મહાભારત · અધ્યાય 7.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.48.1
स कर्णं कर्णिना कर्णे पुनर्विव्याध फाल्गुनिः ।
शरैः पञ्चाशता चैनमविध्यत्कोपयन्भृशम् ॥ ७.४८.१ ॥
ફાલ્ગુનીએ કર્ણને કાન સુધી ખેંચેલા બાણથી ફરી વીંધ્યો; પચાસ બાણોથી તેને વીંધીને અત્યંત ક્રોધિત કર્યો.
7.48.2
प्रतिविव्याध राधेयस्तावद्भिरथ तं पुनः ।
शरैराचितसर्वाङ्गो बह्वशोभत भारत ॥ ७.४८.२ ॥
રાધાના પુત્ર કર્ણે એટલાં જ બાણોથી પ્રતિપ્રહાર કરી તેને વીંધ્યો; હે ભારત, બાણોથી ઢંકાયેલું તેનું સર્વ અંગ અત્યંત શોભવા લાગ્યું.
7.48.3
कर्णं चाप्यकरोत्क्रुद्धो रुधिरोत्पीडवाहिनम् ।
कर्णोऽपि विबभौ शूरः शरैश्छिन्नोऽसृगातप्लुः।
सन्धानुगतपर्यन्तः शरदीव दिवाकरः ॥ ७.४८.३ ॥
ક્રોધિત થઈને તેણે કર્ણને પણ રક્તપ્રવાહ વહેવડાવનાર બનાવ્યો; શૂર કર્ણ પણ બાણોથી છિન્ન, લોહીમાં ભીંજાયેલો, પણછ સુધી ખેંચાયેલા બાણોના છેડાવાળો શરદના સૂર્યની જેમ ઝળક્યો.
7.48.4
तावुभौ शरचित्राङ्गौ रुधिरेण समुक्षितौ ।
बभूवतुर्महात्मानौ पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ७.४८.४ ॥
બાણોથી ચિતરાયેલા શરીરવાળા એ બંને મહાત્માઓ લોહીથી સિંચાયેલા, ખીલેલા બે કેસૂડાના વૃક્ષ જેવા થઈ ગયા.
7.48.5
अथ कर्णस्य सचिवान्षट् शूरांश्चित्रयोधिनः ।
साश्वसूतध्वजरथान्सौभद्रो निजघान ह ॥ ७.४८.५ ॥
પછી સુભદ્રાના પુત્રે (અભિમન્યુએ) કર્ણના છ શૂર સહાયકોને, વિચિત્ર યોદ્ધાઓને, તેમના ઘોડા, સારથિ, ધ્વજ અને રથો સહિત હણ્યા.
7.48.6
तथेतरान्महेष्वासान्दशभिर्दशभिः शरैः ।
प्रत्यविध्यदसम्भ्रान्तस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.४८.६ ॥
એ જ રીતે બીજા મહાધનુર્ધરોને દરેકને દસ-દસ બાણોથી અવિચલ રહીને પ્રતિપ્રહાર કર્યો; તે અદ્ભુત જેવું થયું.
7.48.7
मागधस्य तथा पुत्रं हत्वा षड्भिरजिह्मगैः ।
साश्वं ससूतं तरुणमश्वकेतुमपातयत् ॥ ७.४८.७ ॥
એ જ રીતે માગધના પુત્રને હણીને, છ સીધા બાણોથી ઘોડા અને સારથિ સહિત યુવાન અશ્વકેતુને પાડી દીધો.
7.48.8
मार्तिकावतकं भोजं ततः कुञ्जरकेतनम् ।
क्षुरप्रेण समुन्मथ्य ननाद विसृजन्शरान् ॥ ७.४८.८ ॥
પછી માર્તિકાવતક અને હાથીના ધ્વજવાળા ભોજને ક્ષુરપ્ર બાણથી સંપૂર્ણ રીતે પાડી, બાણો છોડતાં તેણે ગર્જના કરી.
7.48.9
तस्य दौःशासनिर्विद्ध्वा चतुर्भिश्चतुरो हयान् ।
सूतमेकेन विव्याध दशभिश्चार्जुनात्मजम् ॥ ७.४८.९ ॥
દુઃશાસનના પુત્રે તેના ચાર બાણોથી ચાર ઘોડાઓને, એકથી સારથિને વીંધ્યા અને દસથી અર્જુનના પુત્રને પણ વીંધ્યો.
7.48.10
ततो दौःशासनिं कार्ष्णिर्विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः ।
संरम्भाद्रक्तनयनो वाक्यमुच्चैरथाब्रवीत् ॥ ७.४८.१० ॥
પછી કૃષ્ણના પુત્રે દુઃશાસનના પુત્રને સાત વેગવાન બાણોથી વીંધ્યો અને ક્રોધથી લાલ નેત્રો સાથે મોટા અવાજે આ વચન કહ્યું.
7.48.11
पिता तवाहवं त्यक्त्वा गतः कापुरुषो यथा ।
दिष्ट्या त्वमपि जानीषे योद्धुं न त्वद्य मोक्ष्यसे ॥ ७.४८.११ ॥
તારા પિતા યુદ્ધ છોડીને કાયરની જેમ ચાલ્યા ગયા. સદભાગ્યે તું પણ યુદ્ધ કરવાનું જાણે છે; પણ આજે તું છૂટી નહીં શકે.
7.48.12
एतावदुक्त्वा वचनं कर्मारपरिमार्जितम् ।
नाराचं विससर्जास्मै तं द्रौणिस्त्रिभिराच्छिनत् ॥ ७.४८.१२ ॥
એટલા શબ્દો કહીને તેણે લુહારે ઘસેલું લોખંડનું બાણ તેની તરફ છોડ્યું; પણ દ્રોણના પુત્રે ત્રણ બાણોથી તેને કાપી નાખ્યું.
7.48.13
तस्यार्जुनिर्ध्वजं छित्त्वा शल्यं त्रिभिरताडयत् ।
तं शल्यो नवभिर्बाणैर्गार्ध्रपत्रैरताडयत् ॥ ७.४८.१३ ॥
તેણે તેની ધ્વજા કાપીને શલ્યને ત્રણ બાણોથી માર્યો. શલ્યે ગીધના પીંછાવાળા નવ બાણોથી તેને માર્યો.
7.48.14
हृद्यसम्भ्रान्तवद्राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ।
तस्यार्जुनिर्ध्वजं छित्त्वा हत्वोभौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.४८.१४ ॥
હે રાજન્, તે દૃશ્ય હૃદયમાં કોઈ ક્ષોભ ન હોય તેમ અદ્ભુત લાગ્યું. અર્જુનના પુત્રે તેની ધ્વજા કાપીને, તેની પાછળના બે સારથિઓને મારી નાખ્યા.
7.48.15
तं विव्याधायसैः षड्भिः सोपाक्रामद्रथान्तरम् ।
शत्रुञ्जयं चन्द्रकेतुं मेघवेगं सुवर्चसम् ॥ ७.४८.१५ ॥
તેણે તેને લોખંડના છ બાણોથી વીંધ્યો અને બીજા રથ તરફ આગળ વધ્યો. શત્રુંજય, ચંદ્રકેતુ, મેઘવેગ અને સુવર્ચસને (તેણે માર્યા).
7.48.16
सूर्यभासं च पञ्चैतान्हत्वा विव्याध सौबलम् ।
तं सौबलस्त्रिभिर्विद्ध्वा दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ ७.४८.१६ ॥
સૂર્યભાસ અને આ પાંચને મારીને તેણે સૌબલ (શકુનિ)ને વીંધ્યો. સૌબલે તેને ત્રણ બાણોથી વીંધીને પછી દુર્યોધનને કહ્યું.
7.48.17
सर्व एनं विमथ्नीमः पुरैकैकं हिनस्ति नः ।
अथाब्रवीत्पुनर्द्रोणं कर्णो वैकर्तनो रणे ॥ ७.४८.१७ ॥
આપણે બધા મળીને એને કચડી નાખીએ, એ આપણામાંથી એક એક ને મારી નાખે તે પહેલાં. પછી રણમાં વૈકર્તન કર્ણે ફરી દ્રોણને કહ્યું.
7.48.18
पुरा सर्वान्प्रमथ्नाति ब्रूह्यस्य वधम्माशु नः ।
ततो द्रोणो महेष्वासः सर्वांस्तान्प्रत्यभाषत ॥ ७.४८.१८ ॥
એ બધાને કચડે તે પહેલાં, એનો વધ કેવી રીતે થાય તે જલદી અમને કહો. ત્યારે મહાધનુર્ધર દ્રોણે તે બધાને ઉત્તર આપ્યો.
7.48.19
अस्ति वाऽस्यान्तरं किञ्चित्कुमारस्याथ पश्यत ।
अन्वस्य पितरं चाद्य चरतः सर्वतो दिशम् ॥ ७.४८.१९ ॥
આ કુમારમાં કોઈ અંતર છે શું? હવે જુઓ, આજે તે પોતાના પિતાને અનુસરીને સર્વ દિશાઓમાં વિચરી રહ્યો છે.
7.48.20
शीघ्रतां नरसिंहस्य पाण्डवेयस्य पश्यत ।
धनुर्मण्डलमेवास्य रथमार्गेषु दृश्यते ॥ ७.४८.२० ॥
નરસિંહ પાંડવપુત્રની ચપળતા જુઓ. રથમાર્ગોમાં તેનું ધનુષ્યમંડળ જ દેખાય છે.
7.48.21
संदधानस्य विशिखाञ्शीघ्रं चैव विमुञ्चतः ।
आरुजन्नपि मे प्राणान्मोहयन्नपि सायकैः ॥ ७.४८.२१ ॥
બાણો ચડાવીને ઝડપથી છોડનાર તે મારા પ્રાણોને પણ ઘાયલ કરે છે અને પોતાનાં બાણોથી મને પણ મોહિત કરે છે.
7.48.22
प्रहर्षयति मां भूयः सौभद्रः परवीरहा ।
अतिमानं दधात्येष सौभद्रो विचरन्रणे ॥ ७.४८.२२ ॥
શત્રુવીરોનો સંહારક સૌભદ્ર ફરી મને હર્ષિત કરે છે. રણમાં વિચરતો આ સૌભદ્ર અતિ અભિમાન ધારણ કરે છે.
7.48.23
अन्तरं यस्य संरब्धा न पश्यन्ति महारथाः ।
अस्यतो लघुहस्तस्य दिशः सर्वा महेषुभिः।
न विशेषं प्रपश्यामि रणे गाण्डीवधन्वनः ॥ ७.४८.२३ ॥
ક્રોધિત મહારથીઓ પણ જેમાં અંતર જોઈ શકતા નથી, એવા લઘુહસ્ત, મહાબાણોથી સર્વ દિશાઓમાં પ્રહાર કરનાર ગાંડીવધારીના યુદ્ધમાં હું કોઈ ભેદ જોતો નથી.
7.48.24
अथ कर्णः पुनर्द्रोणमाहार्जुनिशराहतः ।
स्थातव्यमिति तिष्ठामि पीड्यमानोऽभिमन्युना ॥ ७.४८.२४ ॥
ત્યારે અર્જુનપુત્રનાં બાણોથી ઘાયલ થયેલો કર્ણ ફરી દ્રોણને બોલ્યો - 'સ્થિર રહેવું જોઈએ' એટલે હું ઊભો છું, અભિમન્યુથી પીડિત થઈને.
7.48.25
तेजस्विनः कुमारस्य शराः परमदारुणाः ।
क्षिण्वन्ति हृदयं मेऽद्य घोराः पावकतेजसः ॥ ७.४८.२५ ॥
એ તેજસ્વી કુમારના બાણો અત્યંત ભયંકર છે; અગ્નિ જેવા તેજસ્વી એ ઘોર બાણો આજે મારું હૃદય વીંધી રહ્યા છે.
7.48.26
तमाचार्योऽब्रवीत्कर्णं शनकैः प्रहसन्निव ।
अभेद्यमस्य कवचं युवा चाशुपराक्रमः ॥ ७.४८.२६ ॥
આચાર્યે કર્ણને ધીમેથી, જાણે હસતાં હસતાં કહ્યું: આનું કવચ અભેદ્ય છે; આ યુવાન વેગવાન પરાક્રમી છે.
7.48.27
उपदिष्टा मया चास्य पितुः कवचधारणा ।
तामेष निखिलां वेत्ति ध्रुवं परपुरञ्जयः ॥ ७.४८.२७ ॥
એના પિતાને કવચ ધારણ કરવાની વિધિ મેં જ શીખવી હતી; શત્રુનગરોને જીતનાર આ તેને પૂરેપૂરી જાણે છે.
7.48.28
शक्यं त्वस्य धनुश्छेत्तुं ज्यां च बाणैः समाहितैः ।
अभीषूंश्च हयांश्चैव तथोभौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.४८.२८ ॥
એનું ધનુષ્ય કાપવું શક્ય છે, સધાયેલા બાણોથી એની પણછ પણ; એની લગામો, ઘોડા અને પાછળના બે સારથીઓ પણ.
7.48.29
एतत्कुरु महेष्वास राधेय यदि शक्यते ।
अथैनं विमुखीकृत्य पश्चात्प्रहरणं कुरु ॥ ७.४८.२९ ॥
હે મહાધનુર્ધર, રાધેય, જો શક્ય હોય તો આ જ કર; પછી એને વિમુખ કરીને પાછળથી પ્રહાર કર.
7.48.30
सधनुष्को न शक्योऽयमपि जेतुं सुरासुरैः ।
विरथं विधनुष्कं च कुरुष्वैनं यदीच्छसि
पुनः स्थितेन केनापि दुःशको जेतुमार्जुनिः ॥ ७.४८.३० ॥
ધનુષ્ય સહિત આને દેવો-અસુરો પણ જીતી શકે નહીં; જો તું ઇચ્છે તો આને રથહીન અને ધનુષહીન કર. અર્જુનપુત્રને ઊભા રહીને કોઈ પણ જીતવું મુશ્કેલ છે.
7.48.31
तदाचार्यवचः श्रुत्वा कर्णो वैकर्तनस्त्वरन् ।
अस्यतो लघुहस्तस्य पृष्ठतो धनुराच्छिनत् ॥ ७.४८.३१ ॥
આચાર્યનાં એ વચન સાંભળીને વૈકર્તન કર્ણે ઝડપથી, બાણ છોડતા એ લઘુહસ્ત વીરની પાછળથી તેનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
7.48.32
अश्वानस्यावधीद्दोणो गौतमः पार्ष्णिसारथी ।
शेषास्तु च्छिन्नधन्वानं शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ७.४८.३२ ॥
દ્રોણે તેના ઘોડા અને પાર્ષ્ણિસારથીને મારી નાખ્યા; બાકીના યોદ્ધાઓએ ધનુષ્ય વિનાના તેને બાણોની વર્ષાથી ઢાંકી દીધો.
7.48.33
त्वरमाणास्त्वराकाले विरथं षण्महारथाः ।
शरवर्षैरकरुणा बालमेकमवाकिरन् ॥ ७.४८.३३ ॥
ઉતાવળના તે સમયે છ મહારથીઓએ નિર્દયતાથી રથવિહીન એ એક બાળકને બાણોની વર્ષાથી ઢાંકી દીધો.
7.48.34
स च्छिन्नधन्वा विरथः स्वधर्ममनुपालयन् ।
खङ्गचर्मधरः श्रीमानुत्पपात विहायसा ॥ ७.४८.३४ ॥
ધનુષ્ય છિન્ન અને રથહીન છતાં સ્વધર્મનું પાલન કરતાં, ખડ્ગ અને ઢાલ ધારણ કરેલો એ શ્રીમાન વીર આકાશમાં કૂદ્યો.
7.48.35
मार्गैः सकौशिकाद्यैश्च लाघवेन बलेन च ।
आर्जुनिर्व्यचरद्य्वोम्नि भृशं वै पक्षिराडिव ॥ ७.४८.३५ ॥
કૌશિક વગેરે માર્ગોથી અને ચપળતા તથા બળથી આર્જુનિ આકાશમાં ખૂબ વિહરવા લાગ્યો, જાણે પક્ષીરાજ ગરુડ.
7.48.36
मय्येव निपतत्येष सासिरित्यूर्ध्वदृष्टयः ।
विव्यधुस्तं महेष्वासं समरे छिद्रदर्सिनः ॥ ७.४८.३६ ॥
"આ તલવાર સાથે મારા પર જ પડશે" એમ વિચારી ઉપર જોતા, તક શોધતા તેઓએ યુદ્ધમાં એ મહાધનુર્ધરને વીંધી નાખ્યો.
7.48.37
क्षुरप्रेण महातेजास्त्वरमाणः सपत्नजित् ॥ ७.४८.३७ ॥
મહાતેજસ્વી સપત્નજિત્ (અભિમન્યુ) ઉતાવળથી ક્ષુરપ્ર બાણ વડે (પ્રહાર કરતો હતો).
7.48.38
राधेयो निशितैर्बाणैर्व्यधमच्चर्म चोत्तमम् ॥ ७.४८.३८ ॥
રાધેય (કર્ણ) એ તીક્ષ્ણ બાણોથી ઉત્તમ ઢાલ તોડી નાખી.
7.48.39
व्यसिचर्मेषुपूर्णाङ्गः सोऽन्तरिक्षात्पुनः क्षितिम् ।
आस्थितश्चक्रमुद्यम्य द्रोणं क्रुद्धोऽभ्यधावत ॥ ७.४८.३९ ॥
તલવાર અને ઢાલ તૂટેલા, બાણોથી ભરેલા શરીર સાથે તે આકાશમાંથી ફરી ધરતી પર ઊતર્યો, ચક્ર ઉઠાવી ક્રોધે દ્રોણ તરફ દોડ્યો.
7.48.40
स चक्ररेणूकज्ज्वलशोभिताङ्गो ।
बभावतीवोज्ज्वलचक्रपाणिः।
रणेऽभिमन्युः क्षणमास रौद्रः ।
स वासुदेवानुकृतिं प्रकुर्वन् ॥ ७.४८.४० ॥
ચક્રની ધૂળથી ઝળહળતા અંગો સાથે, હાથમાં તેજસ્વી ચક્ર ધારણ કરીને, અભિમન્યુ રણમાં ક્ષણભર ભયંકર દેખાયો; વાસુદેવ (કૃષ્ણ)ના રૂપનું અનુકરણ કરતો.
7.48.41
स्रुतरुधिरकृतैकरागवस्त्रो ।
भ्रुकुटिपुटाकुलितोऽतिसिंहनादः।
प्रभुरमितबलो रणेऽभिमन्यु… ।
र्नृपवरमध्यगतो भृशं व्यराजत् ॥ ७.४८.४१ ॥
વહેતા લોહીથી એકરંગી થયેલા વસ્ત્રવાળો, ભ્રમર ચડાવેલો, અતિ સિંહનાદ કરતો, અપાર બળવાન અભિમન્યુ… શ્રેષ્ઠ રાજાઓની વચ્ચે જઈને અત્યંત શોભી ઊઠ્યો.