মহাভারত · অধ্যায় 7.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.61.1
दिलीपं चापि राजेन्द्र मृतां सृञ्जय शुश्रुम ।
यस्य यज्ञशतेष्वासन्प्रयुतायुतशो द्विजाः ॥ ७.६१.१ ॥
হে রাজেন্দ্র সঞ্জয়, মৃত রাজা দিলীপের শত শত যজ্ঞে কোটি কোটি দ্বিজ উপস্থিত থাকতেন বলে আমরা শুনেছি।
7.61.2
तन्त्रज्ञानार्थसम्पन्ना यज्वानः पुत्रपौत्रिणः ।
स्वच्छन्दाः पुण्यगन्धाश्च सुभक्षा हेममालिनः।
यस्य कर्माणि भूरिणि कथयन्ति मनीषिणः ॥ ७.६१.२ ॥
তন্ত্রজ্ঞান ও অর্থে সম্পন্ন যজ্ঞকারীগণ, পুত্র-পৌত্রবান, স্বেচ্ছাচারী, পুণ্যগন্ধযুক্ত, সুভোজী, স্বর্ণমালাধারী—তাঁর বহু কর্মের কথা মনীষীরা বলেন।
7.61.3
य इमां वसुसम्पूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ।
ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत ॥ ७.६१.३ ॥
সম্পদপূর্ণ এই পৃথিবীর অধিপতি, যিনি বিস্তৃত যজ্ঞে যজন করতে করতে এই পৃথিবী ব্রাহ্মণদের দান করেছিলেন বলে মনে করেছিলেন।
7.61.4
राजानो वितते यज्ञे उपहारानुपाहरन् ।
दिलीपस्य तु यज्ञेषु कृतः पन्था हिरण्मयः।
तं धर्म इव कुर्वाणाः सेन्द्रा देवाः समागमन् ॥ ७.६१.४ ॥
বিস্তৃত যজ্ঞে রাজারা উপহার আনতেন; দিলীপের যজ্ঞে স্বর্ণময় পথ তৈরি হয়েছিল। সেই পথ যেন ধর্মই রচনা করছেন এমনভাবে ইন্দ্রসহ দেবতারা সমবেত হলেন।
7.61.5
सहस्रं यत्र मातङ्गा अगच्छन्पर्वतोपमाः ।
सौवर्णं चाभवत्सर्वं सदः परमभास्वरम् ॥ ७.६१.५ ॥
পর্বতসম সহস্র হস্তী সেখানে এসেছিল; যজ্ঞসভার সবই সোনালি হয়ে অত্যন্ত দীপ্তিময় হয়ে উঠেছিল।
7.61.6
रसानां चाभवन्कुल्या भक्ष्याणां चापि पर्वताः ।
सहस्रव्यामा नृपते यूपाश्चासन्हिरण्मयाः ॥ ७.६१.६ ॥
রসের নদী ছিল, ভক্ষ্যের পর্বত ছিল; হে নৃপ, সহস্র ব্যাম বিস্তৃত যূপ সকল ছিল সোনার।
7.61.7
चषालप्रचषालौ च यस्य यूपे हिरण्मयौ ।
नृत्यन्त्यप्सरसो यत्र षट्सहस्राणि सप्त च ॥ ७.६१.७ ॥
যে যূপে চষাল ও প্রচষাল নামে দুটি সোনার পাত্র আছে, সেখানে ছয় হাজার সাত অপ্সরা নৃত্য করে।
7.61.8
यत्र वीणां वादयति प्रीत्या विश्वावसुः स्वयम् ।
सर्वभूतान्यमन्यन्त मम वादयतीति तम् ॥ ७.६१.८ ॥
যেখানে বিশ্বাবসু নিজে আনন্দের সঙ্গে বীণা বাজান, আর সমস্ত প্রাণী ভাবে যে তিনি তাদের জন্য বাজাচ্ছেন।
7.61.9
रागखाण्डवभोज्यैश्च मत्ताः पतिषु शेरते ॥ ७.६१.९ ॥
রাগখাণ্ডব প্রভৃতি ভোজ্যে মত্ত হয়ে লোকেরা শয্যায় শুয়ে থাকে।
7.61.10
तदेतदद्भुतं मन्ये अन्यैर्न सदृशं नृपैः ।
यदप्सु युध्यमानस्य चक्रे न परिपेततुः ॥ ७.६१.१० ॥
এটিকে আমি অদ্ভুত মনে করি, অন্য রাজাদের এর সমতুল্য কিছু নেই — জলে যুদ্ধরত তাঁর চক্র পড়ে যায়নি।
7.61.11
राजानं दृढधन्वानं दिलीपं सत्यवादिनम् ।
येऽपश्यन्भूरिदक्षिण्यं तेऽपि स्वर्गजितो नराः ॥ ७.६१.११ ॥
যাঁরা দৃঢ়ধন্বা, সত্যবাদী, প্রচুর দক্ষিণাদাতা রাজা দিলীপকে দেখেছেন, তাঁরাও স্বর্গজয়ী মানুষ।
7.61.12
पञ्च शब्दा न जीर्यन्ति दिलीपस्य निवेशने ।
स्वाध्यायघोषो ज्याघोषः पिबताश्नीत खादत ॥ ७.६१.१२ ॥
দিলীপের গৃহে পাঁচটি শব্দ কখনো ম্লান হয় না — স্বাধ্যায়ের ঘোষ, ধনুকের টংকার, 'পান করো, আহার করো, চর্বণ করো'।
7.61.13
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत् ॥ ७.६१.१३ ॥
হে সৃঞ্জয়, সে যদি মরে থাকে, তবে তোমার পুত্রের চেয়ে চারগুণ সৌভাগ্যবান ও পুণ্যবান সে তোমার জন্য; সেই পুত্রের জন্য শোক কোরো না। যে যজ্ঞ করেনি এবং দক্ষিণা দেয়নি, তার সম্পর্কে এমনই বলা হয়েছে।