మహాభారతం · అధ్యాయం 8.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.42.1
तथा व्यूढेष्वनीकेषु संसक्तेषु च सञ्जय ।
संशप्तकाः कथं पार्थं कथं कर्णं च पाण्डवाः ॥ ८.४२.१ ॥
సంజయా, సేనలు ఇలా వ్యూహాలుగా నిలిచి ఒకదానితో ఒకటి పెనవేసుకున్నప్పుడు, సంశప్తకులు ఎలా పోరాడారు? పాండవులు పార్థుడినీ కర్ణుడినీ ఎలా ఎదుర్కొన్నారు?
8.42.2
एतद्विस्तरशो युद्धं प्रब्रूहि कुशलो ह्यसि ।
न हि तृप्यामि वीराणां शृण्वानो युधि विक्रमम् ॥ ८.४२.२ ॥
సంజయా, నీవు నేర్పరివి; ఈ యుద్ధాన్ని విపులంగా చెప్పు. యుద్ధంలో వీరుల పరాక్రమాన్ని వింటూ నేను తృప్తి పొందడం లేదు.
8.42.3
तत्संस्थिमथो दृष्ट्वा प्रत्यमित्रं महद्बलम् ।
प्रत्यव्यूहत्ततः कर्णो हितार्थं तनयस्य ते ॥ ८.४२.३ ॥
శత్రువుల ఆ మహాసేన అలా నిలబడి ఉండటం చూసి, నీ కుమారుని మేలు కోసం కర్ణుడు ప్రతివ్యూహాన్ని రచించాడు.
8.42.4
तत्सादिनागकलिलं पदातिरथसङ्कुलम् ।
धृष्टद्युम्नमुखं घोरमशोभत महद्बलम् ॥ ८.४२.४ ॥
అశ్వదళాలు, గజదళాలతో నిండి, కాల్బలం, రథాలతో కిక్కిరిసి, ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండగా ఆ భయంకర మహాసేన ప్రకాశించింది.
8.42.5
पारावतसवर्णाश्वश्चन्द्रसूर्यसमद्युतिः ।
स पार्षतो बभौ धन्वी कालो विग्रहवानिव ॥ ८.४२.५ ॥
పావురపు రంగు గుర్రాలు కలవాడు, చంద్ర సూర్యులతో సమానమైన కాంతి కలవాడు ఆ పార్షతుడు, ధనుర్ధారియై మూర్తీభవించిన కాలునిలా ప్రకాశించాడు.
8.42.6
पार्षतं त्वभितस्तस्थुर्द्रौपदेया युयुत्सवः ।
सानुगा दीप्तवपुषश्चन्द्रं तारागणा इव ॥ ८.४२.६ ॥
ద్రౌపది కుమారులు, యుద్ధాభిలాష గలవారై, అనుచరులతో, ప్రకాశవంతమైన శరీరాలతో, పార్షతునికి ఇరువైపులా చంద్రుని చుట్టూ తారాగణంలా నిలిచారు.
8.42.7
अथ व्यूढेष्वनीकेषु प्रेक्ष्य संशप्तकान्रणे ।
क्रुद्धोऽर्जुनोऽभिदुद्राव व्याक्षिपन्गाण्डिवं धनुः ॥ ८.४२.७ ॥
అప్పుడు వ్యూహాలుగా నిలిచిన సేనల మధ్య యుద్ధంలో సంశప్తకులను చూసి కోపించిన అర్జునుడు గాండీవ ధనుస్సును ఎక్కుపెట్టి వారిపై దూకాడు.
8.42.8
अथ संशप्तकाः पार्थमभ्यधावन्वधैषिणः ।
विजये धृतसङ्कल्पा मृत्युं कृत्वानिवर्तनम् ॥ ८.४२.८ ॥
అప్పుడు సంశప్తకులు అర్జునుడిని చంపాలనే కోరికతో అతనిపైకి దూకారు; విజయంపై దృఢ సంకల్పంతో, వెనక్కి తగ్గబోమని మృత్యువును ఎదుర్కొనేందుకు సిద్ధమయ్యారు.
8.42.9
तदश्वसङ्घबहुलं पत्तिनागरथाकुलम् ।
उदीर्यमाणं संरब्धं धनञ्जयमभिद्रवत् ॥ ८.४२.९ ॥
అశ్వ సమూహాలతో నిండి, కాల్బలం, ఏనుగులు, రథాలతో కిక్కిరిసిన ఆ సేన, కోపంతో గర్జిస్తూ ధనంజయుడిపై విరుచుకుపడింది.
8.42.10
तदुद्यतं महत्सैन्यं सागरौघसमं जवे ।
पार्थवेलां समासाद्य विष्ठितं समदृश्यत ॥ ८.४२.१० ॥
ఆ మహా సేన, వేగంలో సముద్ర ప్రవాహంలా ఉప్పొంగి, పార్థుని తీరానికి చేరి నిలిచినట్టు కనిపించింది.
8.42.11
मृद्गन्तं शवर्षौघैर्द्रुतमर्जुनमार्दयत् ॥ ८.४२.११ ॥
నేలను తాకే బాణాల ధారలు, వర్షాలతో వారు వేగంగా అర్జునుడిని బాధించారు.
8.42.12
स सम्प्रहारस्तुमुलस्तेषामासीत्किरीटिना ।
तस्यैव तु यथा राजन्निवातकवचैः सह ॥ ८.४२.१२ ॥
కిరీటితో వారి మధ్య ఆ భయంకర ఘర్షణ జరిగింది. రాజా, అది నివాతకవచులతో అతనికి జరిగిన యుద్ధంలాగే ఉంది.
8.42.13
रथानश्वान्ध्वजान्नागान्पत्तीन्गजगतानपि ।
इषून्धनूंषि खङ्गांश्च चक्राणि च परश्वथान् ॥ ८.४२.१३ ॥
రథాలను, గుర్రాలను, ధ్వజాలను, ఏనుగులను, కాల్బలాన్ని, ఏనుగులపై ఉన్న యోధులను, బాణాలను, ధనుస్సులను, ఖడ్గాలను, చక్రాలను, గొడ్డళ్లను (అర్జునుడు ఛేదించాడు).
8.42.14
सायुधानुद्यतान्बाहून्विविधान्यायुधानि च ।
चिच्छेद द्विषतां पार्थः शिरांसि च सहस्रशः ॥ ८.४२.१४ ॥
పృథ కుమారుడు (అర్జునుడు) శత్రువుల ఆయుధాలతో పైకెత్తిన బాహువులను, వివిధ ఆయుధాలను, వేలాది శిరస్సులను ఛేదించాడు.
8.42.15
तस्मिन्सैन्यमहावर्ते पातालतलसन्निभे ।
निमग्नं तं रथं मत्वा नेदुः संशप्तका मुदा ॥ ८.४२.१५ ॥
పాతాళతలం వంటి ఆ మహాసైన్య సుడిగుండంలో రథం మునిగిపోయిందని భావించి, సంశప్తకులు ఆనందంతో గర్జించారు.
8.42.16
स पुरस्तादरीन्हत्वा पुनरुत्तरतोऽवधीत् ।
दक्षिणेन च पश्चाच्च क्रुद्धो रुद्रः पशूनिव ॥ ८.४२.१६ ॥
అతడు కోపంతో ముందున్న శత్రువులను సంహరించి, మళ్లీ ఉత్తరం నుండి, దక్షిణం నుండి, వెనుక నుండి కూడా వారిని సంహరించాడు; రుద్రుడు పశువులను సంహరించినట్లు.
8.42.17
अथ पाञ्चालचेदीनां सृढ्जयानां च मारिष ।
त्वदीयैः सह सङ्ग्राम आसीत्परमदारुणः ॥ ८.४२.१७ ॥
ఓ ప్రభూ, అప్పుడు పాంచాలులు, చేదులు, సృంజయులకు మీ వారితో అత్యంత భయంకర యుద్ధం జరిగింది.
8.42.18
कृपश्च कृतवर्मा च शकुनिश्चापि सौबलः ।
हृष्टसेनाः सुसंरब्धा रथानीकप्रहारिणः ॥ ८.४२.१८ ॥
కృపుడు, కృతవర్మ, సుబలుని కుమారుడు శకుని కూడా సంతోషించిన సేనలతో, అత్యంత కోపంతో రథసేనలపై దాడి చేస్తున్నారు.
8.42.19
कोसलैः काश्यमत्स्यैश्च कारूशैः केकयैरपि ।
शूरसेनैः शूरवरैर्युयुधुर्युद्धदुर्मदाः ॥ ८.४२.१९ ॥
కోసలులు, కాశ్య-మత్స్యులు, కారూశులు, కేకయులు, శూరసేనుల శ్రేష్ఠ వీరులు, యుద్ధ మదంతో ఉన్మత్తులై పోరాడారు.
8.42.20
तेषामन्तकरं युद्धं देहपाप्मविनाशनम् ।
क्षत्रविट्शूद्रवीराणां धर्म्यं स्वर्ग्यं यशस्करम् ॥ ८.४२.२० ॥
వారికి ఆ యుద్ధం మృత్యువును తెచ్చేదిగా ఉంది; దేహపాపాన్ని నశింపజేసేదిగా ఉంది. క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర వీరులకు అది ధర్మయుక్తం, స్వర్గప్రదం, యశస్కరమైనది.
8.42.21
दुर्योधनोऽथ सहितो भ्रातृभिर्भरतर्षभ ।
गुप्तः कुरुप्रवीरैश्च मद्राणां च महारथैः ॥ ८.४२.२१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా! అప్పుడు దుర్యోధనుడు తన సోదరులతో కలిసి ఉన్నాడు; కురువీరుల ప్రముఖులు, మద్రదేశపు మహారథుల రక్షణలో ఉన్నాడు.
8.42.22
पाण्डवैः सह पाञ्चालैश्चेदिभिः सात्यकेन च ।
युध्यमानं रणे कर्णं कुरुवीरोऽभ्यपालयत् ॥ ८.४२.२२ ॥
పాండవులు, పాంచాలులు, చేదులు, సాత్యకితో యుద్ధంలో పోరాడుతున్న కర్ణుని ఆ కురువీరుడు రక్షించాడు.
8.42.23
कर्णोऽपि निशितैर्बाणैर्विनिहत्य महाचमूम् ।
प्रमृद्य च रथश्रेष्ठान्युधिष्ठिरमपीडयत् ॥ ८.४२.२३ ॥
కర్ణుడు కూడా వాడి బాణాలతో మహాసేనను సంహరించి, శ్రేష్ఠ రథికులను అణచి, యుధిష్ఠిరుడినీ బాధించాడు.
8.42.24
विपत्रायुधदेहासून्कृत्वा शत्रून्सहस्रशः ।
युक्त्वा स्वर्गयशोभ्यां च स्वेभ्यो मुदमुदावहत् ॥ ८.४२.२४ ॥
శత్రువులను వేలాదిగా, వారి బాణాలు, ఆయుధాలు, దేహాలు, ప్రాణాలను హరించి, స్వర్గయశాలతో కూడినవారిని చేసి, తన వారికి ఆనందం కలిగించాడు.
8.42.25
तद्विगाह्य महानीकं सूतपुत्रो महारथः ।
नदीं प्रवर्तयामास शोणितौघतरङ्गिणीम् ॥ ८.४२.२५ ॥
ఆ మహాసైన్యంలో ప్రవేశించి మహారథుడైన సూతపుత్రుడు రక్తప్రవాహపు అలలతో కూడిన ఒక నదిని ప్రవహింపజేశాడు.
8.42.26
शोणितोदां क्षुण्णमत्स्थां नागनक्रदुरत्ययाम् ।
मांलमज्जाकर्दमिनीं चक्रकूर्ममहोडुपाम् ॥ ८.४२.२६ ॥
రక్తమే జలంగా, నలిగిన చేపలతో, ఏనుగులు మొసళ్ళ వల్ల దాటరానిదిగా, మాంసమజ్జల బురదతో, రథచక్రాలు తాబేళ్ళుగా పెద్ద పడవలుగా ఉన్నది.
8.42.27
पातितैर्मेघसङ्काशैस्तत्रतत्र महाद्विपैः ।
अशनीभिरिव ध्वस्ता नदी राजन्विराजते ॥ ८.४२.२७ ॥
అక్కడక్కడ మేఘాల్లా కూలిన గొప్ప ఏనుగులతో, పిడుగులచే కొట్టబడినట్లుగా ఆ నది, ఓ రాజా, ప్రకాశిస్తున్నది.
8.42.28
तां शरोर्मिमहावर्तां छत्रहंससमाकुलाम् ।
तनुत्रोष्णीषसङ्घाटामस्थिपाषाणसङ्कुलाम् ॥ ८.४२.२८ ॥
బాణాల అలలు, మహా సుడులు కలిగిన, గొడుగులనే హంసలతో నిండిన, కవచాలు తలపాగాల రాశులున్న, ఎముకల రాళ్లతో నిండిన ఆ నది.
8.42.29
अपारामनपारां च शङ्खदुन्दुभिघोषिणीम् ।
रौद्रां नदीं महाराज रजसा सर्वतोवृताम् ॥ ८.४२.२९ ॥
అవతలి తీరం లేనిది, అపారమైనది, శంఖదుందుభుల ధ్వనితో మోగేది, భయంకరమైనది, ఓ మహారాజా, అన్నివైపులా ధూళితో కప్పబడినది ఆ నది.
8.42.30
अतितीक्ष्णां नराकीर्णां नदीमन्तकगामिनीम् ।
समं च विषमं चैव समायान्तीं महाभयाम् ॥ ८.४२.३० ॥
అత్యంత భయంకరమైనది, మనుష్యులతో నిండినది, యమలోకానికి వెళ్ళేది, సమమైన స్థలమూ విషమమైన స్థలమూ కలిసి ప్రవహించేది, మహాభయంకరమైన ఆ నది.
8.42.31
आकुलाश्चात्र सीदन्ति नराः शोणितकर्दमे ।
नरैरभिपरिक्षिप्ता यथा राजन्महाद्रुमाः ॥ ८.४२.३१ ॥
ఇక్కడ కలత చెందిన మనుషులు రక్తపు బురదలో కూరుకుపోతున్నారు; ఓ రాజా, మనుషులు చుట్టుముట్టిన గొప్ప వృక్షాల వలె.
8.42.32
ततस्ते तत्रतत्रैव प्रचरन्तो महानदीम् ।
विचेरुः सर्वतो योधा नौवारणमहारथैः ॥ ८.४२.३२ ॥
అప్పుడు వారు అక్కడక్కడ మహానదిలో సంచరిస్తూ, పడవలు, ఏనుగులు, మహారథులతో అన్ని వైపులా తిరిగారు.
8.42.33
शोणितेन समं राजन्कृतमासीत्समन्ततः ।
नदीवेगैर्यथा भूमिस्तद्वदासीद्विशापते ॥ ८.४२.३३ ॥
ఓ రాజా, రక్తంతో అన్ని వైపులా భూమి నదీ ప్రవాహాలతో కప్పబడినట్లు కప్పబడి ఉంది; ఓ ప్రజాపతీ.
8.42.34
एवं भारत सङ्ग्रामो नरवाजिगजक्षयः ।
कुरूणां सृञ्जयानां च देवासुरसमोऽभवत् ॥ ८.४२.३४ ॥
ఓ భారతా, ఈ విధంగా కురువులకు, సృంజయులకు మధ్య జరిగిన యుద్ధం మనుషులు, గుర్రాలు, ఏనుగుల నాశనంతో దేవాసుర యుద్ధంలా మారింది.