મહાભારત · અધ્યાય 7.56

7.56.1

सुहोत्रं नाम राजानं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
एकवीरमशक्यं तममरैरभिवीक्षितुम् ॥ ७.५६.१ ॥

હે સૃંજય, સુહોત્ર નામના રાજા મૃત્યુ પામ્યા એવું અમે સાંભળ્યું છે. તે એકવીર હતા, દેવોથી પણ તેમની સામે જોઈ શકાતું ન હતું.

यः प्राप्य राज्यं धर्मेण ऋत्विङ्मन्त्रिपुरोहितान् ।
सम्मान्य चात्मनः श्रेयः पृष्ट्वा तेषां मते स्थितः ॥ ७.५६.२ ॥

જેણે ધર્મપૂર્વક રાજ્ય મેળવીને ઋત્વિજો, મંત્રીઓ અને પુરોહિતોનું સન્માન કર્યું, અને પોતાના કલ્યાણ માટે તેમને પૂછીને તેમના મત પ્રમાણે સ્થિર રહ્યો.

प्रजानां पालनं धर्मो दानमिज्या द्विषज्जयः ।
एतत्सुहोत्रो विज्ञाय धर्म्यमैच्छद्धनागमम् ॥ ७.५६.३ ॥

પ્રજાનું પાલન, દાન, યજ્ઞ અને શત્રુઓ પર વિજય — આ જ ધર્મ છે. આ જાણીને સુહોત્રે ધર્મસંમત ધનપ્રાપ્તિની ઇચ્છા કરી.

धर्मेणाराधयन्देवान्बाणैः शत्रूञ्जयंस्तथा ।
सर्वाण्यपि च भूतानि स्वगुणैरन्वरञ्जयत् ॥ ७.५६.४ ॥

ધર્મથી દેવોની આરાધના કરીને, બાણોથી શત્રુઓને જીતીને, અને પોતાના ગુણોથી સર્વ પ્રાણીઓને પ્રસન્ન કર્યા.

यो भुक्त्वेमां वसुमतीं म्लेच्छाटविकवर्जिताम् ।
यस्मै ववर्ष पर्जन्यो हिरण्यं परिवत्सरान् ॥ ७.५६.५ ॥

જેણે મ્લેચ્છ અને વનવાસીઓથી મુક્ત આ પૃથ્વી ભોગવી; જેના માટે પર્જન્યદેવે વર્ષો સુધી સુવર્ણની વર્ષા કરી.

हैरण्यास्तत्र वाहिन्यः स्वैरिण्यो व्यवहन्पुरा ।
ग्राहान्कर्कटकांश्चैव मत्स्यांश्च विविधान्बहून् ॥ ७.५६.६ ॥

ત્યાં પૂર્વે સોનાની નદીઓ સ્વચ્છંદે વહેતી હતી; તેમાં મગર, કરચલા અને અનેક પ્રકારની ઘણી માછલીઓ હતી.

कामान्वर्षति पर्जन्यो रूप्याणि विविधानि च ।
सौवर्णान्यप्रमेयाणि वाप्यश्च क्रोशसम्मिताः ॥ ७.५६.७ ॥

મેઘ ઇચ્છિત વસ્તુઓ અને વિવિધ પ્રકારની ચાંદીની વસ્તુઓ વરસાવતો; અપરિમિત સોનાની, એક ક્રોશ વિસ્તારની વાવો પણ હતી.

सहस्रं वामनान्कुब्जान्नक्रान्मकरकच्छपान् ।
सौवर्णान्विहितान्दृष्ट्वा ततोऽस्मयत वै तदा ॥ ७.५६.८ ॥

હજાર વામનો, કુબડા, મગર, મકર અને કાચબા—બધા સોનાના બનાવેલા જોઈને ત્યારે તે આશ્ચર્યચકિત થયો.

तत्सुवर्णमपर्यन्तं राजर्षिः कुरुजाङ्गले ।
ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत ॥ ७.५६.९ ॥

કુરુજાંગલમાં વિસ્તૃત યજ્ઞ કરતા તે રાજર્ષિએ તે અપરિમિત સુવર્ણને બ્રાહ્મણોને આપવા યોગ્ય ગણ્યું.

सोऽश्वमेधसहस्रेण राजसूयशतेन च ।
पुण्यैः क्षत्रिययज्ञैश्च प्रभूतवरदक्षिणैः ॥ ७.५६.१० ॥

તેણે હજાર અશ્વમેધ, સો રાજસૂય અને પુણ્યકારી ક્ષત્રિયયજ્ઞો કરી, પુષ્કળ અને ઉત્તમ દક્ષિણાઓ સાથે યજ્ઞ કર્યા.

काम्यनैमित्तिकाजस्रैरिष्ट्वेष्टां गतिमाप्तवान् ।
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ॥ ७.५६.११ ॥

કામ્ય, નૈમિત્તિક અને નિત્ય યજ્ઞો કરીને તેણે ઇષ્ટ ગતિ પ્રાપ્ત કરી. હે સૃંજય, તે મૃત્યુ પામ્યો હોય તો તું કહેલા કરતાં ચારગણા શુભ માર્ગે મૃત્યુ પામ્યો.

पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः ।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत् ॥ ७.५६.१२ ॥

તારા માટે પુત્રથી પણ પુણ્યવાન પુરુષ છે; પુત્ર માટે શોક ન કર. જે યજ્ઞ નથી કરતો અને દક્ષિણા નથી આપતો, તે કૂતરા પાસે જાય એમ (વિદ્વાનો) કહે છે.