ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 7.56

7.56.1

सुहोत्रं नाम राजानं मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
एकवीरमशक्यं तममरैरभिवीक्षितुम् ॥ ७.५६.१ ॥

ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਵੀਰ ਸੀ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ।

यः प्राप्य राज्यं धर्मेण ऋत्विङ्मन्त्रिपुरोहितान् ।
सम्मान्य चात्मनः श्रेयः पृष्ट्वा तेषां मते स्थितः ॥ ७.५६.२ ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਿਆ।

प्रजानां पालनं धर्मो दानमिज्या द्विषज्जयः ।
एतत्सुहोत्रो विज्ञाय धर्म्यमैच्छद्धनागमम् ॥ ७.५६.३ ॥

ਪਰਜਾ ਦਾ ਪਾਲਣ, ਦਾਨ, ਯੱਗ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ — ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਨੇ ਧਰਮਸੰਗਤ ਧਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

धर्मेणाराधयन्देवान्बाणैः शत्रूञ्जयंस्तथा ।
सर्वाण्यपि च भूतानि स्वगुणैरन्वरञ्जयत् ॥ ७.५६.४ ॥

ਧਰਮ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।

यो भुक्त्वेमां वसुमतीं म्लेच्छाटविकवर्जिताम् ।
यस्मै ववर्ष पर्जन्यो हिरण्यं परिवत्सरान् ॥ ७.५६.५ ॥

ਜਿਸ ਨੇ ਮਲੇਚ੍ਛਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਕਬੀਲਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭੋਗਿਆ; ਜਿਸ ਲਈ ਪਰਜਨਿਆ ਦੇਵ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।

हैरण्यास्तत्र वाहिन्यः स्वैरिण्यो व्यवहन्पुरा ।
ग्राहान्कर्कटकांश्चैव मत्स्यांश्च विविधान्बहून् ॥ ७.५६.६ ॥

ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀਆਂ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਗਰਮੱਛ, ਕੇਕੜੇ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਸਨ।

कामान्वर्षति पर्जन्यो रूप्याणि विविधानि च ।
सौवर्णान्यप्रमेयाणि वाप्यश्च क्रोशसम्मिताः ॥ ७.५६.७ ॥

ਮੇਘ ਇੱਛਤ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ; ਬੇਅੰਤ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ, ਇੱਕ ਕੋਸ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਵੜੀਆਂ ਵੀ ਸਨ।

सहस्रं वामनान्कुब्जान्नक्रान्मकरकच्छपान् ।
सौवर्णान्विहितान्दृष्ट्वा ततोऽस्मयत वै तदा ॥ ७.५६.८ ॥

ਹਜ਼ਾਰ ਬੌਣੇ, ਕੁਬੜੇ, ਮਗਰਮੱਛ, ਮਕਰ ਅਤੇ ਕੱਛੂ—ਸਭ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ।

तत्सुवर्णमपर्यन्तं राजर्षिः कुरुजाङ्गले ।
ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत ॥ ७.५६.९ ॥

ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਗ ਕਰਦੇ ਉਸ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਸੋਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਯੋਗ ਸਮਝਿਆ।

सोऽश्वमेधसहस्रेण राजसूयशतेन च ।
पुण्यैः क्षत्रिययज्ञैश्च प्रभूतवरदक्षिणैः ॥ ७.५६.१० ॥

ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ, ਸੌ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਯਗ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੱਖਣਾਂ ਨਾਲ।

काम्यनैमित्तिकाजस्रैरिष्ट्वेष्टां गतिमाप्तवान् ।
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ॥ ७.५६.११ ॥

ਕਾਮਯ, ਨੈਮਿੱਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਯਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇੱਛਤ ਗਤੀ ਪਾਈ। ਹੇ ਸ੍ਰੰਜਯ, ਜੇ ਉਹ ਮਰਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਨਾਲੋਂ ਚੌਗੁਣੇ ਸ਼ੁਭ ਰਾਹ ਨਾਲ ਮਰਿਆ।

पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः ।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत् ॥ ७.५६.१२ ॥

ਤੇਰੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ। ਜੋ ਯਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਕੁੱਤੇ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਗਿਆਨੀ) ਆਖਦੇ ਹਨ।