महाभारत · अध्याय 8.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.3.1
आख्याता मामकास्तात निहता युधि पाण्डवैः ।
हतांश्च पाण्डवेयानां मामकैर्ब्रूहि सञ्जय ॥ ८.३.१ ॥
हे तात संजया, पांडवांनी युद्धात माझ्या लोकांना मारले असे तू सांगितलेस. आता माझ्या लोकांनी पांडवपक्षातील मारलेल्यांचे वर्णन कर.
8.3.2
कृतिनो युधि विक्रान्ता महासत्वा महाबलाः ।
सानुबन्धाः सहामात्या गाङ्गेयेन निपातिताः ॥ ८.३.२ ॥
युद्धात कुशल, पराक्रमी, महासाहसी आणि महाबलवान वीर, आपले नातेवाईक आणि अमात्यांसह, गांगेय भीष्मांनी पाडले.
8.3.3
नारायणा वल्लवाश्च रामाश्च शतशो परे ।
अनुरक्ताश्च वीरेण भीष्मेण युधि पातिताः ॥ ८.३.३ ॥
नारायण, वल्लव, राम आणि शेकडो इतर, जे वीर भीष्मांचे अनुरक्त होते, युद्धात भीष्मांनी पाडले.
8.3.4
समः किरीटिना सङ्ख्ये वीर्येण च बलेन च ।
सत्यजित्सत्यसन्धेन द्रोणेन निहतो युधि ॥ ८.३.४ ॥
युद्धात किरीटी (अर्जुन) समान, पराक्रम व बलात समान असलेला सत्यजित, सत्यप्रतिज्ञ द्रोणाने युद्धात मारला गेला.
8.3.5
पाञ्चालानां महेष्वासाः सर्वे युद्वविशारदाः ।
द्रोणेन सह सङ्गम्य गता वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.३.५ ॥
पांचालांचे सर्व महान धनुर्धर, युद्धनिपुण, द्रोणाशी सामना करून यमलोकाला गेले.
8.3.6
तथा विराटद्रुपदौ वृद्वौ सहसुतौ नृपौ ।
पराक्रमन्तौ मित्रार्थे द्रोणेन निहतौ रणे ॥ ८.३.६ ॥
तसेच वृद्ध राजे विराट आणि द्रुपद, आपल्या पुत्रांसह, मित्रासाठी पराक्रम करीत, युद्धात द्रोणाने मारले गेले.
8.3.7
यो बाल एव समरे सम्मितः सव्यसाचिना ।
केशवेन च दुर्धर्षो बलदेवेन चाभिभूः ॥ ८.३.७ ॥
युद्धात सव्यसाची (अर्जुन) यांच्या बरोबरीचा, केशव (कृष्ण) आणि बलदेव यांनाही न जिंकता येणारा जो बालक.
8.3.8
परेषां कदनं कृत्वा महद्रणविशारदः ।
परिवार्य मदामात्रैः षड्भिः परमकै रथैः।
अशक्नुवद्भिर्बीभत्सुमभिमन्युर्निपातितः ॥ ८.३.८ ॥
शत्रूंचा मोठा संहार करून, रणविशारद असलेल्या त्याला मदोन्मत्त माहुतांसह सहा श्रेष्ठ रथांनी वेढले; बीभत्सु (अर्जुन) यांना रोखू न शकलेल्या त्यांनी अभिमन्यूला पाडले.
8.3.9
कृतं तं विरथं वीरं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम् ।
दौःशासनिर्महाराज सौभद्रं हतवान्रणे ॥ ८.३.९ ॥
हे महाराज, क्षात्रधर्मात स्थिर असलेल्या, रथहीन त्या वीराला दुःशासनपुत्राने युद्धात सौभद्र (अभिमन्यू) याचा वध केला.
8.3.10
पटच्चरनिहन्ता च महत्या सेनया वृतः ।
अम्बष्ठस्य सुतः श्रीमान्मित्रहेतोः पराक्रमन् ॥ ८.३.१० ॥
पटच्चरांचा संहारक, मोठ्या सेनेने वेढलेला, अम्बष्ठाचा तेजस्वी पुत्र मित्राच्या हितासाठी पराक्रम करीत.
8.3.11
आसाद्य लक्ष्मणं वीरं दुर्योधनसुतं रणे ।
सुमहत्कदनं कृत्वा गतो वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.३.११ ॥
युद्धात दुर्योधनाचा पुत्र वीर लक्ष्मणाजवळ जाऊन, मोठा संहार करून, तो वैवस्वताच्या (यमाच्या) क्षयाला गेला.
8.3.12
बृहन्तः सुमहेष्वासः कृतास्त्रो युद्वदुर्मदः ।
दुःशासनेन विक्रम्य गमितो यमसादनम् ॥ ८.३.१२ ॥
महान धनुर्धर, शस्त्रनिपुण, युद्धात उन्मत्त असलेल्या त्याला दुःशासनाने पराक्रमाने यमलोकी पाठवले.
8.3.13
मणिमान्दण्डधारश्च राजानौ युद्धदुर्मदौ ।
पराक्रमन्तौ मित्रार्थे द्रोणेन युधि पातितौ ॥ ८.३.१३ ॥
मणिमान आणि दण्डधार हे दोन राजे, युद्धात उन्मत्त होऊन, मित्राकरिता पराक्रम करीत असता, युद्धात द्रोणाने पाडले गेले.
8.3.14
अंशुमान्भोजराजस्तु सहसैन्यो महारथः ।
भारद्वाजेन विक्रम्य गमितो यमसादनम् ॥ ८.३.१४ ॥
भोजराजा अंशुमान, सैन्यासह महारथी, भारद्वाजाच्या पुत्राने बळाने यमलोकी पाठवला गेला.
8.3.15
सामुद्रश्चित्रसेनश्च सह पुत्रेण भारत ।
समुद्रसेनेन बलाद्गमितो यमसादनम् ॥ ८.३.१५ ॥
हे भारता, सामुद्र आणि चित्रसेन पुत्रासह समुद्रसेनाने बळाने यमलोकी पाठवले गेले.
8.3.16
अनूपवासी नीलश्च व्याध्रदत्तश्च वीर्यवान् ।
अश्वत्थाम्ना विकर्णेन गमितौ यमसादनम् ॥ ८.३.१६ ॥
अनूपवासी आणि नील, आणि पराक्रमी व्याघ्रदत्त, अश्वत्थामा व विकर्णाने यमलोकी पाठवले गेले.
8.3.17
चित्रायुधश्चित्रयोधी कृत्वा च कदनं महत् ।
चित्रमार्गेण विक्रम्य विकर्णेन हतो मृधे। ॥ ८.३.१७ ॥
चित्रायुध, विचित्र योद्धा, मोठा संहार करून, विकर्णाने युद्धात पराक्रमाने ठार मारला गेला.
8.3.18
वृकोदरसमो युद्धे वृतः केकयजो युधि ।
केकयेन च विक्रम्य भ्राता भ्रात्रा निपातितः ॥ ८.३.१८ ॥
भीमासमान, युद्धात निवडलेला, केकय कुलात जन्मलेला, केकय नावाच्या भावाने पराक्रमाने पाडला गेला.
8.3.19
जनमेजयो गदायोधी पार्वतीयः प्रतापवान् ।
दुर्मुखेन महाराज तव पुत्रेण पातितः ॥ ८.३.१९ ॥
हे महाराज, गदायुद्धात निपुण, पर्वतीय, प्रतापी जनमेजय आपला पुत्र दुर्मुख याच्याकडून पाडला गेला.
8.3.20
रोचमानौ नरव्याघ्रौ रोचमानौ ग्रहाविव ।
द्रौणेन युगपद्राजन्दिवं सम्प्रातितौ शरैः ॥ ८.३.२० ॥
हे राजा, तेजस्वी दोन नरव्याघ्र, तेजस्वी दोन ग्रहांप्रमाणे, द्रोणपुत्राच्या बाणांनी एकाच वेळी स्वर्गाला पाठवले गेले.
8.3.21
नृपाश्च प्रतियुध्यन्तः पराक्रान्ता विशाम्पते ।
कृत्वा नसुकरं कर्म गता वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.३.२१ ॥
हे प्रजापते, प्रतिकार करून लढणारे पराक्रमी राजे, कठीण कर्म करून यमलोकाला गेले.
8.3.22
पुरुजित्कृन्तिभोजश्च मातुलौ सव्यसाचिनः ।
संग्रामनिर्जिताँल्लोकान्गमितौ द्रोणसायकैः ॥ ८.३.२२ ॥
अर्जुनाचे दोन मामा पुरुजित आणि कुंतिभोज, द्रोणाच्या बाणांनी युद्धात जिंकलेल्या लोकांना पाठवले गेले.
8.3.23
अभिभूः काशिराजश्च काशिकैर्बहुभिर्वृतः ।
वसुदानस्य पुत्रेण त्याजितो देहमाहवे ॥ ८.३.२३ ॥
काशीचा राजा अभिभू, अनेक काशीवासींनी वेढलेला, युद्धात वसुदानाच्या पुत्राने देह त्यागण्यास भाग पाडला गेला.
8.3.24
अमितौजा युधामन्युरुत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।
निहत्य शतशः सूरानस्मदीयैर्निपातिताः ॥ ८.३.२४ ॥
अमितौजा, युधामन्यु आणि पराक्रमी उत्तमौजा, शेकडो वीरांना मारून, आपल्या लोकांनी पाडले.
8.3.25
मित्रवर्मा च पाञ्चाल्यः क्षत्रधर्मा च भारत ।
द्रोणेन परमेष्वासौ गमितौ यमसादनम् ॥ ८.३.२५ ॥
हे भारता! पाञ्चाल्य मित्रवर्मा आणि क्षत्रधर्मा, ते दोन महान धनुर्धर द्रोणाने यमसदनाला पाठवले गेले.
8.3.26
शिखण्डितनयो युद्धे क्षत्रदेवो युधाम्पतिः ।
लक्ष्मणेन हतो राजंस्तव पौत्रेण भारत ॥ ८.३.२६ ॥
हे राजा! शिखंडीचा पुत्र, योद्ध्यांचा स्वामी क्षत्रदेव, युद्धात तुमचा नातू लक्ष्मणाने मारला गेला.
8.3.27
सुचित्रश्चित्रवर्मा च पितापुत्रौ महारथौ ।
प्रचरन्तौ महावीरौ द्रोणेन निहतौ रणे ॥ ८.३.२७ ॥
सुचित्र आणि चित्रवर्मा, पिता-पुत्र, दोन महारथी, रणात संचार करणारे महावीर, द्रोणाने युद्धात मारले गेले.
8.3.28
वार्धक्षेमिर्महाराज समुद्र इव पर्वणि ।
आयुधक्षयमासाद्य प्रशान्तिं परमां गतः ॥ ८.३.२८ ॥
हे महाराजा! वार्धक्षेमि, पर्वकाळी समुद्राप्रमाणे, शस्त्रक्षय पावून परम शांतीस प्राप्त झाला.
8.3.29
सेनाबिन्दुसुतः श्रेष्ठः शास्त्रवान्प्रहरन्युधि ।
बाह्लिकेन महाराज कौरवेन्द्रेण पातितः ॥ ८.३.२९ ॥
हे महाराजा! सेनाबिंदूचा श्रेष्ठ पुत्र, शास्त्रनिपुण, युद्धात प्रहार करीत असता बाह्लिकाने, कौरवेंद्राने पाडला.
8.3.30
धृष्टकेतुर्महाराज चेदीनां प्रवरो रथः ।
कृत्वा नसुकरं कर्म गतो वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.३.३० ॥
हे महाराजा! चेदींमधील श्रेष्ठ रथी धृष्टकेतू, दुष्कर कर्म करून वैवस्वताच्या क्षयाला गेला.
8.3.31
तथा सत्यधृतिर्वीरः कृत्वा कदनमाहवे ।
पाण्डवार्थे पराक्रान्तो गमितो यमसादनम् ॥ ८.३.३१ ॥
त्याचप्रमाणे वीर सत्यधृती युद्धात मोठा संहार करून, पांडवांसाठी पराक्रम गाजवून यमलोकी पाठवला गेला.
8.3.32
पुत्रस्तु शिशुपालस्य सुकेतुः पृथिवीपतिः ।
निहत्य शात्रवान्सङ्ख्ये द्रोणेन निहतो युधि ॥ ८.३.३२ ॥
शिशुपालाचा पुत्र राजा सुकेतू युद्धात शत्रूंना मारून स्वतः द्रोणाकडून युद्धात मारला गेला.
8.3.33
तथा सत्यधृतिर्वीरो मदिराश्वश्च वीर्यवान् ।
सूर्यदत्तश्च विक्रान्तो निहतो द्रोणसायकैः ॥ ८.३.३३ ॥
त्याचप्रमाणे वीर सत्यधृती, पराक्रमी मदिराश्व आणि विक्रमी सूर्यदत्त द्रोणांच्या बाणांनी मारले गेले.
8.3.34
मात्स्यादवरजः श्रीमाञ्शतानीको निपातितः ।
श्रेणिमांश्च महाराज युध्यमानः पराक्रमी।
कृत्वा नसुकरं कर्म गतो वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.३.३४ ॥
मत्स्य-यादव वंशातील धाकटा श्रीमान शतानीक पडला. हे महाराज, युद्ध करणारा पराक्रमी श्रेणिमानही दुष्कर कर्म करून यमलोकी गेला.
8.3.35
तथैव युधि विक्रान्तो मागधः परमास्त्रवित् ।
भीष्मेण निहतो राजञ्शेतेऽद्य परवीरहा ॥ ८.३.३५ ॥
तसाच युद्धात पराक्रमी, परम अस्त्रांचा जाणकार मागध भीष्मांनी मारला. हे राजा, शत्रुवीरांचा संहारक तो आज पडून आहे.
8.3.36
विराटपुत्रः शङ्खस्तु उत्तरश्च महारथः ।
कुर्वन्तौ सुमहत्कर्म गतौ वैवस्वतक्षयम् ॥ ८.३.३६ ॥
विराटपुत्र शंख आणि महारथी उत्तर अत्यंत मोठे कर्म करीत यमलोकी गेले.
8.3.37
वसुदानश्च कदनं कुर्वाणोऽतीव संयुगे ।
भारद्वाजेन विक्रम्य गमितो यमसादनम् ॥ ८.३.३७ ॥
युद्धात अतिशय संहार करणारा वसुदानही भारद्वाजाने (द्रोणाने) पराक्रमाने यमलोकी पाठवला गेला.
8.3.38
एते चान्ये च बहवः पाण्डवानां महारथाः ।
हता द्रोणेन विक्रम्य यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ८.३.३८ ॥
हे आणि पाण्डवांचे इतर अनेक महारथी द्रोणाने पराक्रमाने मारले गेले — ज्याविषयी तू मला विचारत आहेस.