મહાભારત · અધ્યાય 7.196
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.196.1
छद्मना निहतं श्रुत्वा पितरं पापकर्मणा ।
बाष्पेणापूर्यत द्रौणी रोषेण च नरर्षभ ॥ ७.१९६.१ ॥
પાપકર્મીએ છળથી માર્યા ગયેલા પિતાને સાંભળીને, હે નરશ્રેષ્ઠ, દ્રૌણિ આંસુ અને ક્રોધથી ભરાઈ ગયો.
7.196.2
तस्य क्रुद्धस्य राजेन्द्र वपुर्दीप्तमदृश्यत ।
अन्तकस्येव भूतानि जिहीर्षोः कालपर्यये ॥ ७.१९६.२ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ક્રોધિત તેનું તેજસ્વી શરીર એવું દેખાયું જાણે કાળના અંતે પ્રાણીઓને હરવા ઇચ્છતો અંતક (યમ) હોય.
7.196.3
अश्रूपुर्णे ततो नेत्रे व्यपमृज्य पुनः पुनः ।
उवाच कोपान्निःश्वस्य दुर्योधनमिदं वचः ॥ ७.१९६.३ ॥
પછી આંસુભરી આંખો વારંવાર લૂછીને, ક્રોધથી નિસાસો નાખીને તેણે દુર્યોધનને આ વચન કહ્યું.
7.196.4
पिता मम यथा क्षुद्रैर्न्यस्तशस्त्रो निपातितः ।
धर्मध्वजवता पापं कृतं तद्विदितं मम।
अनार्यं सुनृशंसं च धर्मपुत्रस्य मे श्रुतम् ॥ ७.१९६.४ ॥
મારા પિતાને શસ્ત્રો મૂકી દીધા પછી પણ નીચ લોકોએ પાડી નાખ્યા; ધર્મધ્વજ ધારણ કરનારે કરેલું પાપ મને ખબર છે. ધર્મપુત્રનું અનાર્ય અને અતિ ક્રૂર કર્મ મેં સાંભળ્યું છે.
7.196.5
युद्धेष्वपि प्रवृत्तानां ध्रुवं जयपराजयौ ।
द्वयमेतद्भवेद्राजन्वधस्तत्र प्रशस्यते ॥ ७.१९६.५ ॥
યુદ્ધોમાં પ્રવૃત્ત થયેલાઓને નિશ્ચિતપણે જય અને પરાજય બંને થાય છે; હે રાજન્, ત્યાં વધની પ્રશંસા થાય છે.
7.196.6
न्यायवृत्तो वधो यस्तु संङ्ग्रामे युध्यतो भवेत् ।
न स दुःखाय भवति तथा दृष्टो हि स द्विजैः ॥ ७.१९६.६ ॥
યુદ્ધમાં લડતા માણસનો ન્યાયયુક્ત રીતે થયેલો વધ દુઃખનું કારણ નથી થતો; દ્વિજોએ પણ એવું જ જોયું છે.
7.196.7
गतः स वीरलोकाय पिता मम न संशयः ।
न शोच्यः पुरुषव्याघ्र यस्तदा निधनं गतः ॥ ७.१९६.७ ॥
મારા પિતા વીરલોકમાં ગયા, એમાં સંશય નથી. હે પુરુષવ્યાઘ્ર, તે સમયે જે મૃત્યુ પામ્યા તેમને માટે શોક ન કરવો.
7.196.8
यत्तु धर्मप्रवृतः सन्केशग्रहणमाप्तवान् ।
पश्यतां सर्वसैन्यानां तन्मे मर्माणि कृन्तति ॥ ७.१९६.८ ॥
પરંતુ ધર્મમાં સ્થિત હોવા છતાં સર્વ સેનાઓ જોતી હતી ત્યારે તેના વાળ પકડાયા, એ મારા મર્મોને કાપે છે.
7.196.9
मयि जीवति यत्तातः केशग्रहमवाप्तवान् ।
कथमन्ये करिष्यन्ति पुत्रेभ्यः पुत्रिणः स्पृहाम् ॥ ७.१९६.९ ॥
હું જીવતો હતો ત્યારે પિતાના વાળ પકડાયા; તો બીજા પુત્રવાન પિતાઓ પુત્રો પાસેથી કેવી રીતે આશા રાખશે?
7.196.10
कामात्क्रोधादविज्ञानाद्वर्षाद्बाल्येन वा पुनः ।
विधर्मकाणि कुर्वन्ति तथा परिभवन्ति च ॥ ७.१९६.१० ॥
કામથી, ક્રોધથી, અજ્ઞાનથી, ઉંમરથી કે બાળપણને કારણે માણસો ફરી અધર્મ કરે છે અને અપમાન પણ કરે છે.
7.196.11
तदिदं पार्षतेनेह महदाधर्मिकं कृतम् ।
अवज्ञाय च मां नूनं नृशंसेन दुरात्मना ॥ ७.१९६.११ ॥
અહીં પાર્ષતે આ મહાન અધર્મ કર્યો; મારી અવગણના કરીને એ ક્રૂર દુરાત્માએ નિશ્ચય જ આ કર્યું.
7.196.12
तस्यानुबन्धं द्रष्टाऽसौ धृष्टद्युम्नः सुदारुणम् ।
अकार्यं परमं कृत्वा मिथ्यावादी च पाण्डवः ॥ ७.१९६.१२ ॥
તેના પરિણામને જોઈને પણ એ ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અતિ ભયંકર છે; પરમ અકાર્ય કરીને અને પાંડવ જૂઠ બોલનાર છે.
7.196.13
यो ह्यसौ छद्मनाऽऽचार्यं शस्त्रं सन्न्यासयत्तदा ।
तस्याद्य धर्मराजस्य भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ ७.१९६.१३ ॥
તે વખતે છળથી આચાર્યને શસ્ત્ર મુકાવનારનું લોહી, આજે ધર્મરાજની આ ભૂમિ પીશે.
7.196.14
शपे सत्येन कौरव्य इष्टापूर्तेन चैव ह ।
अहत्वा सर्वपाञ्चालाञ्जीवेयं न कथञ्चन ॥ ७.१९६.१४ ॥
હે કૌરવ્ય, સત્ય અને ઇષ્ટાપૂર્ત પુણ્યના સોગંદ લઉં છું—બધા પાંચાલોને માર્યા વિના હું કોઈ રીતે જીવીશ નહીં.
7.196.15
सर्वोपायैर्यतिष्यामि पाञ्चालानामहं वधे ।
धृष्टद्युम्नं च समरे हन्ताऽहं पापकारिणम् ॥ ७.१९६.१५ ॥
પાંચાલોના વધ માટે સર્વ ઉપાયોથી હું પ્રયત્ન કરીશ; યુદ્ધમાં એ પાપી ધૃષ્ટદ્યુમ્નને હું જ મારીશ.
7.196.16
कर्मणा येन तेनेह मृदुना दारुणेन च ।
पाञ्चालानां वधं कृत्वा शान्तिं लब्धास्मि कौरव ॥ ७.१९६.१६ ॥
હે કૌરવ, અહીં નરમ કે ક્રૂર જે કર્મ વડે પણ પાંચાલોનો વધ કરીને હું શાંતિ પામીશ.
7.196.17
यदर्थं पुरुषव्याघ्र पुत्रानिच्छन्ति मानवाः ।
प्रेत्य चेह च सम्प्राप्तात्त्रायन्ते महतो भयात् ॥ ७.१९६.१७ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, મનુષ્યો જે હેતુ માટે પુત્રોની ઇચ્છા રાખે છે—મૃત્યુ પછી અને અહીં પણ મેળવ્યા પછી તેઓ મોટા ભયથી બચાવે છે.
7.196.18
पित्रा तु मम साऽवस्था प्राप्ता निर्बन्धुना यथा ।
मयि शैलप्रतीकाशे पुत्रे शिष्ये च जीवति ॥ ७.१९६.१८ ॥
મારા પિતાની એ દશા આવી પડી છે, જાણે બંધુવિહોણા હોય—પર્વત જેવો હું, પુત્ર અને શિષ્ય જીવિત હોવા છતાં.
7.196.19
धिङ्ममास्त्राणि दिव्यानि धिग्बाहू धिक्पराक्रमम् ।
यं स्म द्रोणः सुतं प्राप्य केशग्रहमवाप्तवान् ॥ ७.१९६.१९ ॥
મારાં દિવ્ય અસ્ત્રોને ધિક્કાર, મારા બાહુઓને ધિક્કાર, મારા પરાક્રમને ધિક્કાર. જેથી દ્રોણે પુત્રને પામીને તેના કેશ પકડવાનું અપમાન મેળવ્યું.
7.196.20
स तथाहं करिष्यासि यथा भरतसत्तम ।
परलोकगतस्यापि भविष्याम्यनृणः पितुः ॥ ७.१९६.२० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, હું તેવું જ કરીશ કે પરલોક ગયેલા પિતાના ઋણમાંથી પણ હું મુક્ત થઈશ.
7.196.21
आर्येण हि न वक्तव्या कदाचित्स्तुतिरात्मनः ।
पितुर्वधममृष्यंस्तु वक्ष्याम्यद्येह पौरुषम् ॥ ७.१९६.२१ ॥
આર્યે કદી પોતાની સ્તુતિ ન કરવી જોઈએ; પણ પિતાનો વધ સહન ન થવાથી આજે અહીં હું મારું પૌરુષ કહીશ.
7.196.22
अद्य पश्यन्तु मे वीर्यं पाण्डवाः सजनार्दनाः ।
मृद्गतः सर्वसैन्यानि युगान्तमिव कुर्वतः ॥ ७.१९६.२२ ॥
આજે પાંડવો જનાર્દન સાથે મારું વીર્ય જુએ; સર્વ સૈન્યને કચડીને યુગાંત સમાન કાર્ય કરતા મને.
7.196.23
न हि देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
अद्य शक्ता रणे जेतुं रथस्थं मां नरर्षभाः ॥ ७.१९६.२३ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠો, આજે રથમાં ઊભેલા મને યુદ્ધમાં જીતવા દેવો, ગંધર્વો, અસુરો કે રાક્ષસો પણ સમર્થ નથી.
7.196.24
मदन्यो नास्ति लोकेऽस्मिन्नर्जुनाद्वाऽस्त्रवित्क्वचित् ।
अहं हि ज्वलतां मध्ये मयूखानामिवांशुमान्।
प्रयोक्ता देवसृष्टानामस्त्राणां पृतनागतः ॥ ७.१९६.२४ ॥
આ લોકમાં મારા સિવાય, અર્જુન સિવાય, બીજો કોઈ અસ્ત્રજ્ઞ ક્યાંય નથી. બળતાં કિરણો વચ્ચેના સૂર્યની જેમ, સૈન્યમાં પ્રવેશીને દેવસર્જિત અસ્ત્રોનો પ્રયોક્તા હું છું.
7.196.25
भृशमिष्वसनादद्य मत्प्रयुक्ता महाहवे ।
दर्शयन्तः शरा वीर्यं प्रमथिष्यन्ति पाण्डवान् ॥ ७.१९६.२५ ॥
આજે મારા ધનુષ્યથી મેં છોડેલા બાણો મહાયુદ્ધમાં પોતાનું પરાક્રમ બતાવીને પાંડવોને અત્યંત કચડી નાખશે.
7.196.26
अद्य सर्वा दिशो राजन्धाराभिरिव सङ्कुलाः ।
आवृताः पत्रिभिस्तीक्ष्णैर्द्रष्टारो मामकैरिह ॥ ७.१९६.२६ ॥
હે રાજન! આજે બધી દિશાઓ ધારાઓની જેમ તીક્ષ્ણ બાણોથી ભરાયેલી અને ઢંકાયેલી હશે; અહીં મારા લોકો તે જોનારા થશે.
7.196.27
विकिरञ्छरजालानि सर्वतो भैरवस्वनान् ।
शत्रून्निपातयिष्यामि महावात इव द्रुमान् ॥ ७.१९६.२७ ॥
ચારે બાજુ ભયંકર અવાજ કરતી બાણજાળો વેરીને, મહાવાયુ વૃક્ષોને પાડે તેમ હું શત્રુઓને પાડી નાખીશ.
7.196.28
न हि जानाति बीभत्सुस्तदस्त्रं न जनार्दनः ।
न भीमसेनो न यमौ न च राजा युधिष्ठिरः ॥ ७.१९६.२८ ॥
ખરેખર બીભત્સુ (અર્જુન) તે અસ્ત્ર જાણતો નથી; જનાર્દન પણ નથી જાણતો, ભીમસેન પણ નહીં, બે યમળ ભાઈઓ પણ નહીં, રાજા યુધિષ્ઠિર પણ નહીં.
7.196.29
न पार्षतो दुरात्माऽसौ न शिखण्डी न सात्यकिः ।
यदिदं मयि कौरव्य सकल्यं सनिवर्तनम् ॥ ७.१९६.२९ ॥
તે દુરાત્મા પાર્ષત (ધૃષ્ટદ્યુમ્ન) જાણતો નથી, શિખંડી પણ નહીં, સાત્યકિ પણ નહીં — હે કૌરવ્ય, મારામાં જે આ છે તે તેની સંપૂર્ણતા અને પાછા ફરવા સહિત તેઓ જાણતા નથી.
7.196.30
नारायणाय मे पित्रा प्रणम्य विधिपूर्वकम् ।
उपहारः पुरा दत्तो ब्रह्मरूप उपस्थितः ॥ ७.१९६.३० ॥
પૂર્વે મારા પિતાએ વિધિપૂર્વક નારાયણને પ્રણામ કરીને, બ્રહ્મરૂપે ઉપસ્થિત થયેલાને આ ઉપહાર આપ્યો હતો.
7.196.31
तं स्वयं प्रतिगृह्याथ भगवान्स वरं ददौ ।
वव्रे पिता मे परममस्त्रं नारायणं ततः ॥ ७.१९६.३१ ॥
તેમણે પોતે તે સ્વીકાર્યું અને ભગવાને વરદાન આપ્યું. ત્યારે મારા પિતાએ પરમ અસ્ત્ર નારાયણની પસંદગી કરી.
7.196.32
अथैनमब्रवीद्राजन्भागवान्देवसत्तमः ।
भविता त्वत्समो नान्यः कश्चिद्युधि नरः क्वचित् ॥ ७.१९६.३२ ॥
ત્યારે, હે રાજન, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ ભગવાને તેમને કહ્યું: યુદ્ધમાં તારા સમાન બીજો કોઈ મનુષ્ય ક્યારેય નહીં થાય.
7.196.33
न त्विदं सहसा ब्रह्मन्प्रयोक्तव्यं कथञ्चन ।
न ह्येतदस्त्रमन्यत्र वधाच्छत्रोर्निवर्तते ॥ ७.१९६.३३ ॥
પરંતુ હે બ્રાહ્મણ, આને કોઈ પણ રીતે ઉતાવળથી પ્રયોજવું ન જોઈએ; કારણ કે આ અસ્ત્ર શત્રુના વધ સિવાય બીજે ક્યાંય પાછું ફરતું નથી.
7.196.34
न चैतच्छक्यते जेतुं को न वध्येत वै प्रभो ।
अवध्यमपि हन्याद्वि तस्मान्नैतत्प्रयोजयेत् ॥ ७.१९६.३४ ॥
આને જીતી શકાતું નથી; હે પ્રભુ, આનાથી કોણ મરાશે નહીં? અવધ્યને પણ આ મારી શકે છે; તેથી આનો પ્રયોગ ન કરવો.
7.196.35
अथ सङ्ख्ये रथस्यैव शस्त्राणां च विसर्जनम् ।
प्रयाचनं च शत्रूणां गमनं शरणस्य च ॥ ७.१९६.३५ ॥
પછી, યુદ્ધમાં રથમાંથી ઊતરવું, શસ્ત્રો મૂકી દેવા, શત્રુઓને યાચના કરવી અને શરણે જવું.
7.196.36
एते प्रशमने योगा महास्त्रस्य परन्तप ।
सर्वथा पीडितो हिंस्यादवध्यान्पीडयन्रणे ॥ ७.१९६.३६ ॥
હે શત્રુતાપન, મહાઅસ્ત્રને શાંત કરવાના આ ઉપાયો છે. જે સર્વથા પીડિત છે તે યુદ્ધમાં અવધ્યોને પણ પીડીને મારી શકે છે.
7.196.37
तज्जग्राह पिता मह्यमब्रवीच्चैव स प्रभुः ।
त्वं वधिष्यसि सर्वाणि शस्त्रवर्षाण्यनेकशः।
अनेनास्त्रेण सङ्ग्रामे तेजसा च ज्वलिष्यसि ॥ ७.१९६.३७ ॥
પિતાએ તે ગ્રહણ કર્યું; તે પ્રભુએ મને કહ્યું: આ અસ્ત્રથી યુદ્ધમાં તું અનેક પ્રકારે સર્વ શસ્ત્રવર્ષા કરીશ, અને તારા તેજથી પ્રજ્વલિત થઈશ.
7.196.38
एवमुक्त्वा स भगवान्दिवमाचक्रमे प्रभुः ।
एतन्नारायणादस्त्रं तत्प्राप्तं पितृबन्धुना ॥ ७.१९६.३८ ॥
આમ કહીને તે ભગવાન પ્રભુ સ્વર્ગ તરફ ચાલ્યા ગયા. આ અસ્ત્ર નારાયણ પાસેથી પ્રાપ્ત થયું હતું; તે મારા પિતાના બંધુ દ્વારા મેળવાયું હતું.
7.196.39
तेनाहं पाण्डवांश्चैव पाञ्चालान्मात्स्यकेकयान् ।
विद्रावयिष्यामि रणे शचीपतिरिवासुरान् ॥ ७.१९६.३९ ॥
તેનાથી હું યુદ્ધમાં પાંડવોને, પાંચાલોને, મત્સ્યો અને કૈકેયોને ભગાડી મૂકીશ—જેમ શચીપતિ ઇન્દ્ર અસુરોને ભગાડે છે.
7.196.40
यथायथाऽहमिच्छेयं तथा भूत्वा शरा मम ।
निपतेयुः सपत्नेषु विक्रमत्स्वपि भारत ॥ ७.१९६.४० ॥
હું જેવું ઇચ્છું તેવા મારા બાણો થાય; હે ભારત, પરાક્રમથી લડતા શત્રુઓ પર પણ તે પડે.
7.196.41
यथेष्टमश्मवर्षेण प्रवर्षिष्ये रणे स्थितः ।
अयोमुखैश्च विहगैर्द्रावयिष्ये महारथान् ॥ ७.१९६.४१ ॥
યુદ્ધમાં ઊભો રહી ઇચ્છા મુજબ પથ્થરોની વર્ષા કરીશ; લોખંડના મુખવાળા બાણ-પક્ષીઓથી મહારથીઓને ભગાડીશ.
7.196.42
परश्वथांश्च निशितानुत्स्रक्ष्येऽहमसंशयम् ॥ ७.१९६.४२ ॥
અને તીક્ષ્ણ કુહાડીઓ પણ હું નિઃસંદેહ છોડીશ.
7.196.43
सोऽहं नारायणास्त्रेण महता शत्रुतापनः ।
शत्रून्विध्वंसयिष्यामि कदर्थीकृत्य पाण्डवान् ॥ ७.१९६.४३ ॥
શત્રુઓને તાપ આપનાર હું મહાન નારાયણાસ્ત્રથી પાંડવોને તુચ્છ કરીને શત્રુઓનો વિનાશ કરીશ.
7.196.44
मित्रब्रह्मगुरुद्रोही जाल्मकः सुविगर्हितः ।
पाञ्चालापशदश्चाद्य न मे जीवन्विमोक्ष्यते ॥ ७.१९६.४४ ॥
મિત્ર, બ્રાહ્મણ અને ગુરુનો દ્રોહી, નીચ અને અત્યંત નિંદિત પાંચાલોનો અધમ આજે મારા હાથમાંથી જીવતો છૂટશે નહીં.
7.196.45
तच्छ्रुत्वा द्रोणपुत्रस्य पर्यवर्तत वाहिनी ।
ततः सर्वे महाशङ्खान्दध्मुः पुरुषसत्तमाः।
भेरीश्चाभ्यहनन्हृष्टा डिण्डिभांश्च सहस्रशः ॥ ७.१९६.४५ ॥
તે સાંભળીને દ્રોણપુત્રની સેના પાછી ફરી. ત્યારે સર્વ શ્રેષ્ઠ પુરુષોએ મહાશંખ ફૂંક્યા અને હર્ષથી હજારો ભેરી તથા ડિંડિમ વગાડ્યા.
7.196.46
तथा ननाद वसुधा खुरनेमिप्रपीडिता ।
स शब्दस्तुमुलः खं द्यां पृथिवीं च व्यनादयत् ॥ ७.१९६.४६ ॥
ખરીઓ અને ચક્રની કિનારીઓથી પીડાયેલી પૃથ્વી આમ ગર્જી ઊઠી. એ તુમુલ શબ્દે આકાશ, સ્વર્ગ અને પૃથ્વીને ગજાવી દીધાં.
7.196.47
तं शब्दं पाण्डवाः श्रुत्वा पर्जन्यनिनदोपमम् ।
समेत्य रथिनां श्रेष्ठाः सहिताश्चाप्यमन्त्रयन् ॥ ७.१९६.४७ ॥
મેઘગર્જના સમાન એ શબ્દ સાંભળીને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ પાંડવો એકત્ર થઈને મંત્રણા કરવા લાગ્યા.
7.196.48
तथोक्त्वा द्रोणपुत्रस्तु वार्युपस्पृश्य भारत ।
प्रादुश्चकार तद्दिव्यमस्त्रं नारायणं तदा ॥ ७.१९६.४८ ॥
હે ભારત, એમ કહીને દ્રોણપુત્રે પાણીથી આચમન કર્યું અને ત્યારે તે દિવ્ય નારાયણાસ્ત્ર પ્રગટ કર્યું.