మహాభారతం · అధ్యాయం 7.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
7.87.1
तस्यां निशायां व्युष्टायां द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ।
स्वान्यनीकानि सर्वाणि प्राक्रामद्व्यूहितुं ततः ॥ ७.८७.१ ॥
ఆ రాత్రి గడిచి తెల్లవారినప్పుడు, ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు తన సమస్త సేనలను వ్యూహంగా నిలపడానికి ముందుకు సాగాడు.
7.87.2
शूराणां गर्जतां राजन्सङ्क्रुद्धानाममर्षिणाम् ।
श्रूयन्ते स्म गिरश्चित्राः परस्परवधैषिणाम् ॥ ७.८७.२ ॥
ఓ రాజా, గర్జిస్తున్న, అత్యంత కోపోద్రిక్తులైన, సహనం లేని శూరుల—ఒకరినొకరు చంపాలనుకునే—విభిన్నమైన మాటలు వినిపించాయి.
7.87.3
विष्फार्य च धनूंष्यन्ये ज्याः परे परिमृज्य च ।
विनिःश्वसन्तः प्राक्रोशन्क्वेदानीं स धनञ्जयः ॥ ७.८७.३ ॥
కొందరు విల్లులను టంకారం చేశారు, మరికొందరు తమ వింటినారులను తుడిచారు; నిట్టూరుస్తూ అరిచారు—"ఇప్పుడు ఆ ధనంజయుడు ఎక్కడ?"
7.87.4
विकोशान्सुत्सरूनन्ये कृतधारान्समाहितान् ।
पीतानाकाशसङ्काशानसीन्केचिच्च चिक्षिपुः ॥ ७.८७.४ ॥
కొందరు ఒరల నుండి తీసి, పదునైన అంచులు కలిగిన, చక్కగా సిద్ధపరచిన, పసుపు మరియు ఆకాశం లాంటి రంగుల కత్తులను విసిరారు.
7.87.5
चरन्तस्त्वसिमार्गांश्च धनुर्मार्गांश्च शिक्षिताः ।
सङ्ग्राममनसः शूरा दृश्यन्ते स्म सहस्रशः ॥ ७.८७.५ ॥
కత్తి మార్గాలలోను విల్లు మార్గాలలోను సంచరిస్తూ, శిక్షణ పొందిన, యుద్ధంపై మనసు నిలిపిన శూరులు వేలాదిగా కనిపించారు.
7.87.6
सघण्टाश्चन्दनादिग्धाः स्वर्णवज्रविभूषिताः ।
समुत्क्षिप्य गदाश्चान्ये पर्यपृच्छन्त पाण्डवम्। ॥ ७.८७.६ ॥
గంటలతో కూడిన, చందనం పూసిన, బంగారం మరియు వజ్రాలతో అలంకరించిన గదలను పైకెత్తి, మరికొందరు పాండవుణ్ణి ప్రశ్నిస్తూ సవాలు చేశారు.
7.87.7
अन्ये बलमदोन्मत्ताः परिघैर्बाहुशालिनः ।
चक्रुः सम्बाधमाकाशमुच्छ्रितेन्द्रध्वजोपमैः ॥ ७.८७.७ ॥
బల మదంతో ఉన్మత్తులైన ఇతరులు, బాహుబలం గలవారు, ఎత్తబడిన ఇంద్రధ్వజాల వంటి (ఆయుధాలతో) ఆకాశాన్ని నిండించారు.
7.87.8
नानाप्रहरणैश्चान्ये विचित्रस्रगलङ्कृताः ।
सङ्ग्राममनसः शूरास्तत्रतत्र व्यवस्थिताः ॥ ७.८७.८ ॥
అనేక ఆయుధాలు ధరించి, విచిత్ర మాలలతో అలంకరించుకుని, యుద్ధంలో మనసు నిలిపిన ఇతర శూరులు అక్కడక్కడ నిలిచారు.
7.87.9
क्वार्जुनः क्व स गोविन्दः क्व च मानी वृकोदरः ।
क्व च ते सुहृदस्तेषामाह्वयन्ते रणे तदा ॥ ७.८७.९ ॥
అర్జునుడు ఎక్కడ? ఆ గోవిందుడు ఎక్కడ? గర్విష్ఠుడైన వృకోదరుడు ఎక్కడ? నీ మిత్రులు వారిని ఆ రణంలో పిలుస్తున్నారు.
7.87.10
ततः शङ्खमुपाध्माय त्वरयन्वाजिनः स्वयम् ।
इतस्ततस्तान्रचयन्द्रोणश्चरति वेगितः ॥ ७.८७.१० ॥
అప్పుడు శంఖాన్ని ఊది, గుర్రాలను స్వయంగా వేగంగా నడిపి, వారిని ఇటు అటు వ్యూహంగా నిలుపుతూ ద్రోణుడు వేగంగా సంచరించాడు.
7.87.11
तेष्वनीकेषु सर्वेषु स्थितेष्वाहवनन्दिषु ।
भारद्वाजो महाराज जयद्रथमथाब्रवीत् ॥ ७.८७.११ ॥
మహారాజా! యుద్ధాన్ని ఆనందించే ఆ సేనలన్నీ నిలిచి ఉండగా, భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) జయద్రథుడితో ఇలా అన్నాడు.
7.87.12
त्वं चैव सौमदत्तिश्च कर्णश्चैव महारथः ।
अश्वत्थामा च शल्यश्च वृषसेनः कृपस्तथा ॥ ७.८७.१२ ॥
నీవు, సోమదత్తుని కుమారుడు, మహారథుడైన కర్ణుడు, అశ్వత్థాముడు, శల్యుడు, వృషసేనుడు, కృపుడు కూడా (నీతో ఉండండి).
7.87.13
शतं चाश्वसहस्राणां रथानामयुतानि षट् ।
द्विरदानां प्रभिन्नानां सहस्राणि चतुर्दश ॥ ७.८७.१३ ॥
వంద వేల గుర్రాలు, ఆరు అయుతాలు రథాలు, మదించిన పదునాలుగు వేల ఏనుగులు.
7.87.14
पदातीनां सहस्राणि दंशितान्येकविंशतिः ।
गव्यूतिषु त्रिमात्रासु मामनासाद्य तिष्ठत ॥ ७.८७.१४ ॥
కవచధారులైన ఇరవై ఒక్క వేల కాలాళ్లు. మూడు గవ్యూతుల లోపల, నన్ను చేరకుండా నిలబడు.
7.87.15
तत्रस्थं त्वां न संसोढुं शक्ता देवाः सवासवाः ।
किं पुनः पाण्डवाः सर्वे समाश्वसिहि सैन्धव ॥ ७.८७.१५ ॥
అక్కడ నిలిచిన నిన్ను వాసవునితో కూడిన దేవతలు కూడా ఎదుర్కోలేరు; మరి పాండవులందరు ఎంత? సైంధవా, ధైర్యంగా ఉండు.
7.87.16
एवमुक्तः समाश्वस्तः सिन्धुराजो जयद्रथः ।
सम्प्रायात्सहगान्धारैर्वृतस्तैश्च महारथैः।
वर्मिभिः सादिभिर्यत्तैः प्रासपाणिहयस्थितैः ॥ ७.८७.१६ ॥
ఇలా చెప్పబడి ఊరట పొందిన సింధురాజు జయద్రథుడు గాంధారులతో కలిసి బయలుదేరాడు; ఆ మహారథులు చుట్టుముట్టగా — కవచధారులు, అశ్వారోహులు, సిద్ధంగా, చేతిలో ఈటెలతో, గుర్రాలపై ఉన్నవారు.
7.87.17
चामरापीडिनः सर्वे जाम्बूनदविभूषिताः ।
जयद्रथस्य राजेन्द्र हयाः साधुप्रवाहिनः ॥ ७.८७.१७ ॥
అన్నీ చామరాలతో అలంకరించబడి, బంగారంతో భూషితమై — జయద్రథుని గుర్రాలు, ఓ రాజేంద్రా, వేగంగా పరుగెత్తేవి.
7.87.18
ते चैकसप्तसाहस्रास्त्रिसाहस्राश्च सैन्धवाः ॥ ७.८७.१८ ॥
వారు — పదిహేడు వేల మరియు మూడు వేల సైంధవులు.
7.87.19
मत्तानां सुविरूढानां हस्त्यारोहैर्विशारदैः ।
हस्तिनां भीमरूपाणां वर्मिणां रौद्रकर्मिणाम् ॥ ७.८७.१९ ॥
మదించిన, పూర్తిగా ఎదిగిన, నిపుణులైన గజారోహకులచే నడపబడే, భయంకర రూపంగల, కవచం ధరించిన, క్రూరకర్మలు చేసే ఏనుగులు.
7.87.20
अध्यर्धेन सहस्रेण पुत्रो दुर्मर्षणस्तव ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां योत्स्यमानो व्यवस्थितः ॥ ७.८७.२० ॥
నీ కుమారుడు దుర్మర్షణుడు ఒకటిన్నర వేలమందితో అన్ని సేనలకు ముందు యుద్ధం చేయడానికి నిలిచాడు.
7.87.21
ततो दुःशासनश्चैव विकर्णश्च तवात्मजौ ।
सिन्धुराजार्थसिद्ध्यर्थमग्रानीके व्यवस्थितौ ॥ ७.८७.२१ ॥
తర్వాత నీ ఇద్దరు కుమారులు దుశ్శాసనుడు, వికర్ణుడు సింధురాజు కార్యాన్ని నెరవేర్చడానికి సేనాముఖంలో నిలిచారు.
7.87.22
दीर्घो द्वादशगव्यूतिः पश्चार्धे पञ्चविस्तृतः ।
व्यूहस्तु चक्रशकटो भारद्वाजेन निर्मितः ॥ ७.८७.२२ ॥
ఈ వ్యూహం పన్నెండు గవ్యూతుల పొడవు, వెనుక భాగంలో ఐదు గవ్యూతుల వెడల్పు కలిగినది; చక్రశకట వ్యూహమనే దీనిని భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) నిర్మించాడు.
7.87.23
नानानृपतिभिर्वीरैस्तत्रतत्र व्यवस्थितैः ।
रथाश्वगजपत्त्योघैर्द्रोणेन विहितः स्वयम् ॥ ७.८७.२३ ॥
అనేకమంది రాజులు, వీరులు అక్కడక్కడ నిలిచి ఉండగా, రథ-అశ్వ-గజ-పదాతి సమూహాలతో ద్రోణుడే స్వయంగా దీనిని ఏర్పాటు చేశాడు.
7.87.24
पश्चार्धे तस्य पद्मस्तु गर्भव्यूहः पुनः कृतः ।
सूचीपद्मस्य गर्भस्थो गूढो व्यूहः कृतः पुनः ॥ ७.८७.२४ ॥
దాని వెనుక భాగంలో పద్మమనే గర్భవ్యూహం మళ్లీ ఏర్పాటు చేయబడింది; సూచీపద్మం లోపల ఉన్న గూఢవ్యూహమూ మళ్లీ రచించబడింది.
7.87.25
एवमेतं महाव्यूहं व्यूह्य द्रोणो व्यवस्थितः ।
सूचीमुखे महेष्वासः कृतवर्मा व्यवस्थितः ॥ ७.८७.२५ ॥
ఇలా ఈ మహావ్యూహాన్ని రచించి ద్రోణుడు నిలిచాడు. సూచీముఖంలో మహాధనుర్ధారి కృతవర్మ నిలిచాడు.
7.87.26
अनन्तरं च काम्भोजो जलसन्धश्च मारिष ।
दुर्योधनश्च कर्णश्च तदनन्तरमेव च ॥ ७.८७.२६ ॥
తరువాత కాంబోజుడు, ఓ మారిషా, జలసంధుడు; దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు; ఆ తర్వాతే కూడా.
7.87.27
ततः शतसहस्राणि योदानानमनिवर्तिनाम् ।
व्यवस्थितानि सर्वाणि शकटे मुखरक्षिणाम् ॥ ७.८७.२७ ॥
తరువాత వెనుకంజ వేయని లక్షల యోధులందరూ శకట వ్యూహంలో ముఖాన్ని కాపాడుతూ నిలిచారు.
7.87.28
तेषां च पृष्ठतो राजा बलेन महता वृतः ।
जयद्रथस्ततो राजा सूचीपार्श्वे व्यवस्थितः ॥ ७.८७.२८ ॥
వారి వెనుక మహాసైన్యంతో చుట్టబడిన రాజు; తరువాత రాజు జయద్రథుడు సూచీ వ్యూహం పక్కన నిలిచాడు.
7.87.29
शकटस्य तु राजेन्द्र भारद्वाजो मुखे स्थितः ।
नात्र तस्याभवद्भोदो जुगोपैनं ततः स्वयम् ॥ ७.८७.२९ ॥
ఓ రాజేంద్రా, శకట వ్యూహ ముఖంలో భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) నిలిచాడు; ఇక్కడ అతనికి భయం లేకపోయింది; తరువాత అతడే దానిని రక్షించాడు.
7.87.30
श्वेतवर्माम्बरोष्णीषो व्यूढोरस्को महाभुजः ।
धनुर्विस्फारयन्द्रोणस्तस्थौ क्रुद्ध इवान्तकः।
तस्य सैन्यस्य सर्वस्य नेता गोप्ता च वीर्यवान् ॥ ७.८७.३० ॥
తెల్లని కవచం, తెల్లని వస్త్రం, తలపాగా ధరించి, విశాల వక్షస్థలం, బలమైన బాహువులు కలిగిన ద్రోణుడు ధనువును ఎక్కుపెడుతూ కోపించిన యముడిలా నిలిచాడు; అతడు ఆ సమస్త సైన్యానికి నాయకుడు, రక్షకుడు, పరాక్రమశాలి.
7.87.31
ताकिनं शोणहयं वेदीकृष्णाजिनध्वजम् ।
द्रोणस्य रथमालोक्य प्रहृष्टाः कुरवोऽभवन् ॥ ७.८७.३१ ॥
ద్రోణుని వేగవంతమైన రథాన్ని చూసి, ఎర్రని గుర్రాలు, వేదిక ఆకారపు, నల్ల జింక చర్మపు ధ్వజం కలిగిన ఆ రథాన్ని చూసి, కురువీరులు సంతోషించారు.
7.87.32
सिद्धचारणसङ्घानां विस्मयः सुमहानभूत् ।
द्रोणेन विहितं दृष्ट्वा व्यूहं क्षुब्धार्णवोपमम् ॥ ७.८७.३२ ॥
ద్రోణుడు ఏర్పరచిన, క్షోభిత సముద్రంలా ఉన్న వ్యూహాన్ని చూసి, సిద్ధులు, చారణుల సమూహాలలో గొప్ప విస్మయం కలిగింది.
7.87.33
सशैलसागरवनां नानाजनपदाकुलाम् ।
ग्रसेद्व्यूहः क्षितिं सर्वामिति भूतानि मेनिरे ॥ ७.८७.३३ ॥
పర్వతాలు, సముద్రాలు, అడవులు, అనేక జనపదాలతో నిండిన ఈ భూమినంతటినీ ఈ వ్యూహం మింగేస్తుందని ప్రాణులు భావించాయి.
7.87.34
बहुरथमनुजाश्वपत्तिनागं ।
प्रतिभयनिःस्वनमद्भुतानुरूपम्।
अहितहृदयभेदनं महद्वै ।
शकटमवेक्ष्य कृतं ननन्द राजा ॥ ७.८७.३४ ॥
అనేక రథాలు, మనుషులు, గుర్రాలు, కాల్బలం, ఏనుగులతో కూడినదీ, భయంకర ధ్వని కలదీ, అద్భుతానికి తగినదీ, శత్రువుల హృదయాలను చీల్చేదీ అయిన మహా శకట వ్యూహాన్ని చూసి రాజు సంతోషించాడు.