મહાભારત · અધ્યાય 8.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.55.1
प्रत्येत्याथ पुनर्जिष्णुर्जित्वा संशप्तकान्बभौ ।
वक्रानुवक्रगमनादङ्गारक इव ग्रहः ॥ ८.५५.१ ॥
પછી ફરી પાછા ફરીને વિજયી અર્જુને સંશપ્તકોને જીતીને શોભા પ્રાપ્ત કરી, જેમ વક્ર અને અનુવક્ર ગતિથી મંગળ ગ્રહ ચમકે છે.
8.55.2
पार्थबाणहता राजन्नराश्वरथकुञ्जराः ।
विचेलुर्बभ्रमुर्नेशुः पेतुर्मम्लुश्च भारत ॥ ८.५५.२ ॥
હે રાજન, પાર્થના બાણોથી હણાયેલા માણસો, ઘોડા, રથ અને હાથીઓ કંપ્યા, ફર્યા, નાશ પામ્યા, પડ્યા અને કચડાયા; હે ભારત.
8.55.3
धुर्यान्धुर्येतरान्सूतान्ध्वजांश्चपासिसायकान् ।
पाणीन्पाणिगताञ्शस्त्रान्बाहूनपि शिरांसि च ॥ ८.५५.३ ॥
તેણે ધૂંસરીના ઘોડા અને બીજા ઘોડા, સારથિઓ, ધ્વજો, તલવારો અને બાણો, હાથ, હાથમાંના શસ્ત્રો, બાહુઓ અને માથાં પણ છેદી નાખ્યાં.
8.55.4
भल्लैः क्षुरैरर्धचन्द्रैर्वत्सदन्तैश्च पाण्डवः ।
चिच्छेदामित्रवीराणां समरे प्रतियुध्यताम् ॥ ८.५५.४ ॥
પાંડવે ભલ્લ, ક્ષુર, અર્ધચંદ્ર અને વત્સદંત બાણોથી યુદ્ધમાં સામો થતો શત્રુવીરોને છેદી નાખ્યા.
8.55.5
तं प्रवीरास्त्वदीयानां नर्दमानाऽभिदुद्रुवुः ।
वासितार्थे युयुत्सन्तो वृषभा वृषभं यथा।
निपतन्त्यर्जुनं शूराः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.५५.५ ॥
તમારા પક્ષના શ્રેષ્ઠ વીરો ગર્જના કરતા તેના પર ધસી ગયા, ગાય માટે લડવા ઇચ્છતા સાંઢોની જેમ; શૂરવીરો સેંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં અર્જુન પર પડ્યા.
8.55.6
तेषां तस्य च तद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यादृग्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५५.६ ॥
તેમની અને તેની એ લડાઈ રોમાંચક બની, ત્રૈલોક્યવિજય વખતે વજ્રધારી ઇન્દ્ર સાથે દૈત્યોએ કરેલા યુદ્ધ જેવી.
8.55.7
तमविध्यत्त्रिभिर्बाणैर्दन्दशूकैरिवाहिभिः ।
उग्रायुधस्य तस्याशु शिरः कायादपाहरत् ॥ ८.५५.७ ॥
સાપના દંશની જેમ ત્રણ બાણોથી તેને વીંધ્યો; ઉગ્ર આયુધધારી તેનું માથું તરત જ ધડથી કાપી નાખ્યું.
8.55.8
तेऽर्जुनं सर्वतः क्रुद्धा नानाशस्त्रैरवीवृषन् ।
मरुद्भिः प्रेरिता मेघा हिमवन्तमिवोष्णगे ॥ ८.५५.८ ॥
ક્રોધે ભરાયેલા તેઓએ ચારેબાજુથી અર્જુન પર નાના પ્રકારના શસ્ત્રોનો વરસાદ વરસાવ્યો; ગ્રીષ્મમાં મરુતોથી પ્રેરાયેલા મેઘ હિમાલય પર વરસે તેમ.
8.55.9
अस्त्रैरस्त्राणिं संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
सम्यगस्तैः शरैः सर्वानहितानहनद्बहून् ॥ ८.५५.९ ॥
અર્જુને ચારેબાજુથી શત્રુઓનાં અસ્ત્રોને અસ્ત્રોથી રોકીને, યોગ્ય રીતે પોતાનાં બાણોથી તે ઘણા વૈરીઓને મારી નાખ્યા.
8.55.10
छिन्नत्रिवेणुजङ्घेषान्हताश्वान्हतसारथीन् ।
विस्रस्तहस्ततूणीरान्विचक्रथकेतनान् ॥ ८.५५.१० ॥
રથોના ત્રિવેણુ અને જંઘાઓ કાપી, ઘોડા અને સારથિઓને મારી નાખ્યા, હાથ અને તૂણીર ખસી પડ્યાં, ધ્વજાઓ તોડી પાડી.
8.55.11
सञ्छिन्नरश्मियोक्त्राक्षान्व्यनुकर्षयुगान्रथान् ।
विध्वस्तसर्वसन्नाहान्बाणैश्चक्रेऽर्जुनस्त्वरन् ॥ ८.५५.११ ॥
અર્જુને ઝડપથી બાણોથી રથોને એવા બનાવી દીધા: લગામો, જૂ અને ધરી કપાઈ ગયા, જોતર ખેંચાઈ ગયાં, બધાં બખ્તર ભાંગી ગયાં.
8.55.12
ते रथास्तत्र विध्वस्ताः परार्द्व्या भान्त्यनेकशः ।
धनिनामिव वेश्मानि हतान्यग्न्यनिलाम्बुभिः ॥ ८.५५.१२ ॥
ત્યાં તૂટેલા એ મૂલ્યવાન રથો અનેક રીતે ચમકતા હતા; અગ્નિ, વાયુ અને જળથી નાશ પામેલા ધનવાનોનાં ઘરોની જેમ.
8.55.13
द्विपाः सम्भिन्नमर्माणो वज्राशनिसमैः शरैः ।
पेतुर्गिर्यग्रवेश्मानि वज्रवाताग्निभिर्यथा ॥ ८.५५.१३ ॥
વજ્ર અને વીજ સમાન બાણોથી મર્મસ્થાનો ભેદાયેલા હાથીઓ, વજ્ર, પવન અને અગ્નિથી પર્વતશિખરના ભવનો પડે તેમ પડ્યા.
8.55.14
अनेकैश्च शिलाधौतैर्वज्रानलविषोपमैः ।
शरैर्निजघ्निवान्पार्थो महेन्द्र इव दानवान् ॥ ८.५५.१४ ॥
પથ્થર પર ધાર કાઢેલા અનેક બાણોથી, વજ્ર, અગ્નિ અને ઝેર સમાન બાણોથી, મહેન્દ્ર દાનવોને મારે તેમ પાર્થે માર્યા.
8.55.15
सारोहास्तुरगाः पेतुर्बहवोऽर्जुनताडिताः ।
निर्जिह्वान्त्राः क्षितौ क्षीणा रुधिरार्द्राः सुदुर्दृशः ॥ ८.५५.१५ ॥
અર્જુન દ્વારા પ્રહાર પામેલા અનેક ઘોડા સવારો સહિત પડ્યા; જીભ અને આંતરડાં બહાર નીકળેલાં, થાકીને ભૂમિ પર, લોહીથી ભીંજાયેલાં, અતિ ભયંકર દેખાતાં હતાં.
8.55.16
नराश्वनागा नाराचैः संस्यूताः सव्यसाचिना ।
बभ्रमुश्चस्खलुः पेतुर्नेदुर्मम्लुश्च मारिष ॥ ८.५५.१६ ॥
મનુષ્ય, ઘોડા અને હાથી સવ્યસાચી (અર્જુન)ના નારાચ બાણોથી વીંધાયા; તેઓ ફર્યા, ઠોકર ખાધી, પડ્યા, ચીસ પાડી, હે મારિષ, કરમાઈ ગયા.
8.55.17
महार्हवर्माभरणा नानारूपाम्बरायुधाः ।
सरथाश्वद्विपा वीरा हताः पार्थेन शेरते ॥ ८.५५.१७ ॥
મૂલ્યવાન બખ્તર અને આભૂષણ, વિવિધ રૂપનાં વસ્ત્ર અને શસ્ત્ર ધારણ કરેલા, રથ, ઘોડા અને હાથી સહિતના વીરો પાર્થ વડે માર્યા જઈ પડ્યા છે.
8.55.18
निर्भयाः पुण्यकर्माणो विशिष्टाभिजनश्रुताः ।
गताः शरीरैर्वसुधामूर्जितैः कर्मभिर्दिवम् ॥ ८.५५.१८ ॥
નિર્ભય, પુણ્યકર્મી, ઉત્તમ કુળ અને વિદ્યાવાળા તેઓ શરીર સહિત ધરતી છોડીને, પરાક્રમી કર્મોથી સ્વર્ગે ગયા.
8.55.19
अथार्जुनरथं वीरास्त्वदीयाः समभिद्रवन् ।
नानाजनपदाध्यक्षाः सगणा जातमन्यवः ॥ ८.५५.१९ ॥
ત્યારે તમારા અનેક જનપદોના અધિપતિ વીરો, પોતપોતાના ગણો સાથે ક્રોધે ભરાઈને અર્જુનના રથ તરફ દોડી પડ્યા.
8.55.20
उह्यमना रथाश्वेभैः पत्तयश्च जिघांसवः ।
समभ्यधावन्नस्यन्तो विविधं क्षिप्रमायुधम् ॥ ८.५५.२० ॥
રથ, ઘોડા અને હાથીઓ પર સવાર થયેલા તથા પાયદળ સૈનિકો પણ હણવાની ઇચ્છાથી, ઝડપથી અનેક પ્રકારના શસ્ત્રો છોડતા આગળ ધસ્યા.
8.55.21
तदायुधमहावर्षं क्षिप्तं योधमहाम्बुदैः ।
व्यधमन्निशितैर्बाणैः क्षिप्रमर्जुनमारुतः ॥ ८.५५.२१ ॥
યોદ્ધારૂપી મહામેઘોએ વરસાવેલી શસ્ત્રોની તે મહાવર્ષાને, અર્જુનરૂપી પવને તીક્ષ્ણ બાણોથી તરત વિખેરી નાખી.
8.55.22
साश्वपत्तिद्विपरथं महाशस्त्रौघसम्प्लवम् ।
सहसा सन्तितीर्षन्तं पार्थं शस्त्रास्त्रसेतुना ॥ ८.५५.२२ ॥
અશ્વારોહી, પાયદળ, હાથી અને રથો સહિતના તે મહાન શસ્ત્રપ્રવાહને, અર્જુન અચાનક શસ્ત્રાસ્ત્રોના સેતુથી પાર કરવા ઇચ્છતો હતો.
8.55.23
अथाब्रवीद्वासुदेवः पार्थ किं क्रीडसेऽनघ ।
संशप्तकान्प्रमथ्यैनांस्ततः कर्णवधे त्वर ॥ ८.५५.२३ ॥
ત્યારે વાસુદેવે કહ્યું, "હે પાર્થ, હે નિષ્પાપ, તું કેમ રમી રહ્યો છે? આ સંશપ્તકોનો નાશ કરીને પછી કર્ણવધ માટે ઉતાવળ કર."
8.55.24
तथेत्युक्त्वाऽर्जुनः कृष्णं शिष्टान्संशप्तकांस्तदा ।
क्षपयिष्यंस्तदा बाणैर्दैत्यानिन्द्र इवावधीत् ॥ ८.५५.२४ ॥
"ઠીક છે" કહીને અર્જુને કૃષ્ણને, બાકીના સંશપ્તકોનો નાશ કરવા ઇચ્છીને, ઇન્દ્રે દૈત્યોને હણ્યા તેમ બાણોથી તેમને હણ્યા.
8.55.25
आददत्सन्दधन्नेषृन्दृष्टः कैश्चिद्रणेऽर्जुनः ।
विमुञ्चन्वा शराञ्शीघ्रं दृश्यन्ते वै नरा हताः ॥ ८.५५.२५ ॥
યુદ્ધમાં કેટલાકે અર્જુનને જોયો; તે બાણ લઈ ચડાવીને ઝડપથી છોડતો હતો, અને માણસો મરેલા દેખાતા હતા.
8.55.26
आश्चर्यमिति गोविन्दो ब्रुवन्नश्वानचोदयत् ।
हंसांशुगौरास्ते सेनां हंसाः सर इवाविशन् ॥ ८.५५.२६ ॥
"આશ્ચર્ય!" એમ કહેતાં ગોવિંદે ઘોડા હાંક્યા; હંસના કિરણ જેવા ઉજળા તે ઘોડા સેનામાં એવી રીતે પ્રવેશ્યા જેમ હંસો સરોવરમાં પ્રવેશે.
8.55.27
ततः सङ्ग्रामभूमिं तां वर्तमाने जनक्षये ।
अवेक्षमाणो गोविन्दः सव्यसाचिनमब्रवीत् ॥ ८.५५.२७ ॥
પછી જનક્ષય ચાલી રહ્યો હતો તે સંગ્રામભૂમિને જોતાં ગોવિંદે સવ્યસાચી અર્જુનને કહ્યું.
8.55.28
एष पार्थ महारौद्रो वर्तते भरतक्षयः ।
पृथिव्यां पार्थिवानां वै दुर्योधनकृते महान् ॥ ८.५५.२८ ॥
હે પાર્થ! આ અત્યંત ભયાનક ભરતવંશનો વિનાશ છે; પૃથ્વીના રાજાઓનો મહાન સંહાર, ખરેખર દુર્યોધનને કારણે.
8.55.29
पश्य भारत चापानि रुक्मपृष्ठानि धन्विनाम् ।
हतानामपविद्धानि कलापानिषुधींस्तथा ॥ ८.५५.२९ ॥
હે ભારત! જુઓ, ધનુર્ધરોના સોનેરી પીઠવાળા ધનુષ્યો, મૃતકોના ફેંકી દીધેલા ભાથા અને તૂણીરો.
8.55.30
जातरूपमयैः पुङ्खैः शरांश्च नतपर्वणः ।
तैलधौतांश्च नाराचान्निर्मुक्तानिव पन्नगान् ॥ ८.५५.३० ॥
સોનાની પાંખોવાળા બાણો, વાંકા ગાંઠવાળા બાણો અને તેલથી ધોયેલા નારાચ જુઓ; તે છોડેલા સાપ જેવા પડ્યા છે.
8.55.31
आकीर्णांस्तोमरान्वाहांश्छत्रान्हेमविभूषितान् ।
चर्माणि चापविद्धानि रुक्मपृष्ठानि भारत ॥ ८.५५.३१ ॥
હે ભારત, વિખેરાયેલા ભાલા, ઘોડા, સોનાથી શણગારેલાં છત્રો, ધનુષ્યોથી ફેંકાયેલી સોનેરી પીઠવાળી ઢાલો.
8.55.32
सुवर्णविकृतान्प्रासाञ्शक्तीः कनकभूषिताः ।
जाम्बूनदमयैः पट्टैर्बद्धाश्च विपुला गदाः ॥ ८.५५.३२ ॥
સોનાથી ઘડેલા ભાલા, સોનાથી શણગારેલી શક્તિઓ, જાંબૂનદ સોનાની પટ્ટીઓથી બાંધેલી વિશાળ ગદાઓ.
8.55.33
जातरूपमयीश्चर्ष्टीः पट्टसान्हेमभूषितान् ।
दण्डैः कनकचित्रैश्च विप्रविद्धान्परश्वथान् ॥ ८.५५.३३ ॥
શુદ્ધ સોનાના બનેલા શૂળ, સોનાથી શણગારેલી પટ્ટિશો, સોનેરી ચિત્રિત દાંડાવાળી ફેંકાયેલી કુહાડીઓ.
8.55.34
परिघान्भिण्डिपालांश्च भुशुण्डीः कणपानपि ।
अयस्कुन्तांश्च पतितान्मुसलानि गुरूणि च ॥ ८.५५.३४ ॥
લોખંડના પરિઘ, ભિંડિપાલ, ભુશુંડી, કણપ, લોખંડના ભાલા, પડેલાં અને ભારે મુસળ.
8.55.35
नानाविधानि शस्त्राणि प्रगृह्य जयगृद्धिनः ।
जीवन्त इव दृश्यन्ते गतसत्वास्तरस्विनः ॥ ८.५५.३५ ॥
નાના પ્રકારનાં શસ્ત્રો ધારણ કરેલા, વિજયની ઇચ્છાવાળા, જીવિત હોય તેવા દેખાતા, પણ પ્રાણહીન વીરો.
8.55.36
गदाविमथितैर्गात्रैर्मुसलैर्भिन्नमस्तकान् ।
गजवाजिरथैः क्षुण्णान्पश्य योधान्सहस्रशः ॥ ८.५५.३६ ॥
ગદાઓથી ચગદાયેલાં શરીરો, મુસળોથી ફૂટેલાં માથાં, હાથી, ઘોડા અને રથોથી કચડાયેલા હજારો યોદ્ધાઓને જુઓ.
8.55.37
मनुष्यगजवाजीनां शरशक्त्यृष्टितोमरैः ।
निस्त्रिंशैः पट्टसैः प्रासैर्नखरैर्लगुडैरपि ॥ ८.५५.३७ ॥
મનુષ્યો, હાથીઓ અને ઘોડાઓ બાણ, શક્તિ, ઋષ્ટિ, તોમર, તલવાર, પટ્ટસ, ભાલા, નખર અને લગુડ વડે (છિન્નભિન્ન થયા).
8.55.38
शरीरैर्बहुघा छिन्नैः शोणितौघपरिप्लुतैः ।
गतासुभिरमित्रघ्न संवृता रणभूमयः ॥ ८.५५.३८ ॥
અનેક ટુકડાઓમાં કપાયેલા, રક્તના પ્રવાહમાં ડૂબેલા, પ્રાણરહિત દેહોથી હે શત્રુઘ્ન, રણભૂમિઓ ઢંકાઈ ગઈ છે.
8.55.39
बाहुभिश्चन्दनादिग्धैः साङ्गदैः शुभभूषणैः ।
सतलत्रैः सकेयूरैर्भाति भारत मेदिनी ॥ ८.५५.३९ ॥
ચંદનથી લેપાયેલી, અંગદ, શુભ આભૂષણો, તલત્ર અને કેયૂરવાળી ભુજાઓથી, હે ભારત, ધરતી શોભે છે.
8.55.40
साङ्गुलित्रैर्भुजाग्रैश्च विप्रविद्वैरलङ्कृतैः ।
हस्तिहस्तोपमैश्छिन्नैरूरुभिश्च तरस्विनाम् ॥ ८.५५.४० ॥
આંગળીના કવચ સહિત, ભુજાઓના અગ્રભાગો સાથે, વીંધાયેલા અને અલંકૃત, હાથીની સૂંઢ જેવી કપાયેલી જાંઘો વડે અને વીરોની (જાંઘો વડે).
8.55.41
बद्धचूडामणिवरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
निकृत्तैर्वृषभाक्षाणां शरीरैश्चापि सङ्घशः ॥ ८.५५.४१ ॥
બાંધેલા શ્રેષ્ઠ ચૂડામણિ અને કુંડળ સહિત મસ્તકોથી, અને વૃષભાક્ષ વીરોના કપાયેલા દેહોથી પણ ઢગલે ઢગલે (ભૂમિ ઢંકાઈ).
8.55.42
गजवाजिमनुष्याणां शरशक्त्यृष्टितोमरैः ।
कबन्धैः शोणितादिग्धैश्छिन्नगात्रशिरोधरैः।
भूर्भाति भरतश्रेष्ठ शान्ताग्निभिरिवाध्वरे ॥ ८.५५.४२ ॥
હાથી, ઘોડા અને મનુષ્યોના બાણ, શક્તિ, ઋષ્ટિ, તોમરથી કપાયેલા, લોહીમાં ખરડાયેલા ધડો અને કપાયેલી ડોકો વડે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, યજ્ઞમાં બુઝાયેલા અગ્નિઓની જેમ ધરતી શોભે છે.
8.55.43
रथांश्च बहुधा भग्नान्हेमकिङ्किणिनः शुभान् ।
अश्वांश्च बुहधा पश्य शोणितेन परिप्लुतान् ॥ ८.५५.४३ ॥
સોનાની ઘંટડીવાળા સુંદર રથો અનેક રીતે તૂટી ગયેલા છે, અને લોહીમાં લથબથ ઘોડાઓ અનેક રીતે પડેલા છે — જુઓ.
8.55.44
अनुकर्षानुपासङ्गान्पताका विविधान्ध्वजान् ।
योधानां च महाशङ्खान्पाण्डुरांश्च प्रकीर्णकान्।
निरस्तजिह्वान्मातङ्गाञ्शयानान्पर्वतोपमान् ॥ ८.५५.४४ ॥
ઘોડાઓની લગામ અને શણગારના અવશેષો, વિવિધ પતાકાઓ અને ધ્વજો, યોદ્ધાઓના મોટા સફેદ શંખ વિખરાયેલા છે, અને જીભ બહાર કાઢીને પર્વતો જેવા સૂતેલા હાથીઓ.
8.55.45
वैजयन्तीर्विचित्राश्च हतांश्च गजयोधिनः ।
वारणानां परिस्तोमान्संयुक्तानेककम्बलान् ॥ ८.५५.४५ ॥
વિચિત્ર વિજયપતાકાઓ, માર્યા ગયેલા હાથીયોદ્ધાઓ; હાથીઓના શણગારેલા આવરણો, અનેક ધાબળા જોડેલા.
8.55.46
विपाटितविचित्राश्च रूपचित्राः कुथास्तथा ।
भिन्नाश्च बहुधा घण्टाः पतद्भिश्चूर्णिता गजैः ॥ ८.५५.४६ ॥
ફાટેલાં વિચિત્ર રંગીન આવરણો, અને અનેક રીતે તૂટેલી ઘંટડીઓ; પડતા હાથીઓએ ચૂરેલી.
8.55.47
वैदूर्यमणिदण्डांश्च पतितांश्चाङ्कुशान्भुवि ।
अश्वानां च युगापीडान्रत्नचित्रानुरश्छदान् ॥ ८.५५.४७ ॥
વૈડૂર્યમણિ જડેલા દાંડાવાળા અંકુશ ભૂમિ પર પડેલા છે; ઘોડાઓની ધૂંસરીની ગાદીઓ અને રત્નોથી ચિત્રિત છાતીના આવરણો.
8.55.48
विद्धाः सादिध्वजाग्रेषु सुवर्णविकृताः कुथाः ।
विचित्रान्मणिचित्रांश्च जातरूपपरिष्कृतान् ॥ ८.५५.४८ ॥
સવારોના ધ્વજાગ્રોએ વીંધાયેલાં, સોનાથી વિકૃત થયેલાં આવરણો; વિચિત્ર, મણિઓથી ચિત્રિત અને સોનાથી શણગારેલાં.
8.55.49
अश्वास्तरपरिस्तोमान्राङ्कवान्पतितान्भुवि ।
चूडामणीन्नरेन्द्राणां विचित्राः काञ्चनस्रजः।
छत्राणि चापविद्धानि चामरव्यजनानि च ॥ ८.५५.४९ ॥
ઘોડાના આસ્તરણોના ઢગલા, જમીન પર પડેલાં રાંકવ મૃગચર્મ; રાજાઓના ચૂડામણિ, વિચિત્ર સોનાની માળાઓ, ધનુષથી વીંધાયેલાં છત્રો, ચામર અને વીંજણા.
8.55.50
चन्द्रनक्षत्रभासैश्च वदनैश्चारुकुण्डलैः ।
क्लृप्तश्मश्रुभिरत्यर्थं वीराणां समलङ्कृतैः।
वदनैः पश्य सञ्छन्नां महीं शोणितकर्दमाम् ॥ ८.५५.५० ॥
ચંદ્ર અને નક્ષત્રો જેવા તેજસ્વી, સુંદર કુંડળવાળા, સજાવેલી દાઢીવાળા વીરોના અલંકૃત મુખોથી ઢંકાયેલી, રક્તના કાદવથી ભરેલી ધરતી જુઓ.
8.55.51
सजीवांश्च नरान्पश्य कूजमानान्समन्ततः ।
उपास्यमानांश्च बहून्न्यस्तशस्त्रैश्च भूपते।
ज्ञातिभिश्च जलक्लिन्नान्रोदमानैर्मुहुर्मुहुः ॥ ८.५५.५१ ॥
હે રાજા, ચારેબાજુ કણસતા જીવતા માણસોને જુઓ; શસ્ત્રો મૂકીને સેવા પામતા ઘણા, સગાંઓ પાણીથી ભીંજવીને વારંવાર રડતા.
8.55.52
उत्क्रान्तानपरान्योधाञ्छादयित्वा तरस्विनः ।
पुनर्युद्धाय गच्छन्ति जये लुब्धाः प्रमन्यवः ॥ ८.५५.५२ ॥
પાછા હટેલા બીજા યોદ્ધાઓને ઢાંકીને વેગવાન વીરો ફરી યુદ્ધ માટે જાય છે; વિજયના લોભી, ક્રોધથી ભરેલા.
8.55.53
अपरे तत्रतत्रैव परिधावन्ति मानवाः ।
सन्निवृत्ताश्च ते शूरा दृष्टा चैतान्विचेतसः ॥ ८.५५.५३ ॥
બીજા માણસો અહીં-ત્યાં દોડે છે; તે શૂરવીરો પાછા ફરેલા છે, અને આ વિચેતન દેખાયા છે.
8.55.54
जलं त्यक्त्वा प्रधावन्ति क्रोशमानाः परस्परम् ।
जलं पीत्वा मृतान्पश्य पिबतोऽन्यांश्च भारत ॥ ८.५५.५४ ॥
પાણી છોડીને તેઓ એકબીજાને બૂમો પાડતા દોડે છે. હે ભારત, પાણી પીને મરેલાઓને જુઓ, અને બીજાઓને પીતા પણ જુઓ.
8.55.55
परिष्वज्य प्रियानन्ये बान्धवान्बन्धुवत्सलाः ।
विसंज्ञान्समरे योधांस्तत्रतत्र महारणे ॥ ८.५५.५५ ॥
બંધુપ્રેમી કેટલાક પોતાના પ્રિય સ્વજનોને આલિંગન આપે છે; મહાયુદ્ધમાં ઠેરઠેર બેભાન પડેલા યોદ્ધાઓને પણ (આલિંગન આપે છે).
8.55.56
पश्यापरान्नरश्रेष्ठ सन्दष्टोष्ठपुटान्पुनः ।
भृकुटीकुटिलैर्वक्त्रैः प्रेक्षमाणान्महारणम् ॥ ८.५५.५६ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, ફરી બીજાઓને જુઓ; દાંતથી હોઠ દબાવી, ભ્રમર વાંકી કરેલા ચહેરે તે મહાયુદ્ધને જોતા લોકોને (જુઓ).
8.55.57
एतत्तवैवानुरूपं कर्मार्जुन महाहवे ।
दिवि वा देवराजस्य त्वया यत्कृतमाहवे ॥ ८.५५.५७ ॥
હે અર્જુન, મહાયુદ્ધમાં આ કર્મ તને જ યોગ્ય છે. સ્વર્ગમાં દેવરાજે કરેલું અથવા યુદ્ધમાં તેં કરેલું (તે જ છે).
8.55.58
एवं तां दर्शयन्कृष्णो युद्धभूमिं किरीटिने ।
गच्छन्नेवाशृणोच्छब्दं दुर्योधनबले महत् ॥ ८.५५.५८ ॥
આ રીતે કૃષ્ણે કિરીટી (અર્જુન)ને તે યુદ્ધભૂમિ બતાવતા ચાલતાં દુર્યોધનની સેનામાં ઉઠેલો મહાન અવાજ સાંભળ્યો.
8.55.59
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं भेरीपणवनिःस्वनम् ।
रथाश्वनरनागानां पादशब्दांश्च दारुणान् ॥ ८.५५.५९ ॥
શંખ અને દુંદુભિનો ઘોષ, ભેરી અને પણવનો નિનાદ, તથા રથ, ઘોડા, મનુષ્યો અને હાથીઓના પગના ભયંકર અવાજો.
8.55.60
प्रविश्य तद्बलं कृष्णस्तुरगैर्वातवेगितैः ।
पाण्ड्येनाभ्यर्दितं सैन्यं त्वदीयं वीक्ष्य विस्मितः ॥ ८.५५.६० ॥
પવનવેગી ઘોડાઓ સાથે તે સેનામાં પ્રવેશીને કૃષ્ણ, પાંડ્ય (અર્જુન) દ્વારા કચડાતી તમારી સેના જોઈને વિસ્મિત થયા.
8.55.61
स हि नानाविधैर्बाणैरिष्वस्त्रप्रवरो युधि ।
न्यहनद्द्विषतां पूगान्गतासूनन्तको यथा ॥ ८.५५.६१ ॥
શસ્ત્રવિદ્યામાં શ્રેષ્ઠ એવા તેમણે યુદ્ધમાં અનેક પ્રકારના બાણો વડે શત્રુઓના સમૂહોને યમની જેમ મારી નાખ્યા.
8.55.62
गजवाजिमनुष्याणां शरीराणि शितैः शरैः ।
भित्त्वा प्रहरतां श्रेष्ठो विदेहासूनपातयत् ॥ ८.५५.६२ ॥
યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ તેમણે તીક્ષ્ણ બાણો વડે હાથી, ઘોડા અને માણસોના દેહ વીંધીને તેમના પ્રાણ પાડી દીધા.
8.55.63
शत्रुप्रवीरैरस्त्राणि नानाशस्त्राणि सायकैः ।
छित्त्वा तानवधीच्छत्रून्पाण्ड्यः शक्र इवासुरान् ॥ ८.५५.६३ ॥
શત્રુના પ્રમુખ વીરોનાં અસ્ત્રો અને અનેક શસ્ત્રો બાણો વડે કાપીને પાંડ્યે તે શત્રુઓને ઇન્દ્ર અસુરોને મારે તેમ મારી નાખ્યા.