മഹാഭാരതം · അധ്യായം 8.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.55.1
प्रत्येत्याथ पुनर्जिष्णुर्जित्वा संशप्तकान्बभौ ।
वक्रानुवक्रगमनादङ्गारक इव ग्रहः ॥ ८.५५.१ ॥
പിന്നീട് തിരിച്ചെത്തിയ വിജയിയായ അർജുനൻ സംശപ്തകരെ ജയിച്ച് പ്രകാശിച്ചു; വക്ര-അനുവക്ര ഗമനത്താൽ അംഗാരകൻ (ചൊവ്വ) തിളങ്ങുന്നതുപോലെ.
8.55.2
पार्थबाणहता राजन्नराश्वरथकुञ्जराः ।
विचेलुर्बभ्रमुर्नेशुः पेतुर्मम्लुश्च भारत ॥ ८.५५.२ ॥
രാജാവേ, പാർത്ഥന്റെ അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യരും കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും വിറച്ചു, ചുറ്റിത്തിരിഞ്ഞു, നശിച്ചു, വീണു, ഞെരിഞ്ഞമർന്നു; ഹേ ഭാരതാ.
8.55.3
धुर्यान्धुर्येतरान्सूतान्ध्वजांश्चपासिसायकान् ।
पाणीन्पाणिगताञ्शस्त्रान्बाहूनपि शिरांसि च ॥ ८.५५.३ ॥
നുകത്തിലെ കുതിരകളെയും മറ്റു കുതിരകളെയും, സാരഥികളെയും, കൊടികളെയും, വാളുകളെയും അമ്പുകളെയും, കൈകളെയും, കൈയിലുള്ള ആയുധങ്ങളെയും, ബാഹുക്കളെയും, തലകളെയും അവൻ ഛേദിച്ചു.
8.55.4
भल्लैः क्षुरैरर्धचन्द्रैर्वत्सदन्तैश्च पाण्डवः ।
चिच्छेदामित्रवीराणां समरे प्रतियुध्यताम् ॥ ८.५५.४ ॥
പാണ്ഡവൻ ഭല്ലങ്ങൾ, ക്ഷുരങ്ങൾ, അർധചന്ദ്രങ്ങൾ, വത്സദന്തങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിൽ എതിർത്തുനിന്ന ശത്രുവീരന്മാരെ ഛേദിച്ചു.
8.55.5
तं प्रवीरास्त्वदीयानां नर्दमानाऽभिदुद्रुवुः ।
वासितार्थे युयुत्सन्तो वृषभा वृषभं यथा।
निपतन्त्यर्जुनं शूराः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.५५.५ ॥
നിങ്ങളുടെ പക്ഷത്തെ പ്രധാന വീരന്മാർ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് അവന്റെ നേരെ പാഞ്ഞു, പശുവിനായി പോരാടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാളകളെപ്പോലെ; ശൂരന്മാർ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനുമായി അർജുനന്റെ മേൽ വീണു.
8.55.6
तेषां तस्य च तद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यादृग्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५५.६ ॥
അവരുടെയും അവന്റെയും ആ യുദ്ധം രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്നതായിത്തീർന്നു; ത്രൈലോക്യവിജയകാലത്ത് വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദൈത്യർ നടത്തിയ യുദ്ധംപോലെ.
8.55.7
तमविध्यत्त्रिभिर्बाणैर्दन्दशूकैरिवाहिभिः ।
उग्रायुधस्य तस्याशु शिरः कायादपाहरत् ॥ ८.५५.७ ॥
പാമ്പുകൾ കടിക്കുന്നതുപോലെ മൂന്നു ബാണങ്ങളാൽ അവനെ തുളച്ചു; ഉഗ്രായുധനായ അവന്റെ തല ഉടനെ ശരീരത്തിൽനിന്ന് വെട്ടിമാറ്റി.
8.55.8
तेऽर्जुनं सर्वतः क्रुद्धा नानाशस्त्रैरवीवृषन् ।
मरुद्भिः प्रेरिता मेघा हिमवन्तमिवोष्णगे ॥ ८.५५.८ ॥
കോപിച്ച അവർ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും അർജുനന്റെമേൽ പലതരം ആയുധങ്ങൾ വർഷിച്ചു; വേനലിൽ മരുത്തുക്കളാൽ പ്രേരിതമായ മേഘങ്ങൾ ഹിമവാന്റെമേൽ പെയ്യുന്നതുപോലെ.
8.55.9
अस्त्रैरस्त्राणिं संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
सम्यगस्तैः शरैः सर्वानहितानहनद्बहून् ॥ ८.५५.९ ॥
അർജുനൻ ശത്രുക്കളുടെ അസ്ത്രങ്ങളെ എല്ലായിടത്തുനിന്നും അസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ട് തടഞ്ഞ്, യഥാവിധി തന്റെ ശരങ്ങളാൽ ആ പല ശത്രുക്കളെയും വധിച്ചു.
8.55.10
छिन्नत्रिवेणुजङ्घेषान्हताश्वान्हतसारथीन् ।
विस्रस्तहस्ततूणीरान्विचक्रथकेतनान् ॥ ८.५५.१० ॥
രഥങ്ങളുടെ ത്രിവേണുവും ജംഘകളും ഛേദിച്ചു, കുതിരകളെയും സാരഥികളെയും വധിച്ചു, കൈകളും ആവനാഴികളും വീഴ്ത്തി, കൊടികളെ തകർത്തു.
8.55.11
सञ्छिन्नरश्मियोक्त्राक्षान्व्यनुकर्षयुगान्रथान् ।
विध्वस्तसर्वसन्नाहान्बाणैश्चक्रेऽर्जुनस्त्वरन् ॥ ८.५५.११ ॥
അർജുനൻ വേഗത്തിൽ അമ്പുകളാൽ രഥങ്ങളെ ഇങ്ങനെയാക്കി: കടിഞ്ഞാണും നുകവും അച്ചുതണ്ടും മുറിഞ്ഞു, നുകക്കയറുകൾ വലിച്ചുകീറപ്പെട്ടു, എല്ലാ കവചങ്ങളും തകർന്നു.
8.55.12
ते रथास्तत्र विध्वस्ताः परार्द्व्या भान्त्यनेकशः ।
धनिनामिव वेश्मानि हतान्यग्न्यनिलाम्बुभिः ॥ ८.५५.१२ ॥
അവിടെ തകർന്ന ആ വിലപിടിപ്പുള്ള രഥങ്ങൾ പലവിധത്തിൽ തിളങ്ങി; അഗ്നി, കാറ്റ്, വെള്ളം എന്നിവയാൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ധനികരുടെ ഭവനങ്ങൾപോലെ.
8.55.13
द्विपाः सम्भिन्नमर्माणो वज्राशनिसमैः शरैः ।
पेतुर्गिर्यग्रवेश्मानि वज्रवाताग्निभिर्यथा ॥ ८.५५.१३ ॥
വജ്രത്തിനും ഇടിമിന്നലിനും തുല്യമായ അമ്പുകളാൽ മർമ്മങ്ങൾ പിളർന്ന ആനകൾ, വജ്രം, കാറ്റ്, അഗ്നി എന്നിവയാൽ പർവതശിഖരത്തിലെ ഭവനങ്ങൾ വീഴുന്നതുപോലെ വീണു.
8.55.14
अनेकैश्च शिलाधौतैर्वज्रानलविषोपमैः ।
शरैर्निजघ्निवान्पार्थो महेन्द्र इव दानवान् ॥ ८.५५.१४ ॥
കല്ലിൽ മൂർച്ച കൂട്ടിയ നിരവധി അമ്പുകളാൽ, വജ്രം, അഗ്നി, വിഷം എന്നിവയ്ക്കു തുല്യമായവയാൽ, മഹേന്ദ്രൻ ദാനവരെ വധിക്കുന്നതുപോലെ പാർത്ഥൻ വധിച്ചു.
8.55.15
सारोहास्तुरगाः पेतुर्बहवोऽर्जुनताडिताः ।
निर्जिह्वान्त्राः क्षितौ क्षीणा रुधिरार्द्राः सुदुर्दृशः ॥ ८.५५.१५ ॥
അർജുനൻ പ്രഹരിച്ച പല കുതിരകളും സവാരിക്കാരോടുകൂടി വീണു; നാവും കുടലുകളും പുറത്തേക്ക് തൂങ്ങി, ക്ഷീണിച്ച് നിലത്ത്, രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന്, അതിഭയങ്കരമായി കിടന്നു.
8.55.16
नराश्वनागा नाराचैः संस्यूताः सव्यसाचिना ।
बभ्रमुश्चस्खलुः पेतुर्नेदुर्मम्लुश्च मारिष ॥ ८.५५.१६ ॥
മനുഷ്യരും കുതിരകളും ആനകളും സവ്യസാചിയുടെ (അർജുനന്റെ) നാരാചങ്ങളാൽ തുളയ്ക്കപ്പെട്ടു; അവ ചുറ്റിത്തിരിഞ്ഞു, ഇടറി, വീണു, നിലവിളിച്ചു, ഓ മാരിഷ, വാടിപ്പോയി.
8.55.17
महार्हवर्माभरणा नानारूपाम्बरायुधाः ।
सरथाश्वद्विपा वीरा हताः पार्थेन शेरते ॥ ८.५५.१७ ॥
വിലപിടിപ്പുള്ള കവചവും ആഭരണങ്ങളും, നാനാവിധ വസ്ത്രവും ആയുധങ്ങളും ധരിച്ച, രഥങ്ങളോടും കുതിരകളോടും ആനകളോടും കൂടിയ വീരന്മാർ പാർത്ഥനാൽ വധിക്കപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നു.
8.55.18
निर्भयाः पुण्यकर्माणो विशिष्टाभिजनश्रुताः ।
गताः शरीरैर्वसुधामूर्जितैः कर्मभिर्दिवम् ॥ ८.५५.१८ ॥
നിർഭയരും പുണ്യകർമ്മികളും ശ്രേഷ്ഠകുലവും പഠിപ്പുമുള്ളവരുമായ അവർ ശരീരങ്ങളോടെ ഭൂമി വിട്ട്, ശക്തമായ കർമ്മങ്ങളാൽ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു.
8.55.19
अथार्जुनरथं वीरास्त्वदीयाः समभिद्रवन् ।
नानाजनपदाध्यक्षाः सगणा जातमन्यवः ॥ ८.५५.१९ ॥
അപ്പോൾ പല ജനപദങ്ങളുടെ അധിപന്മാരായ നിങ്ങളുടെ വീരന്മാർ, തങ്ങളുടെ സൈന്യങ്ങളോടൊപ്പം കോപാകുലരായി അർജുനന്റെ രഥത്തിന് നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു.
8.55.20
उह्यमना रथाश्वेभैः पत्तयश्च जिघांसवः ।
समभ्यधावन्नस्यन्तो विविधं क्षिप्रमायुधम् ॥ ८.५५.२० ॥
രഥങ്ങളിലും കുതിരകളിലും ആനകളിലും കയറിയ യോദ്ധാക്കളും കാലാൾപ്പടയും കൊല്ലാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ പലവിധ ആയുധങ്ങൾ വേഗത്തിൽ എയ്തുകൊണ്ട് മുന്നോട്ടു പാഞ്ഞു.
8.55.21
तदायुधमहावर्षं क्षिप्तं योधमहाम्बुदैः ।
व्यधमन्निशितैर्बाणैः क्षिप्रमर्जुनमारुतः ॥ ८.५५.२१ ॥
യോദ്ധാക്കളാകുന്ന മഹാമേഘങ്ങൾ വർഷിച്ച ആയുധങ്ങളുടെ ആ മഹാമഴയെ, അർജുനനാകുന്ന കാറ്റ് മൂർച്ചയുള്ള ബാണങ്ങളാൽ വേഗത്തിൽ ചിതറിച്ചുകളഞ്ഞു.
8.55.22
साश्वपत्तिद्विपरथं महाशस्त्रौघसम्प्लवम् ।
सहसा सन्तितीर्षन्तं पार्थं शस्त्रास्त्रसेतुना ॥ ८.५५.२२ ॥
കുതിരപ്പടയും കാലാൾപ്പടയും ആനകളും രഥങ്ങളുമടങ്ങിയ ആ മഹാ ആയുധപ്രവാഹം, ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളുടെ സേതുവിലൂടെ അർജുനൻ പെട്ടെന്ന് കടക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
8.55.23
अथाब्रवीद्वासुदेवः पार्थ किं क्रीडसेऽनघ ।
संशप्तकान्प्रमथ्यैनांस्ततः कर्णवधे त्वर ॥ ८.५५.२३ ॥
അപ്പോൾ വാസുദേവൻ പറഞ്ഞു: "പാർത്ഥാ, നിർമ്മലനേ, എന്തിനാണ് നീ കളിക്കുന്നത്? ഈ സംശപ്തകരെ നശിപ്പിച്ചശേഷം കർണ്ണവധത്തിന് ത്വരപ്പെടുക."
8.55.24
तथेत्युक्त्वाऽर्जुनः कृष्णं शिष्टान्संशप्तकांस्तदा ।
क्षपयिष्यंस्तदा बाणैर्दैत्यानिन्द्र इवावधीत् ॥ ८.५५.२४ ॥
"അങ്ങനെതന്നെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് അർജുനൻ കൃഷ്ണനോട്, ശേഷിച്ച സംശപ്തകരെ നശിപ്പിക്കാൻ ഒരുങ്ങി, ഇന്ദ്രൻ ദൈത്യന്മാരെ വധിച്ചതുപോലെ ബാണങ്ങളാൽ അവരെ വധിച്ചു.
8.55.25
आददत्सन्दधन्नेषृन्दृष्टः कैश्चिद्रणेऽर्जुनः ।
विमुञ्चन्वा शराञ्शीघ्रं दृश्यन्ते वै नरा हताः ॥ ८.५५.२५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അർജ്ജുനനെ ചിലർ കണ്ടു; അവൻ അമ്പുകൾ എടുത്ത് തൊടുത്ത് വേഗത്തിൽ എയ്തു, മനുഷ്യർ വധിക്കപ്പെട്ടവരായി കാണപ്പെട്ടു.
8.55.26
आश्चर्यमिति गोविन्दो ब्रुवन्नश्वानचोदयत् ।
हंसांशुगौरास्ते सेनां हंसाः सर इवाविशन् ॥ ८.५५.२६ ॥
"അത്ഭുതം!" എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ഗോവിന്ദൻ കുതിരകളെ തെളിച്ചു; ഹംസത്തിന്റെ പ്രകാശം പോലെ വെളുത്ത അവ, ഹംസങ്ങൾ തടാകത്തിൽ കടക്കുന്നതുപോലെ സേനയിൽ കടന്നു.
8.55.27
ततः सङ्ग्रामभूमिं तां वर्तमाने जनक्षये ।
अवेक्षमाणो गोविन्दः सव्यसाचिनमब्रवीत् ॥ ८.५५.२७ ॥
അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ നശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ യുദ്ധഭൂമി നോക്കിക്കൊണ്ട് ഗോവിന്ദൻ സവ്യസാചിയായ അർജ്ജുനനോട് പറഞ്ഞു.
8.55.28
एष पार्थ महारौद्रो वर्तते भरतक्षयः ।
पृथिव्यां पार्थिवानां वै दुर्योधनकृते महान् ॥ ८.५५.२८ ॥
പാർത്ഥാ! ഇതാ അതിഭീകരമായ ഭരതകുലത്തിന്റെ നാശം; ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ മഹാനാശം, ദുര്യോധനന്റെ കാരണത്താൽ.
8.55.29
पश्य भारत चापानि रुक्मपृष्ठानि धन्विनाम् ।
हतानामपविद्धानि कलापानिषुधींस्तथा ॥ ८.५५.२९ ॥
ഭാരത! നോക്കൂ, വില്ലാളികളുടെ സ്വർണ്ണപ്പുറമുള്ള വില്ലുകൾ, വധിക്കപ്പെട്ടവരുടെ എറിയപ്പെട്ട ആവനാഴികളും അമ്പറാത്തൂണികളും.
8.55.30
जातरूपमयैः पुङ्खैः शरांश्च नतपर्वणः ।
तैलधौतांश्च नाराचान्निर्मुक्तानिव पन्नगान् ॥ ८.५५.३० ॥
സ്വർണ്ണച്ചിറകുള്ള അമ്പുകളും വളഞ്ഞ പർവ്വങ്ങളുള്ള ബാണങ്ങളും എണ്ണയിൽ കഴുകിയ നാരാചങ്ങളും കാണുക; അവ അയച്ചുവിട്ട പാമ്പുകൾ പോലെ കിടക്കുന്നു.
8.55.31
आकीर्णांस्तोमरान्वाहांश्छत्रान्हेमविभूषितान् ।
चर्माणि चापविद्धानि रुक्मपृष्ठानि भारत ॥ ८.५५.३१ ॥
ഭാരതാ, ചിതറിക്കിടക്കുന്ന കുന്തങ്ങൾ, കുതിരകൾ, സ്വർണ്ണാലങ്കൃത കുടകൾ, വില്ലിൽ നിന്ന് എറിയപ്പെട്ട സ്വർണ്ണപ്പുറമുള്ള പരിചകൾ.
8.55.32
सुवर्णविकृतान्प्रासाञ्शक्तीः कनकभूषिताः ।
जाम्बूनदमयैः पट्टैर्बद्धाश्च विपुला गदाः ॥ ८.५५.३२ ॥
സ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത കുന്തങ്ങൾ, സ്വർണ്ണാലങ്കൃത ശക്തികൾ, ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണപ്പട്ടകളാൽ ബന്ധിച്ച വലിയ ഗദകൾ.
8.55.33
जातरूपमयीश्चर्ष्टीः पट्टसान्हेमभूषितान् ।
दण्डैः कनकचित्रैश्च विप्रविद्धान्परश्वथान् ॥ ८.५५.३३ ॥
ശുദ്ധസ്വർണ്ണത്തിൽ തീർത്ത ശൂലങ്ങൾ, സ്വർണ്ണാലങ്കൃത പട്ടിശങ്ങൾ, സ്വർണ്ണ ചിത്രിത ദണ്ഡങ്ങളുള്ള എറിയപ്പെട്ട മഴുകൾ.
8.55.34
परिघान्भिण्डिपालांश्च भुशुण्डीः कणपानपि ।
अयस्कुन्तांश्च पतितान्मुसलानि गुरूणि च ॥ ८.५५.३४ ॥
ഇരുമ്പ് പരിഘങ്ങൾ, ഭിണ്ഡിപാലങ്ങൾ, ഭുശുണ്ഡികൾ, കണപങ്ങൾ, ഇരുമ്പ് കുന്തങ്ങൾ, വീണുകിടക്കുന്ന, ഭാരമേറിയ മുസലങ്ങൾ.
8.55.35
नानाविधानि शस्त्राणि प्रगृह्य जयगृद्धिनः ।
जीवन्त इव दृश्यन्ते गतसत्वास्तरस्विनः ॥ ८.५५.३५ ॥
വിവിധതരം ആയുധങ്ങൾ പിടിച്ച, ജയം കൊതിച്ച, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്ന, പ്രാണൻ പോയ വീരന്മാർ.
8.55.36
गदाविमथितैर्गात्रैर्मुसलैर्भिन्नमस्तकान् ।
गजवाजिरथैः क्षुण्णान्पश्य योधान्सहस्रशः ॥ ८.५५.३६ ॥
ഗദകളാൽ ചതഞ്ഞ ശരീരങ്ങളും മുസലങ്ങളാൽ പിളർന്ന തലകളും ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ചതയ്ക്കപ്പെട്ട ആയിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കളെ നോക്കൂ.
8.55.37
मनुष्यगजवाजीनां शरशक्त्यृष्टितोमरैः ।
निस्त्रिंशैः पट्टसैः प्रासैर्नखरैर्लगुडैरपि ॥ ८.५५.३७ ॥
മനുഷ്യരും ആനകളും കുതിരകളും അമ്പുകൾ, ശക്തികൾ, ഋഷ്ടികൾ, തോമരങ്ങൾ, വാളുകൾ, പട്ടസങ്ങൾ, കുന്തങ്ങൾ, നഖരങ്ങൾ, ലഗുഡങ്ങൾ എന്നിവയാലും (ഛിന്നമായി).
8.55.38
शरीरैर्बहुघा छिन्नैः शोणितौघपरिप्लुतैः ।
गतासुभिरमित्रघ्न संवृता रणभूमयः ॥ ८.५५.३८ ॥
പലതായി ഛിന്നമായ, രക്തപ്രവാഹത്തിൽ മുങ്ങിയ, പ്രാണൻ പോയ ശരീരങ്ങളാൽ ശത്രുഘ്നാ, യുദ്ധഭൂമികൾ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
8.55.39
बाहुभिश्चन्दनादिग्धैः साङ्गदैः शुभभूषणैः ।
सतलत्रैः सकेयूरैर्भाति भारत मेदिनी ॥ ८.५५.३९ ॥
ചന്ദനം പൂശിയ, അംഗദങ്ങളും ശുഭഭൂഷണങ്ങളും തലത്രങ്ങളും കേയൂരങ്ങളുമുള്ള ബാഹുക്കളാൽ ഭാരതാ, ഭൂമി പ്രകാശിക്കുന്നു.
8.55.40
साङ्गुलित्रैर्भुजाग्रैश्च विप्रविद्वैरलङ्कृतैः ।
हस्तिहस्तोपमैश्छिन्नैरूरुभिश्च तरस्विनाम् ॥ ८.५५.४० ॥
വിരലുറകളോടും മുൻകൈകളോടും, തുളയ്ക്കപ്പെട്ട അലങ്കൃതമായ, ആനക്കൈ പോലെ ഛിന്നമായ തുടകളോടും, വീരന്മാരുടെ (തുടകളോടും).
8.55.41
बद्धचूडामणिवरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
निकृत्तैर्वृषभाक्षाणां शरीरैश्चापि सङ्घशः ॥ ८.५५.४१ ॥
കെട്ടിയ ശ്രേഷ്ഠ ചൂഡാമണികളും കുണ്ഡലങ്ങളുമുള്ള തലകളാലും, വൃഷഭാക്ഷ വീരരുടെ ഛിന്നശരീരങ്ങളാലും കൂട്ടം കൂട്ടമായി (ഭൂമി മൂടി).
8.55.42
गजवाजिमनुष्याणां शरशक्त्यृष्टितोमरैः ।
कबन्धैः शोणितादिग्धैश्छिन्नगात्रशिरोधरैः।
भूर्भाति भरतश्रेष्ठ शान्ताग्निभिरिवाध्वरे ॥ ८.५५.४२ ॥
ആനകൾ, കുതിരകൾ, മനുഷ്യർ എന്നിവരുടെ അമ്പുകൾ, ശക്തികൾ, ഋഷ്ടികൾ, തോമരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ഛിന്നമായ, രക്തം പുരണ്ട കബന്ധങ്ങളും ഛിന്നകണ്ഠങ്ങളുമായി, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, യജ്ഞത്തിൽ അണഞ്ഞ അഗ്നികൾപോലെ ഭൂമി പ്രകാശിക്കുന്നു.
8.55.43
रथांश्च बहुधा भग्नान्हेमकिङ्किणिनः शुभान् ।
अश्वांश्च बुहधा पश्य शोणितेन परिप्लुतान् ॥ ८.५५.४३ ॥
സ്വർണ്ണമണികളുള്ള സുന്ദരമായ രഥങ്ങൾ പലവിധത്തിൽ തകർന്നു കിടക്കുന്നതും, രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന കുതിരകൾ പലവിധത്തിൽ കിടക്കുന്നതും കാണുക.
8.55.44
अनुकर्षानुपासङ्गान्पताका विविधान्ध्वजान् ।
योधानां च महाशङ्खान्पाण्डुरांश्च प्रकीर्णकान्।
निरस्तजिह्वान्मातङ्गाञ्शयानान्पर्वतोपमान् ॥ ८.५५.४४ ॥
കുതിരകളുടെ കടിഞ്ഞാണും അലങ്കാരങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും, വിവിധ കൊടികളും ധ്വജങ്ങളും, യോദ്ധാക്കളുടെ വലിയ വെൺശംഖുകൾ ചിതറിക്കിടക്കുന്നതും, നാവു പുറത്തേക്കിട്ട് പർവതങ്ങൾപോലെ കിടക്കുന്ന ആനകളും.
8.55.45
वैजयन्तीर्विचित्राश्च हतांश्च गजयोधिनः ।
वारणानां परिस्तोमान्संयुक्तानेककम्बलान् ॥ ८.५५.४५ ॥
വിചിത്രമായ വിജയക്കൊടികളും കൊല്ലപ്പെട്ട ആനയോദ്ധാക്കളും; ആനകളുടെ അലങ്കാര വിരികൾ, പല കമ്പളങ്ങൾ ചേർത്തവ.
8.55.46
विपाटितविचित्राश्च रूपचित्राः कुथास्तथा ।
भिन्नाश्च बहुधा घण्टाः पतद्भिश्चूर्णिता गजैः ॥ ८.५५.४६ ॥
കീറിയ വിചിത്ര വർണ്ണ അലങ്കാര വിരികളും, പലവിധത്തിൽ പൊട്ടിയ മണികളും; വീഴുന്ന ആനകളാൽ തകർക്കപ്പെട്ടവ.
8.55.47
वैदूर्यमणिदण्डांश्च पतितांश्चाङ्कुशान्भुवि ।
अश्वानां च युगापीडान्रत्नचित्रानुरश्छदान् ॥ ८.५५.४७ ॥
വൈഡൂര്യമണി പതിച്ച ദണ്ഡുള്ള അങ്കുശങ്ങൾ നിലത്തു വീണു കിടക്കുന്നു; കുതിരകളുടെ നുകപ്പാടുകളും രത്നങ്ങളാൽ ചിത്രിതമായ മാറുമറകളും.
8.55.48
विद्धाः सादिध्वजाग्रेषु सुवर्णविकृताः कुथाः ।
विचित्रान्मणिचित्रांश्च जातरूपपरिष्कृतान् ॥ ८.५५.४८ ॥
സവാരിക്കാരുടെ ധ്വജാഗ്രങ്ങളിൽ കുത്തിനിർത്തപ്പെട്ട, സ്വർണ്ണംകൊണ്ട് വികൃതമായ അലങ്കാര വിരികൾ; വിചിത്രവും മണികളാൽ ചിത്രിതവും സ്വർണ്ണാലങ്കൃതവുമായവ.
8.55.49
अश्वास्तरपरिस्तोमान्राङ्कवान्पतितान्भुवि ।
चूडामणीन्नरेन्द्राणां विचित्राः काञ्चनस्रजः।
छत्राणि चापविद्धानि चामरव्यजनानि च ॥ ८.५५.४९ ॥
കുതിരപ്പുതപ്പുകളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ, നിലത്തു വീണുകിടക്കുന്ന രാങ്കവ മാനത്തോലുകൾ; രാജാക്കന്മാരുടെ ചൂഡാമണികൾ, വിചിത്രമായ സ്വർണ്ണമാലകൾ, വില്ലുകൊണ്ടു തുളയ്ക്കപ്പെട്ട കുടകൾ, ചാമരങ്ങളും വീശുപങ്കകളും.
8.55.50
चन्द्रनक्षत्रभासैश्च वदनैश्चारुकुण्डलैः ।
क्लृप्तश्मश्रुभिरत्यर्थं वीराणां समलङ्कृतैः।
वदनैः पश्य सञ्छन्नां महीं शोणितकर्दमाम् ॥ ८.५५.५० ॥
ചന്ദ്രനക്ഷത്രങ്ങളുടെ പ്രഭയുള്ള, മനോഹര കുണ്ഡലങ്ങളും ഒതുക്കിയ താടികളുമുള്ള വീരന്മാരുടെ അലങ്കരിച്ച മുഖങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട, രക്തച്ചേറ്റിൽ മുങ്ങിയ ഭൂമിയെ നോക്കൂ.
8.55.51
सजीवांश्च नरान्पश्य कूजमानान्समन्ततः ।
उपास्यमानांश्च बहून्न्यस्तशस्त्रैश्च भूपते।
ज्ञातिभिश्च जलक्लिन्नान्रोदमानैर्मुहुर्मुहुः ॥ ८.५५.५१ ॥
രാജാവേ, ചുറ്റും കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജീവനുള്ള മനുഷ്യരെ നോക്കൂ; ആയുധങ്ങൾ താഴ്ത്തിവെച്ച് ശുശ്രൂഷിക്കപ്പെടുന്ന പലരും, ബന്ധുക്കൾ വെള്ളത്തിൽ നനച്ച് ആവർത്തിച്ച് കരയുന്നവരും.
8.55.52
उत्क्रान्तानपरान्योधाञ्छादयित्वा तरस्विनः ।
पुनर्युद्धाय गच्छन्ति जये लुब्धाः प्रमन्यवः ॥ ८.५५.५२ ॥
പിന്മാറിയ മറ്റ് യോദ്ധാക്കളെ മറച്ചുകൊണ്ട് ധീരന്മാർ വീണ്ടും യുദ്ധത്തിന് പോകുന്നു; വിജയമോഹികളും കോപിതരുമായി.
8.55.53
अपरे तत्रतत्रैव परिधावन्ति मानवाः ।
सन्निवृत्ताश्च ते शूरा दृष्टा चैतान्विचेतसः ॥ ८.५५.५३ ॥
മറ്റ് മനുഷ്യർ ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടുന്നു; ആ വീരന്മാർ തിരിഞ്ഞുപോയി, ഇവർ ബോധശൂന്യരായി കാണപ്പെട്ടു.
8.55.54
जलं त्यक्त्वा प्रधावन्ति क्रोशमानाः परस्परम् ।
जलं पीत्वा मृतान्पश्य पिबतोऽन्यांश्च भारत ॥ ८.५५.५४ ॥
വെള്ളം ഉപേക്ഷിച്ച് പരസ്പരം വിളിച്ചുകൊണ്ട് ഓടുന്നു. ഭാരതാ, വെള്ളം കുടിച്ച് മരിച്ചവരെയും കുടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മറ്റുള്ളവരെയും കാണുക.
8.55.55
परिष्वज्य प्रियानन्ये बान्धवान्बन्धुवत्सलाः ।
विसंज्ञान्समरे योधांस्तत्रतत्र महारणे ॥ ८.५५.५५ ॥
ബന്ധുവാത്സല്യമുള്ള ചിലർ തങ്ങളുടെ പ്രിയ ബന്ധുക്കളെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നു; മഹായുദ്ധത്തിൽ അവിടവിടെ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടുകിടക്കുന്ന യോദ്ധാക്കളെയും (ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നു).
8.55.56
पश्यापरान्नरश्रेष्ठ सन्दष्टोष्ठपुटान्पुनः ।
भृकुटीकुटिलैर्वक्त्रैः प्रेक्षमाणान्महारणम् ॥ ८.५५.५६ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, വീണ്ടും മറ്റുള്ളവരെ കാണുക; പല്ലുകൊണ്ട് ചുണ്ടുകൾ കടിച്ചമർത്തി, പുരികം കോട്ടിയ മുഖങ്ങളോടെ ആ മഹായുദ്ധം നോക്കിനിൽക്കുന്നവരെ (കാണുക).
8.55.57
एतत्तवैवानुरूपं कर्मार्जुन महाहवे ।
दिवि वा देवराजस्य त्वया यत्कृतमाहवे ॥ ८.५५.५७ ॥
അർജ്ജുനാ, മഹായുദ്ധത്തിൽ ഈ കർമ്മം നിനക്കുതന്നെ യോജിച്ചതാണ്. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദേവരാജൻ ചെയ്തതോ യുദ്ധത്തിൽ നീ ചെയ്തതോ (ഇതുതന്നെ).
8.55.58
एवं तां दर्शयन्कृष्णो युद्धभूमिं किरीटिने ।
गच्छन्नेवाशृणोच्छब्दं दुर्योधनबले महत् ॥ ८.५५.५८ ॥
ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണൻ കിരീടിക്ക് (അർജ്ജുനന്) ആ യുദ്ധഭൂമി കാണിച്ചുകൊണ്ട് നടക്കവേ, ദുര്യോധനന്റെ സേനയിലുയർന്ന മഹാശബ്ദം കേട്ടു.
8.55.59
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं भेरीपणवनिःस्वनम् ।
रथाश्वनरनागानां पादशब्दांश्च दारुणान् ॥ ८.५५.५९ ॥
ശംഖ, ദുന്ദുഭി ഇവയുടെ മുഴക്കവും, ഭേരി, പണവം ഇവയുടെ നാദവും, രഥം, കുതിര, മനുഷ്യർ, ആനകൾ ഇവയുടെ കാൽപ്പെരുമാറ്റത്തിന്റെ ഭയങ്കര ശബ്ദങ്ങളും.
8.55.60
प्रविश्य तद्बलं कृष्णस्तुरगैर्वातवेगितैः ।
पाण्ड्येनाभ्यर्दितं सैन्यं त्वदीयं वीक्ष्य विस्मितः ॥ ८.५५.६० ॥
കാറ്റിന്റെ വേഗമുള്ള കുതിരകളോടെ ആ സേനയിൽ പ്രവേശിച്ച കൃഷ്ണൻ, പാണ്ഡ്യനാൽ (അർജുനനാൽ) തകർക്കപ്പെടുന്ന നിങ്ങളുടെ സേനയെ കണ്ട് വിസ്മയിച്ചു.
8.55.61
स हि नानाविधैर्बाणैरिष्वस्त्रप्रवरो युधि ।
न्यहनद्द्विषतां पूगान्गतासूनन्तको यथा ॥ ८.५५.६१ ॥
അസ്ത്രവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ, യുദ്ധത്തിൽ പലതരം ബാണങ്ങളാൽ ശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങളെ യമൻ ജീവൻ ഹരിക്കുന്നതുപോലെ കൊന്നു.
8.55.62
गजवाजिमनुष्याणां शरीराणि शितैः शरैः ।
भित्त्वा प्रहरतां श्रेष्ठो विदेहासूनपातयत् ॥ ८.५५.६२ ॥
യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ, ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും ശരീരങ്ങളെ മൂർച്ചയുള്ള ബാണങ്ങളാൽ തുളച്ച് അവരുടെ പ്രാണൻ വീഴ്ത്തി.
8.55.63
शत्रुप्रवीरैरस्त्राणि नानाशस्त्राणि सायकैः ।
छित्त्वा तानवधीच्छत्रून्पाण्ड्यः शक्र इवासुरान् ॥ ८.५५.६३ ॥
ശത്രുക്കളിലെ പ്രധാന വീരന്മാരുടെ അസ്ത്രങ്ങളും പലതരം ആയുധങ്ങളും ബാണങ്ങളാൽ മുറിച്ച്, ഇന്ദ്രൻ അസുരന്മാരെ വധിക്കുന്നതുപോലെ പാണ്ഡ്യൻ ആ ശത്രുക്കളെ വധിച്ചു.