महाभारत · अध्याय 7.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.48.1
स कर्णं कर्णिना कर्णे पुनर्विव्याध फाल्गुनिः ।
शरैः पञ्चाशता चैनमविध्यत्कोपयन्भृशम् ॥ ७.४८.१ ॥
फाल्गुनीने कर्णाला कानापर्यंत ओढलेल्या बाणाने पुन्हा विद्ध केले; पन्नास बाणांनी त्याला भेदून अत्यंत क्रोधित केले.
7.48.2
प्रतिविव्याध राधेयस्तावद्भिरथ तं पुनः ।
शरैराचितसर्वाङ्गो बह्वशोभत भारत ॥ ७.४८.२ ॥
राधेचा पुत्र कर्णाने तितक्याच बाणांनी प्रतिआघात करून त्याला विद्ध केले; हे भारता, बाणांनी आच्छादलेले त्याचे सर्व अंग अत्यंत शोभू लागले.
7.48.3
कर्णं चाप्यकरोत्क्रुद्धो रुधिरोत्पीडवाहिनम् ।
कर्णोऽपि विबभौ शूरः शरैश्छिन्नोऽसृगातप्लुः।
सन्धानुगतपर्यन्तः शरदीव दिवाकरः ॥ ७.४८.३ ॥
क्रुद्ध होऊन त्याने कर्णालाही रक्ताचा प्रवाह वाहवणारा केले; शूर कर्णही बाणांनी छिन्न होऊन, रक्ताने न्हालेला, प्रत्यंचेपर्यंत ओढलेल्या बाणांच्या टोकांसह शरद ऋतूच्या सूर्यासारखा तळपला.
7.48.4
तावुभौ शरचित्राङ्गौ रुधिरेण समुक्षितौ ।
बभूवतुर्महात्मानौ पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ७.४८.४ ॥
बाणांनी चित्रित शरीर असलेले ते दोघे महात्मे रक्ताने सिंचित होऊन फुललेल्या दोन पळस वृक्षांसारखे झाले.
7.48.5
अथ कर्णस्य सचिवान्षट् शूरांश्चित्रयोधिनः ।
साश्वसूतध्वजरथान्सौभद्रो निजघान ह ॥ ७.४८.५ ॥
नंतर सुभद्रेचा पुत्र (अभिमन्यू) कर्णाच्या सहा शूर सहायकांना, विचित्र योद्ध्यांना, त्यांचे घोडे, सारथी, ध्वज व रथांसह ठार केले.
7.48.6
तथेतरान्महेष्वासान्दशभिर्दशभिः शरैः ।
प्रत्यविध्यदसम्भ्रान्तस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ७.४८.६ ॥
तसेच इतर महाधनुर्धरांना प्रत्येकी दहा दहा बाणांनी त्याने अविचल होऊन प्रतिआघात केला; ते अद्भुतासारखे झाले.
7.48.7
मागधस्य तथा पुत्रं हत्वा षड्भिरजिह्मगैः ।
साश्वं ससूतं तरुणमश्वकेतुमपातयत् ॥ ७.४८.७ ॥
तसाच मागधाच्या पुत्राला मारून, सहा सरळ बाणांनी घोडे व सारथ्यासह तरुण अश्वकेतूला पाडले.
7.48.8
मार्तिकावतकं भोजं ततः कुञ्जरकेतनम् ।
क्षुरप्रेण समुन्मथ्य ननाद विसृजन्शरान् ॥ ७.४८.८ ॥
नंतर मार्तिकावतक आणि हत्तीचा ध्वज असलेल्या भोजाला क्षुरप्र बाणाने पूर्णपणे पाडून, बाण सोडत त्याने गर्जना केली.
7.48.9
तस्य दौःशासनिर्विद्ध्वा चतुर्भिश्चतुरो हयान् ।
सूतमेकेन विव्याध दशभिश्चार्जुनात्मजम् ॥ ७.४८.९ ॥
दुःशासनाच्या पुत्राने त्याच्या चार बाणांनी चार घोडे, एकाने सारथी आणि दहाने अर्जुनपुत्राला भेदले.
7.48.10
ततो दौःशासनिं कार्ष्णिर्विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः ।
संरम्भाद्रक्तनयनो वाक्यमुच्चैरथाब्रवीत् ॥ ७.४८.१० ॥
मग कृष्णाच्या पुत्राने दुःशासनाच्या पुत्राला सात वेगवान बाणांनी भेदले आणि क्रोधाने लाल डोळ्यांनी मोठ्याने हे शब्द म्हटले.
7.48.11
पिता तवाहवं त्यक्त्वा गतः कापुरुषो यथा ।
दिष्ट्या त्वमपि जानीषे योद्धुं न त्वद्य मोक्ष्यसे ॥ ७.४८.११ ॥
तुझे वडील युद्ध सोडून भित्र्याप्रमाणे निघून गेले. सुदैवाने तुलाही युद्ध करता येते; पण आज तू सुटणार नाहीस.
7.48.12
एतावदुक्त्वा वचनं कर्मारपरिमार्जितम् ।
नाराचं विससर्जास्मै तं द्रौणिस्त्रिभिराच्छिनत् ॥ ७.४८.१२ ॥
इतके बोलून त्याने लोहाराने घासलेला लोखंडी बाण त्याच्यावर सोडला; पण द्रोणपुत्राने तीन बाणांनी तो तोडला.
7.48.13
तस्यार्जुनिर्ध्वजं छित्त्वा शल्यं त्रिभिरताडयत् ।
तं शल्यो नवभिर्बाणैर्गार्ध्रपत्रैरताडयत् ॥ ७.४८.१३ ॥
त्याने त्याचा ध्वज तोडून शल्याला तीन बाणांनी मारले. शल्याने गिधाडाच्या पंखांच्या नऊ बाणांनी त्याला मारले.
7.48.14
हृद्यसम्भ्रान्तवद्राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ।
तस्यार्जुनिर्ध्वजं छित्त्वा हत्वोभौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.४८.१४ ॥
हे राजा, ते दृश्य मनात कोणताही क्षोभ नसल्यासारखे अद्भुत वाटले. अर्जुनपुत्राने त्याचा ध्वज तोडून, त्याच्या मागच्या दोन सारथ्यांना ठार मारले.
7.48.15
तं विव्याधायसैः षड्भिः सोपाक्रामद्रथान्तरम् ।
शत्रुञ्जयं चन्द्रकेतुं मेघवेगं सुवर्चसम् ॥ ७.४८.१५ ॥
त्याने त्याला लोखंडी सहा बाणांनी भेदले आणि दुसऱ्या रथाकडे पुढे गेला. शत्रुंजय, चंद्रकेतू, मेघवेग आणि सुवर्चस यांना (त्याने मारले).
7.48.16
सूर्यभासं च पञ्चैतान्हत्वा विव्याध सौबलम् ।
तं सौबलस्त्रिभिर्विद्ध्वा दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ ७.४८.१६ ॥
सूर्यभास आणि या पाचही जणांना ठार मारून त्याने सौबलाला (शकुनीला) भेदले. सौबलाने त्याला तीन बाणांनी भेदून मग दुर्योधनाला म्हटले.
7.48.17
सर्व एनं विमथ्नीमः पुरैकैकं हिनस्ति नः ।
अथाब्रवीत्पुनर्द्रोणं कर्णो वैकर्तनो रणे ॥ ७.४८.१७ ॥
आपण सर्वजण मिळून याला चिरडू, हा आपल्यांपैकी एकेकाला मारण्यापूर्वी. मग रणात वैकर्तन कर्ण पुन्हा द्रोणांना म्हणाला.
7.48.18
पुरा सर्वान्प्रमथ्नाति ब्रूह्यस्य वधम्माशु नः ।
ततो द्रोणो महेष्वासः सर्वांस्तान्प्रत्यभाषत ॥ ७.४८.१८ ॥
हा सर्वांना चिरडण्यापूर्वी, याचा वध कसा होईल ते लवकर आम्हाला सांगा. तेव्हा महाधनुर्धर द्रोणांनी त्या सर्वांना उत्तर दिले.
7.48.19
अस्ति वाऽस्यान्तरं किञ्चित्कुमारस्याथ पश्यत ।
अन्वस्य पितरं चाद्य चरतः सर्वतो दिशम् ॥ ७.४८.१९ ॥
या कुमारात काही अंतर आहे का? आता पाहा, आज तो आपल्या पित्याचा अनुसरण करत सर्व दिशांत विचरत आहे.
7.48.20
शीघ्रतां नरसिंहस्य पाण्डवेयस्य पश्यत ।
धनुर्मण्डलमेवास्य रथमार्गेषु दृश्यते ॥ ७.४८.२० ॥
नरसिंह पांडवपुत्राची चपळता पाहा. रथमार्गांवर त्याचे धनुष्यमंडलच दिसत आहे.
7.48.21
संदधानस्य विशिखाञ्शीघ्रं चैव विमुञ्चतः ।
आरुजन्नपि मे प्राणान्मोहयन्नपि सायकैः ॥ ७.४८.२१ ॥
बाण जोडून वेगाने सोडणारा तो माझे प्राणही आघात करतो आणि आपल्या बाणांनी मलाही मोहित करतो.
7.48.22
प्रहर्षयति मां भूयः सौभद्रः परवीरहा ।
अतिमानं दधात्येष सौभद्रो विचरन्रणे ॥ ७.४८.२२ ॥
शत्रुवीरांचा संहारक सौभद्र पुन्हा मला हर्षित करत आहे. रणांगणात विचरणारा हा सौभद्र अत्यंत अभिमान बाळगत आहे.
7.48.23
अन्तरं यस्य संरब्धा न पश्यन्ति महारथाः ।
अस्यतो लघुहस्तस्य दिशः सर्वा महेषुभिः।
न विशेषं प्रपश्यामि रणे गाण्डीवधन्वनः ॥ ७.४८.२३ ॥
कोपलेले महारथीसुद्धा ज्यात अंतर पाहू शकत नाहीत, त्या लघुहस्त, महाबाणांनी सर्व दिशांना प्रहार करणाऱ्या गांडीवधारीच्या युद्धात मला कोणताही फरक दिसत नाही.
7.48.24
अथ कर्णः पुनर्द्रोणमाहार्जुनिशराहतः ।
स्थातव्यमिति तिष्ठामि पीड्यमानोऽभिमन्युना ॥ ७.४८.२४ ॥
तेव्हा अर्जुनपुत्राच्या बाणांनी घायाळ झालेला कर्ण पुन्हा द्रोणाला म्हणाला - 'स्थिर उभे राहिले पाहिजे' म्हणून मी उभा आहे, अभिमन्यूने पीडित होऊन.
7.48.25
तेजस्विनः कुमारस्य शराः परमदारुणाः ।
क्षिण्वन्ति हृदयं मेऽद्य घोराः पावकतेजसः ॥ ७.४८.२५ ॥
त्या तेजस्वी कुमाराचे बाण अत्यंत भयंकर आहेत; अग्नीसारखे तेजस्वी ते घोर बाण आज माझे हृदय विदीर्ण करत आहेत.
7.48.26
तमाचार्योऽब्रवीत्कर्णं शनकैः प्रहसन्निव ।
अभेद्यमस्य कवचं युवा चाशुपराक्रमः ॥ ७.४८.२६ ॥
आचार्य कर्णाला हळूच, हसल्यासारखे म्हणाले: याचे कवच अभेद्य आहे; हा तरुण वेगवान पराक्रमी आहे.
7.48.27
उपदिष्टा मया चास्य पितुः कवचधारणा ।
तामेष निखिलां वेत्ति ध्रुवं परपुरञ्जयः ॥ ७.४८.२७ ॥
त्याच्या पित्याला कवच धारण करण्याची पद्धत मीच शिकवली होती; शत्रुनगरांना जिंकणारा हा ती पूर्णपणे जाणतो.
7.48.28
शक्यं त्वस्य धनुश्छेत्तुं ज्यां च बाणैः समाहितैः ।
अभीषूंश्च हयांश्चैव तथोभौ पार्ष्णिसारथी ॥ ७.४८.२८ ॥
याचे धनुष्य तोडणे शक्य आहे, आणि नेम धरलेल्या बाणांनी त्याची प्रत्यंचाही; याच्या लगाम, घोडे आणि मागील दोन सारथींनाही.
7.48.29
एतत्कुरु महेष्वास राधेय यदि शक्यते ।
अथैनं विमुखीकृत्य पश्चात्प्रहरणं कुरु ॥ ७.४८.२९ ॥
हे महाधनुर्धरा, राधेया, शक्य असेल तर हेच कर; मग याला पराङ्मुख करून मागून प्रहार कर.
7.48.30
सधनुष्को न शक्योऽयमपि जेतुं सुरासुरैः ।
विरथं विधनुष्कं च कुरुष्वैनं यदीच्छसि
पुनः स्थितेन केनापि दुःशको जेतुमार्जुनिः ॥ ७.४८.३० ॥
धनुष्यासह याला देव-असुरही जिंकू शकत नाहीत; तुला हवे असेल तर याला रथहीन आणि धनुर्हीन कर. अर्जुनपुत्राला उभे राहून कोणालाही जिंकणे कठीण आहे.
7.48.31
तदाचार्यवचः श्रुत्वा कर्णो वैकर्तनस्त्वरन् ।
अस्यतो लघुहस्तस्य पृष्ठतो धनुराच्छिनत् ॥ ७.४८.३१ ॥
आचार्यांचे ते वचन ऐकून वैकर्तन कर्णाने त्वरेने, बाण सोडणाऱ्या त्या लघुहस्त वीराच्या मागून त्याचे धनुष्य तोडले.
7.48.32
अश्वानस्यावधीद्दोणो गौतमः पार्ष्णिसारथी ।
शेषास्तु च्छिन्नधन्वानं शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ७.४८.३२ ॥
द्रोणाने त्याचे घोडे आणि पार्ष्णिसारथी यांना ठार केले; उरलेल्यांनी धनुष्य तुटलेल्या त्याला बाणांच्या वर्षावाने झाकून टाकले.
7.48.33
त्वरमाणास्त्वराकाले विरथं षण्महारथाः ।
शरवर्षैरकरुणा बालमेकमवाकिरन् ॥ ७.४८.३३ ॥
घाईच्या त्या वेळी सहा महारथी निर्दयपणे रथविहीन त्या एकट्या तरुणाला बाणांच्या वर्षावाने झाकू लागले.
7.48.34
स च्छिन्नधन्वा विरथः स्वधर्ममनुपालयन् ।
खङ्गचर्मधरः श्रीमानुत्पपात विहायसा ॥ ७.४८.३४ ॥
धनुष्य तुटलेला आणि रथहीन असूनही स्वधर्माचे पालन करीत, तलवार व ढाल धारण केलेला तो श्रीमान वीर आकाशात उडी घेता झाला.
7.48.35
मार्गैः सकौशिकाद्यैश्च लाघवेन बलेन च ।
आर्जुनिर्व्यचरद्य्वोम्नि भृशं वै पक्षिराडिव ॥ ७.४८.३५ ॥
कौशिक इत्यादी मार्गांनी व चपळाई व बळाने आर्जुनी आकाशात फार विहार करू लागला, जणू पक्षिराज गरुड.
7.48.36
मय्येव निपतत्येष सासिरित्यूर्ध्वदृष्टयः ।
विव्यधुस्तं महेष्वासं समरे छिद्रदर्सिनः ॥ ७.४८.३६ ॥
"हा तलवार घेऊन माझ्यावरच पडेल" असे म्हणत वर पाहणाऱ्या आणि संधी शोधणाऱ्या त्यांनी युद्धात त्या महाधनुर्धराला विंधले.
7.48.37
क्षुरप्रेण महातेजास्त्वरमाणः सपत्नजित् ॥ ७.४८.३७ ॥
महातेजस्वी सपत्नजित् (अभिमन्यू) घाईघाईने क्षुरप्र बाणाने (प्रहार करत होता).
7.48.38
राधेयो निशितैर्बाणैर्व्यधमच्चर्म चोत्तमम् ॥ ७.४८.३८ ॥
राधेय (कर्ण) याने तीक्ष्ण बाणांनी उत्तम ढाल फोडली.
7.48.39
व्यसिचर्मेषुपूर्णाङ्गः सोऽन्तरिक्षात्पुनः क्षितिम् ।
आस्थितश्चक्रमुद्यम्य द्रोणं क्रुद्धोऽभ्यधावत ॥ ७.४८.३९ ॥
तलवार आणि ढाल तुटलेला, बाणांनी भरलेल्या अंगाचा तो आकाशातून पुन्हा भूमीवर उतरला, चक्र उचलून क्रुद्ध होऊन द्रोणाकडे धावला.
7.48.40
स चक्ररेणूकज्ज्वलशोभिताङ्गो ।
बभावतीवोज्ज्वलचक्रपाणिः।
रणेऽभिमन्युः क्षणमास रौद्रः ।
स वासुदेवानुकृतिं प्रकुर्वन् ॥ ७.४८.४० ॥
चक्राच्या धुळीने उजळलेल्या अंगांनी, हाती तेजस्वी चक्र धरून, अभिमन्यू रणात क्षणभर रौद्र दिसला; वासुदेवाच्या (कृष्णाच्या) रूपाचे अनुकरण करीत.
7.48.41
स्रुतरुधिरकृतैकरागवस्त्रो ।
भ्रुकुटिपुटाकुलितोऽतिसिंहनादः।
प्रभुरमितबलो रणेऽभिमन्यु… ।
र्नृपवरमध्यगतो भृशं व्यराजत् ॥ ७.४८.४१ ॥
वाहत्या रक्ताने एकाच रंगाचे झालेले वस्त्र असलेला, भुवया आक्रसलेला, अतिशय सिंहनाद करणारा, अपरिमित बलाचा अभिमन्यू… श्रेष्ठ राजांच्या मध्ये जाऊन अत्यंत शोभला.