासह द्रोणच कारण ठरला.
7.184.43
उपदिष्टो वधोपायः कर्णस्य गुरुणा स्वयम् ।
व्यायच्छतश्च खङ्गेन द्विधा खङ्गं चकार ह ॥ ७.१८४.४३ ॥
गुरूंनी स्वतः कर्णाला वधाचा उपाय सांगितला होता; तो तलवार उगारत असताना त्यांनी ती तलवार दोन तुकड्यांत तोडली.
7.184.44
व्यसने वर्तमानस्य कृतवर्मा नृशंसवत् ।
अश्वाञ्जघान सहसा तथोभौ पार्ष्णिसारथी।
तथेतरे महेष्वासाः सौभद्रं युध्यपातयन् ॥ ७.१८४.४४ ॥
संकटात सापडलेल्या त्याच्यावर कृतवर्म्याने क्रूरपणे अचानक घोडे मारले, आणि दोन्ही पार्ष्णिसारथींनाही तसेच; इतर महाधनुर्धरांनी युद्धात सौभद्राला पाडले.
7.184.45
अल्पे च कारणे कृष्ण हतो गाण्डीवधन्वना ।
सैन्धवो यादवश्रेष्ठ तच्च नातिप्रियं मम ॥ ७.१८४.४५ ॥
हे कृष्णा, क्षुल्लक कारणासाठी गांडीवधारी अर्जुनाने सैंधवाला मारले. हे यादवश्रेष्ठा, ते मला फारसे प्रिय नाही.
7.184.46
यदि शत्रुवधो न्याय्यो भवेत्कर्तुं हि पाण्डवैः ।
कर्णद्रोणौ रणे पूर्वं हन्तव्याविति मे मतिः ॥ ७.१८४.४६ ॥
पांडवांना शत्रुवध करणे न्याय्य असेल तर, युद्धात प्रथम कर्ण आणि द्रोण यांनाच मारायला हवे होते, असे माझे मत आहे.
7.184.47
एतौ हि मूलं दुःखानामस्माकं पुरुषर्षभ ।
एतौ रणे समासाद्य समाश्वस्तः सुयोधनः ॥ ७.१८४.४७ ॥
हे पुरुषर्षभा, हे दोघेच आमच्या दुःखांचे मूळ आहेत. युद्धात यांना गाठून सुयोधन आश्वस्त झाला.
7.184.48
यत्र वध्यो भवेद्द्रोणः सूतपुत्रश्च सानुगः ।
तत्रावधीन्महाबाहुः सैन्धवं दूरवासिनम् ॥ ७.१८४.४८ ॥
जिथे द्रोण आणि सूतपुत्र कर्ण आपल्या अनुयायांसह वध्य व्हायला हवे होते, तिथे त्या महाबाहूने दूर राहणाऱ्या सैंधवाला मारले.
7.184.49
अवश्यं तु मया कार्यः सूतपुत्रस्य निग्रहः ।
ततो यास्याम्यहं वीर स्वयं कर्णजिघांसया ॥ ७.१८४.४९ ॥
मला अवश्य सूतपुत्राचा निग्रह करावयाचा आहे. म्हणून हे वीरा, कर्णाला मारण्याच्या इच्छेने मी स्वतः जाईन.
7.184.50
भीमसेनो महाबाहुर्द्रोणानीकेन सङ्गतः ॥ ७.१८४.५० ॥
महाबाहू भीमसेन द्रोणाच्या सैन्याशी भिडला.
7.184.51
एवमुक्त्वा ययौ तूर्णं त्वरमाणो युधिष्ठिरः ।
स विष्फार्य महच्चापं शङ्खं प्रध्माप्य भैरवम् ॥ ७.१८४.५१ ॥
असे बोलून युधिष्ठिर त्वरेने गेला. त्याने मोठे धनुष्य ताणून भयंकर शंख फुंकला.
7.184.52
ततो रथसहस्रेण गजानां च शतैस्त्रिभिः ।
वाजिभिः पञ्चसाहस्रैः पाञ्चालैः सप्रभद्रकैः।
वृतः शिखण्डी तवरितो राजानं पृष्ठतोऽन्वयात् ॥ ७.१८४.५२ ॥
नंतर हजार रथ, तीनशे हत्ती आणि पाच हजार घोड्यांनी, पांचाल आणि प्रभद्रकांनी वेढलेला शिखंडी त्वरेने राजाच्या मागे गेला.
7.184.53
ततो भेरीः समाजघ्नुः पणवानकगोमुखान् ।
शह्खशब्दरवांश्चैव पाणिशब्दांश्च दंशिताः।
पाञ्चालाः पाण्डवाश्चैव युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ ७.१८४.५३ ॥
मग सज्ज झालेल्या पांचाल आणि पांडवांनी युधिष्ठिराला पुढे करून भेरी, पणव, आनक, गोमुख वाजवली; शंखनाद आणि टाळ्यांचा आवाजही उठला.
7.184.54
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्वासुदेवो धनञ्जयम् ॥ ७.१८४.५४ ॥
तेव्हा महाबाहू वासुदेव धनंजयाला म्हणाले.
7.184.55
एष प्रयाति त्वरितः क्रोधाविष्टो युधिष्ठिरः ।
जिघांसुः सूतपुत्रस्य तस्योपेक्षा न युज्यते ॥ ७.१८४.५५ ॥
क्रोधाने भरलेला युधिष्ठिर त्वरेने जात आहे; सूतपुत्राला मारण्याच्या इच्छेने. त्याची उपेक्षा करणे योग्य नाही.
7.184.56
एवमुक्त्वा हृषीकेशः शीघ्रमश्वानचोदयत् ।
दूरं प्रयान्तं राजानमन्वगच्छज्जनार्दनः ॥ ७.१८४.५६ ॥
असे बोलून हृषीकेशाने घोड्यांना वेगाने हाकले; दूर जाणाऱ्या राजाच्या मागे जनार्दन गेले.
7.184.57
तं दृष्ट्वा सहसा यान्तं भूतपुत्रजिघांसया ।
शोकोपहतसङ्कल्पं दह्यमानमिवाग्निना।
अभिगम्याब्रवीद्व्यासो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१८४.५७ ॥
सूतपुत्राला मारण्याच्या इच्छेने अचानक जाताना त्याला पाहून, शोकाने आहत झालेल्या संकल्पाचा, अग्नीत जळत असल्यासारख्या त्याच्याजवळ जाऊन व्यासाने धर्मपुत्र युधिष्ठिराला सांगितले.
7.184.58
कर्णमासाद्य सङ्ग्रामे दिष्ट्या जीवति फल्गुनः ॥ ७.१८४.५८ ॥
युद्धात कर्णाला भिडून, सुदैवाने फाल्गुन अजूनही जिवंत आहे.
7.184.59
सव्यसाचिवधाकाङ्क्षी शक्तिं रक्षितवान्हि सः ।
न चागाद्द्वैरथं जिष्णुर्दिष्ट्या तेन महारणे ॥ ७.१८४.५९ ॥
सव्यसाचीच्या वधाची इच्छा धरणाऱ्याने शक्ती राखून ठेवली; विजयी जिष्णूने त्या महायुद्धात त्याच्याशी द्वंद्वयुद्ध केले नाही — सुदैवाने.
7.184.60
सृजेतां स्पर्धिनावेतौ दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः ।
वध्मानेषु चास्त्रेषु पीडितः सूतनन्दनः ॥ ७.१८४.६० ॥
हे दोन्ही प्रतिस्पर्धी सर्व प्रकारे दिव्य अस्त्रे सोडोत; अस्त्रे अडवली जात असताना सूतनंदन कर्ण पीडित झाला.
7.184.61
वासवीं समरे शक्तिं ध्रुवं मुञ्चेद्युधिष्ठिर ।
ततो भवेत्ते व्यसनं घोरं भरतसत्तम ॥ ७.१८४.६१ ॥
हे युधिष्ठिरा, युद्धात वासवी शक्ती तू निश्चितपणे सोडलीस तर, हे भरतश्रेष्ठा, तुझ्यावर घोर संकट येईल.
7.184.62
दिष्ट्या रक्षो हतं युद्धे सूतपुत्रेण मानद ।
वासवीं कारणं कृत्वा कालेनोपहतो ह्यसौ ॥ ७.१८४.६२ ॥
हे मानदा, सुदैवाने युद्धात सूतपुत्राने त्या राक्षसाला ठार मारले. वासवी शक्तीला कारण बनवून, कालाने तो आहत झाला.
7.184.63
तवैव कारणाद्रक्षो निहतं तात संयुगे ।
मा क्रुधो भरतश्रेष्ठ मा च शोके मनः कृथाः ॥ ७.१८४.६३ ॥
हे तात, तुझ्याच कारणामुळे तो राक्षस युद्धात मारला गेला. हे भरतश्रेष्ठा, क्रोध करू नकोस आणि मन शोकात घालू नकोस.
7.184.64
प्राणिनामिह सर्वेषामेषा निष्ठा युधिष्ठिर ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः पार्थिवैश्च महात्मभिः ॥ ७.१८४.६४ ॥
हे युधिष्ठिरा, या जगात सर्व प्राण्यांची हीच अंतिम गती आहे. बंधू आणि महात्मा राजांसह असलो तरीही हीच निष्ठा आहे.
7.184.65
कौरवान्समरे राजन्प्रतियुध्यस्व भारत ।
पञ्चमे दिवसे तात पृथिवी ते भविष्यति ॥ ७.१८४.६५ ॥
हे राजा, हे भारता, युद्धात कौरवांशी लढ. हे तात, पाचव्या दिवशी तुला पृथ्वी (राज्य) मिळेल.
7.184.66
नित्यं च पुरुषव्याघ्र धर्ममेवानुचिन्तय ।
आनृशंस्यं तपो दानं क्षमां सत्यं च पाण्डव ॥ ७.१८४.६६ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, नेहमी धर्माचाच विचार कर. हे पांडवा, अहिंसा, तप, दान, क्षमा आणि सत्य यांचाच विचार कर.
7.184.67
सेवेथाः परमप्रीतो यतो धर्मस्ततो जयः ।
इत्युक्त्वा पाण्डवं व्यासस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७.१८४.६७ ॥
अत्यंत प्रसन्नतेने त्याची सेवा कर; जिथे धर्म आहे तिथेच जय आहे. पांडवाला असे सांगून व्यास तेथेच अंतर्धान पावले.