మహాభారతం · అధ్యాయం 8.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.44.1
विदार्य कर्णस्तां सेनां युधिष्ठिरमथाद्रवत् ।
रथहस्त्यश्वपत्तीनां सहस्रैः परिवारितः ॥ ८.४४.१ ॥
కర్ణుడు ఆ సేనను చీల్చి యుధిష్ఠిరుని వైపు దూసుకెళ్లాడు; రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, కాల్బలాల వేలమందితో చుట్టుముట్టబడి.
8.44.2
नानायुधसहस्राणि प्रेरितान्यरिभिर्वृषः ।
छित्त्वा बाणशतैरुग्रैस्तानविध्यदसम्भ्रमात् ॥ ८.४४.२ ॥
శత్రువులు ప్రయోగించిన వేలకొద్దీ నానావిధ ఆయుధాలను, వృషభుడైన కర్ణుడు భయంకరమైన వందలాది బాణాలతో ఖండించి, కలత చెందకుండా వారిని గాయపరిచాడు.
8.44.3
निचकर्त शिरांस्येषां बाहूनूरूंश्च सूतजः ।
ते हता भूतले पेतुर्भग्नाश्चान्ये विदुद्रुवुः ॥ ८.४४.३ ॥
సూతపుత్రుడు కర్ణుడు వారి తలలను, బాహువులను, తొడలను నరికాడు; వారు చచ్చి నేలపై పడగా, మిగిలిన భగ్నులు పారిపోయారు.
8.44.4
द्रविडान्ध्रनिषादास्तु पुनः सात्यकिचोदिताः ।
प्रभ्यद्रवञ्जिघांसन्तः पत्तयः कर्णमाहवे ॥ ८.४४.४ ॥
ద్రావిడులు, ఆంధ్రులు, నిషాదులు సాత్యకి ప్రేరణతో మళ్లీ కర్ణుని చంపాలనే కోరికతో యుద్ధంలో అతనిపై పాదాతులుగా దూకారు.
8.44.5
ते विबाहुशिरस्त्राणाः प्रहताः कर्णसायकैः ।
पेतुः पृथिव्यां युगपच्छिन्नं सालवनं यथा ॥ ८.४४.५ ॥
కర్ణుని బాణాలతో గాయపడి, బాహువులు, తలలు, కవచాలు తెగిపోయిన వారు, నరికిన సాల వనం వలె ఒక్కసారిగా నేలపై పడిపోయారు.
8.44.6
एवं योधशतान्याजौ सहस्राण्ययुतानि च ।
हतानीयुर्महीं देहैर्यशसाऽपूरयन्दिशः ॥ ८.४४.६ ॥
ఈ విధంగా యుద్ధంలో వందలు, వేలు, పదివేల మంది యోధులు హతులై తమ దేహాలతో నేలపై పడ్డారు; వారి కీర్తి దిక్కులన్నిటినీ నింపింది.
8.44.7
अथ वैकर्तनं कर्णं रणे क्रुद्धमिवान्तकम् ।
रुरुधुः पाण्डुपाञ्चाला व्याधिं मन्त्रौषधा इव ॥ ८.४४.७ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో కోపించిన అంతకునిలా ఉన్న వైకర్తనుడైన కర్ణుణ్ణి పాండవులు, పాంచాలులు చుట్టుముట్టారు, మంత్రౌషధాలు వ్యాధిని చుట్టుముట్టినట్లు.
8.44.8
स तान्प्रमृद्याब्यपतत्पुनरेव युधिष्ठिरम् ।
मन्त्रौषधिक्रियातीतो व्याधिरत्युल्बणो यथा ॥ ८.४४.८ ॥
వారిని అణచివేసి అతడు మళ్లీ యుధిష్ఠిరునిపై దూకాడు, మంత్రౌషధ చికిత్సలకు లొంగని అతి భయంకర వ్యాధిలా.
8.44.9
स राजगृद्धिभी रुद्धः पाण्डुपाञ्चालकेकयैः ।
नाशकत्तानतिक्रान्तुं मृत्युर्ब्राह्मविदो यथा ॥ ८.४४.९ ॥
రాజును (యుధిష్ఠిరుని) కాపాడాలనే ఆసక్తితో పాండవులు, పాంచాలులు, కేకయులు అతన్ని అడ్డుకున్నారు; బ్రహ్మజ్ఞానిని మృత్యువు దాటలేనట్లు అతడు వారిని దాటలేకపోయాడు.
8.44.10
ततो युधिष्ठिरः कर्णमदूरस्थं निवारितम् ।
तैर्योधप्रमुखैर्वीरं दृष्ट्वा विव्याध सायकैः ॥ ८.४४.१० ॥
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడు, ఆ ప్రధాన యోధులచే అడ్డగించబడి దగ్గరగా నిలిచిన వీరుడైన కర్ణుణ్ణి చూసి, బాణాలతో అతన్ని గాయపరిచాడు.
8.44.11
कर्णः पार्थशराविद्धस्तोत्रार्दित इव द्विपः ।
प्रमथ्य सहितान्वीरान्युधिष्ठिरमपीडयत् ॥ ८.४४.११ ॥
అర్జునుని బాణాలతో గాయపడ్డ కర్ణుడు, అంకుశంతో బాధింపబడిన ఏనుగులా, ఆ వీరులందరినీ అణచి యుధిష్ఠిరుని బాధించాడు.
8.44.12
ततो युधिष्ठिरः कर्णमासाद्य जयतां वरम् ।
अब्रवीत्परवीरघ्नं क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ ८.४४.१२ ॥
అప్పుడు కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులున్న యుధిష్ఠిరుడు, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడైన కర్ణుణ్ణి సమీపించి, శత్రువీరులను సంహరించువాడితో ఇలా అన్నాడు.
8.44.13
कर्णकर्ण वृथादृष्टे सूतपुत्र वचः शृणु ।
सदा स्पर्धसि सङ्ग्रामे फल्गुनेन तरस्विना ॥ ८.४४.१३ ॥
ఓ కర్ణా, ఓ కర్ణా, వ్యర్థ దృష్టి గల సూతపుత్రుడా, నా మాట విను. యుద్ధంలో నువ్వు ఎల్లప్పుడూ వేగవంతుడైన ఫల్గునునితో పోటీపడుతున్నావు.
8.44.14
यथाऽस्मान्बाधसे नित्यं धार्तराष्ट्रमते स्थितः ।
यद्बलं यच्च ते वीर्यं प्रद्वेषो यस्तु पाण्डुषु ॥ ८.४४.१४ ॥
ధార్తరాష్ట్రుని అభిప్రాయంపై నిలబడి నువ్వు ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని బాధిస్తున్నావు; నీ బలం, నీ వీర్యం, పాండవుల పట్ల నీ ద్వేషం.
8.44.15
तत्सर्वं दर्शयस्वाद्य पौरुषं महदास्थितः ।
युद्धश्रद्वां च तेऽद्याहं विनेष्यामि महाहवे ॥ ८.४४.१५ ॥
ఈ రోజు ఆ పౌరుషాన్నంతా మహత్తర ధైర్యంతో చూపించు. ఈ రోజు నేను మహాయుద్ధంలో నీ యుద్ధ విశ్వాసాన్ని తొలగిస్తాను.
8.44.16
एवमुक्त्वा महाराज कर्णं पाण्डुसुतस्तदा ।
सुवर्णपुङ्खैर्दशभिर्विव्यादायस्मयैः शरैः ॥ ८.४४.१६ ॥
ఓ మహారాజా, ఇలా చెప్పి పాండుపుత్రుడు అప్పుడు కర్ణుని బంగారు రెక్కల, ఇనుప పది బాణాలతో గుచ్చాడు.
8.44.17
तं सूतपुत्रो दशभिः प्रत्यविद्ध्यदरिन्दमः ।
वत्सदन्तैर्महेष्वासः प्रहसन्निव भारत ॥ ८.४४.१७ ॥
అతనిని సూతపుత్రుడైన అరింద్రమ కర్ణుడు పది బాణాలతో ప్రతిగా గుచ్చాడు. ఓ భారతా, ఆ గొప్ప ధనుర్ధారి దూడ-దంతాల బాణాలతో నవ్వుతున్నట్టుగా అతన్ని గుచ్చాడు.
8.44.18
सोऽवज्ञाय तु निर्विद्धः सूतपुत्रेण पाण्डवः ।
प्रजज्वाल ततः क्रोधाद्धविषेव हुताशनः ॥ ८.४४.१८ ॥
కానీ సూతపుత్రునిచే గుచ్చబడిన ఆ పాండవుడు దాన్ని లెక్కచేయక, నెయ్యి పోసిన అగ్నిలా కోపంతో అప్పుడు మండిపోయాడు.
8.44.19
ज्वालामालापरिक्षिप्तो राज्ञो देहो व्यदृश्यत ।
युगान्ते दग्धुकामस्य संवर्ताग्नेरिवापरः ॥ ८.४४.१९ ॥
యుగాంతంలో దహించాలనుకునే సంవర్తాగ్ని వలె, జ్వాలామాలతో చుట్టబడిన రాజు దేహం కనిపించింది.
8.44.20
ततो विस्फार्य सुमहच्चापं हेमपरिष्कृतम् ।
समाधत्त शितं बाणं गिरीणामपि दारणम् ॥ ८.४४.२० ॥
అప్పుడు బంగారంతో అలంకరించిన గొప్ప విల్లును సాగదీసి, పర్వతాలను కూడా చీల్చే వాడి బాణాన్ని సంధించాడు.
8.44.21
ततः पूर्णायतोत्कृष्टं यमदण्डनिभं शरम् ।
मुमोच त्वरितो राजा सूतपुत्रजिघांसया ॥ ८.४४.२१ ॥
అప్పుడు చెవి వరకు పూర్తిగా లాగి, యమదండంలా ఉన్న బాణాన్ని, సూతపుత్రుడిని చంపాలనే కోరికతో రాజు వేగంగా వదిలాడు.
8.44.22
स तु वेगवता मुक्तो बाणो वज्राशनिस्वनः ।
विवेश सहसा कर्णं सव्ये पार्श्वे महारथम् ॥ ८.४४.२२ ॥
వేగంగా వదిలిన ఆ బాణం, వజ్రం, పిడుగుల ధ్వనితో, మహారథుడైన కర్ణుడి ఎడమ పార్శ్వంలో హఠాత్తుగా దూసుకుపోయింది.
8.44.23
स तु तेन प्रहारेण पीडितः प्रमुमोह वै ।
स्रस्तगात्रो महाबाहुर्धनुरुत्सृज्य कम्पितः ॥ ८.४४.२३ ॥
ఆ దెబ్బతో బాధపడిన ఆ మహాబాహువు నిజంగా స్పృహ తప్పాడు; అవయవాలు వాలిపోయి, విల్లు వదిలి వణికాడు.
8.44.24
गतासुरिव निश्चेताः शल्यस्याभिमुखोऽपतत् ।
राजाऽपि भूयो नाजघ्ने कर्णं पार्थहितेप्सया ॥ ८.४४.२४ ॥
ప్రాణం లేనివాడిలా, స్పృహ లేక అతడు శల్యుని వైపు తిరిగి పడిపోయాడు; రాజు కూడా పార్థుని హితాన్ని కోరి కర్ణుడిపై మళ్లీ దెబ్బ వేయలేదు.
8.44.25
ततो हाहाकृतं सर्वं धार्तराष्ट्रबलं महत् ।
विवर्णमुखमार्तं च कर्णं दृष्ट्वा तथागतम् ॥ ८.४४.२५ ॥
అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని పుత్రుల మహా సేన అంతా హాహాకారాలు చేసింది; కర్ణుడు వివర్ణ ముఖంతో, బాధతో అలా ఉండటం చూసి.
8.44.26
सिंहनादाश्च सञ्जज्ञुः क्ष्वेलाः किलकिलास्तथा ।
पाण्डवानां महाराज दृष्ट्वा राज्ञः पराक्रमम् ॥ ८.४४.२६ ॥
మహారాజా, రాజు (యుధిష్ఠిరుని) పరాక్రమాన్ని చూసి పాండవుల మధ్య సింహనాదాలు, కేకలు, ఆనంద ధ్వనులు చెలరేగాయి.
8.44.27
प्रतिलभ्य तु राधेयः संज्ञां नातिचिरादिव ।
दध्रे राजविनाशाय मनः क्रूरपराक्रमः ॥ ८.४४.२७ ॥
కానీ రాధా కుమారుడు కర్ణుడు కొద్ది సేపటికే స్పృహ తిరిగి పొంది, క్రూర పరాక్రమంతో రాజు (యుధిష్ఠిరుని) నాశనంపై మనసు నిలిపాడు.
8.44.28
स हेमविकृतं चापं विस्फार्य विजयं महत् ।
अवाकिरदमेयात्मा पाण्डवं निशितैः शरैः ॥ ८.४४.२८ ॥
అతడు బంగారంతో అలంకరించిన ఆ మహా విజయ ధనుస్సును లాగి, అపరిమిత ఆత్మ గల అతడు పాండవునిపై వాడి బాణాలను కురిపించాడు.
8.44.29
ततः क्षुराभ्यां पाञ्चाल्यौ चक्ररक्षौ महात्मनः ।
जघान चन्द्रदेवं च दण्डधारं च संयुगे ॥ ८.४४.२९ ॥
అప్పుడు అతడు రెండు క్షుర బాణాలతో మహాత్ముని (యుధిష్ఠిరుని) చక్రరక్షకులైన ఇద్దరు పాంచాల వీరులను — చంద్రదేవుని, దండధారుని — యుద్ధంలో హతమార్చాడు.
8.44.30
तावुभौ धर्मराजस्य प्रवीरौ युधि भारत ।
रथाभ्याशे चकाशेते चन्द्रस्येव पुनर्वसू ॥ ८.४४.३० ॥
భారతా, ధర్మరాజు ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠ వీరులు యుద్ధంలో రథానికి సమీపంలో చంద్రుని వద్ద ఉన్న రెండు పునర్వసు నక్షత్రాలవలె ప్రకాశించారు.
8.44.31
युधिष्ठिरः पुनः कर्णमविद्व्यत्त्रिंशता शरैः ।
सुषेणं सत्यसेनं च त्रिभिस्त्रिभिरताडयत् ॥ ८.४४.३१ ॥
యుధిష్ఠిరుడు మళ్లీ కర్ణుణ్ని ముప్పై బాణాలతో గుచ్చాడు; సుషేణుణ్ని, సత్యసేనుణ్ని మూడేసి బాణాలతో కొట్టాడు.
8.44.32
शल्यं नवत्या विव्याध त्रिसप्तत्या च सूतजम् ।
तांस्तस्य गोप्तॄन्विव्याध त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ॥ ८.४४.३२ ॥
అతడు శల్యుణ్ని తొంబై బాణాలతో, సూతపుత్రుణ్ని డెబ్భై మూడు బాణాలతో గుచ్చాడు; అతని రక్షకులను కూడా సరళంగా వెళ్లే బాణాలు మూడేసి చొప్పున గుచ్చాడు.
8.44.33
ततः प्रहस्याधिरथिः षष्ठ्या राजञ्शितैः शरैः ।
विद्ध्वा युधिष्ठिरं सङ्ख्ये ननादातिरथस्तदा ॥ ८.४४.३३ ॥
అప్పుడు అధిరథుని కుమారుడు నవ్వి, ఓ రాజా, అరవై వాడి బాణాలతో యుధిష్ఠిరుణ్ని యుద్ధంలో గుచ్చి, అప్పుడు అతిరథుడు గర్జించాడు.
8.44.34
ततः प्रवीराः पाण्डूनामभ्यधावन्नमर्षिताः ।
युधिष्ठिरं परीप्सन्तः कर्णमभ्यर्दयञ्छरैः ॥ ८.४४.३४ ॥
అప్పుడు పాండవుల వీరులు కోపంతో యుధిష్ఠిరుణ్ని రక్షించాలనే కోరికతో ముందుకు పరుగెత్తి, బాణాలతో కర్ణుణ్ని కొట్టారు.
8.44.35
सात्यकिश्चेकितानश्च युयुत्सुः पाण्ड्य एव च ।
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ॥ ८.४४.३५ ॥
సాత్యకి, చేకితానుడు, యుయుత్సుడు, పాండ్య రాజు కూడా; ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండి, ద్రౌపది కుమారులు, ప్రభద్రకులు.
8.44.36
यमौ च भीमसेनश्च शिशुपालस्य चात्मजः ।
कारूशा मात्स्यशेषाश्च केकयाः काशिकोसलाः ॥ ८.४४.३६ ॥
నకుల-సహదేవులు, భీమసేనుడు, శిశుపాలుని కుమారుడు; కారూషులు, మత్స్యులు మరియు మిగిలినవారు, కేకయులు, కాశీ కోసలులు.
8.44.37
एते च त्वरिता वीरा वसुषेणमताडयन् ।
जनमेजयश्च पाञ्चाल्यः कर्णं विव्याध सायकैः ॥ ८.४४.३७ ॥
ఆ వేగవంతులైన వీరులు వసుషేణుని కొట్టారు; పాంచాల జనమేజయుడు కర్ణుని బాణాలతో గాయపరిచాడు.
8.44.38
वाराहकर्णनाराचैर्नालीकैर्निशितैः शरैः ।
वत्सदन्तैर्विपाठैश्च क्षुरप्रैश्चटकामुखैः ॥ ८.४४.३८ ॥
వారాహకర్ణ బాణాలు, నాలీక బాణాలు, పదునైన శరాలు, వత్సదంత, విపాఠ, క్షురప్ర, చటకముఖ బాణాలతో.
8.44.39
नानाप्रहरणैश्चोग्रै रथहस्त्यश्वसादिभिः ।
सर्वतोऽभ्यद्रवत्कर्णं परिवार्य जिघांसया ॥ ८.४४.३९ ॥
పలు భయంకర ఆయుధాలతో రథికులు, గజారోహులు, అశ్వారోహులు కర్ణుని చుట్టుముట్టి, చంపాలనే కోరికతో అన్ని వైపుల నుండి అతనిపైకి దూకారు.
8.44.40
स पाण्डवानां प्रवरैः सर्वतः समभिद्रुतः ।
छाद्यमानः शिततैर्घोरैः स्वस्वनामाङ्कितैः शरैः ॥ ८.४४.४० ॥
పాండవుల శ్రేష్ఠ వీరులచే అన్ని వైపుల నుండి దాడి చేయబడి, తమ తమ పేర్లు చెక్కిన పదునైన భయంకర బాణాలతో కప్పబడిన ఆ కర్ణుడు.
8.44.41
न चचाल रणे कर्णो महेन्द्रो दानवैरिव ।
निजघान महेष्वासान्पाञ्चालानेकविंशतिम् ॥ ८.४४.४१ ॥
యుద్ధంలో కర్ణుడు దానవుల ముందు ఇంద్రుడు కదలనట్లు కదలలేదు; ఇరవైఒక్క మహా ధనుర్ధరులైన పాంచాలులను సంహరించాడు.
8.44.42
ततः पुनरमेयात्मा चेदीनां प्रवरान्दश ।
न्यहनद्भरतश्रेष्ठ कर्णो वैकर्तनस्तदा ॥ ८.४४.४२ ॥
అప్పుడు, భరతశ్రేష్ఠా, అపరిమిత ఆత్మ గల వైకర్తన కర్ణుడు చేదీయుల్లోని ప్రధాన పది మంది వీరులను సంహరించాడు.
8.44.43
तस्य बाणसहस्राणि सम्प्रपन्नानि मारिष ।
दृश्यन्ते दिक्षु सर्वासु शलभानामिव व्रजाः ॥ ८.४४.४३ ॥
ఓ రాజా, అతని వేలాది బాణాలు అన్ని దిక్కులలో మిడతల గుంపుల వలె ఎగురుతూ కనిపిస్తున్నాయి.
8.44.44
कर्णनामाङ्किता बाणाः स्वर्णपुङ्खाः सुतेजनाः ।
नराश्वकायान्निर्भिद्य पेतुरुर्व्यां समन्ततः ॥ ८.४४.४४ ॥
కర్ణుని పేరు చెక్కబడిన, బంగారు రెక్కలు గల, పదునైన బాణాలు మనుషుల, గుర్రాల శరీరాలను చీల్చి చుట్టూ భూమిపై పడ్డాయి.
8.44.45
कर्णेनैकेन समरे चेदीनां प्रवरास्तदा ।
सृज्जयानां च सर्वेषां शतशो निहता रणे ॥ ८.४४.४५ ॥
యుద్ధంలో కర్ణుడు ఒక్కడే అప్పుడు చేదులలోని శ్రేష్ఠ వీరులను, సృంజయులందరిలో వందల మందిని రణభూమిలో చంపాడు.
8.44.46
कर्णस्य शरसञ्छन्नं बभूव तुमुलं तमः ।
नाज्ञायत ततः किञ्चित्परेषामात्मनोऽपि वा ॥ ८.४४.४६ ॥
కర్ణుని బాణాలతో కప్పబడిన భయంకరమైన చీకటి ఏర్పడింది; అప్పుడు శత్రువులలో గానీ తనలో గానీ ఏదీ తెలియలేదు.
8.44.47
तस्मिंस्तमसि भूते च क्षत्रियाणां भयङ्करे ।
विचचार महबिहुर्निर्दहन्क्षत्रियान्बहून् ॥ ८.४४.४७ ॥
ఆ భయంకరమైన చీకటి కమ్మినప్పుడు, మహాబాహువు కర్ణుడు అనేక క్షత్రియులను దహిస్తూ సంచరించాడు.
8.44.48
ततः शरमहाज्वालो वीर्योष्मा कर्णपावकः ।
निर्दहन्पाण्डववनं चारु पर्यचरद्रणे ॥ ८.४४.४८ ॥
అప్పుడు బాణాల మహాజ్వాలలు, పరాక్రమ వేడిమి కలిగిన కర్ణుడనే అగ్ని, పాండవుల అరణ్యాన్ని దహిస్తూ రణభూమిలో అందంగా సంచరించింది.
8.44.49
ततस्तेषां महाराज पाण्डवानां महारथाः ।
सृञ्जयानां च सर्वेषां शतशोऽथ सहस्रशः।
अस्त्रैः कर्णं महेष्वासं समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ८.४४.४९ ॥
మహారాజా, అప్పుడు పాండవుల మహారథులు, సృంజయులందరూ వందల, వేల సంఖ్యలో వచ్చి మహాధనుర్ధారి కర్ణుణ్ణి అన్ని వైపుల నుండి అస్త్రాలతో చుట్టుముట్టారు.
8.44.50
स संवार्य महास्त्राणि महेष्वासो महात्मनाम् ।
प्रहस्य पुरुषेन्द्रस्य कर्णश्चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ८.४४.५० ॥
ఆ మహాధనుర్ధారి మహాత్ముల గొప్ప అస్త్రాలను అడ్డుకుని, నవ్వుతూ ఆ పురుషోత్తముని విల్లును కర్ణుడు తెగ్గొట్టాడు.
8.44.51
ततः सन्धाय नवतिं निमेषान्नतपर्वणाम् ।
बिभेद कवचं राज्ञो रणे कर्णः शितैः शरैः ॥ ८.४४.५१ ॥
అప్పుడు కర్ణుడు క్షణంలో వంగిన కణుపులు కలిగిన తొంభై వాడి బాణాలను సంధించి, యుద్ధంలో రాజు కవచాన్ని భేదించాడు.
8.44.52
तद्वर्म हेमविकृतं रत्नचित्रं बभौ पतत् ।
सविद्युदभ्रं सवितुः श्लिष्टं वातहतं यथा ॥ ८.४४.५२ ॥
రాలిపోతున్న ఆ బంగారు రత్నవిచిత్ర కవచం, గాలికి కొట్టబడి సూర్యుని దగ్గరున్న మెరుపులతో కూడిన మేఘంలా ప్రకాశించింది.
8.44.53
तदङ्गात्पुरुषेन्द्रस्य भ्रष्टं वर्म व्यरोचत ।
रत्नैरलंवृतं चित्रेर्व्यभ्नं निशि यथा नभः ॥ ८.४४.५३ ॥
ఆ పురుషోత్తముని శరీరం నుండి జారిపడిన కవచం, రత్నాలతో అలంకరించబడి, రాత్రిలో విశాలంగా తెరుచుకున్న ఆకాశంలా మెరిసింది.
8.44.54
भिन्नवर्मा शरैः पार्थो रुधिरेण समुक्षितः ।
बभासे पुरुषश्रेष्ठ उद्यन्निव दिवाकरः ॥ ८.४४.५४ ॥
బాణాలతో కవచం బద్దలై, రక్తంతో తడిసిన ఆ పురుషోత్తముడు పార్థుడు ఉదయిస్తున్న సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
8.44.55
स शराचितसर्वाङ्गश्छिन्नवर्माऽथ संयुगे ।
क्षात्रं धर्मं समास्थाय सिंहनादमकुर्वत ॥ ८.४४.५५ ॥
బాణాలతో శరీరమంతా కప్పబడి, కవచం తెగిపోయిన అతడు యుద్ధంలో క్షత్రియ ధర్మాన్ని అనుసరించి సింహనాదం చేశాడు.
8.44.56
नर्दित्वा च चिरं कालं पाण्डवो रभसो रणे ।
शक्तिं चिक्षेप वेगेन प्रदीप्तामशनीमिव ॥ ८.४४.५६ ॥
చాలసేపు గర్జించి, వేగవంతుడైన పాండవుడు యుద్ధంలో మండే శక్తి ఆయుధాన్ని పిడుగులా వేగంగా విసిరాడు.
8.44.57
तां ज्वलन्तीमिवाकाशे शक्तिं शप्तभिराशुगैः ।
भल्लैश्चिच्छेद राधेयः सा त्वशीर्यत वै रणे ॥ ८.४४.५७ ॥
ఆకాశంలో మండుతున్న ఆ శక్తిని రాధాపుత్రుడు ఏడు వేగమైన భల్ల బాణాలతో ఛేదించాడు; అది యుద్ధంలో విరిగిపోయింది.
8.44.58
हृदि बाह्वोर्ललाटे च क्षिप्रकारी युधिष्ठिरः ।
चतुर्भिस्तोमरैः कर्णं ताडयित्वाऽनदन्मुदा ॥ ८.४४.५८ ॥
ఛాతీ, భుజాలు, నుదురుపై చురుకైన యుధిష్ఠిరుడు నాలుగు తోమరాలతో కర్ణుడిని కొట్టి ఆనందంగా గర్జించాడు.
8.44.59
उद्भिन्नरुधिरः कर्णः क्रुद्वः सर्प इव श्वसन् ।
जघान सूतं पार्थस्य पार्ष्ठिं च नवभिः शरैः ॥ ८.४४.५९ ॥
రక్తం ధారగా కారుతూ కోపంతో కర్ణుడు పాములా బుసకొడుతూ పార్థుని సారథిని, రథ పృష్ఠభాగాన్ని తొమ్మిది బాణాలతో కొట్టాడు.
8.44.60
ध्वजं चिच्छेद नृपतेस्त्रिभिर्विव्याध चैव तम् ।
इषुधी चास्य चिच्छेद रथं च तिलशोऽच्छिनत् ॥ ८.४४.६० ॥
అతడు రాజు ధ్వజాన్ని ఖండించి, మూడు బాణాలతో అతడిని గుచ్చాడు; అతని అమ్ములపొదులను ఖండించి, రథాన్ని నువ్వుగింజలంత ముక్కలుగా నరికాడు.
8.44.61
एतस्मिन्नन्तरे शूराः पाण्डवानां महारथाः। ॥ ८.४४.६१ ॥
ఈ మధ్యలో పాండవుల మహారథులైన శూరులు (ముందుకు వచ్చారు).
8.44.62
सात्यकिः पञ्चविंशत्या शिखण्डी नवभिः शरैः ।
अवर्षतां महाराज राधेयं शत्रुकर्शनम् ॥ ८.४४.६२ ॥
మహారాజా, సాత్యకి ఇరవై ఐదు బాణాలతో, శిఖండి తొమ్మిది బాణాలతో, శత్రువులను బాధించే రాధేయుడిపై (కర్ణుడిపై) వర్షం కురిపించారు.
8.44.63
शैनेयं तु ततुः क्रुद्धः कर्णः पञ्चभिरायसैः ।
विव्याध समरे राजंस्त्रिभिश्चान्यैः शिलीमुखैः ॥ ८.४४.६३ ॥
కాని కోపించిన కర్ణుడు శైనేయుడిని (సాత్యకిని) ఐదు ఇనుప బాణాలతో కొట్టాడు; రాజా, యుద్ధంలో మరో మూడు శిలీముఖ బాణాలతో అతడిని గుచ్చాడు.
8.44.64
दक्षिणं तु भुजं तस्य त्रिभिः कर्णोऽभ्यविध्यत ।
सव्यं षोडशभिर्बाणैर्यन्तारं चास्य सप्तभिः ॥ ८.४४.६४ ॥
కర్ణుడు అతని కుడిభుజాన్ని మూడు బాణాలతో, ఎడమభుజాన్ని పదహారు బాణాలతో, అతని సారథిని ఏడు బాణాలతో గుచ్చాడు.
8.44.65
अथास्य चतुरो वाहांश्चतुर्भिर्निशितैः शरैः ।
सूतपुत्रोऽनयत्क्षिप्रं यमस्य सदनं प्रति ॥ ८.४४.६५ ॥
అప్పుడు సూతపుత్రుడు (కర్ణుడు) నాలుగు పదునైన బాణాలతో అతని నాలుగు గుర్రాలను వెంటనే యముని నివాసం వైపు పంపాడు.
8.44.66
अथापरेण भल्लेन धनुश्छित्त्वा महारथः ।
सारथेः सशिरस्त्राणं शिरः कायादपाहरत् ॥ ८.४४.६६ ॥
అప్పుడు ఆ మహారథుడు మరో భల్ల బాణంతో అతని విల్లును ఖండించి, సారథి తలను శిరస్త్రాణంతో సహా శరీరం నుండి వేరుచేశాడు.
8.44.67
हताश्वसूते तु रथे स्थितः स शिनिपुङ्गवः ।
शक्तिं चिक्षेप कर्णाय वैदूर्यमणिभूषिताम् ॥ ८.४४.६७ ॥
గుర్రాలు, సారథి హతమైన రథంపై నిలిచిన ఆ శినివంశ శ్రేష్ఠుడు వైడూర్యమణులతో అలంకరించిన శక్తిని కర్ణునిపై విసిరాడు.
8.44.68
तामापतन्तीं सहसा द्विधा चिच्छेद भारत ।
कर्णो वै धन्विनां श्रेष्ठस्तांश्च सर्वानवारयत् ॥ ८.४४.६८ ॥
ఓ భారతా, దూసుకువచ్చిన ఆ శక్తిని కర్ణుడు తక్షణమే రెండుగా ఛేదించాడు; విలుకాండ్రలో శ్రేష్ఠుడైన కర్ణుడు వారందరినీ అడ్డుకున్నాడు.
8.44.69
ततस्तान्निशितैर्बाणैः पाण्डवानां महारथान् ।
न्यवारयदमेयात्मा शिक्षया च बलेन च ॥ ८.४४.६९ ॥
అనంతర్ అతడు తీక్ష్ణ బాణాలతో పాండవుల ఆ మహారథులను తన శిక్షణతో, బలంతో అడ్డుకున్నాడు.
8.44.70
अर्दयित्वा शरैस्तांस्तु सिंहः क्षुद्रमृगानिव ।
पीडयन्धर्मराजानं शरैः सन्नतपर्वमिः।
अभ्यद्रवत राधेयो धर्मपुत्रं शितैः शरैः ॥ ८.४४.७० ॥
వారిని బాణాలతో బాధించి, సింహం చిన్న మృగాలను వేటాడినట్లు, వంగిన కణుపుల బాణాలతో ధర్మరాజును పీడిస్తూ రాధేయుడు ధర్మపుత్రుని మీద వాడి బాణాలతో దాడి చేశాడు.
8.44.71
ततः पार्षो ह्यपासासीद्वताश्वो हतसारथिः ।
अशक्नुवन्मुखे स्थातुं ततः कर्णस्य दुर्मनाः ॥ ८.४४.७१ ॥
తరువాత పార్షతుడు (ధృష్టద్యుమ్నుడు) గుర్రాలు, సారథి హతమైనవై, కర్ణుని ముందు నిలవలేక, మనసు కలత చెంది వెనుదిరిగాడు.
8.44.72
तमभिद्रुत्य राधेयः पाण्डुपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अब्रवीत्प्रहसन्राजन्कुत्सयन्निव पाण्डवम् ॥ ८.४४.७२ ॥
ఓ రాజా, రాధేయుడు పాండుపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుని సమీపించి, నవ్వుతూ, పాండవుని నిందిస్తున్నట్లుగా మాట్లాడాడు.
8.44.73
कथं नाम कुले जातः क्षत्रधर्मे व्यवस्थितः ।
प्रजह्यात्समरे शत्रून्प्राणान्रक्ष महाहवे ॥ ८.४४.७३ ॥
క్షత్రియ కులంలో జన్మించి క్షత్రధర్మంలో నిలిచిన నీవు, ఈ మహాయుద్ధంలో శత్రువులను విడిచి ప్రాణాలను ఎలా కాపాడుకుంటున్నావు?
8.44.74
न भवान्क्षत्रधर्मेषु कुशलोऽसीति मे मतिः ।
ब्राह्मे बले भवान्युक्तः स्वाध्याये यज्ञकर्मणि ॥ ८.४४.७४ ॥
క్షత్రధర్మాలలో నీవు నిపుణుడవు కావని నా అభిప్రాయం; నీవు బ్రాహ్మ బలంలో, స్వాధ్యాయంలో, యజ్ఞకర్మలో నిమగ్నుడవై ఉన్నావు.
8.44.75
मा स्म युध्यस्व कौन्तेय मा स्म वीरान्समासदः ।
मा चैवं विप्रियं ब्रूहि मा च त्वं भज संयुगम् ॥ ८.४४.७५ ॥
కౌంతేయా, యుద్ధం చేయకు; వీరుల వద్దకు వెళ్ళకు; ఇటువంటి అప్రియమైన మాటలు చెప్పకు; యుద్ధంలో దిగవద్దు.
8.44.76
वक्तव्या मारिषाऽन्ये तु न वक्तव्यास्तु मादृशाः ।
मादृशान्हि ब्रुवन्युद्धे एतदन्यच्च लप्स्यसे ॥ ८.४४.७६ ॥
ఇతరులతో మాట్లాడవచ్చు, కానీ నా వంటి వారితో మాట్లాడకూడదు; యుద్ధంలో నాలాంటి వారితో మాట్లాడినవాడు ఇదీ, ఇంకా మరికొన్నీ పొందుతాడు.
8.44.77
स्वगृहं गच्छ कौन्तेय यत्र वा केशवार्जुनौ ।
न हि त्वां समरे राजन्हन्यात्कर्णः कथञ्चन ॥ ८.४४.७७ ॥
కౌంతేయా, నీ ఇంటికి వెళ్ళు; లేదా కేశవుడు, అర్జునుడు ఎక్కడ ఉన్నారో అక్కడికి వెళ్ళు; రాజా, కర్ణుడు యుద్ధంలో ఏ విధంగానూ నిన్ను చంపడు.
8.44.78
वरप्रदानं कुन्त्यास्तु कर्णः स्मृत्वा महारथः ।
वधप्राप्तं तु कौन्तेयं नावधीत्पुरुषोत्तमः ॥ ८.४४.७८ ॥
కుంతి ఇచ్చిన వరాన్ని స్మరించిన మహారథుడైన కర్ణుడు, వధార్హుడైనప్పటికీ కౌంతేయుని చంపలేదు; అతడు పురుషోత్తముడు.
8.44.79
एवमुक्त्वा ततः पार्थं विसृज्य च महाबलः ।
न्यहनत्पाण्डवीं सेनां वज्रहस्त इवासुरीम् ॥ ८.४४.७९ ॥
ఇలా చెప్పి, మహాబలుడు కర్ణుడు పార్థుడిని విడిచిపెట్టి, వజ్రహస్తుడు అసురసేనపై పడినట్లు పాండవ సేనను సంహరించాడు.
8.44.80
ततोऽपायाद्द्रुतं राजन्व्रीडन्निव नरेश्वरः ॥ ८.४४.८० ॥
అప్పుడు, రాజా, ఆ నరేశ్వరుడు సిగ్గుపడినవాడిలా వేగంగా అక్కడినుండి వెళ్లిపోయాడు.
8.44.81
अथापयातं राजानं मत्वाऽन्वीयुस्तमच्युतम् ।
चेदिपाण्डवपाञ्चालाः सात्यकिश्च महारथः।
द्रौपदेयास्तथा शूरा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ८.४४.८१ ॥
అప్పుడు వెనుదిరిగిపోతున్న రాజును, అచ్యుతుడితో కలిసి ఉన్నవాడిగా భావించి, చేదులు, పాండవులు, పాంచాలులు, మహారథుడు సాత్యకి, ద్రౌపది శూరపుత్రులు, మాద్రి ఇద్దరు కుమారులు అతన్ని వెంబడించారు.
8.44.82
ततो युधिष्ठिरानीकं दृष्ट्वा कर्णः पराङ्मुखम् ।
कुरुभिः सहितो वीरः प्रहृष्टः पृष्ठतोऽन्वगात् ॥ ८.४४.८२ ॥
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడి సేన వెనుదిరిగి ఉండటం చూసిన వీరుడు కర్ణుడు, సంతోషంతో కౌరవులతో కలిసి వెనుక నుండి అనుసరించాడు.
8.44.83
भेरीशङ्खमृदङ्गानां कार्मुकाणां च निःस्वनः ।
बभूव धार्तराष्ट्राणां सिंहनादरवस्तथा ॥ ८.४४.८३ ॥
భేరులు, శంఖాలు, మృదంగాల శబ్దం, ధనుస్సుల ధ్వని మోగాయి; ధృతరాష్ట్రుడి కుమారుల సింహనాదమూ అలాగే మ్రోగింది.
8.44.84
युधिष्ठिरस्तु कौरव्य रथमारुह्य सत्वरम् ।
श्रुतकीर्तेर्महाराज दृष्ट्वा तत्कर्णविक्रमम् ॥ ८.४४.८४ ॥
అయితే, కౌరవ్యా, మహారాజా! యుధిష్ఠిరుడు వేగంగా రథమెక్కి, శ్రుతకీర్తిని చూసి, కర్ణుడి ఆ పరాక్రమాన్ని చూశాడు.
8.44.85
काल्यमानं बलं दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष ।
स्वान्योधानब्रवीत्क्रुद्वो निघ्नतैतान्किमासत ॥ ८.४४.८५ ॥
సూతపుత్రుని చేత సేన నరకబడటం చూసి, మారిష, కోపించి అతడు తన యోధులతో ఇలా అన్నాడు: "వీరిని చంపండి, ఎందుకు కూర్చున్నారు?"
8.44.86
ततो राज्ञाऽभ्यनुज्ञाताः पाण्डवानां महारथाः ।
भीमसेनमुखाः सर्वे पुत्रांस्ते प्रत्युपाद्रवन् ॥ ८.४४.८६ ॥
తరువాత రాజు అనుమతి పొంది, పాండవుల మహారథులందరూ, భీమసేనుని నాయకత్వంలో, నీ కుమారులపై దూకారు.
8.44.87
अभवत्तुमुलः शब्दो योधानां तत्र भारत ।
रथहस्त्यश्वपत्तीनां द्रवतां निनदो महान्।
उद्यतप्रतिविष्टानां शस्त्राणां च ततस्ततः ॥ ८.४४.८७ ॥
భారతా, అక్కడ యోధుల భయంకర కోలాహలం రేగింది — రథ, గజ, అశ్వ, పదాతుల పరుగుల మహా ధ్వని, అటూ ఇటూ లేచి తాకిన ఆయుధాల ధ్వని.
8.44.88
आगच्छत प्रहरत क्षिप्रं विपरिधावत ।
इति ब्रुवाणा ह्यन्योन्यं जघ्नुर्योधा महारणे ॥ ८.४४.८८ ॥
"రండి, కొట్టండి, త్వరగా పరుగెత్తండి" — ఇలా ఒకరినొకరు పిలుచుకుంటూ, ఆ మహా యుద్ధంలో యోధులు పరస్పరం కొట్టుకున్నారు.
8.44.89
अभ्रच्छायेव तत्रासीच्छरवृष्टिभिरम्बरे ।
समावृतैर्नरवरैर्निघ्नद्भिरितरेतरम् ॥ ८.४४.८९ ॥
అక్కడ ఆకాశంలో బాణ వర్షంతో మేఘచ్ఛాయ వలె నీడ ఏర్పడింది; ఒకరినొకరు కొట్టుకుంటున్న శ్రేష్ఠ వీరులు ఆ వర్షంతో కప్పబడ్డారు.
8.44.90
विपताकध्वजच्छत्रा व्यश्वसूतरथायुधाः ।
व्यङ्गाङ्गावयवाः पेतुः क्षितौ क्षीणाः क्षितीश्वराः।
शिखराणीव शेलानां वज्रभिन्नानि मानिष ॥ ८.४४.९० ॥
పతాకలు, ధ్వజాలు, ఛత్రాలు తెగిపోయాయి; గుర్రాలు, సారథులు, రథాలు, ఆయుధాలు నశించాయి; అవయవాలు చిదిమి, క్షీణించిన రాజులు నేలపై పడ్డారు — వజ్రంతో బద్దలైన పర్వత శిఖరాల వలె. ఓ మానిష!
8.44.91
सारोहा निहताः पेतुर्द्विपा भिन्ना महीतले ।
छिन्नभिन्नविपर्यस्तवर्मालङ्कारविग्रहाः ॥ ८.४४.९१ ॥
సవారీలతో హతమైన ఏనుగులు నేలపై చీలిపోయి పడిపోయాయి; వాటి కవచాలు, అలంకారాలు, దేహాలు ఛిద్రమై తలక్రిందులయ్యాయి.
8.44.92
सारोहास्तुरगाः पेतुर्हतवीराः सहस्रशः ।
विप्रविद्वायुधाङ्गाश्च द्विरदा रथिभिर्हताः।
प्रतिवीरैश्च सम्मर्दे पत्तिसङ्घाः सहस्रशः ॥ ८.४४.९२ ॥
సవారీలతో గుర్రాలు వేలాదిగా పడిపోయాయి, వాటి వీరులు హతమయ్యారు; ఆయుధాలు, అవయవాలు చెదరిపోయాయి, ఏనుగులు రథికుల చేత చంపబడ్డాయి. ఘర్షణలో ప్రతివీరుల చేత కాలిబంట్ల దళాలు వేలాదిగా నాశనమయ్యాయి.
8.44.93
विशालायतताम्राक्षैः पद्मेन्दुसदृशाननैः ।
शिरोभिर्युद्धशौण्डानां सर्वतः संवृता मही ॥ ८.४४.९३ ॥
విశాలమైన, పొడవైన, ఎర్రని కళ్ళు, పద్మం మరియు చంద్రునిలా ముఖాలు కలిగిన యుద్ధగర్విత వీరుల శిరస్సులతో భూమి అంతటా కప్పబడింది.
8.44.94
यथा भुवि तथा व्योम्नि निःस्वनं शुश्रुवुर्जनाः ।
विमानेऽप्सरसां सङ्घैर्गीतवादित्रनिःस्वनैः ॥ ८.४४.९४ ॥
భూమిపై విన్నట్లే ఆకాశంలోనూ జనులు ధ్వనిని విన్నారు — విమానాలలో అప్సరసల సమూహాల గీతాలు, వాద్యాల నాదాలు.
8.44.95
हतानभिमुखान्वीरान्वीरैः शतसहस्रशः ।
आरोप्यारोप्य गच्छन्ति विमानेष्वप्सरोगणाः ॥ ८.४४.९५ ॥
ఎదురుగా నిలిచి హతమైన వీరులను, వీరులచేతనే వందల వేల మందిని, అప్సరసల సమూహాలు మళ్ళీ మళ్ళీ ఎత్తి విమానాలలోకి తీసుకువెళ్తున్నాయి.
8.44.96
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं प्रत्यक्षं स्वर्गलिप्सया ।
प्रहृष्टमनसः शूराः क्षिप्रं जघ्नुः परस्परम् ॥ ८.४४.९६ ॥
ఈ మహాద్భుతాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూసి, స్వర్గాభిలాషతో సంతోషించిన మనసులతో శూరులు వేగంగా ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
8.44.97
रथिनो रथिभिः सार्धं चित्रं युयुधुराहवे ।
पत्तयः पत्तिभिर्नागाः सह नागैर्हयैर्हयोः ॥ ८.४४.९७ ॥
రథికులు రథికులతో యుద్ధంలో అద్భుతంగా పోరాడారు. పదాతులు పదాతులతో, గజములు గజములతో, అశ్వములు అశ్వారోహులతో పోరాడాయి.
8.44.98
एवं प्रवृत्ते सङ्ग्रामे गजवाजिनरक्षये ।
सैन्येन रजसा वृत्तते स्वे स्वाञ्जघ्नुः परे परान् ॥ ८.४४.९८ ॥
ఇలా గజ, వాజి, నరుల క్షయకరమైన యుద్ధం సాగుతుండగా, సైన్యపు ధూళితో కప్పబడినవారు తమవారినే చంపారు; ఇతరులు ఇతరులను చంపారు.
8.44.99
कचाकचं युद्धमासीद्दन्तादन्ति नखानखि ।
मुष्टियुद्धं नियुद्धं च देहपाप्मविनाशनम् ॥ ८.४४.९९ ॥
జుట్టు పట్టుకుని, పళ్ళతో కొరుకుతూ, గోళ్లతో గీరుకుంటూ యుద్ధం జరిగింది. ముష్టియుద్ధం, మల్లయుద్ధం కూడా జరిగాయి; అవి దేహపాపాలను నాశనం చేసేవి.
8.44.100
तथा वर्ततति सङ्ग्रमे गजवाजिनरक्षये ।
नराश्वनागदेहेभ्यः प्रसृता लोहितापगा ॥ ८.४४.१०० ॥
గజ, వాజి, నరుల క్షయకరమైన యుద్ధం ఇలా సాగుతుండగా, నర, అశ్వ, నాగ దేహాల నుండి రక్త నది ప్రవహించింది.
8.44.101
गजाश्वनरदेहान्सा व्युवाह पतितान्बहून् ।
नराश्वगजसम्बाधे नराश्वगजसादिनाम् ॥ ८.४४.१०१ ॥
ఆ నది పడి ఉన్న అనేక గజ, అశ్వ, నర దేహాలను కొట్టుకుపోయింది; నర, అశ్వ, గజాలతో నిండిన ఆ సంకుల ప్రదేశంలో, వాటిపై స్వారీ చేసినవారినీ కూడా.
8.44.102
लोहितोदा महाघोरा मांसशोणितकर्दमा ।
नराश्वगजदेहान्वै वहन्ती भीरुभीषणा ॥ ८.४४.१०२ ॥
రక్తజలంతో, అత్యంత భయంకరంగా, మాంసరక్త బురదతో, నర, అశ్వ, గజ దేహాలను మోసుకుపోతూ, పిరికివారిని భయపెట్టే ఆ నది.
8.44.103
तस्या नद्याः परं पारं व्रजन्ति विजयैषिणः ।
नागेन च प्लवन्तो वै निमज्ज्योन्मज्ज्य चापरे ॥ ८.४४.१०३ ॥
విజయాన్ని కోరినవారు ఆ నది అవతలి ఒడ్డుకు వెళ్తున్నారు; కొందరు ఏనుగుపై, మరికొందరు ఈదుతూ, మునుగుతూ తేలుతూ.
8.44.104
ते तु लोहितदिग्धाङ्गा रक्तवर्मायुधाम्बराः ।
सस्नुस्ततस्यां पपुश्चास्रं मम्लुश्च भरतर्षभ ॥ ८.४४.१०४ ॥
రక్తంతో తడిసిన దేహాలు, రక్త వర్ణపు కవచాలు, ఆయుధాలు, వస్త్రాలతో వారు ఆ నదిలో స్నానం చేసి రక్తాన్ని తాగారు; ఓ భరతశ్రేష్ఠా, వారు అలసిపోయారు.
8.44.105
रथानश्वान्नारान्नागानायुधाभरणानि च ।
वर्माणि चाप्यपश्याम पतितानि सहस्रशः।
खं द्यां भूमिं दिशश्चैव प्रायः पश्याम लोहिताः ॥ ८.४४.१०५ ॥
రథాలు, గుఱ్ఱాలు, మనుషులు, ఏనుగులు, ఆయుధాలు, ఆభరణాలు, కవచాలు వేలాదిగా పడి ఉండటం చూశాము; ఆకాశం, స్వర్గం, భూమి, దిక్కులు ఎక్కువగా ఎర్రగా కనిపించాయి.
8.44.106
लोहितस्य तु गन्धेन स्पर्देन च रसेन च ।
रूपेण चातिरक्ततेन शब्देन च विसर्पता।
विषादः सुमहानासीत्प्रायः सैन्यस्य भारत ॥ ८.४४.१०६ ॥
రక్తం యొక్క వాసన, స్పర్శ, రుచి, అతిగా ఎర్రని రూపం, వ్యాపించే శబ్దంతో, ఓ భారతా, సైన్యంలో ఎక్కువగా ఎంతో గొప్ప విషాదం కలిగింది.
8.44.107
तत्तु विप्रहतं सैन्यं भीमसेनमुखैस्तव ।
भूयः समाद्रवन्वीराः सातत्यकिप्रमुखास्तदा ॥ ८.४४.१०७ ॥
అప్పుడు మీ ఆ సైన్యం భీమసేనుడు మొదలైనవారిచే పూర్తిగా ఓడింపబడింది; అప్పుడు సాత్యకి ప్రముఖులైన వీరులు మళ్లీ దాడి చేయడానికి పరుగెత్తారు.
8.44.108
तेषामापतततां वेगमविषह्यं निरीक्ष्य च ।
पुत्राणां ते महासैन्यमासीद्राजन्पराङ्मुखम् ॥ ८.४४.१०८ ॥
వారు దాడి చేసిన తీవ్రవేగాన్ని, భరింపరాని ఉధృతిని చూసి, ఓ రాజా, మీ కుమారుల ఆ మహాసైన్యం వెనుదిరిగింది.
8.44.109
तत्प्रकीर्णरथाश्वेभं नरवाजिसमाकुलम् ।
विध्वस्तवर्मकवचं प्रविद्वायुधकार्मुकम् ॥ ८.४४.१०९ ॥
చెల్లాచెదురైన రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో నిండి, మనుషులు, అశ్వాలతో కిక్కిరిసి, కవచాలు, తొడుగులు ముక్కలై, ఆయుధాలు, ధనుస్సులు చిందరవందరగా పడి ఉన్న ఆ సేన.
8.44.110
व्यद्रवत्तावकं सैन्यं लोड्यमानं समन्ततः ।
सिंहार्दितमिवारण्ये यथा गजकुलं तथा ॥ ८.४४.११० ॥
అడవిలో సింహంచే వెంటాడబడిన ఏనుగుల గుంపు పరుగెత్తినట్లు, నలువైపులా వేధింపబడిన మీ సేన పారిపోయింది.