ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 7.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.87.1
तस्यां निशायां व्युष्टायां द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
स्वान्यनीकानि सर्वाणि प्राक्रामद्व्यूहितुं ततः ॥ ७.८७.१ ॥
ସେହି ରାତି ପାହିଲା ପରେ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ ନିଜ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ବ୍ୟୂହରେ ସଜାଇବାକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
7.87.2
शूराणां गर्जतां राजन्सङ्क्रुद्धानाममर्षिणाम् ।
श्रूयन्ते स्म गिरश्चित्राः परस्परवधैषिणाम् ॥ ७.८७.२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁ ବୀରମାନଙ୍କର—ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେମାନଙ୍କର—ବିବିଧ ବାଣୀ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
7.87.3
विष्फार्य च धनूंष्यन्ये ज्याः परे परिमृज्य च ।
विनिःश्वसन्तः प्राक्रोशन्क्वेदानीं स धनञ्जयः ॥ ७.८७.३ ॥
କେହି ଧନୁ ଟଙ୍କାର କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଧନୁର ଗୁଣ ପୋଛିଲେ; ନିଃଶ୍ବାସ ଛାଡ଼ି ଡାକିଲେ—"ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଧନଞ୍ଜୟ କୁଆଡ଼େ?"
7.87.4
विकोशान्सुत्सरूनन्ये कृतधारान्समाहितान् ।
पीतानाकाशसङ्काशानसीन्केचिच्च चिक्षिपुः ॥ ७.८७.४ ॥
କେହି କୋଷରୁ ବାହାର କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାରର, ସୁସଜ୍ଜିତ, ହଳଦିଆ ଓ ଆକାଶ ପରି ରଙ୍ଗର ଖଡ୍ଗ ଘୂରାଇଲେ।
7.87.5
चरन्तस्त्वसिमार्गांश्च धनुर्मार्गांश्च शिक्षिताः ।
सङ्ग्राममनसः शूरा दृश्यन्ते स्म सहस्रशः ॥ ७.८७.५ ॥
ଖଡ୍ଗ ଓ ଧନୁ ମାର୍ଗରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା, ଶିକ୍ଷିତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ହଜାର ହଜାର ବୀର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
7.87.6
सघण्टाश्चन्दनादिग्धाः स्वर्णवज्रविभूषिताः ।
समुत्क्षिप्य गदाश्चान्ये पर्यपृच्छन्त पाण्डवम्। ॥ ७.८७.६ ॥
ଘଣ୍ଟିଯୁକ୍ତ, ଚନ୍ଦନ ଲିପ୍ତ, ସୁନା ଓ ହୀରାରେ ସଜ୍ଜିତ ଗଦା ଉପରକୁ ଉଠାଇ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
7.87.7
अन्ये बलमदोन्मत्ताः परिघैर्बाहुशालिनः ।
चक्रुः सम्बाधमाकाशमुच्छ्रितेन्द्रध्वजोपमैः ॥ ७.८७.७ ॥
ବଳ ମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଅନ୍ୟମାନେ, ବାହୁବଳରେ ଶୋଭିତ, ଉଠାଯାଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ପରି (ଅସ୍ତ୍ରରେ) ଆକାଶ ଭରିଦେଲେ।
7.87.8
नानाप्रहरणैश्चान्ये विचित्रस्रगलङ्कृताः ।
सङ्ग्राममनसः शूरास्तत्रतत्र व्यवस्थिताः ॥ ७.८७.८ ॥
ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ବିଚିତ୍ର ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମନ ରଖିଥିବା ଅନ୍ୟ ବୀରମାନେ ସେଠାସେଠି ରହିଥିଲେ।
7.87.9
क्वार्जुनः क्व स गोविन्दः क्व च मानी वृकोदरः ।
क्व च ते सुहृदस्तेषामाह्वयन्ते रणे तदा ॥ ७.८७.९ ॥
ଅର୍ଜୁନ କୋଥାରେ? ସେ ଗୋବିନ୍ଦ କୋଥାରେ? ଅଭିମାନୀ ବୃକୋଦର କୋଥାରେ? ତୁମର ମିତ୍ରମାନେ ସେତେବେଳେ ରଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକୁଥିଲେ।
7.87.10
ततः शङ्खमुपाध्माय त्वरयन्वाजिनः स्वयम् ।
इतस्ततस्तान्रचयन्द्रोणश्चरति वेगितः ॥ ७.८७.१० ॥
ତା'ପରେ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇ, ନିଜେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଶୀଘ୍ର ଚଳାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏଣେତେଣେ ସଜାଇ ଦ୍ରୋଣ ବେଗରେ ବୁଲିଲେ।
7.87.11
तेष्वनीकेषु सर्वेषु स्थितेष्वाहवनन्दिषु ।
भारद्वाजो महाराज जयद्रथमथाब्रवीत् ॥ ७.८७.११ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦିତ ସେହି ସମସ୍ତ ସେନା ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଭରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ) ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
7.87.12
त्वं चैव सौमदत्तिश्च कर्णश्चैव महारथः ।
अश्वत्थामा च शल्यश्च वृषसेनः कृपस्तथा ॥ ७.८७.१२ ॥
ତୁମେ, ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାରଥୀ କର୍ଣ୍ଣ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା, ଶଲ୍ୟ, ବୃଷସେନ ଓ କୃପ ମଧ୍ୟ (ତୁମ ସହିତ ରୁହ)।
7.87.13
शतं चाश्वसहस्राणां रथानामयुतानि षट् ।
द्विरदानां प्रभिन्नानां सहस्राणि चतुर्दश ॥ ७.८७.१३ ॥
ଶହେ ହଜାର ଘୋଡ଼ା, ଛଅ ଅଯୁତ ରଥ ଏବଂ ମଦମତ୍ତ ଚଉଦ ହଜାର ହାତୀ।
7.87.14
पदातीनां सहस्राणि दंशितान्येकविंशतिः ।
गव्यूतिषु त्रिमात्रासु मामनासाद्य तिष्ठत ॥ ७.८७.१४ ॥
କବଚଧାରୀ ଏକୁଶ ହଜାର ପଦାତିକ। ତିନି ଗବ୍ୟୂତି ଦୂରତା ଭିତରେ, ମୋତେ ନ ପହଞ୍ଚି ଠିଆ ହୁଅ।
7.87.15
तत्रस्थं त्वां न संसोढुं शक्ता देवाः सवासवाः ।
किं पुनः पाण्डवाः सर्वे समाश्वसिहि सैन्धव ॥ ७.८७.१५ ॥
ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ତୁମକୁ ବାସବ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହି ପାରିବେ ନାହିଁ; ତେବେ ସବୁ ପାଣ୍ଡବ କଣ? ହେ ସୈନ୍ଧବ, ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୁଅ।
7.87.16
एवमुक्तः समाश्वस्तः सिन्धुराजो जयद्रथः ।
सम्प्रायात्सहगान्धारैर्वृतस्तैश्च महारथैः।
वर्मिभिः सादिभिर्यत्तैः प्रासपाणिहयस्थितैः ॥ ७.८७.१६ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ସିନ୍ଧୁରାଜ ଜୟଦ୍ରଥ ଗାନ୍ଧାରମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଲେ; ସେହି ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରିହୋଇ — କବଚଧାରୀ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ପ୍ରସ୍ତୁତ, ହାତରେ ବର୍ଚ୍ଛା ଧରି, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଥିବା।
7.87.17
चामरापीडिनः सर्वे जाम्बूनदविभूषिताः ।
जयद्रथस्य राजेन्द्र हयाः साधुप्रवाहिनः ॥ ७.८७.१७ ॥
ସମସ୍ତେ ଚାମର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁନାରେ ବିଭୂଷିତ — ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଦ୍ରୁତଗାମୀ।
7.87.18
ते चैकसप्तसाहस्रास्त्रिसाहस्राश्च सैन्धवाः ॥ ७.८७.१८ ॥
ସେମାନେ — ସତର ହଜାର ଏବଂ ତିନି ହଜାର ସୈନ୍ଧବ।
7.87.19
मत्तानां सुविरूढानां हस्त्यारोहैर्विशारदैः ।
हस्तिनां भीमरूपाणां वर्मिणां रौद्रकर्मिणाम् ॥ ७.८७.१९ ॥
ମତ୍ତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଢ଼ିଥିବା, ନିପୁଣ ହସ୍ତୀଆରୋହୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ, ଭୟଙ୍କର ରୂପର, ବର୍ମଧାରୀ, ରୌଦ୍ରକର୍ମା ହସ୍ତୀମାନେ।
7.87.20
अध्यर्धेन सहस्रेण पुत्रो दुर्मर्षणस्तव ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां योत्स्यमानो व्यवस्थितः ॥ ७.८७.२० ॥
ତୁମ ପୁଅ ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ଦେଢ଼ ହଜାର ସହିତ ସମସ୍ତ ସେନାର ଆଗରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସ୍ଥିତ ଥିଲା।
7.87.21
ततो दुःशासनश्चैव विकर्णश्च तवात्मजौ ।
सिन्धुराजार्थसिद्ध्यर्थमग्रानीके व्यवस्थितौ ॥ ७.८७.२१ ॥
ତା'ପରେ ତୁମ ଦୁଇ ପୁଅ ଦୁଃଶାସନ ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣ ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
7.87.22
दीर्घो द्वादशगव्यूतिः पश्चार्धे पञ्चविस्तृतः ।
व्यूहस्तु चक्रशकटो भारद्वाजेन निर्मितः ॥ ७.८७.२२ ॥
ଏହି ବ୍ୟୂହ ବାର ଗବ୍ୟୂତି ଦୀର୍ଘ, ପଛ ଅଧରେ ପାଞ୍ଚ ଗବ୍ୟୂତି ପ୍ରଶସ୍ତ; ଚକ୍ରଶକଟ ନାମକ ଏହି ବ୍ୟୂହ ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ) ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ହୋଇଥିଲା।
7.87.23
नानानृपतिभिर्वीरैस्तत्रतत्र व्यवस्थितैः ।
रथाश्वगजपत्त्योघैर्द्रोणेन विहितः स्वयम् ॥ ७.८७.२३ ॥
ଅନେକ ରାଜା ଓ ବୀର ଯେଉଁଠି ସେଠି ସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ରଥ, ଅଶ୍ୱ, ହସ୍ତୀ ଓ ପଦାତିକ ସମୂହ ସହିତ ଦ୍ରୋଣ ନିଜେ ଏହାକୁ ବିନ୍ୟସ୍ତ କରିଥିଲେ।
7.87.24
पश्चार्धे तस्य पद्मस्तु गर्भव्यूहः पुनः कृतः ।
सूचीपद्मस्य गर्भस्थो गूढो व्यूहः कृतः पुनः ॥ ७.८७.२४ ॥
ତା'ର ପଛ ଅଧରେ ପଦ୍ମ ନାମକ ଗର୍ଭବ୍ୟୂହ ପୁଣି ରଚାଗଲା; ସୂଚୀପଦ୍ମ ଭିତରେ ସ୍ଥିତ ଗୂଢ ବ୍ୟୂହ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ରଚାଗଲା।
7.87.25
एवमेतं महाव्यूहं व्यूह्य द्रोणो व्यवस्थितः ।
सूचीमुखे महेष्वासः कृतवर्मा व्यवस्थितः ॥ ७.८७.२५ ॥
ଏହିପରି ଏହି ମହାବ୍ୟୂହ ରଚି ଦ୍ରୋଣ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସୂଚୀମୁଖରେ ମହାଧନୁର୍ଧର କୃତବର୍ମା ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।
7.87.26
अनन्तरं च काम्भोजो जलसन्धश्च मारिष ।
दुर्योधनश्च कर्णश्च तदनन्तरमेव च ॥ ७.८७.२६ ॥
ଏହାପରେ କାମ୍ବୋଜ, ହେ ମାରିଷ, ଜଳସନ୍ଧ; ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ; ଏବଂ ତାହା ପରେ ମଧ୍ୟ।
7.87.27
ततः शतसहस्राणि योदानानमनिवर्तिनाम् ।
व्यवस्थितानि सर्वाणि शकटे मुखरक्षिणाम् ॥ ७.८७.२७ ॥
ତା'ପରେ ପଛକୁ ନ ହଟୁଥିବା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଯୋଦ୍ଧା ସମସ୍ତେ ଶକଟ-ବ୍ୟୂହରେ ମୁଖ ରକ୍ଷା କରି ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
7.87.28
तेषां च पृष्ठतो राजा बलेन महता वृतः ।
जयद्रथस्ततो राजा सूचीपार्श्वे व्यवस्थितः ॥ ७.८७.२८ ॥
ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ବିଶାଳ ସେନାରେ ଘେରାଯାଇ ରାଜା; ତା'ପରେ ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ ସୂଚୀପାର୍ଶ୍ବରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।
7.87.29
शकटस्य तु राजेन्द्र भारद्वाजो मुखे स्थितः ।
नात्र तस्याभवद्भोदो जुगोपैनं ततः स्वयम् ॥ ७.८७.२९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶକଟର ମୁଖରେ ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ) ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଏଠାରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଭୟ ନ ଥିଲା; ତା'ପରେ ସେ ନିଜେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
7.87.30
श्वेतवर्माम्बरोष्णीषो व्यूढोरस्को महाभुजः ।
धनुर्विस्फारयन्द्रोणस्तस्थौ क्रुद्ध इवान्तकः।
तस्य सैन्यस्य सर्वस्य नेता गोप्ता च वीर्यवान् ॥ ७.८७.३० ॥
ଶ୍ୱେତ କବଚ, ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ପାଗ ପିନ୍ଧି, ବିଶାଳ ଛାତି ଓ ବଳବାନ ବାହୁ ଥିବା ଦ୍ରୋଣ ଧନୁ ଟାଣି କ୍ରୁଦ୍ଧ ଯମ ପରି ଠିଆ ହେଲେ; ସେ ସେହି ସମସ୍ତ ସେନାର ନେତା, ରକ୍ଷକ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ।
7.87.31
ताकिनं शोणहयं वेदीकृष्णाजिनध्वजम् ।
द्रोणस्य रथमालोक्य प्रहृष्टाः कुरवोऽभवन् ॥ ७.८७.३१ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସେହି ଦ୍ରୁତଗାମୀ ରଥକୁ ଦେଖି, ଯାହାର ଘୋଡ଼ା ଲାଲ୍ ଥିଲା ଏବଂ ଧ୍ୱଜା ବେଦି ଆକାରର ଓ କଳା ମୃଗଚର୍ମର ଥିଲା, କୌରବମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
7.87.32
सिद्धचारणसङ्घानां विस्मयः सुमहानभूत् ।
द्रोणेन विहितं दृष्ट्वा व्यूहं क्षुब्धार्णवोपमम् ॥ ७.८७.३२ ॥
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ରଚିତ, ଆଲୋଡ଼ିତ ସମୁଦ୍ର ପରି ବ୍ୟୂହ ଦେଖି ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଦଳରେ ମହା ବିସ୍ମୟ ଜାତ ହେଲା।
7.87.33
सशैलसागरवनां नानाजनपदाकुलाम् ।
ग्रसेद्व्यूहः क्षितिं सर्वामिति भूतानि मेनिरे ॥ ७.८७.३३ ॥
ପର୍ବତ, ସମୁଦ୍ର, ବନ ଓ ଅନେକ ଜନପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଏହି ବ୍ୟୂହ ଗ୍ରାସ କରିବ ବୋଲି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭାବିଲେ।
7.87.34
बहुरथमनुजाश्वपत्तिनागं ।
प्रतिभयनिःस्वनमद्भुतानुरूपम्।
अहितहृदयभेदनं महद्वै ।
शकटमवेक्ष्य कृतं ननन्द राजा ॥ ७.८७.३४ ॥
ଅନେକ ରଥ, ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ଓ ହାତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଥିବା, ଅଦ୍ଭୁତ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ହୃଦୟ ବିଦାରକ ମହାନ ଶକଟ ବ୍ୟୂହ ରଚିତ ଦେଖି ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।