महाभारत · अध्याय 7.84
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.84.1
तथा तु वदतां तेषां प्रादुरासीद्धनञ्जयः ।
दिदृक्षुर्भरतश्रेष्ठं राजानं ससुहृद्गणम् ॥ ७.८४.१ ॥
ते असे बोलत असतानाच, भरतश्रेष्ठ राजाला आणि त्याच्या सुहृद्‌गणाला पाहण्याच्या इच्छेने धनञ्जय प्रकट झाला.
7.84.2
तं प्रविष्टं शुभां कक्ष्यामभिवन्द्याग्रतः स्यितम् ।
तमुत्थायार्जुनं प्रेम्णा सस्वजे पाण्डवर्षभः ॥ ७.८४.२ ॥
शुभ कक्षेत प्रवेश करून समोर उभ्या असलेल्या अर्जुनाला वंदन केल्यावर, पाण्डवश्रेष्ठाने उठून प्रेमाने त्याला आलिंगन दिले.
7.84.3
मूर्ध्नि चैनमुपाघ्राय परिष्वज्य च बाहुना ।
आशिषः परमाः प्रोच्य स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥ ७.८४.३ ॥
त्याचे मस्तक हुंगून व बाहूंनी आलिंगन देऊन, उत्तम आशीर्वाद देऊन, हसत तो म्हणाला.
7.84.4
व्यक्तमर्जुन सङ्ग्रामे ध्रुवस्ते विजयो महान् ।
तादृग्रूपा च ते च्छाया प्रसन्नश्च जनार्दनः ॥ ७.८४.४ ॥
अर्जुना, युद्धात तुला महान विजय निश्चित आहे; तुझे असे रूप व छाया आहे, आणि जनार्दनही प्रसन्न आहे.
7.84.5
तमब्रवीत्ततो जिष्णुर्महदाश्चर्यमुत्तमम् ।
दृष्टवानस्मि भद्रं ते केशवस्य प्रसादजम् ॥ ७.८४.५ ॥
तेव्हा जिष्णू त्याला म्हणाला: केशवाच्या प्रसादाने झालेले एक महान व उत्तम आश्चर्य मी पाहिले आहे; तुझे कल्याण असो.
7.84.6
ततस्तत्कथयामास यथादृष्टं धनञ्जयः ।
आश्वासनार्थं सुहृदां त्र्यम्बकेण समागमम् ॥ ७.८४.६ ॥
मग धनञ्जयाने जसे पाहिले तसे सर्व सांगितले; मित्रांना धीर देण्यासाठी त्र्यम्बकाशी झालेली भेट त्याने वर्णन केली.
7.84.7
ततः शिरोभिरवनिं स्पृष्ट्वा सर्वे च विस्मिताः ।
नमस्कृत्य वृषाङ्काय साधुसाध्वित्यथाब्रुवन् ॥ ७.८४.७ ॥
नंतर सर्वजण विस्मित होऊन मस्तकाने भूमीला स्पर्श करून, वृषांकाला (शिवाला) नमस्कार करून 'साधू, साधू!' असे म्हणाले.
7.84.8
अनुज्ञातास्ततः सर्वे सुहृदो धर्मसूनुना ।
त्वरमाणाः सुसन्नद्धा हृष्टा युद्धाय निर्ययुः ॥ ७.८४.८ ॥
नंतर धर्मपुत्राने (युधिष्ठिराने) अनुमती दिलेले सर्व सुहृद, त्वरेने, सुसज्ज होऊन, आनंदाने युद्धासाठी निघाले.
7.84.9
अभिवाद्य तु राजानं युयुधानाच्युतार्जुनाः ।
हृष्टा विनिर्ययुस्ते वै युधिष्ठिरनिवेशनात् ॥ ७.८४.९ ॥
राजाला (युधिष्ठिराला) अभिवादन करून युयुधान, अच्युत (कृष्ण) आणि अर्जुन आनंदाने युधिष्ठिराच्या निवासस्थानातून निघाले.
7.84.10
रथेनैकेन दुर्धर्षौ युयुधानजनार्दनौ ।
जग्मतुः सहितौ वीरावर्जुनस्य निवेशनम् ॥ ७.८४.१० ॥
एकाच रथात दुर्धर्ष युयुधान आणि जनार्दन, वीर, एकत्र अर्जुनाच्या निवासस्थानाकडे गेले.
7.84.11
तत्र गत्वा हृषीकेशः कल्पयामास शास्त्रवित् ।
रथं रथवरस्याजौ वानरर्षभलक्षणम् ॥ ७.८४.११ ॥
तेथे जाऊन शास्त्रज्ञ हृषीकेशाने युद्धातील श्रेष्ठ रथाला वानरध्वजाचे चिन्ह असलेला सज्ज केला.
7.84.12
स मेघसमनिर्घोषस्तप्तकाञ्चनसप्रभः ।
बभौ रथवरः क्लृप्तः शिशुर्दिवसकृद्यथा ॥ ७.८४.१२ ॥
मेघासारखा गर्जणारा, तापलेल्या सोन्यासारखा तेजस्वी तो सज्ज केलेला श्रेष्ठ रथ सूर्याच्या बाळासारखा झळकला.
7.84.13
ततः पुरुषशार्दूलः सज्जं सर्वं न्यवेदयत् ।
रथं पुरुषसिंहस्य सध्वजं सुपताकिनम् ॥ ७.८४.१३ ॥
नंतर पुरुषशार्दूलाने सर्व सिद्ध असल्याचे कळवले — पुरुषसिंहाच्या ध्वज आणि सुंदर पताका असलेल्या रथाबाबत.
7.84.14
स तु लोकवरः पुंसां किरीटी हेमवर्मभृत् ।
चापबाणधरो वाहं प्रदक्षिणमवर्तत ॥ ७.८४.१४ ॥
जगतात पुरुषांत श्रेष्ठ असलेला तो किरीटी, सोन्याचे चिलखत घालून, धनुष्यबाण धरून घोड्यांभोवती प्रदक्षिणा घालू लागला.
7.84.15
तपोविद्यावयोवृद्धैः क्रियावद्भिर्जितेन्द्रियैः ।
स्तूयमानो जयाशीर्भिरारुरोह महारथम् ॥ ७.८४.१५ ॥
तप, विद्या व वयाने वृद्ध, कर्मकुशल, जितेंद्रिय अशांनी जयाशीर्वादांनी स्तुती केली जात असताना तो महारथावर चढला.
7.84.16
जैत्रैः साङ्ग्रामिकैर्मन्त्रैः पूर्वमेव रथोत्तमम् ।
अभिमन्त्रितमर्चिष्मानुदयं भास्करो यथा ॥ ७.८४.१६ ॥
युद्धात विजय देणाऱ्या सांग्रामिक मंत्रांनी आधीच त्या उत्तम रथाला अभिमंत्रित केले होते — तेजस्वी सूर्य उगवावा तसे.
7.84.17
स रथे रथिनां श्रेष्ठः काञ्चने काञ्चनावृतः ।
विबभौ विमलोऽर्चिष्मान्मेराविव दिवाकरः। ॥ ७.८४.१७ ॥
रथींमध्ये श्रेष्ठ तो सोनेरी रथावर, सोन्याने आच्छादित होऊन, मेरू पर्वतावरील निर्मल तेजस्वी सूर्यासारखा झळकला.
7.84.18
अन्वारुरुहतुः पार्थं युयुधानजनार्दनौ ।
शर्यातेर्यज्ञमायान्तं यथेन्द्रं देवमश्विनौ ॥ ७.८४.१८ ॥
युयुधान आणि जनार्दन पार्थाच्या मागोमाग चढले — शर्यातीच्या यज्ञाला येणाऱ्या इंद्राच्या मागे जसे दोन अश्विनीकुमार.
7.84.19
अथ जग्राह गोविन्दो रश्मीन्रश्मिविदांवरः ।
मातलिर्वासवस्येव वृत्रं हन्तुं प्रयास्यतः ॥ ७.८४.१९ ॥
तेव्हा रश्मिविदांवर गोविंदाने लगाम हाती धरली, जसे वासवाचा (इंद्राचा) सारथी मातलि वृत्राचा वध करण्यासाठी जाताना धरतो.
7.84.20
स ताभ्यां सहितः पार्थो रथप्रवरमास्थितः ।
सहितो बुधशुक्राभ्यां तमो निघ्नन्यथा शशी ॥ ७.८४.२० ॥
त्या दोघांसह पार्थ श्रेष्ठ रथावर आरूढ झाला; बुध आणि शुक्रासह चंद्र जसा अंधार नष्ट करतो.
7.84.21
सैन्धवस्य वधप्रेप्सुः प्रयातः शत्रुपूगहा ।
सहाम्बुपतिमित्राभ्यां यथेन्द्रस्तारकामये ॥ ७.८४.२१ ॥
सैंधवाचा (जयद्रथाचा) वध करण्याची इच्छा धरून शत्रुसमूहांचा संहारक निघाला; जलाधिपती (वरुणा) च्या मित्रांसह इंद्र तारकाविरुद्ध गेला तसा.
7.84.22
ततो वादित्रनिर्घोषैर्माङ्गल्यैश्च स्तवैः शुभैः ।
प्रयान्तमर्जुनं वीरं मागधाश्चैव तुष्टुवुः ॥ ७.८४.२२ ॥
तेव्हा वाद्यांच्या गर्जनेने व मंगल, शुभ स्तुतींनी मागधांनी निघालेल्या वीर अर्जुनाची स्तुती केली.
7.84.23
सजयाशीः सपुण्याहः सूतमागधनिःस्वनः ।
युक्तो वादित्रघोषेण तेषां रतिकरोऽभवत् ॥ ७.८४.२३ ॥
जयाशीर्वाद, पुण्याहवाचन, सूत-मागधांचे स्वर आणि वाद्यांचा घोष यांनी युक्त ते त्यांना आनंददायक झाले.
7.84.24
तमनुप्रवणो वायुः पुण्यगन्धवहः शुभः ।
ववौ संहर्षयन्पार्थं द्विषतश्चापि शोषयन् ॥ ७.८४.२४ ॥
त्याच्यामागे पुण्यगंध वाहणारा शुभ वारा वाहिला; पार्थाला हर्षवीत आणि शत्रूंना शुष्क करीत.
7.84.25
ततस्तस्मिन्क्षणे राजन्विविधानि शुभानि च ।
प्रादुरासन्निमित्तानि विजयाय बहूनि च ॥ ७.८४.२५ ॥
तेव्हा त्या क्षणी हे राजा, विजयासाठी विविध शुभ आणि अनेक शकुन प्रकट झाले.
7.84.26
पाण्डवानां त्वदीयानां विपरीतानि मारिष ।
दृष्ट्वाऽर्जुनो निमित्तानि विजयाय प्रदक्षिणम्।
युयुधानं महेष्वासमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ७.८४.२६ ॥
हे मान्य, पांडवांची आणि तुमच्या पक्षाची शकुने विपरीत होती. विजयासाठी प्रदक्षिण शकुन पाहून अर्जुन महाधनुर्धर युयुधानाला हे वचन बोलला.
7.84.27
युयुधानाद्य युद्धे मे दृश्यते विजयो ध्रुवः ।
यथाहीमानि लिङ्गानि दृश्यन्ते शिनिपुङ्गव ॥ ७.८४.२७ ॥
हे युयुधाना, आज युद्धात मला निश्चित विजय दिसत आहे, जशी ही चिन्हे दिसत आहेत, हे शिनिवंशश्रेष्ठा.
7.84.28
सोऽहं तत्र गमिष्यामि यत्र सैन्धवको नृपः ।
यियासुर्यमलोकाय मम वीर्यं प्रतीक्षते ॥ ७.८४.२८ ॥
यमलोकाला जाण्यास सिद्ध असलेला सैंधवराजा माझ्या पराक्रमाची वाट पाहत आहे, तिथे मी जाईन.
7.84.29
यथा परमकं कृत्यं सैन्धवस्य वधो मम ।
तथैव सुमहत्कृत्यं धर्मराजस्य रक्षणम् ॥ ७.८४.२९ ॥
सैंधवाचा वध हे जसे माझे परम कर्तव्य आहे, तसेच धर्मराजाचे रक्षण हे अत्यंत महान कर्तव्य आहे.
7.84.30
स त्वमद्य महाबाहो राजानं परिपालय ।
यथैव हि मया गुप्तस्त्वया गुप्तो भवेत्तथा ॥ ७.८४.३० ॥
हे महाबाहो, आज तू राजाचे रक्षण कर; जसा माझ्याकडून तो रक्षिला जातो, तसाच तुझ्याकडूनही तो रक्षिला जावा.
7.84.31
न पश्यामि च तं लोके यस्त्वां युद्धे पराजयेत् ।
वासुदेवसमं युद्धे स्वयमप्यमरेश्वरः ॥ ७.८४.३१ ॥
युद्धात तुम्हाला पराभूत करू शकेल असा कोणीही जगात मला दिसत नाही; वासुदेवासमान असलेल्या तुम्हाला युद्धात स्वतः देवेंद्रही हरवू शकणार नाही.
7.84.32
त्वयि चाहं पराश्वस्तः प्रद्युम्ने वा महारथे ।
शक्नुयां सैन्धवं हन्तुमनपेक्षो नरर्षभ ॥ ७.८४.३२ ॥
नरश्रेष्ठा, तुमच्यावर आणि महारथी प्रद्युम्नावर पूर्ण विश्वास ठेवून मी निश्चिंतपणे सैंधवाला (जयद्रथाला) ठार करू शकेन.
7.84.33
मय्यपेक्षा न कर्तव्या गोप्ताऽयं मम केशवः ।
राज्ञ एव परा गुप्तिः कार्या सर्वात्मना त्वया ॥ ७.८४.३३ ॥
माझी काळजी करू नकोस; माझा रक्षक हा केशव आहे. राजाचे परम संरक्षण तुला सर्वस्वाने करायचे आहे.
7.84.34
न हि यत्र महाबाहुर्वासुदेवो व्यवस्थितः ।
किञ्चिद्व्यापद्यते तत्र यत्राहमपि च ध्रुवम् ॥ ७.८४.३४ ॥
महाबाहू वासुदेव जिथे उभे असतात, तिथे काहीही हानी होत नाही; आणि मी जिथे निश्चितपणे असतो, तिथेही तसेच.
7.84.35
एवमुक्तस्तु पार्थेन सात्यकिः परवीरहा ।
तथेत्युक्त्वाऽगमत्तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ७.८४.३५ ॥
पार्थाने असे म्हटल्यावर शत्रुवीरांचा संहार करणारा सात्यकी 'तसेच होवो' असे म्हणून जिथे राजा युधिष्ठिर होता तिथे गेला.