महाभारत · अध्याय 7.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.61.1
दिलीपं चापि राजेन्द्र मृतां सृञ्जय शुश्रुम ।
यस्य यज्ञशतेष्वासन्प्रयुतायुतशो द्विजाः ॥ ७.६१.१ ॥
हे राजेंद्रा संजया, मृत राजा दिलीपाच्या शेकडो यज्ञांमध्ये लाखो-कोटी द्विज उपस्थित असत असे आम्ही ऐकले आहे.
7.61.2
तन्त्रज्ञानार्थसम्पन्ना यज्वानः पुत्रपौत्रिणः ।
स्वच्छन्दाः पुण्यगन्धाश्च सुभक्षा हेममालिनः।
यस्य कर्माणि भूरिणि कथयन्ति मनीषिणः ॥ ७.६१.२ ॥
तंत्रज्ञान व अर्थाने संपन्न, यज्ञ करणारे, पुत्रपौत्रवान, स्वच्छंद, पुण्यगंधाचे, उत्तम भोजन करणारे, सोन्याच्या माळा धारण करणारे; त्याची अनेक कर्मे मनीषी सांगतात.
7.61.3
य इमां वसुसम्पूर्णां वसुधां वसुधाधिपः ।
ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत ॥ ७.६१.३ ॥
धनसंपन्न या पृथ्वीचा अधिपती, ज्याने विस्तीर्ण यज्ञात यजन करताना ही पृथ्वी ब्राह्मणांना दिली असे मानले.
7.61.4
राजानो वितते यज्ञे उपहारानुपाहरन् ।
दिलीपस्य तु यज्ञेषु कृतः पन्था हिरण्मयः।
तं धर्म इव कुर्वाणाः सेन्द्रा देवाः समागमन् ॥ ७.६१.४ ॥
विस्तीर्ण यज्ञात राजे उपहार आणत; दिलीपाच्या यज्ञांत सुवर्णमय मार्ग केला गेला. तो मार्ग जणू धर्मानेच रचला आहे असे करीत इंद्रासह देव एकत्र आले.
7.61.5
सहस्रं यत्र मातङ्गा अगच्छन्पर्वतोपमाः ।
सौवर्णं चाभवत्सर्वं सदः परमभास्वरम् ॥ ७.६१.५ ॥
पर्वतांसारखे हजारो हत्ती तेथे आले; यज्ञसभा सर्व सुवर्णमय होऊन अत्यंत तेजस्वी झाली.
7.61.6
रसानां चाभवन्कुल्या भक्ष्याणां चापि पर्वताः ।
सहस्रव्यामा नृपते यूपाश्चासन्हिरण्मयाः ॥ ७.६१.६ ॥
रसांच्या नद्या होत्या, भक्ष्यांचे पर्वत होते; हे नृपा, हजार व्याम रुंदीचे यूप सोन्याचे होते.
7.61.7
चषालप्रचषालौ च यस्य यूपे हिरण्मयौ ।
नृत्यन्त्यप्सरसो यत्र षट्सहस्राणि सप्त च ॥ ७.६१.७ ॥
ज्या यज्ञयूपावर चषाल आणि प्रचषाल ही दोन सोन्याची पात्रे आहेत, तिथे सहा हजार सात अप्सरा नृत्य करतात.
7.61.8
यत्र वीणां वादयति प्रीत्या विश्वावसुः स्वयम् ।
सर्वभूतान्यमन्यन्त मम वादयतीति तम् ॥ ७.६१.८ ॥
जिथे विश्वावसू स्वतः आनंदाने वीणा वाजवतो, आणि सर्व प्राणी त्याला आपल्यासाठीच वाजवत आहे असे मानतात.
7.61.9
रागखाण्डवभोज्यैश्च मत्ताः पतिषु शेरते ॥ ७.६१.९ ॥
रागखाण्डव आदी भोज्यपदार्थांनी मत्त झालेले लोक शय्यांवर झोपतात.
7.61.10
तदेतदद्भुतं मन्ये अन्यैर्न सदृशं नृपैः ।
यदप्सु युध्यमानस्य चक्रे न परिपेततुः ॥ ७.६१.१० ॥
हे अद्भुत आहे असे मी मानतो; इतर राजांना हे सदृश नाही — पाण्यात युद्ध करताना त्याची चाके पडली नाहीत.
7.61.11
राजानं दृढधन्वानं दिलीपं सत्यवादिनम् ।
येऽपश्यन्भूरिदक्षिण्यं तेऽपि स्वर्गजितो नराः ॥ ७.६१.११ ॥
दृढधन्वा, सत्यवादी, पुष्कळ दक्षिणा देणारा राजा दिलीप ज्यांनी पाहिला, ते लोकही स्वर्गजयी झाले.
7.61.12
पञ्च शब्दा न जीर्यन्ति दिलीपस्य निवेशने ।
स्वाध्यायघोषो ज्याघोषः पिबताश्नीत खादत ॥ ७.६१.१२ ॥
दिलीपाच्या निवासस्थानी पाच शब्द कधीही क्षीण होत नाहीत — स्वाध्यायाचा घोष, धनुष्याची टणत्कार, 'प्या, खा, चावा'.
7.61.13
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत् ॥ ७.६१.१३ ॥
हे सृञ्जया, तो मेला असेल तर तुझ्या पुत्रापेक्षा चौपट भाग्यवान आणि पुण्यवान तो तुला आहे; त्या पुत्रासाठी शोक करू नकोस. ज्याने यज्ञ केला नाही आणि दक्षिणा दिली नाही, त्याबद्दल असेच म्हटले आहे.