มหาภารตะ · อัธยายะ 8.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.44.1
विदार्य कर्णस्तां सेनां युधिष्ठिरमथाद्रवत् ।
रथहस्त्यश्वपत्तीनां सहस्रैः परिवारितः ॥ ८.४४.१ ॥
กรรณะฝ่าทัพนั้นไป แล้วพุ่งเข้าหายุธิษฐิระ ล้อมรอบด้วยรถ ช้าง ม้า และพลเดินเท้านับพัน
8.44.2
नानायुधसहस्राणि प्रेरितान्यरिभिर्वृषः ।
छित्त्वा बाणशतैरुग्रैस्तानविध्यदसम्भ्रमात् ॥ ८.४४.२ ॥
กรรณะผู้เป็นดั่งวัวกระทิงตัดอาวุธนับพันชนิดที่ศัตรูยิงมา ด้วยลูกศรร้อยดอกอันดุร้าย แล้วยิงสกัดพวกมันไปโดยไม่สะทกสะท้าน
8.44.3
निचकर्त शिरांस्येषां बाहूनूरूंश्च सूतजः ।
ते हता भूतले पेतुर्भग्नाश्चान्ये विदुद्रुवुः ॥ ८.४४.३ ॥
บุตรของสารถีตัดศีรษะ แขน และต้นขาของพวกเขา ศพล้มลงกับพื้นดิน ส่วนพวกที่เหลือซึ่งแตกพ่ายก็วิ่งหนีไป
8.44.4
द्रविडान्ध्रनिषादास्तु पुनः सात्यकिचोदिताः ।
प्रभ्यद्रवञ्जिघांसन्तः पत्तयः कर्णमाहवे ॥ ८.४४.४ ॥
ฝ่ายพวกทราวิฑะ อานธระ และนิษาทะ ถูกสาตยกีเร่งให้ยกเข้าอีกครั้ง พลเดินเท้าพุ่งเข้าใส่กรรณะในการรบ ปรารถนาจะฆ่าเขา
8.44.5
ते विबाहुशिरस्त्राणाः प्रहताः कर्णसायकैः ।
पेतुः पृथिव्यां युगपच्छिन्नं सालवनं यथा ॥ ८.४४.५ ॥
พวกนั้นถูกลูกศรของกรรณะยิงเข้า แขน ศีรษะ และเกราะถูกฉีกขาด ล้มลงกับพื้นพร้อมกัน ดั่งป่าต้นสาละที่ถูกตัดโค่น
8.44.6
एवं योधशतान्याजौ सहस्राण्ययुतानि च ।
हतानीयुर्महीं देहैर्यशसाऽपूरयन्दिशः ॥ ८.४४.६ ॥
เช่นนี้ ในการรบนักรบนับร้อย นับพัน และนับหมื่น ถูกฆ่าล้มลงบนแผ่นดินพร้อมร่างกาย และเกียรติยศของเขาก็แผ่ไปเต็มทุกทิศ
8.44.7
अथ वैकर्तनं कर्णं रणे क्रुद्धमिवान्तकम् ।
रुरुधुः पाण्डुपाञ्चाला व्याधिं मन्त्रौषधा इव ॥ ८.४४.७ ॥
ครั้นแล้ว เหล่าปาณฑพและปาญจาละได้ล้อมวัยกรรตนะ คือกรรณะ ผู้ในการรบดุจมัจจุราชที่โกรธเกรี้ยว ดั่งที่มนตร์และยาล้อมรอบโรค
8.44.8
स तान्प्रमृद्याब्यपतत्पुनरेव युधिष्ठिरम् ।
मन्त्रौषधिक्रियातीतो व्याधिरत्युल्बणो यथा ॥ ८.४४.८ ॥
เขาบดขยี้พวกนั้นแล้วพุ่งเข้าหายุธิษฐิระอีกครั้ง ดั่งโรคร้ายแรงที่เกินกว่ามนตร์และยาจะรักษาได้
8.44.9
स राजगृद्धिभी रुद्धः पाण्डुपाञ्चालकेकयैः ।
नाशकत्तानतिक्रान्तुं मृत्युर्ब्राह्मविदो यथा ॥ ८.४४.९ ॥
เขาถูกกั้นไว้โดยผู้ที่ปรารถนาจะปกป้องพระราชา คือปาณฑพ ปาญจาละ และเกกัยะ เขาไม่อาจก้าวล่วงพวกนั้นไปได้ ดั่งมัจจุราชไม่อาจล่วงผู้รู้พรหมัน
8.44.10
ततो युधिष्ठिरः कर्णमदूरस्थं निवारितम् ।
तैर्योधप्रमुखैर्वीरं दृष्ट्वा विव्याध सायकैः ॥ ८.४४.१० ॥
ครั้นแล้ว ยุธิษฐิระเห็นกรรณะซึ่งยืนอยู่ไม่ไกล ถูกเหล่านักรบชั้นนำเหล่านั้นกั้นไว้ จึงยิงลูกศรใส่วีรบุรุษผู้นั้น
8.44.11
कर्णः पार्थशराविद्धस्तोत्रार्दित इव द्विपः ।
प्रमथ्य सहितान्वीरान्युधिष्ठिरमपीडयत् ॥ ८.४४.११ ॥
กรรณะถูกลูกศรของปารถะยิงเข้า ดั่งช้างที่ถูกขอสับทรมาน เขาบดขยี้วีรบุรุษเหล่านั้นทั้งหมดรวมกัน แล้วทำให้ยุธิษฐิระเจ็บปวด
8.44.12
ततो युधिष्ठिरः कर्णमासाद्य जयतां वरम् ।
अब्रवीत्परवीरघ्नं क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ ८.४४.१२ ॥
ครั้นแล้ว ยุธิษฐิระดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ เข้าไปหากรรณะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ชนะ ผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู แล้วกล่าวกับเขา
8.44.13
कर्णकर्ण वृथादृष्टे सूतपुत्र वचः शृणु ।
सदा स्पर्धसि सङ्ग्रामे फल्गुनेन तरस्विना ॥ ८.४४.१३ ॥
กรรณะ กรรณะเอ๋ย บุตรของสารถีผู้มีสายตาไร้ประโยชน์ จงฟังถ้อยคำของเรา ในการรบเจ้าแข่งขันกับฟัลคุนะผู้รวดเร็วอยู่เสมอ
8.44.14
यथाऽस्मान्बाधसे नित्यं धार्तराष्ट्रमते स्थितः ।
यद्बलं यच्च ते वीर्यं प्रद्वेषो यस्तु पाण्डुषु ॥ ८.४४.१४ ॥
เจ้าตั้งอยู่ตามความคิดของพระโอรสธฤตราษฎร์ และรบกวนพวกเราอยู่ตลอดเวลา พละกำลังใดที่เจ้ามี ความกล้าหาญใดที่เจ้ามี และความเกลียดชังที่เจ้ามีต่อปาณฑพ
8.44.15
तत्सर्वं दर्शयस्वाद्य पौरुषं महदास्थितः ।
युद्धश्रद्वां च तेऽद्याहं विनेष्यामि महाहवे ॥ ८.४४.१५ ॥
จงแสดงความเป็นชายชาตรีทั้งหมดนั้นในวันนี้ ตั้งมั่นในความกล้าอันยิ่งใหญ่ วันนี้ในการรบอันยิ่งใหญ่ เราจะถอนความเชื่อมั่นในการต่อสู้ของเจ้าออกไป
8.44.16
एवमुक्त्वा महाराज कर्णं पाण्डुसुतस्तदा ।
सुवर्णपुङ्खैर्दशभिर्विव्यादायस्मयैः शरैः ॥ ८.४४.१६ ॥
ท่านมหาราชเอ๋ย ครั้นตรัสดังนี้แล้ว โอรสของปาณฑุก็ยิงกรรณะด้วยลูกศรเหล็กสิบดอกที่ติดขนปีกสีทอง
8.44.17
तं सूतपुत्रो दशभिः प्रत्यविद्ध्यदरिन्दमः ।
वत्सदन्तैर्महेष्वासः प्रहसन्निव भारत ॥ ८.४४.१७ ॥
บุตรของสารถี ผู้ปราบศัตรู ยิงตอบเขาด้วยลูกศรสิบดอกที่มีปลายดั่งฟันลูกวัว ภารตะเอ๋ย นักธนูผู้ยิ่งใหญ่นั้นยิงเขาขณะหัวเราะ ดั่งจะเยาะเย้ย
8.44.18
सोऽवज्ञाय तु निर्विद्धः सूतपुत्रेण पाण्डवः ।
प्रजज्वाल ततः क्रोधाद्धविषेव हुताशनः ॥ ८.४४.१८ ॥
แต่ปาณฑพผู้ถูกบุตรของสารถียิงเข้า ไม่ใส่ใจต่อการนั้น ครั้นแล้วก็ลุกโชนด้วยความโกรธ ดั่งไฟที่ถูกเติมด้วยเนยใส
8.44.19
ज्वालामालापरिक्षिप्तो राज्ञो देहो व्यदृश्यत ।
युगान्ते दग्धुकामस्य संवर्ताग्नेरिवापरः ॥ ८.४४.१९ ॥
ร่างของพระราชาถูกล้อมด้วยพวงเปลวไฟ ปรากฏให้เห็น ดั่งไฟแห่งการสลายโลกอีกดวงหนึ่ง ซึ่งปรารถนาจะเผาผลาญเมื่อสิ้นยุคสมัย
8.44.20
ततो विस्फार्य सुमहच्चापं हेमपरिष्कृतम् ।
समाधत्त शितं बाणं गिरीणामपि दारणम् ॥ ८.४४.२० ॥
ครั้นแล้ว เขาขึงคันธนูอันใหญ่ที่ประดับด้วยทอง และใส่ลูกศรคมกล้าที่แม้แต่ภูเขาก็อาจผ่าได้
8.44.21
ततः पूर्णायतोत्कृष्टं यमदण्डनिभं शरम् ।
मुमोच त्वरितो राजा सूतपुत्रजिघांसया ॥ ८.४४.२१ ॥
แล้วพระราชาทรงรีบเพ่งเล็งสังหารบุตรของสารถี ทรงปล่อยลูกศรที่ดึงสายเต็มที่จนถึงใบหู ดุจคทาของพระยม
8.44.22
स तु वेगवता मुक्तो बाणो वज्राशनिस्वनः ।
विवेश सहसा कर्णं सव्ये पार्श्वे महारथम् ॥ ८.४४.२२ ॥
ลูกศรนั้นที่ถูกปล่อยด้วยกำลังแรงกล้า มีเสียงดุจสายฟ้าและอสนีบาต พุ่งเข้าปะทะกรรณะ มหารถผู้นั้นที่ข้างซ้ายอย่างกะทันหัน
8.44.23
स तु तेन प्रहारेण पीडितः प्रमुमोह वै ।
स्रस्तगात्रो महाबाहुर्धनुरुत्सृज्य कम्पितः ॥ ८.४४.२३ ॥
กรรณะผู้มีแขนทรงพลังถูกลูกศรนั้นทิ่มแทงจนสลบไป แขนขาอ่อนแรงลง ทั้งสั่นเทา ทิ้งคันธนูลง
8.44.24
गतासुरिव निश्चेताः शल्यस्याभिमुखोऽपतत् ।
राजाऽपि भूयो नाजघ्ने कर्णं पार्थहितेप्सया ॥ ८.४४.२४ ॥
ล้มลงเหมือนผู้ที่สิ้นลมปราณ หมดสติ หันหน้าเข้าหาศัลยะ พระราชาเองก็มิได้ทรงโจมตีกรรณะอีก เพราะทรงปรารถนาความเจริญของบุตรแห่งปฤถา
8.44.25
ततो हाहाकृतं सर्वं धार्तराष्ट्रबलं महत् ।
विवर्णमुखमार्तं च कर्णं दृष्ट्वा तथागतम् ॥ ८.४४.२५ ॥
ครั้นนั้น กองทัพอันยิ่งใหญ่ของบุตรธฤตราษฎร์ทั้งหมดก็ร้องโหยหวนคร่ำครวญ เมื่อเห็นกรรณะหน้าซีดเผือด เศร้าโศก และอยู่ในสภาพเช่นนั้น
8.44.26
सिंहनादाश्च सञ्जज्ञुः क्ष्वेलाः किलकिलास्तथा ।
पाण्डवानां महाराज दृष्ट्वा राज्ञः पराक्रमम् ॥ ८.४४.२६ ॥
ข้าแต่มหาราชา เมื่อเห็นพระปรากรมของพระราชา เสียงคำรามดุจสิงโต เสียงท้าทาย และเสียงโห่ร้องยินดีก็ดังขึ้นในหมู่ปาณฑพ
8.44.27
प्रतिलभ्य तु राधेयः संज्ञां नातिचिरादिव ।
दध्रे राजविनाशाय मनः क्रूरपराक्रमः ॥ ८.४४.२७ ॥
แต่บุตรแห่งราธา กรรณะ เมื่อได้สติคืนมาไม่นานนัก ก็ตั้งใจจะทำลายพระราชาด้วยกำลังอันดุร้ายของตน
8.44.28
स हेमविकृतं चापं विस्फार्य विजयं महत् ।
अवाकिरदमेयात्मा पाण्डवं निशितैः शरैः ॥ ८.४४.२८ ॥
กรรณะผู้มีอาตมันหาประมาณมิได้ ดึงคันธนูวิชยะอันยิ่งใหญ่ซึ่งประดับด้วยทอง แล้วระดมลูกศรคมกล้าใส่ปาณฑพ
8.44.29
ततः क्षुराभ्यां पाञ्चाल्यौ चक्ररक्षौ महात्मनः ।
जघान चन्द्रदेवं च दण्डधारं च संयुगे ॥ ८.४४.२९ ॥
จากนั้น ด้วยลูกศรหัวคมดุจใบมีด กรรณะได้สังหารวีรบุรุษปาญจาละสองคนผู้ปกป้องล้อรถของผู้ยิ่งใหญ่ในการรบ คือจันทรเทพและทัณฑธร
8.44.30
तावुभौ धर्मराजस्य प्रवीरौ युधि भारत ।
रथाभ्याशे चकाशेते चन्द्रस्येव पुनर्वसू ॥ ८.४४.३० ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรตะ วีรบุรุษทั้งสองของพระธรรมราชาส่องแสงอยู่ข้างรถศึก ดุจดาวปุนรวสุสองดวงคู่กับพระจันทร์
8.44.31
युधिष्ठिरः पुनः कर्णमविद्व्यत्त्रिंशता शरैः ।
सुषेणं सत्यसेनं च त्रिभिस्त्रिभिरताडयत् ॥ ८.४४.३१ ॥
ยุธิษฐิระยิงกรรณะด้วยลูกศรสามสิบดอกอีกครั้ง และยิงสุเษณะกับสัตยเสนาอย่างละสามดอก
8.44.32
शल्यं नवत्या विव्याध त्रिसप्तत्या च सूतजम् ।
तांस्तस्य गोप्तॄन्विव्याध त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ॥ ८.४४.३२ ॥
ยิงศัลยะด้วยลูกศรเก้าสิบดอก และบุตรแห่งสารถีด้วยเจ็ดสิบสามดอก แล้วยิงผู้คุ้มกันของกรรณะอย่างละสามดอกด้วยลูกศรที่พุ่งตรง
8.44.33
ततः प्रहस्याधिरथिः षष्ठ्या राजञ्शितैः शरैः ।
विद्ध्वा युधिष्ठिरं सङ्ख्ये ननादातिरथस्तदा ॥ ८.४४.३३ ॥
ครั้นนั้น บุตรแห่งอธิรถหัวเราะ ข้าแต่พระราชา แล้วยิงยุธิษฐิระในการรบด้วยลูกศรคมกล้าหกสิบดอก มหารถผู้นั้นจึงคำรามขึ้น
8.44.34
ततः प्रवीराः पाण्डूनामभ्यधावन्नमर्षिताः ।
युधिष्ठिरं परीप्सन्तः कर्णमभ्यर्दयञ्छरैः ॥ ८.४४.३४ ॥
ครั้นนั้น วีรบุรุษแห่งปาณฑพผู้โกรธเคือง ต่างพุ่งเข้าไปโดยปรารถนาจะคุ้มครองยุธิษฐิระ และรุมยิงกรรณะด้วยลูกศร
8.44.35
सात्यकिश्चेकितानश्च युयुत्सुः पाण्ड्य एव च ।
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ॥ ८.४४.३५ ॥
สาตยกิ เจกิตาน ยุยุตสุ และพระราชาแห่งปาณฑยะด้วย ธฤษฏทยุมนะ ศิขัณฑิน บุตรทั้งหลายของเทราปที และพวกประภัทรก
8.44.36
यमौ च भीमसेनश्च शिशुपालस्य चात्मजः ।
कारूशा मात्स्यशेषाश्च केकयाः काशिकोसलाः ॥ ८.४४.३६ ॥
ฝาแฝดทั้งสอง ภีมเสน และบุตรของศิศุปาละ กรูษะ มัตสยะและเหล่าอื่น เกกยะ กาศีและโกศละ
8.44.37
एते च त्वरिता वीरा वसुषेणमताडयन् ।
जनमेजयश्च पाञ्चाल्यः कर्णं विव्याध सायकैः ॥ ८.४४.३७ ॥
วีรบุรุษผู้รวดเร็วเหล่านี้ได้โจมตีวสุเษณะ และชนเมชัยชนปาญจาละยิงกรรณะด้วยลูกศร
8.44.38
वाराहकर्णनाराचैर्नालीकैर्निशितैः शरैः ।
वत्सदन्तैर्विपाठैश्च क्षुरप्रैश्चटकामुखैः ॥ ८.४४.३८ ॥
ด้วยลูกศรเหล็กหัวหมูป่า ลูกศรกกกลวง ลูกศรคมกล้า ลูกศรหัวลูกวัว ลูกศรผ่าเปิด ลูกศรหัวใบมีด และลูกศรปลายจะงอยนกกระจอก
8.44.39
नानाप्रहरणैश्चोग्रै रथहस्त्यश्वसादिभिः ।
सर्वतोऽभ्यद्रवत्कर्णं परिवार्य जिघांसया ॥ ८.४४.३९ ॥
ด้วยอาวุธดุร้ายต่างชนิดนานาประการ นักรบบนรถ ควาญช้าง และทหารม้าต่างล้อมกรรณะไว้ และพุ่งเข้าใส่จากทุกทิศ ปรารถนาจะสังหารเขา
8.44.40
स पाण्डवानां प्रवरैः सर्वतः समभिद्रुतः ।
छाद्यमानः शिततैर्घोरैः स्वस्वनामाङ्कितैः शरैः ॥ ८.४४.४० ॥
กรรณะถูกวีรบุรุษผู้เลิศของปาณฑพรุมโจมตีจากทุกด้าน ถูกลูกศรคมกล้าและน่าสะพรึงกลัวปกคลุม ซึ่งแต่ละดอกมีชื่อของเจ้าของจารึกไว้ เขา...
8.44.41
न चचाल रणे कर्णो महेन्द्रो दानवैरिव ।
निजघान महेष्वासान्पाञ्चालानेकविंशतिम् ॥ ८.४४.४१ ॥
กรรณะไม่หวั่นไหวในการรบ เหมือนพระอินทร์ที่ไม่หวั่นไหวต่อพวกทานพ และเขาได้สังหารนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ของปาญจาลาไปยี่สิบเอ็ดคน
8.44.42
ततः पुनरमेयात्मा चेदीनां प्रवरान्दश ।
न्यहनद्भरतश्रेष्ठ कर्णो वैकर्तनस्तदा ॥ ८.४४.४२ ॥
ต่อมา โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภรตะ กรรณะบุตรของวิกรรตนะ ผู้มีตนที่หยั่งประมาณมิได้ ได้สังหารเจ้าเชทีผู้ประเสริฐสิบคน
8.44.43
तस्य बाणसहस्राणि सम्प्रपन्नानि मारिष ।
दृश्यन्ते दिक्षु सर्वासु शलभानामिव व्रजाः ॥ ८.४४.४३ ॥
โอ้ท่านผู้เจริญ มีลูกศรนับพันของเขาพุ่งไปในทุกทิศ ปรากฏเหมือนฝูงตั๊กแตนจำนวนมาก
8.44.44
कर्णनामाङ्किता बाणाः स्वर्णपुङ्खाः सुतेजनाः ।
नराश्वकायान्निर्भिद्य पेतुरुर्व्यां समन्ततः ॥ ८.४४.४४ ॥
ลูกศรที่มีชื่อของกรรณะจารึกไว้ ปลายขนนกสีทอง ลับคมดี พุ่งทะลุร่างของคนและม้า แล้วตกลงบนพื้นดินรอบด้าน
8.44.45
कर्णेनैकेन समरे चेदीनां प्रवरास्तदा ।
सृज्जयानां च सर्वेषां शतशो निहता रणे ॥ ८.४४.४५ ॥
ในสนามรบ ด้วยกรรณะผู้เดียว ผู้ประเสริฐของเจ้าเชทีและนับร้อยของชาวสฤญชยทั้งหมดก็ถูกสังหารในการรบ
8.44.46
कर्णस्य शरसञ्छन्नं बभूव तुमुलं तमः ।
नाज्ञायत ततः किञ्चित्परेषामात्मनोऽपि वा ॥ ८.४४.४६ ॥
ด้วยลูกศรของกรรณะ ความมืดอันโกลาหลก็บังเกิดขึ้น จนไม่อาจรู้ได้ว่าอะไรเป็นศัตรูหรือแม้กระทั่งตนเอง
8.44.47
तस्मिंस्तमसि भूते च क्षत्रियाणां भयङ्करे ।
विचचार महबिहुर्निर्दहन्क्षत्रियान्बहून् ॥ ८.४४.४७ ॥
เมื่อความมืดอันน่าสะพรึงกลัวนั้นบังเกิดขึ้น กรรณะผู้มีแขนทรงพลังก็เคลื่อนไปมา เผาผลาญกษัตริย์นักรบจำนวนมาก
8.44.48
ततः शरमहाज्वालो वीर्योष्मा कर्णपावकः ।
निर्दहन्पाण्डववनं चारु पर्यचरद्रणे ॥ ८.४४.४८ ॥
แล้วกรรณะ ดุจไฟที่มีเปลวใหญ่คือลูกศร และความร้อนของความกล้า ได้เผาผลาญป่าของปาณฑพ เคลื่อนไปอย่างงดงามในสนามรบ
8.44.49
ततस्तेषां महाराज पाण्डवानां महारथाः ।
सृञ्जयानां च सर्वेषां शतशोऽथ सहस्रशः।
अस्त्रैः कर्णं महेष्वासं समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ८.४४.४९ ॥
ข้าแต่มหาราชา ลำดับนั้น รถศึกผู้ยิ่งใหญ่ของปาณฑพเหล่านั้น และชาวสฤญชยทั้งหมดนับร้อยนับพัน ได้ล้อมนักธนูผู้ยิ่งใหญ่กรรณะไว้ทุกด้านด้วยอาวุธ
8.44.50
स संवार्य महास्त्राणि महेष्वासो महात्मनाम् ।
प्रहस्य पुरुषेन्द्रस्य कर्णश्चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ८.४४.५० ॥
กรรณะนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ปัดป้องอาวุธอันยิ่งใหญ่ของบุรุษผู้มีจิตใจสูงส่งเหล่านั้นได้ แล้วหัวเราะ และตัดคันธนูของบุรุษผู้ประเสริฐที่สุดนั้น
8.44.51
ततः सन्धाय नवतिं निमेषान्नतपर्वणाम् ।
बिभेद कवचं राज्ञो रणे कर्णः शितैः शरैः ॥ ८.४४.५१ ॥
ลำดับนั้น กรรณะในชั่วพริบตาก็ง้างลูกศรเก้าสิบดอกที่คมและมีข้อโค้ง แล้วแทงเกราะของกษัตริย์ในการรบ
8.44.52
तद्वर्म हेमविकृतं रत्नचित्रं बभौ पतत् ।
सविद्युदभ्रं सवितुः श्लिष्टं वातहतं यथा ॥ ८.४४.५२ ॥
เกราะทองที่ประดับอัญมณีนั้น ขณะตกลง ก็เปล่งแสงเหมือนเมฆที่มีสายฟ้าอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ ถูกลมพัดกระทบ
8.44.53
तदङ्गात्पुरुषेन्द्रस्य भ्रष्टं वर्म व्यरोचत ।
रत्नैरलंवृतं चित्रेर्व्यभ्नं निशि यथा नभः ॥ ८.४४.५३ ॥
เกราะนั้นหลุดจากร่างของบุรุษผู้ประเสริฐ เปล่งแสงงดงาม ประดับด้วยอัญมณีหลากสี เหมือนท้องฟ้าที่เปิดออกในยามค่ำคืน
8.44.54
भिन्नवर्मा शरैः पार्थो रुधिरेण समुक्षितः ।
बभासे पुरुषश्रेष्ठ उद्यन्निव दिवाकरः ॥ ८.४४.५४ ॥
ปารถะ บุรุษผู้ประเสริฐ มีเกราะถูกลูกศรเจาะและเปื้อนด้วยโลหิต เปล่งรัศมีเหมือนพระอาทิตย์ที่กำลังขึ้น
8.44.55
स शराचितसर्वाङ्गश्छिन्नवर्माऽथ संयुगे ।
क्षात्रं धर्मं समास्थाय सिंहनादमकुर्वत ॥ ८.४४.५५ ॥
ร่างของเขาถูกลูกศรปกคลุมทั่วทั้งตัว และเกราะก็ถูกตัดขาด เขาจึงยึดถือหน้าที่ของนักรบในการรบ และคำรามดุจสิงโต
8.44.56
नर्दित्वा च चिरं कालं पाण्डवो रभसो रणे ।
शक्तिं चिक्षेप वेगेन प्रदीप्तामशनीमिव ॥ ८.४४.५६ ॥
ปาณฑุบุตรผู้กระโจนเข้าสู้ คำรามอยู่นานในการรบ แล้วขว้างหอกที่ลุกโชนด้วยแรงพุ่ง ดุจสายฟ้า
8.44.57
तां ज्वलन्तीमिवाकाशे शक्तिं शप्तभिराशुगैः ।
भल्लैश्चिच्छेद राधेयः सा त्वशीर्यत वै रणे ॥ ८.४४.५७ ॥
หอกที่ลุกโชนดุจอยู่บนฟ้านั้น บุตรของราธาตัดด้วยลูกศรเจ็ดดอกที่เร็ว และหอกนั้นก็แตกกระจายในการรบ
8.44.58
हृदि बाह्वोर्ललाटे च क्षिप्रकारी युधिष्ठिरः ।
चतुर्भिस्तोमरैः कर्णं ताडयित्वाऽनदन्मुदा ॥ ८.४४.५८ ॥
ยุธิษฐิระผู้ว่องไวในการกระทำ ได้แทงกรรณะด้วยหอกซัดสี่เล่ม ที่หน้าอก แขน และหน้าผาก แล้วคำรามด้วยความยินดี
8.44.59
उद्भिन्नरुधिरः कर्णः क्रुद्वः सर्प इव श्वसन् ।
जघान सूतं पार्थस्य पार्ष्ठिं च नवभिः शरैः ॥ ८.४४.५९ ॥
กรรณะเลือดไหลออกมาก โกรธจัด หายใจฟืดฟาดดุจงูพิษ จึงสังหารสารถีของอรชุน และตีท้ายรถด้วยลูกศรเก้าดอก
8.44.60
ध्वजं चिच्छेद नृपतेस्त्रिभिर्विव्याध चैव तम् ।
इषुधी चास्य चिच्छेद रथं च तिलशोऽच्छिनत् ॥ ८.४४.६० ॥
เขาตัดธงของกษัตริย์ แทงกษัตริย์ด้วยลูกศรสามดอก ตัดซองลูกศรทั้งสองของกษัตริย์ และฟันรถศึกเป็นชิ้นเล็กดุจเมล็ดงา
8.44.61
एतस्मिन्नन्तरे शूराः पाण्डवानां महारथाः। ॥ ८.४४.६१ ॥
ในขณะนั้น บรรดานักรบผู้กล้าหาญและมหารถแห่งปาณฑวะก็รุดหน้าไป
8.44.62
सात्यकिः पञ्चविंशत्या शिखण्डी नवभिः शरैः ।
अवर्षतां महाराज राधेयं शत्रुकर्शनम् ॥ ८.४४.६२ ॥
ข้าแต่มหาราช สาตยกีด้วยลูกศรยี่สิบห้าดอก และศิขัณฑินด้วยลูกศรเก้าดอก ได้ระดมยิงใส่กรรณะ บุตรของราธา ผู้ทำลายข้าศึก
8.44.63
शैनेयं तु ततुः क्रुद्धः कर्णः पञ्चभिरायसैः ।
विव्याध समरे राजंस्त्रिभिश्चान्यैः शिलीमुखैः ॥ ८.४४.६३ ॥
แต่กรรณะผู้โกรธจัดได้ยิงสาตยกีด้วยลูกศรเหล็กห้าดอก ข้าแต่พระราชา ในการรบเขาได้แทงสาตยกีด้วยลูกศรปลายแหลมอีกสามดอก
8.44.64
दक्षिणं तु भुजं तस्य त्रिभिः कर्णोऽभ्यविध्यत ।
सव्यं षोडशभिर्बाणैर्यन्तारं चास्य सप्तभिः ॥ ८.४४.६४ ॥
กรรณะแทงแขนขวาของสาตยกีด้วยลูกศรสามดอก แทงแขนซ้ายด้วยลูกศรสิบหกดอก และแทงสารถีของเขาด้วยลูกศรเจ็ดดอก
8.44.65
अथास्य चतुरो वाहांश्चतुर्भिर्निशितैः शरैः ।
सूतपुत्रोऽनयत्क्षिप्रं यमस्य सदनं प्रति ॥ ८.४४.६५ ॥
จากนั้น บุตรของสารถี (กรรณะ) ได้ส่งม้าทั้งสี่ของเขาไปยังที่พำนักของยมด้วยลูกศรคมสี่ดอกอย่างรวดเร็ว
8.44.66
अथापरेण भल्लेन धनुश्छित्त्वा महारथः ।
सारथेः सशिरस्त्राणं शिरः कायादपाहरत् ॥ ८.४४.६६ ॥
จากนั้น มหารถผู้นั้นได้ใช้ลูกศรภัลละอีกดอกหนึ่งตัดธนูของสาตยกี แล้วฟันศีรษะของสารถีออกจากร่าง พร้อมกับหมวกเกราะ
8.44.67
हताश्वसूते तु रथे स्थितः स शिनिपुङ्गवः ।
शक्तिं चिक्षेप कर्णाय वैदूर्यमणिभूषिताम् ॥ ८.४४.६७ ॥
เมื่อม้าและสารถีถูกฆ่าแล้ว สาตยกีผู้เป็นยอดแห่งศินี ยืนอยู่บนรถ ได้ขว้างหอกประดับด้วยอัญมณีไพฑูรย์ใส่กรรณะ
8.44.68
तामापतन्तीं सहसा द्विधा चिच्छेद भारत ।
कर्णो वै धन्विनां श्रेष्ठस्तांश्च सर्वानवारयत् ॥ ८.४४.६८ ॥
ข้าแต่ภารตะ กรรณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักธนู ได้ผ่าหอกที่พุ่งเข้ามาอย่างฉับพลันออกเป็นสองท่อน และยับยั้งนักรบทั้งหมดไว้ได้
8.44.69
ततस्तान्निशितैर्बाणैः पाण्डवानां महारथान् ।
न्यवारयदमेयात्मा शिक्षया च बलेन च ॥ ८.४४.६९ ॥
จากนั้น ผู้มีตนหาประมาณมิได้ ได้ยับยั้งมหารถแห่งปาณฑวะเหล่านั้นด้วยลูกศรคม ด้วยทั้งความชำนาญและกำลัง
8.44.70
अर्दयित्वा शरैस्तांस्तु सिंहः क्षुद्रमृगानिव ।
पीडयन्धर्मराजानं शरैः सन्नतपर्वमिः।
अभ्यद्रवत राधेयो धर्मपुत्रं शितैः शरैः ॥ ८.४४.७० ॥
ดั่งสิงโตโจมตีกวางเล็ก ๆ เขาทรมานพวกนั้นด้วยลูกศร และเบียดเบียนพระธรรมราชาด้วยลูกศรที่ข้อโค้ง บุตรของราธาพุ่งเข้าใส่บุตรแห่งธรรมด้วยลูกศรคม
8.44.71
ततः पार्षो ह्यपासासीद्वताश्वो हतसारथिः ।
अशक्नुवन्मुखे स्थातुं ततः कर्णस्य दुर्मनाः ॥ ८.४४.७१ ॥
จากนั้น ปารษตะ ม้าและสารถีของเขาถูกฆ่าแล้ว ไม่อาจยืนต่อหน้ากรรณะได้ จึงถอยไปด้วยความท้อใจ
8.44.72
तमभिद्रुत्य राधेयः पाण्डुपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
अब्रवीत्प्रहसन्राजन्कुत्सयन्निव पाण्डवम् ॥ ८.४४.७२ ॥
ข้าแต่พระราชา บุตรของราธาพุ่งเข้าหายุธิษฐิระ บุตรของปาณฑุ แล้วหัวเราะเยาะ ราวกับเหยียดหยามปาณฑพ และกล่าวกับเขา
8.44.73
कथं नाम कुले जातः क्षत्रधर्मे व्यवस्थितः ।
प्रजह्यात्समरे शत्रून्प्राणान्रक्ष महाहवे ॥ ८.४४.७३ ॥
เหตุใดท่านจึงเกิดในตระกูลกษัตริย์ ตั้งมั่นในธรรมของกษัตริย์ แต่กลับละทิ้งศัตรูในการรบ และรักษาชีวิตของตนไว้ในสงครามใหญ่นี้เล่า
8.44.74
न भवान्क्षत्रधर्मेषु कुशलोऽसीति मे मतिः ।
ब्राह्मे बले भवान्युक्तः स्वाध्याये यज्ञकर्मणि ॥ ८.४४.७४ ॥
ความเห็นของข้าคือ ท่านไม่ชำนาญในหน้าที่ของนักรบ ท่านทุ่มเทให้กับกำลังของพราหมณ์ การศึกษาพระเวท และพิธียัญ
8.44.75
मा स्म युध्यस्व कौन्तेय मा स्म वीरान्समासदः ।
मा चैवं विप्रियं ब्रूहि मा च त्वं भज संयुगम् ॥ ८.४४.७५ ॥
ข้าแต่บุตรของกุนตี อย่าได้ต่อสู้เลย อย่าเข้าใกล้เหล่าวีรชน อย่าพูดถ้อยคำที่ไม่น่าฟังเช่นนี้ และอย่าเข้าร่วมการรบ
8.44.76
वक्तव्या मारिषाऽन्ये तु न वक्तव्यास्तु मादृशाः ।
मादृशान्हि ब्रुवन्युद्धे एतदन्यच्च लप्स्यसे ॥ ८.४४.७६ ॥
ท่านอาจพูดกับผู้อื่นได้ แต่ไม่ควรพูดกับคนเช่นข้า ผู้ใดกล่าวถ้อยคำเช่นนี้กับคนอย่างข้าในการรบ ผู้นั้นจะได้รับสิ่งนี้และสิ่งอื่นด้วย
8.44.77
स्वगृहं गच्छ कौन्तेय यत्र वा केशवार्जुनौ ।
न हि त्वां समरे राजन्हन्यात्कर्णः कथञ्चन ॥ ८.४४.७७ ॥
จงกลับไปยังบ้านของท่าน ข้าแต่บุตรของกุนตี หรือไปยังที่ที่เกศวะและอรชุนอยู่ ข้าแต่พระราชา กรรณะจะไม่ฆ่าท่านในการรบด้วยวิธีใดๆ เลย
8.44.78
वरप्रदानं कुन्त्यास्तु कर्णः स्मृत्वा महारथः ।
वधप्राप्तं तु कौन्तेयं नावधीत्पुरुषोत्तमः ॥ ८.४४.७८ ॥
กรรณะ มหารถ ระลึกถึงพรที่เขาได้ประทานแก่กุนตี จึงมิได้ฆ่าบุตรของกุนตี แม้เขาจะสมควรตาย เพราะเขาเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์
8.44.79
एवमुक्त्वा ततः पार्थं विसृज्य च महाबलः ।
न्यहनत्पाण्डवीं सेनां वज्रहस्त इवासुरीम् ॥ ८.४४.७९ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้และปล่อยปารถะไปแล้ว กรรณะผู้มีกำลังมหาศาลก็ฟาดฟันกองทัพปาณฑพ ดั่งผู้ถือสายฟ้าในมือฟาดฟันกองทัพอสูร
8.44.80
ततोऽपायाद्द्रुतं राजन्व्रीडन्निव नरेश्वरः ॥ ८.४४.८० ॥
ข้าแต่พระราชา จากนั้น ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ก็รีบจากไป ราวกับละอายใจ
8.44.81
अथापयातं राजानं मत्वाऽन्वीयुस्तमच्युतम् ।
चेदिपाण्डवपाञ्चालाः सात्यकिश्च महारथः।
द्रौपदेयास्तथा शूरा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ८.४४.८१ ॥
จากนั้น เมื่อเห็นว่าพระราชาผู้กำลังถอยทัพได้รับการคุ้มกันโดยพระอจยุต เจทิ ปาณฑพ ปาญจาละ และสาตยกีผู้เป็นมหารถ รวมทั้งบุตรของเทราปที และบุตรทั้งสองของมาทรี คือปาณฑพทั้งสอง ต่างก็ติดตามไปข้างหลังพระองค์
8.44.82
ततो युधिष्ठिरानीकं दृष्ट्वा कर्णः पराङ्मुखम् ।
कुरुभिः सहितो वीरः प्रहृष्टः पृष्ठतोऽन्वगात् ॥ ८.४४.८२ ॥
จากนั้น เมื่อเห็นกองทัพของยุธิษฐิระหันหลังหนี กรรณะผู้กล้าหาญ มีความยินดี ก็ติดตามจากข้างหลังพร้อมกับเการพทั้งหลาย
8.44.83
भेरीशङ्खमृदङ्गानां कार्मुकाणां च निःस्वनः ।
बभूव धार्तराष्ट्राणां सिंहनादरवस्तथा ॥ ८.४४.८३ ॥
เสียงกลอง สังข์ มฤทังคะ และเสียงธนูดังขึ้น และเสียงคำรามดุจสิงโตของบุตรแห่งธฤตราษฎร์ก็ดังกึกก้องเช่นกัน
8.44.84
युधिष्ठिरस्तु कौरव्य रथमारुह्य सत्वरम् ।
श्रुतकीर्तेर्महाराज दृष्ट्वा तत्कर्णविक्रमम् ॥ ८.४४.८४ ॥
ส่วนยุธิษฐิระ โอ้ผู้สืบเชื้อสายกุรุ มหาราชเอ๋ย รีบขึ้นรถศึก เมื่อทอดพระเนตรความกล้าหาญของกรรณะ และของศรุตกีรติ
8.44.85
काल्यमानं बलं दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष ।
स्वान्योधानब्रवीत्क्रुद्वो निघ्नतैतान्किमासत ॥ ८.४४.८५ ॥
เมื่อเห็นกองทัพถูกบุตรของสารถีฟันล้มลง โอ้ท่านผู้เป็นที่เคารพ พระองค์โกรธกริ้วจึงตรัสแก่ทหารของพระองค์เองว่า "จงฆ่าพวกนี้เสีย เหตุใดจึงนั่งเฉยอยู่เล่า"
8.44.86
ततो राज्ञाऽभ्यनुज्ञाताः पाण्डवानां महारथाः ।
भीमसेनमुखाः सर्वे पुत्रांस्ते प्रत्युपाद्रवन् ॥ ८.४४.८६ ॥
จากนั้น เมื่อได้รับอนุญาตจากพระราชา มหารถทั้งหลายของปาณฑพ โดยมีภีมเสนนำหน้า ก็รุดเข้าโจมตีบุตรของท่าน
8.44.87
अभवत्तुमुलः शब्दो योधानां तत्र भारत ।
रथहस्त्यश्वपत्तीनां द्रवतां निनदो महान्।
उद्यतप्रतिविष्टानां शस्त्राणां च ततस्ततः ॥ ८.४४.८७ ॥
โอ้ ภารตะ ณ ที่นั้นเกิดเสียงอึกทึกของนักรบ เสียงคำรามดังของรถศึก ช้าง ม้า และทหารราบที่กำลังพุ่งเข้าไป และเสียงอาวุธที่ชูขึ้นและกระทบกันอยู่ทั่วไป
8.44.88
आगच्छत प्रहरत क्षिप्रं विपरिधावत ।
इति ब्रुवाणा ह्यन्योन्यं जघ्नुर्योधा महारणे ॥ ८.४४.८८ ॥
"มาเถิด จงโจมตี จงรีบพุ่งไปข้างหน้า" นักรบต่างตะโกนบอกกันเช่นนี้ และฟันกันและกันในการรบอันยิ่งใหญ่
8.44.89
अभ्रच्छायेव तत्रासीच्छरवृष्टिभिरम्बरे ।
समावृतैर्नरवरैर्निघ्नद्भिरितरेतरम् ॥ ८.४४.८९ ॥
ณ ที่นั้น ฝนลูกศรบนท้องฟ้าทำให้เกิดเงาดุจเงาของเมฆ และบุรุษผู้ประเสริฐต่างฆ่าฟันกัน จึงถูกมันปกคลุมไว้
8.44.90
विपताकध्वजच्छत्रा व्यश्वसूतरथायुधाः ।
व्यङ्गाङ्गावयवाः पेतुः क्षितौ क्षीणाः क्षितीश्वराः।
शिखराणीव शेलानां वज्रभिन्नानि मानिष ॥ ८.४४.९० ॥
ธงและทวัชระ ฉัตรถูกฉีกขาด ม้า สารถี รถศึก และอาวุธถูกทำลาย แขนขาและร่างกายพิการ บรรดาจอมกษัตริย์ที่อ่อนแรงแล้วก็ล้มลงบนพื้นดิน ดุจยอดเขาที่ถูกสายฟ้าฟาดแตกกระจาย โอ้ผู้ทรงเกียรติ
8.44.91
सारोहा निहताः पेतुर्द्विपा भिन्ना महीतले ।
छिन्नभिन्नविपर्यस्तवर्मालङ्कारविग्रहाः ॥ ८.४४.९१ ॥
ช้างพร้อมคนขี่ถูกฆ่าล้มลงบนพื้นดิน ฉีกขาดแตกกระจาย เกราะ เครื่องประดับ และร่างกายถูกตัดขาด แตกหัก และคว่ำกระจัดกระจายอยู่
8.44.92
सारोहास्तुरगाः पेतुर्हतवीराः सहस्रशः ।
विप्रविद्वायुधाङ्गाश्च द्विरदा रथिभिर्हताः।
प्रतिवीरैश्च सम्मर्दे पत्तिसङ्घाः सहस्रशः ॥ ८.४४.९२ ॥
ม้าพร้อมผู้ขี่ล้มลงนับพัน วีรบุรุษของมันถูกฆ่าตาย อาวุธและอวัยวะกระจัดกระจาย และช้างก็ถูกรถศึกโค่นลง ในการปะทะ กองทหารราบถูกทำลายนับพันด้วยมือของวีรบุรุษฝ่ายตรงข้าม
8.44.93
विशालायतताम्राक्षैः पद्मेन्दुसदृशाननैः ।
शिरोभिर्युद्धशौण्डानां सर्वतः संवृता मही ॥ ८.४४.९३ ॥
ด้วยศีรษะของนักรบผู้ภาคภูมิในการรบ ตาโต ยาว และแดงก่ำ มีใบหน้าดุจดอกบัวและพระจันทร์ แผ่นดินจึงถูกปกคลุมไปทั่วทุกด้าน
8.44.94
यथा भुवि तथा व्योम्नि निःस्वनं शुश्रुवुर्जनाः ।
विमानेऽप्सरसां सङ्घैर्गीतवादित्रनिःस्वनैः ॥ ८.४४.९४ ॥
ทั้งบนพื้นดินและบนท้องฟ้า ผู้คนได้ยินเสียงเดียวกัน คือจากวิมานทั้งหลาย เสียงเพลงของหมู่อัปสรและเสียงดนตรีและเครื่องดนตรี
8.44.95
हतानभिमुखान्वीरान्वीरैः शतसहस्रशः ।
आरोप्यारोप्य गच्छन्ति विमानेष्वप्सरोगणाः ॥ ८.४४.९५ ॥
วีรบุรุษที่ถูกฆ่าตายขณะเผชิญหน้าข้าศึก นับได้เป็นแสน ถูกวีรบุรุษอื่นสังหาร ถูกหมู่อัปสรยกขึ้นอีกแล้วอีกเล่า แล้วนำไปในวิมานทั้งหลาย
8.44.96
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं प्रत्यक्षं स्वर्गलिप्सया ।
प्रहृष्टमनसः शूराः क्षिप्रं जघ्नुः परस्परम् ॥ ८.४४.९६ ॥
เมื่อเห็นความอัศจรรย์อันยิ่งใหญ่นั้นปรากฏต่อหน้าต่อตา เหล่าวีรบุรุษผู้มีใจยินดี ด้วยปรารถนาสวรรค์ จึงรีบฟันกันและกัน
8.44.97
रथिनो रथिभिः सार्धं चित्रं युयुधुराहवे ।
पत्तयः पत्तिभिर्नागाः सह नागैर्हयैर्हयोः ॥ ८.४४.९७ ॥
รถศึกต่อสู้กับรถศึกในสงคราม อย่างน่าอัศจรรย์ ทหารราบต่อสู้กับทหารราบ ช้างกับช้าง และม้ากับม้าพร้อมผู้ขี่
8.44.98
एवं प्रवृत्ते सङ्ग्रामे गजवाजिनरक्षये ।
सैन्येन रजसा वृत्तते स्वे स्वाञ्जघ्नुः परे परान् ॥ ८.४४.९८ ॥
เมื่อการรบที่ทำลายช้าง ม้า และคนดำเนินไปเช่นนี้ ผู้ที่ถูกฝุ่นของกองทัพปกคลุมก็ฆ่าฝ่ายตนเอง และฝ่ายอื่นก็ฆ่าฝ่ายอื่น
8.44.99
कचाकचं युद्धमासीद्दन्तादन्ति नखानखि ।
मुष्टियुद्धं नियुद्धं च देहपाप्मविनाशनम् ॥ ८.४४.९९ ॥
มีการต่อสู้ดึงผมกัน กัดฟันกัน ข่วนเล็บกัน มีการชกต่อยและการปล้ำกันด้วย ซึ่งชำระบาปของร่างกาย
8.44.100
तथा वर्ततति सङ्ग्रमे गजवाजिनरक्षये ।
नराश्वनागदेहेभ्यः प्रसृता लोहितापगा ॥ ८.४४.१०० ॥
เมื่อการรบที่ทำลายช้าง ม้า และคนดำเนินไปเช่นนี้ แม่น้ำแห่งเลือดก็ไหลออกมาจากร่างของคน ม้า และช้าง
8.44.101
गजाश्वनरदेहान्सा व्युवाह पतितान्बहून् ।
नराश्वगजसम्बाधे नराश्वगजसादिनाम् ॥ ८.४४.१०१ ॥
แม่น้ำสายนั้นพัดพาซากช้าง ม้า และคนที่ล้มตายไปจำนวนมาก ในที่แออัดด้วยคน ม้า และช้าง พร้อมทั้งผู้ขี่ของมันด้วย
8.44.102
लोहितोदा महाघोरा मांसशोणितकर्दमा ।
नराश्वगजदेहान्वै वहन्ती भीरुभीषणा ॥ ८.४४.१०२ ॥
แม่น้ำนั้นมีน้ำเป็นโลหิต น่าสะพรึงยิ่งนัก เป็นโคลนของเนื้อและเลือด พัดพาซากคน ม้า และช้างไป ทำให้แม้คนขลาดก็ต้องหวาดกลัว
8.44.103
तस्या नद्याः परं पारं व्रजन्ति विजयैषिणः ।
नागेन च प्लवन्तो वै निमज्ज्योन्मज्ज्य चापरे ॥ ८.४४.१०३ ॥
ผู้ปรารถนาชัยชนะกำลังข้ามไปยังฝั่งไกลของแม่น้ำสายนั้น บางคนขี่ช้าง บางคนว่ายน้ำ บางคนดำผุดดำว่ายอยู่
8.44.104
ते तु लोहितदिग्धाङ्गा रक्तवर्मायुधाम्बराः ।
सस्नुस्ततस्यां पपुश्चास्रं मम्लुश्च भरतर्षभ ॥ ८.४४.१०४ ॥
ร่างกายของพวกเขาเปรอะไปด้วยเลือด ทั้งเกราะ อาวุธ และเครื่องนุ่งห่มก็แดงด้วยโลหิต พวกเขาอาบน้ำในแม่น้ำนั้นและดื่มน้ำนั้น จนเหน็ดเหนื่อยอ่อนล้า ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตวงศ์
8.44.105
रथानश्वान्नारान्नागानायुधाभरणानि च ।
वर्माणि चाप्यपश्याम पतितानि सहस्रशः।
खं द्यां भूमिं दिशश्चैव प्रायः पश्याम लोहिताः ॥ ८.४४.१०५ ॥
เราเห็นรถศึก ม้า คน ช้าง อาวุธ เครื่องประดับ และเกราะที่ล้มลงนับพัน ท้องฟ้า สวรรค์ แผ่นดิน และทิศทั้งหลาย ล้วนแดงด้วยโลหิตเกือบทั้งสิ้น
8.44.106
लोहितस्य तु गन्धेन स्पर्देन च रसेन च ।
रूपेण चातिरक्ततेन शब्देन च विसर्पता।
विषादः सुमहानासीत्प्रायः सैन्यस्य भारत ॥ ८.४४.१०६ ॥
ด้วยกลิ่น การสัมผัส รส รูป ที่แดงจัดเกินไปของโลหิต และเสียงที่แผ่กระจายไป ความท้อแท้อย่างยิ่งจึงเกิดขึ้นในกองทัพ ข้าแต่ภารตะ
8.44.107
तत्तु विप्रहतं सैन्यं भीमसेनमुखैस्तव ।
भूयः समाद्रवन्वीराः सातत्यकिप्रमुखास्तदा ॥ ८.४४.१०७ ॥
กองทัพของท่านที่ถูกโจมตีโดยภีมเสนและผู้อื่น ถูกบรรดาวีรบุรุษที่มีสาตยกีนำหน้า โจมตีซ้ำอีกครั้ง
8.44.108
तेषामापतततां वेगमविषह्यं निरीक्ष्य च ।
पुत्राणां ते महासैन्यमासीद्राजन्पराङ्मुखम् ॥ ८.४४.१०८ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อเห็นการโจมตีของฝ่ายที่บุกเข้ามาอย่างทนไม่ไหว กองทัพใหญ่ของบรรดาโอรสของท่านจึงหันหลังหนี
8.44.109
तत्प्रकीर्णरथाश्वेभं नरवाजिसमाकुलम् ।
विध्वस्तवर्मकवचं प्रविद्वायुधकार्मुकम् ॥ ८.४४.१०९ ॥
กองทัพนั้นกระจัดกระจายไปด้วยรถศึก ม้า และช้าง แออัดด้วยคนและม้า เกราะและชุดเกราะแหลกละเอียด อาวุธและคันธนูถูกทิ้งลง
8.44.110
व्यद्रवत्तावकं सैन्यं लोड्यमानं समन्ततः ।
सिंहार्दितमिवारण्ये यथा गजकुलं तथा ॥ ८.४४.११० ॥
กองทัพของท่านถูกรุกไล่จากทุกด้าน จึงแตกหนีกระจัดกระจาย เหมือนฝูงช้างที่ถูกสิงโตไล่ล่าในป่า ย่อมวิ่งหนีฉันนั้น