Mahābhārata · Adhyāya 7.196
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.196.1
छद्मना निहतं श्रुत्वा पितरं पापकर्मणा ।
बाष्पेणापूर्यत द्रौणी रोषेण च नरर्षभ ॥ ७.१९६.१ ॥
Having heard that his father had been slain by treachery by one of sinful deeds, the son of Droṇa was filled with tears and anger, O bull among men.
7.196.2
तस्य क्रुद्धस्य राजेन्द्र वपुर्दीप्तमदृश्यत ।
अन्तकस्येव भूतानि जिहीर्षोः कालपर्यये ॥ ७.१९६.२ ॥
O lord of kings, his blazing body appeared, enraged, like that of Death (Antaka) who desires to take away creatures at the end of time.
7.196.3
अश्रूपुर्णे ततो नेत्रे व्यपमृज्य पुनः पुनः ।
उवाच कोपान्निःश्वस्य दुर्योधनमिदं वचः ॥ ७.१९६.३ ॥
Then, wiping his tear-filled eyes again and again, he sighed in anger and spoke these words to Duryodhana.
7.196.4
पिता मम यथा क्षुद्रैर्न्यस्तशस्त्रो निपातितः ।
धर्मध्वजवता पापं कृतं तद्विदितं मम।
अनार्यं सुनृशंसं च धर्मपुत्रस्य मे श्रुतम् ॥ ७.१९६.४ ॥
As my father, having laid down his weapons, was struck down by base men, that sin done by the bearer of the banner of dharma is known to me. I have heard of the ignoble and very cruel deed of the son of Dharma.
7.196.5
युद्धेष्वपि प्रवृत्तानां ध्रुवं जयपराजयौ ।
द्वयमेतद्भवेद्राजन्वधस्तत्र प्रशस्यते ॥ ७.१९६.५ ॥
For those who engage in battles, certainly victory and defeat both come to be, O king; and there killing is praised.
7.196.6
न्यायवृत्तो वधो यस्तु संङ्ग्रामे युध्यतो भवेत् ।
न स दुःखाय भवति तथा दृष्टो हि स द्विजैः ॥ ७.१९६.६ ॥
The killing that takes place in battle, conducted by the rule of right, is not a cause of sorrow to the one who fights; so have the twice-born seen it.
7.196.7
गतः स वीरलोकाय पिता मम न संशयः ।
न शोच्यः पुरुषव्याघ्र यस्तदा निधनं गतः ॥ ७.१९६.७ ॥
My father has gone to the world of heroes, no doubt. O tiger among men, one who met death then is not to be mourned.
7.196.8
यत्तु धर्मप्रवृतः सन्केशग्रहणमाप्तवान् ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां तन्मे मर्माणि कृन्तति ॥ ७.१९६.८ ॥
Yet that he, abiding in dharma, was seized by the hair while all the armies watched, cuts into my vital parts.
7.196.9
मयि जीवति यत्तातः केशग्रहमवाप्तवान् ।
कथमन्ये करिष्यन्ति पुत्रेभ्यः पुत्रिणः स्पृहाम् ॥ ७.१९६.९ ॥
While I am alive, my father had his hair seized; how then will other fathers with sons hope for anything from their sons?
7.196.10
कामात्क्रोधादविज्ञानाद्वर्षाद्बाल्येन वा पुनः ।
विधर्मकाणि कुर्वन्ति तथा परिभवन्ति च ॥ ७.१९६.१० ॥
From desire, from anger, from ignorance, from age, or from youth, people again do unrighteous deeds, and thus also dishonour others.
7.196.11
तदिदं पार्षतेनेह महदाधर्मिकं कृतम् ।
अवज्ञाय च मां नूनं नृशंसेन दुरात्मना ॥ ७.१९६.११ ॥
Here the son of Pṛṣata has committed this great unrighteousness, surely disregarding me, that cruel, evil-minded one.
7.196.12
तस्यानुबन्धं द्रष्टाऽसौ धृष्टद्युम्नः सुदारुणम् ।
अकार्यं परमं कृत्वा मिथ्यावादी च पाण्डवः ॥ ७.१९६.१२ ॥
Seeing the consequence of that, Dhṛṣṭadyumna is most dreadful; having done the supreme improper deed, and the Pāṇḍava is a speaker of falsehood.
7.196.13
यो ह्यसौ छद्मनाऽऽचार्यं शस्त्रं सन्न्यासयत्तदा ।
तस्याद्य धर्मराजस्य भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ ७.१९६.१३ ॥
He who then, by deceit, caused the teacher to lay down his weapon—today the earth of the king of dharma will drink his blood.
7.196.14
शपे सत्येन कौरव्य इष्टापूर्तेन चैव ह ।
अहत्वा सर्वपाञ्चालाञ्जीवेयं न कथञ्चन ॥ ७.१९६.१४ ॥
O Kaurava, I swear by truth and by the merit of sacrifice and charity: unless I slay all the Pāñcālas, I shall not live in any way.
7.196.15
सर्वोपायैर्यतिष्यामि पाञ्चालानामहं वधे ।
धृष्टद्युम्नं च समरे हन्ताऽहं पापकारिणम् ॥ ७.१९६.१५ ॥
By every means I shall strive for the slaying of the Pāñcālas, and in battle I myself shall slay Dhṛṣṭadyumna, the evil-doer.
7.196.16
कर्मणा येन तेनेह मृदुना दारुणेन च ।
पाञ्चालानां वधं कृत्वा शान्तिं लब्धास्मि कौरव ॥ ७.१९६.१६ ॥
O Kaurava, by whatever deed here—gentle or cruel—I shall attain peace, having slain the Pāñcālas.
7.196.17
यदर्थं पुरुषव्याघ्र पुत्रानिच्छन्ति मानवाः ।
प्रेत्य चेह च सम्प्राप्तात्त्रायन्ते महतो भयात् ॥ ७.१९६.१७ ॥
O tiger among men, for the sake of which purpose do men desire sons? Having obtained them, they save from great fear both after death and here.
7.196.18
पित्रा तु मम साऽवस्था प्राप्ता निर्बन्धुना यथा ।
मयि शैलप्रतीकाशे पुत्रे शिष्ये च जीवति ॥ ७.१९६.१८ ॥
My father has come to such a state as one without kin, though I, like a mountain, am alive, and my son and disciple are alive.
7.196.19
धिङ्ममास्त्राणि दिव्यानि धिग्बाहू धिक्पराक्रमम् ।
यं स्म द्रोणः सुतं प्राप्य केशग्रहमवाप्तवान् ॥ ७.१९६.१९ ॥
Shame on my divine weapons, shame on my arms, shame on my valour, by which Droṇa, having obtained a son, received the insult of having his hair seized.
7.196.20
स तथाहं करिष्यासि यथा भरतसत्तम ।
परलोकगतस्यापि भविष्याम्यनृणः पितुः ॥ ७.१९६.२० ॥
O best of the Bharatas, I will act so that, even for my father gone to the other world, I shall be free from debt.
7.196.21
आर्येण हि न वक्तव्या कदाचित्स्तुतिरात्मनः ।
पितुर्वधममृष्यंस्तु वक्ष्याम्यद्येह पौरुषम् ॥ ७.१९६.२१ ॥
A noble one should never speak his own praise; yet, unable to endure my father's slaying, I shall today declare my manly valour here.
7.196.22
अद्य पश्यन्तु मे वीर्यं पाण्डवाः सजनार्दनाः ।
मृद्गतः सर्वसैन्यानि युगान्तमिव कुर्वतः ॥ ७.१९६.२२ ॥
Let the Pāṇḍavas, together with Janārdana, see my prowess today, as I crush all the armies, acting like the end of the age.
7.196.23
न हि देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
अद्य शक्ता रणे जेतुं रथस्थं मां नरर्षभाः ॥ ७.१९६.२३ ॥
O bulls among men, not gods, nor gandharvas, nor asuras, nor even rākṣasas are able to conquer me today in battle, standing in my chariot.
7.196.24
मदन्यो नास्ति लोकेऽस्मिन्नर्जुनाद्वाऽस्त्रवित्क्वचित् ।
अहं हि ज्वलतां मध्ये मयूखानामिवांशुमान्।
प्रयोक्ता देवसृष्टानामस्त्राणां पृतनागतः ॥ ७.१९६.२४ ॥
In this world there is no other knower of weapons anywhere except myself and Arjuna. Like the sun amid blazing rays, I, entering the army, am the wielder of the weapons created by the gods.
7.196.25
भृशमिष्वसनादद्य मत्प्रयुक्ता महाहवे ।
दर्शयन्तः शरा वीर्यं प्रमथिष्यन्ति पाण्डवान् ॥ ७.१९६.२५ ॥
Today, arrows shot by me from my bow, showing their prowess in the great battle, will utterly crush the Pāṇḍavas.
7.196.26
अद्य सर्वा दिशो राजन्धाराभिरिव सङ्कुलाः ।
आवृताः पत्रिभिस्तीक्ष्णैर्द्रष्टारो मामकैरिह ॥ ७.१९६.२६ ॥
O king, today all the directions will be crowded and covered with sharp arrows, like streams of rain, and my people here will be the beholders.
7.196.27
विकिरञ्छरजालानि सर्वतो भैरवस्वनान् ।
शत्रून्निपातयिष्यामि महावात इव द्रुमान् ॥ ७.१९६.२७ ॥
Scattering nets of arrows that roar terribly on every side, I will bring down the enemies as a great wind brings down trees.
7.196.28
न हि जानाति बीभत्सुस्तदस्त्रं न जनार्दनः ।
न भीमसेनो न यमौ न च राजा युधिष्ठिरः ॥ ७.१९६.२८ ॥
Indeed, Bībhatsu (Arjuna) does not know that weapon, nor does Janārdana (Kṛṣṇa), nor Bhīmasena, nor the twins, nor King Yudhiṣṭhira.
7.196.29
न पार्षतो दुरात्माऽसौ न शिखण्डी न सात्यकिः ।
यदिदं मयि कौरव्य सकल्यं सनिवर्तनम् ॥ ७.१९६.२९ ॥
That wicked-souled son of Pṛṣata (Dhṛṣṭadyumna) does not know it, nor Śikhaṇḍin, nor Sātyaki — O descendant of Kuru, this that is in me, with its completeness and its turning back.
7.196.30
नारायणाय मे पित्रा प्रणम्य विधिपूर्वकम् ।
उपहारः पुरा दत्तो ब्रह्मरूप उपस्थितः ॥ ७.१९६.३० ॥
Long ago my father, having bowed to Nārāyaṇa according to rite, offered this gift to him who appeared in the form of Brahman.
7.196.31
तं स्वयं प्रतिगृह्याथ भगवान्स वरं ददौ ।
वव्रे पिता मे परममस्त्रं नारायणं ततः ॥ ७.१९६.३१ ॥
Taking it himself, the venerable one granted a boon. Then my father chose the supreme weapon, Nārāyaṇa.
7.196.32
अथैनमब्रवीद्राजन्भागवान्देवसत्तमः ।
भविता त्वत्समो नान्यः कश्चिद्युधि नरः क्वचित् ॥ ७.१९६.३२ ॥
Then the venerable one, best of gods, said to him, O king: No other man will ever be your equal in battle.
7.196.33
न त्विदं सहसा ब्रह्मन्प्रयोक्तव्यं कथञ्चन ।
न ह्येतदस्त्रमन्यत्र वधाच्छत्रोर्निवर्तते ॥ ७.१९६.३३ ॥
But, O brahmin, this must never be used rashly in any way, for this weapon is not withdrawn except after killing the enemy.
7.196.34
न चैतच्छक्यते जेतुं को न वध्येत वै प्रभो ।
अवध्यमपि हन्याद्वि तस्मान्नैतत्प्रयोजयेत् ॥ ७.१९६.३४ ॥
Nor can it be overcome. O lord, who would not be slain by it? It can even kill the unslayable; therefore it should not be employed.
7.196.35
अथ सङ्ख्ये रथस्यैव शस्त्राणां च विसर्जनम् ।
प्रयाचनं च शत्रूणां गमनं शरणस्य च ॥ ७.१९६.३५ ॥
Then, in battle: stepping down from the chariot, laying down one's weapons, entreating the enemies, and going to them for refuge.
7.196.36
एते प्रशमने योगा महास्त्रस्य परन्तप ।
सर्वथा पीडितो हिंस्यादवध्यान्पीडयन्रणे ॥ ७.१९६.३६ ॥
These are the means to appease the great weapon, O scorcher of foes. One who is wholly afflicted may, while afflicting even the unslayable in battle, slay them.
7.196.37
तज्जग्राह पिता मह्यमब्रवीच्चैव स प्रभुः ।
त्वं वधिष्यसि सर्वाणि शस्त्रवर्षाण्यनेकशः।
अनेनास्त्रेण सङ्ग्रामे तेजसा च ज्वलिष्यसि ॥ ७.१९६.३७ ॥
My father took it and that lord said to me: 'With this weapon you will loose showers of every kind of weapon in many ways in battle, and you will blaze with splendour.'
7.196.38
एवमुक्त्वा स भगवान्दिवमाचक्रमे प्रभुः ।
एतन्नारायणादस्त्रं तत्प्राप्तं पितृबन्धुना ॥ ७.१९६.३८ ॥
Having spoken thus, that blessed lord ascended to heaven. This weapon was obtained from Nārāyaṇa, and it was won by my father's kinsman.
7.196.39
तेनाहं पाण्डवांश्चैव पाञ्चालान्मात्स्यकेकयान् ।
विद्रावयिष्यामि रणे शचीपतिरिवासुरान् ॥ ७.१९६.३९ ॥
With it I will rout the Pāṇḍavas, the Pāñcālas, the Matsyas and the Kekayas in battle, as the lord of Śacī routs the asuras.
7.196.40
यथायथाऽहमिच्छेयं तथा भूत्वा शरा मम ।
निपतेयुः सपत्नेषु विक्रमत्स्वपि भारत ॥ ७.१९६.४० ॥
However I wish, so may my arrows become and fall upon my foes, O Bhārata, even upon those fighting valiantly.
7.196.41
यथेष्टमश्मवर्षेण प्रवर्षिष्ये रणे स्थितः ।
अयोमुखैश्च विहगैर्द्रावयिष्ये महारथान् ॥ ७.१९६.४१ ॥
Standing in battle, I will pour down a shower of stones as I wish, and with iron-headed arrow-birds I will put the great charioteers to flight.
7.196.42
परश्वथांश्च निशितानुत्स्रक्ष्येऽहमसंशयम् ॥ ७.१९६.४२ ॥
And I shall without doubt release sharp battle-axes.
7.196.43
सोऽहं नारायणास्त्रेण महता शत्रुतापनः ।
शत्रून्विध्वंसयिष्यामि कदर्थीकृत्य पाण्डवान् ॥ ७.१९६.४३ ॥
I, the tormentor of enemies, with the great Nārāyaṇa weapon will reduce the Pāṇḍavas to contempt and destroy the enemies.
7.196.44
मित्रब्रह्मगुरुद्रोही जाल्मकः सुविगर्हितः ।
पाञ्चालापशदश्चाद्य न मे जीवन्विमोक्ष्यते ॥ ७.१९६.४४ ॥
The betrayer of friend, brahmin and teacher, the base and greatly reviled outcast of the Pāñcālas, shall not be released alive by me today.
7.196.45
तच्छ्रुत्वा द्रोणपुत्रस्य पर्यवर्तत वाहिनी ।
ततः सर्वे महाशङ्खान्दध्मुः पुरुषसत्तमाः।
भेरीश्चाभ्यहनन्हृष्टा डिण्डिभांश्च सहस्रशः ॥ ७.१९६.४५ ॥
Hearing that, the army of Droṇa's son turned back. Then all the best of men blew great conches, and joyfully struck thousands of drums and kettledrums.
7.196.46
तथा ननाद वसुधा खुरनेमिप्रपीडिता ।
स शब्दस्तुमुलः खं द्यां पृथिवीं च व्यनादयत् ॥ ७.१९६.४६ ॥
Thus the earth, pressed by hooves and wheel-rims, resounded. That tumultuous sound made the sky, the heavens and the earth echo.
7.196.47
तं शब्दं पाण्डवाः श्रुत्वा पर्जन्यनिनदोपमम् ।
समेत्य रथिनां श्रेष्ठाः सहिताश्चाप्यमन्त्रयन् ॥ ७.१९६.४७ ॥
Hearing that sound, like the roar of a thundercloud, the Pāṇḍavas, best of charioteers, gathered together and took counsel.
7.196.48
तथोक्त्वा द्रोणपुत्रस्तु वार्युपस्पृश्य भारत ।
प्रादुश्चकार तद्दिव्यमस्त्रं नारायणं तदा ॥ ७.१९६.४८ ॥
Having spoken thus, O Bhārata, Droṇa's son sipped water and then manifested that divine Nārāyaṇa weapon.