マハーバーラタ · 章 7.184
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.184.1
कर्णदुर्योधनादीनां शकुनेः सौबलस्य च ।
अपनीतं महत्तात तव चैव विशेषतः ॥ ७.१८४.१ ॥
カルナ、ドゥルヨーダナらと、シャクニとスバラの子の大きな損失を、愛しいサンジャヤよ、お前は特によく知っている。
7.184.2
यदि जानीथ तां शक्तिमेकघ्नीं सततं रणे ।
अनिवार्यामसह्यां च देवैरपि सवासवैः ॥ ७.१८४.२ ॥
戦いで常に一人だけを滅ぼす、防ぎ難く耐え難いあの力を、お前が知っているなら、インドラを伴う神々にとってさえも。
7.184.3
सा किमर्थं तु कर्णेन प्रवृत्ते समरे पुरा ।
न देवकीसुते मुक्ता फल्गुने वाऽपि सञ्जय ॥ ७.१८४.३ ॥
サンジャヤよ、戦いの初めに、カルナはなぜあの力をデーヴァキーの子やパルグナに放たなかったのか。
7.184.4
सङ्ग्रामाद्विनिवृत्तानां सर्वेषां नो विशाम्पते ।
रात्रौ कुरुकुलश्रेष्ठ मन्त्रोऽयं समजायत ॥ ७.१८४.४ ॥
人の主よ、クル族の最良の者よ、戦いから戻った我々全員の間に、夜、この相談が生じた。
7.184.5
प्रभातमात्रे श्वोभूते केशवायार्जुनाय वा ।
शक्तिरेषा हि मोक्तव्या कर्णकर्णेनि नित्यशः ॥ ७.१८४.५ ॥
明朝、夜明けがちょうど来た時、この力をケーシャヴァかアルジュナに放つべきである。これは「カルナ＝カルニ」として常に用いるべきだ。
7.184.6
ततः प्रभातसमये राजन्कर्णस्य दैवतैः ।
अन्येषां चैव योधानां सा बुद्धिर्नाश्यते पुनः ॥ ७.१८४.६ ॥
その後、王よ、夜明けの時、カルナや他の戦士たちのあの判断は、神々によって再び破壊される。
7.184.7
दैवमेव परं मन्ये यत्कर्णो हस्तसंस्थया ।
न जघान रणे पार्थं कृष्णं वा देवकीसुतम् ॥ ७.१८४.७ ॥
私は運命こそ至上だと思う。手の位置のせいで、カルナは戦いでパールタも、デーヴァキーの子クリシュナも打たなかった。
7.184.8
तस्य हस्तस्थिता शक्तिः कालरात्रिरिवोद्यता ।
दैवोपहतबुद्धित्वान्न तां कर्णो विमुक्तवान् ॥ ७.१८४.८ ॥
彼の手に握られた槍は終末の夜のように振り上げられていた。しかし運命に打たれた心のゆえに、カルナはそれを放たなかった。
7.184.9
कृष्णे वा देवकीपुत्रे मोहितो देवमायया ।
पार्थे वा शक्रकल्पे वै वधार्थं वासवीं प्रभो ॥ ७.१८४.९ ॥
主よ、神の幻術に惑わされて、彼はデーヴァキーの子クリシュナにも、シャクラに等しいパールタにも、殺すためにヴァーサヴィーの槍を放たなかった。
7.184.10
दैवेनोपहता यूयं स्वबुद्ध्या केशवस्य च ।
गता हि वासवी हत्वा तृणभूतं घटोत्कचम् ॥ ७.१८४.१० ॥
お前たちは運命に打たれた。お前たち自身の判断とケーシャヴァの判断によって、ヴァーサヴィーの槍は草の葉のようにガトートカチャを殺して去ってしまった。
7.184.11
कर्णश्च मम पुत्राश्च सर्वे चान्ये च पार्थिवाः ।
तेन वै दुष्प्रणीतेन गता वैवस्वतक्षयम् ॥ ७.१८४.११ ॥
カルナ、わが息子たち、そして他の全ての王たちは、あの誤った行いによってヴァイヴァスヴァタの国へ去ってしまった。
7.184.12
भूय एव तु मे शंस यथा युद्धमवर्तत ।
कृरूणां पाण्डवानां च हैडिम्बौ निहते तदा ॥ ७.१८४.१२ ॥
もう一度話してくれ。ヒディンバーの息子が殺された時、クル族とパーンドゥ族の戦いはどう展開したのかを。
7.184.13
ये च तेऽभ्यद्रवन्द्रोणं व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
सृञ्जयाः सह पाञ्चालैस्तेऽप्यकुर्वन्कथं रणम् ॥ ७.१८४.१३ ॥
陣を組み打ち掛かりながらドローナに突進したシュリンジャヤとパーンチャーラたちは、どのように戦ったのか。
7.184.14
सौमदत्तेर्वधाद्द्रोणमायान्तं सैन्धवस्य च ।
अमर्षाज्जीवितं त्यक्त्वा गाहमानं वरूथिनीम् ॥ ७.१८४.१४ ॥
ソーマダッティとシンドゥ王の殺害ゆえ、怒りに命を捨てて軍勢へ突入してくるドローナを——
7.184.15
जृम्भमाणमिव व्याघ्रं व्यात्ताननमिवान्तकम् ।
कथं प्रत्युद्ययुर्द्रोणमस्यन्तं पाण्डुसृञ्जयाः ॥ ७.१८४.१५ ॥
あくびする虎のように、口を開いた死神のように矢を放つドローナに、パーンドゥの子らとシュリンジャヤたちはどう立ち向かったのか。
7.184.16
आचार्यं ये च तेऽरक्षन्दुर्योधनपुरोगमाः ।
द्रौणिकर्णकृपास्तात ते वाऽकुर्वन्किमाहवे ॥ ७.१८४.१६ ॥
わが子よ、ドゥルヨーダナを先頭に師を守ったドラウニ、カルナ、クリパは戦いで何をしたのか。
7.184.17
भारद्वाजं जिघांसन्तौ सव्यसाचिवृकीदरौ ।
समार्च्छन्मामका युद्धे कथं सञ्जय शंस मे ॥ ७.१८४.१७ ॥
サンジャヤよ、バーラドヴァージャを殺そうとやって来たサヴィヤサーチンとヴリコーダラに、わが方はどう戦いで相対したのか、話してくれ。
7.184.18
सिन्धुराजवधेनेमे घटोत्कचवधेन ते ।
अमर्पिताः सुसङ्क्रुद्धा रणं चक्रुः कथं निशि ॥ ७.१८४.१८ ॥
シンドゥ王とガトートカチャの殺害に耐えかね、激怒した彼らは夜にどのように戦ったのか。
7.184.19
हते घटोत्कचे राजन्कर्णेन निशि राक्षसे ।
प्रणदत्सु च हृष्टेषु तावकेषु युयुत्सुषु ॥ ७.१८४.१९ ॥
王よ、夜に羅刹ガトートカチャがカルナに殺されたとき、喜んだあなたの戦士たちは吠えながら戦いを切望していた。
7.184.20
आपतत्सु च वेगेन वध्यमाने बलेऽपि च ।
विगाढायां रजन्यां च राजा दैन्यं परं गतः ॥ ७.१८४.२० ॥
軍勢が勢いよく突進しながら殺戮されていき、夜が深まったとき、王は深い落胆に陥った。
7.184.21
अब्रवीच्च महाबाहुर्भीमसेनमिदं वचः ।
आवारय महाबाहो धार्तराष्ट्रस्य वाहिनीम् ॥ ७.१८४.२१ ॥
大臂の者はビーマセーナにこの言葉を言った。「大臂よ、ドリタラーシュトラの子らの軍を食い止めよ。」
7.184.22
हैडिम्बेश्चैव घातेन मोहो मामाविशन्महान् ।
एवं भीमं समादिश्य स्वरथे समुपाविशत् ॥ ७.१८४.२२ ॥
ヒディンバーの息子の殺害によって、私に大きな迷いが生じた。このようにビーマに指示して、彼は自分の戦車に座った。
7.184.23
अश्रुपूर्णमुखो राजा निःश्वसंश्च पुनःपुनः ।
कश्मलं प्राविशद्धोरं दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ॥ ७.१८४.२३ ॥
顔は涙に濡れ、何度も溜め息をつき、王はカルナの恐ろしい武勇を見て、恐ろしい失神に陥った。
7.184.24
तं तथा व्यथितं दृष्ट्वा कृष्णो वचनमब्रवीत् ॥ ७.१८४.२४ ॥
彼がそのように苦悩しているのを見て、クリシュナはこの言葉を述べた。
7.184.25
मा व्यथां कुरु कौन्तेय नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
वैक्लव्यं भरतश्रेष्ठ यथा प्राकृतपूरुषे ॥ ७.१८४.२५ ॥
クンティーの子よ、悲しんではならない。それはお前にふさわしくない。バラタ族の最良の者よ、そのような動揺は凡人にこそ見られるものだ。
7.184.26
उत्तिष्ठ राजन्युध्वस्व वह गुर्वीं धुरं विभो ।
त्वयि वैक्लव्यमापन्ने संशयो विजये भवेत् ॥ ७.१८४.२६ ॥
立て、王よ、戦え。偉大なる者よ、この重い責任を担え。お前が動揺に陥れば、勝利は疑わしくなる。
7.184.27
श्रुत्वा कृष्णस्य वचनं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
विमृज्य नेत्रे पाणिभ्यां कृष्णं वचनमब्रवीत् ॥ ७.१८४.२७ ॥
クリシュナの言葉を聞き、法の王ユディシュティラは両手で涙をぬぐい、クリシュナにこう言った。
7.184.28
विदिता मे महाबाहो धर्माणां परमा गतिः ।
ब्रह्महत्याफलं तस्य यः कृतं नावबुध्यते ॥ ७.१८४.२८ ॥
大腕の者よ、私は法の最高の道を知っている。自らの行いを理解しない者には、バラモン殺害の果報が降りかかる。
7.184.29
अस्माकं हि वनस्थानां हैडिम्बेन महात्सना ।
बालेनापि सता तेन कृतं साह्यं जनार्दन ॥ ७.१८४.२९ ॥
ジャナールダナよ、森に住んでいた我々のために、ヒディンバーの偉大な息子は、まだ子供であったのに助けてくれた。
7.184.30
अस्त्रहेतोर्गतं ज्ञात्वा पाण्डवं स्वेतवाहनम् ।
असौ कृष्ण महेष्वासः काम्यके मामुपस्थितः ॥ ७.१८४.३० ॥
クリシュナよ、武器を求めて去った白馬のパーンダヴァのことを知り、その大弓使いはカーミヤカの森の私のもとへ来た。
7.184.31
उषितश्च सहास्माभिर्यावन्नासीद्धनञ्जयः ।
गन्धमादनयात्रायां दुर्गेभ्यश्च स्म तारिताः।
पाञ्चाली च परिश्रान्ता पृष्ठेनोढा महात्मना ॥ ७.१८४.३१ ॥
ダナンジャヤが我らと共になかった間、我らはガンダマーダナへの巡礼に留まった。困難な場所から我らを救ったのは彼であった。疲れ果てたドラウパディーは、その偉大な魂の背に負われた。
7.184.32
आरम्भांश्चैव युद्धानां यदेष कृतवान्प्रभो ।
मदर्थे दुष्करं कर्म कृतं तेन महाहवे ॥ ७.१८४.३२ ॥
主よ、彼が始めた戦いの初めと、あの大戦で私のために彼が成し遂げた困難な行いを。
7.184.33
स्वभावाद्या च मे प्रीतिः सहदेवे जनार्दन ।
सैव मे द्विगुणा प्रीती राक्षसेन्द्रे घटोत्कचे ॥ ७.१८४.३३ ॥
ジャナールダナよ、サハデーヴァに対して私が生まれつき抱く愛情と同じものが、羅刹王ガトートカチャに対しては二倍になっている。
7.184.34
भक्तश्च मेहाबाहुः प्रियोऽस्याहं प्रियश्च मे ।
तेन विन्दामि वार्ष्णेय कश्मलं शोकतापिताः ॥ ७.१८४.३४ ॥
彼は私の信者であり、大腕の持ち主である。私は彼にとって愛しく、彼は私にとって愛しい。ゆえに、ヴリシュニの子孫よ、悲しみに苛まれ、私は気を失うほどの苦悩を覚えるのだ。
7.184.35
पश्य सैन्यानि वार्ष्णेय द्राव्यमाणानि कौरवैः ।
द्रोणकर्णौ तु संयत्तौ पश्य युद्धे महारथौ ॥ ७.१८४.३५ ॥
ヴリシュニの子孫よ、見よ、クルの軍勢に追い散らされる軍を。そして見よ、戦いに備えた二人の大戦車戦士、ドローナとカルナを。
7.184.36
निशीथे पाण्डवं सैन्यमाभ्यां माधव मर्दितम् ।
गजाभ्यामिव मत्ताभ्यां यथा नलवनं महत् ॥ ७.१८४.३६ ॥
マーダヴァよ、真夜中にこの二人はパーンダヴァの軍勢を押し潰した。狂った二頭の象が大きな葦原を踏みにじるように。
7.184.37
अनादृत्य बलं बाह्वोर्भीमसेनस्य माधव ।
चित्रास्त्रतां च पार्थस्य विक्रमन्ते च कौरवाः ॥ ७.१८४.३७ ॥
マーダヴァよ、ビーマセーナの腕の力を顧みず、パールタの見事な武器の技量をも意に介さず、クル族は武勇を示そうとしている。
7.184.38
एष द्रोणश्च कर्णश्च राजा चैव सुयोधनः ।
निहत्य राक्षसं युद्धे हृष्टा नर्दन्ति संयुगे ॥ ७.१८४.३८ ॥
見よ、ドローナ、カルナ、そして王スヨーダナ。戦いでラークシャサを倒し、喜んで戦場で吼えている。
7.184.39
कथं वाऽसमासु जीवत्सु त्वयि चैव जनार्दन ।
हैडिम्बिः प्राप्तवान्मृत्यं सूतपुत्रेण सङ्गतः ॥ ७.१८४.३९ ॥
ジャナールダナよ、あなたも我らも生きていたのに、ヒディンバーの子はどうして御者の子と対峙して死を迎えたのか。
7.184.40
कदर्थीकृत्य नः सर्वान्पश्यतः सव्यसाचिनः ।
निहतो राक्षसः कृष्ण भैमसेनिर्महाबलः ॥ ७.१८४.४० ॥
クリシュナよ、我らを皆あなどり、サヴィヤサーチン・アルジュナが見ている前で、ビーマセーナの大力の子はあのラークシャサに殺された。
7.184.41
यदाऽभिमन्युर्निहतो धार्तराष्ट्रैर्दुरात्मभिः ।
नासीत्तत्र रणे कृष्ण सव्यसाची महारथः ॥ ७.१८४.४१ ॥
クリシュナよ、アビマニユがドリタラーシュトラの邪悪な子らに殺された時、大戦車兵サヴィヤサーチンはその戦いにそこにいなかった。
7.184.42
निरुद्वाश्च वयं सर्वे सैन्धवेन दुरात्मना ।
निमित्तमभवद्द्रोणः सपुत्रस्तत्र कर्मणि ॥ ७.१८४.४२ ॥
邪悪なサインダヴァ（ジャヤドラタ）が我らを皆足止めした。その行いの原因となったのは、息子とともにいたドローナであった。
7.184.43
उपदिष्टो वधोपायः कर्णस्य गुरुणा स्वयम् ।
व्यायच्छतश्च खङ्गेन द्विधा खङ्गं चकार ह ॥ ७.१८४.४३ ॥
師自身がカルナに、彼を殺す方法を教えていた。カルナが剣を振りかざしたとき、ドローナはその剣を二つに断ち切った。
7.184.44
व्यसने वर्तमानस्य कृतवर्मा नृशंसवत् ।
अश्वाञ्जघान सहसा तथोभौ पार्ष्णिसारथी।
तथेतरे महेष्वासाः सौभद्रं युध्यपातयन् ॥ ७.१८४.४४ ॥
窮地に陥っていた彼に対し、クリタヴァルマンは残忍にも突然馬を打ち倒し、後方の二人の御者も同様にした。他の大弓の名手たちも戦いでスバドラーの子を倒した。
7.184.45
अल्पे च कारणे कृष्ण हतो गाण्डीवधन्वना ।
सैन्धवो यादवश्रेष्ठ तच्च नातिप्रियं मम ॥ ७.१८४.४५ ॥
クリシュナよ、わずかな理由でガーンディーヴァを持つ者がサインダヴァを殺した。ヤーダヴァの最良の者よ、それは私にはあまり喜ばしくない。
7.184.46
यदि शत्रुवधो न्याय्यो भवेत्कर्तुं हि पाण्डवैः ।
कर्णद्रोणौ रणे पूर्वं हन्तव्याविति मे मतिः ॥ ७.१८४.४६ ॥
パーンダヴァが敵を殺すことが正当であるならば、私の考えでは、戦いでまずカルナとドローナを殺すべきであった。
7.184.47
एतौ हि मूलं दुःखानामस्माकं पुरुषर्षभ ।
एतौ रणे समासाद्य समाश्वस्तः सुयोधनः ॥ ७.१८४.४७ ॥
人中の雄牛よ、この二人こそ我々の苦悩の根である。戦場でこの二人を得て、スヨーダナは安堵したのだ。
7.184.48
यत्र वध्यो भवेद्द्रोणः सूतपुत्रश्च सानुगः ।
तत्रावधीन्महाबाहुः सैन्धवं दूरवासिनम् ॥ ७.१८४.४८ ॥
ドローナと御者の子カルナが、その従者とともに殺されるべき所で、その大腕の者は遠くに住むサインダヴァを殺した。
7.184.49
अवश्यं तु मया कार्यः सूतपुत्रस्य निग्रहः ।
ततो यास्याम्यहं वीर स्वयं कर्णजिघांसया ॥ ७.१८४.४९ ॥
私は必ず御者の子を制圧しなければならない。ゆえに勇士よ、私自らカルナを殺そうと赴こう。
7.184.50
भीमसेनो महाबाहुर्द्रोणानीकेन सङ्गतः ॥ ७.१८४.५० ॥
大臂のビーマセーナはドローナの軍勢と交戦した。
7.184.51
एवमुक्त्वा ययौ तूर्णं त्वरमाणो युधिष्ठिरः ।
स विष्फार्य महच्चापं शङ्खं प्रध्माप्य भैरवम् ॥ ७.१८४.५१ ॥
こう言うと、ユディシュティラは急ぎ去った。大弓を引き絞り、恐ろしい法螺貝を吹き鳴らして。
7.184.52
ततो रथसहस्रेण गजानां च शतैस्त्रिभिः ।
वाजिभिः पञ्चसाहस्रैः पाञ्चालैः सप्रभद्रकैः।
वृतः शिखण्डी तवरितो राजानं पृष्ठतोऽन्वयात् ॥ ७.१८४.५२ ॥
続いて、千の戦車、三百頭の象、五千頭の馬、パーンチャーラ族とプラバドラカ族に囲まれたシカンディンは、急ぎ王の後方に従った。
7.184.53
ततो भेरीः समाजघ्नुः पणवानकगोमुखान् ।
शह्खशब्दरवांश्चैव पाणिशब्दांश्च दंशिताः।
पाञ्चालाः पाण्डवाश्चैव युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥ ७.१८४.५३ ॥
そして甲冑を着けたパーンチャーラ族とパーンダヴァ族は、ユディシュティラを先頭に、バーheri鼓、パナヴァ鼓、アーナカ鼓、ゴームカ鼓を打ち鳴らした。法螺貝の音と手を打つ音も湧き上がった。
7.184.54
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्वासुदेवो धनञ्जयम् ॥ ७.१८४.५४ ॥
そこで大臂のヴァースデーヴァはダナンジャヤに語った。
7.184.55
एष प्रयाति त्वरितः क्रोधाविष्टो युधिष्ठिरः ।
जिघांसुः सूतपुत्रस्य तस्योपेक्षा न युज्यते ॥ ७.१८४.५५ ॥
怒りに駆られたユディシュティラは急いで進んでいく。御者の子を殺そうと望んでいる。彼を放置するのは相応しくない。
7.184.56
एवमुक्त्वा हृषीकेशः शीघ्रमश्वानचोदयत् ।
दूरं प्रयान्तं राजानमन्वगच्छज्जनार्दनः ॥ ७.१८४.५६ ॥
このように言って、フリシケーシャは速やかに馬を駆った。遠ざかる王をジャナールダナは追った。
7.184.57
तं दृष्ट्वा सहसा यान्तं भूतपुत्रजिघांसया ।
शोकोपहतसङ्कल्पं दह्यमानमिवाग्निना।
अभिगम्याब्रवीद्व्यासो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ७.१८४.५७ ॥
御者の子を殺そうと急に進むのを見て、悲しみに打ちのめされた決意を抱き、火に焼かれるかのような彼のもとへヴィヤーサは近づき、法の子ユディシュティラに語った。
7.184.58
कर्णमासाद्य सङ्ग्रामे दिष्ट्या जीवति फल्गुनः ॥ ७.१८४.५८ ॥
戦場でカルナと相対したが、幸いにもパルグナ（アルジュナ）はまだ生きている。
7.184.59
सव्यसाचिवधाकाङ्क्षी शक्तिं रक्षितवान्हि सः ।
न चागाद्द्वैरथं जिष्णुर्दिष्ट्या तेन महारणे ॥ ७.१८४.५९ ॥
サヴィヤサーチン（アルジュナ）の死を望んだ彼は、確かにシャクティを温存した。そして勝利者ジシュヌは、あの大戦で彼と一騎打ちには赴かなかった——幸運にも。
7.184.60
सृजेतां स्पर्धिनावेतौ दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः ।
वध्मानेषु चास्त्रेषु पीडितः सूतनन्दनः ॥ ७.१८४.६० ॥
この二人の競争相手は、あらゆる方法で神聖な武器を放つがよい。武器が打ち落とされるとき、御者の子（カルナ）は苦しめられた。
7.184.61
वासवीं समरे शक्तिं ध्रुवं मुञ्चेद्युधिष्ठिर ।
ततो भवेत्ते व्यसनं घोरं भरतसत्तम ॥ ७.१८४.६१ ॥
ユディシュティラよ、戦場でヴァーサヴィーの槍を必ず放てば、バラタ族の最良の者よ、お前には恐ろしい災難が降りかかるだろう。
7.184.62
दिष्ट्या रक्षो हतं युद्धे सूतपुत्रेण मानद ।
वासवीं कारणं कृत्वा कालेनोपहतो ह्यसौ ॥ ७.१८४.६२ ॥
幸いにも、御者の子が戦いでその羅刹を殺した。栄誉を与える者よ、ヴァーサヴィーの槍を手段として、彼は時の力によって打たれたのだ。
7.184.63
तवैव कारणाद्रक्षो निहतं तात संयुगे ।
मा क्रुधो भरतश्रेष्ठ मा च शोके मनः कृथाः ॥ ७.१८४.६३ ॥
いとしい子よ、お前のためにこそ、あの羅刹は戦いで殺されたのだ。バラタ族の最良の者よ、怒ってはならぬ。心を悲しみに沈めてはならぬ。
7.184.64
प्राणिनामिह सर्वेषामेषा निष्ठा युधिष्ठिर ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः पार्थिवैश्च महात्मभिः ॥ ७.१८४.६४ ॥
ユディシュティラよ、この世のすべての生き物の終局はこれである。兄弟や偉大な心を持つ王たちと共にあっても、これが定めである。
7.184.65
कौरवान्समरे राजन्प्रतियुध्यस्व भारत ।
पञ्चमे दिवसे तात पृथिवी ते भविष्यति ॥ ७.१८४.६५ ॥
王よ、バーラタよ、戦場でカウラヴァたちと戦え。いとしい子よ、五日目に大地はお前のものとなるだろう。
7.184.66
नित्यं च पुरुषव्याघ्र धर्ममेवानुचिन्तय ।
आनृशंस्यं तपो दानं क्षमां सत्यं च पाण्डव ॥ ७.१८४.६६ ॥
人中の虎よ、常にダルマを思いなさい。パーンドゥの子よ、慈悲、苦行、布施、忍耐、真実を思いなさい。
7.184.67
सेवेथाः परमप्रीतो यतो धर्मस्ततो जयः ।
इत्युक्त्वा पाण्डवं व्यासस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७.१८४.६७ ॥
至上の喜びをもってそれに従え。ダルマのあるところに勝利がある。パーンダヴァにこう告げると、ヴィヤーサはその場で姿を消した。