మహాభారతం · అధ్యాయం 8.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.55.1
प्रत्येत्याथ पुनर्जिष्णुर्जित्वा संशप्तकान्बभौ ।
वक्रानुवक्रगमनादङ्गारक इव ग्रहः ॥ ८.५५.१ ॥
తర్వాత మళ్లీ తిరిగి వచ్చిన విజేత అర్జునుడు సంశప్తకులను జయించి ప్రకాశించాడు; వక్ర-అనువక్ర గమనంతో అంగారకుడు (కుజుడు) ప్రకాశించినట్లు.
8.55.2
पार्थबाणहता राजन्नराश्वरथकुञ्जराः ।
विचेलुर्बभ्रमुर्नेशुः पेतुर्मम्लुश्च भारत ॥ ८.५५.२ ॥
ఓ రాజా, పార్థుని బాణాలచే హతమైన నరులు, అశ్వాలు, రథాలు, గజాలు వణికి, తిరిగి, నశించి, పడిపోయి, నలిగిపోయాయి; ఓ భారతా.
8.55.3
धुर्यान्धुर्येतरान्सूतान्ध्वजांश्चपासिसायकान् ।
पाणीन्पाणिगताञ्शस्त्रान्बाहूनपि शिरांसि च ॥ ८.५५.३ ॥
అతడు ధురీణ అశ్వాలను, ఇతర అశ్వాలను, సారథులను, ధ్వజాలను, ఖడ్గాలు-బాణాలను, చేతులను, చేతుల్లోని ఆయుధాలను, బాహువులను, తలలను కూడా ఛేదించాడు.
8.55.4
भल्लैः क्षुरैरर्धचन्द्रैर्वत्सदन्तैश्च पाण्डवः ।
चिच्छेदामित्रवीराणां समरे प्रतियुध्यताम् ॥ ८.५५.४ ॥
పాండవుడు భల్లాలు, క్షురాలు, అర్ధచంద్రాలు, వత్సదంతాలు అనే బాణాలతో యుద్ధంలో తనను ఎదిరించిన శత్రు వీరులను ఛేదించాడు.
8.55.5
तं प्रवीरास्त्वदीयानां नर्दमानाऽभिदुद्रुवुः ।
वासितार्थे युयुत्सन्तो वृषभा वृषभं यथा।
निपतन्त्यर्जुनं शूराः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.५५.५ ॥
మీ పక్షపు శ్రేష్ఠ వీరులు గర్జిస్తూ అతని మీదికి దూసుకువచ్చారు, ఆవు కోసం పోరాడ కోరే వృషభాల వలె; శూరులు వందల, వేల సంఖ్యలో అర్జునుని మీద పడ్డారు.
8.55.6
तेषां तस्य च तद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यादृग्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५५.६ ॥
వారికి, అతనికి మధ్య ఆ యుద్ధం రోమాంచకరంగా మారింది; త్రైలోక్య విజయ సమయంలో వజ్రధారి ఇంద్రునితో దైత్యులు చేసిన యుద్ధం వంటిది.
8.55.7
तमविध्यत्त्रिभिर्बाणैर्दन्दशूकैरिवाहिभिः ।
उग्रायुधस्य तस्याशु शिरः कायादपाहरत् ॥ ८.५५.७ ॥
పాముల కాటులా మూడు బాణాలతో అతన్ని గుచ్చి, భయంకర ఆయుధధారి అయిన అతని తలను వెంటనే శరీరం నుండి నరికివేశాడు.
8.55.8
तेऽर्जुनं सर्वतः क्रुद्धा नानाशस्त्रैरवीवृषन् ।
मरुद्भिः प्रेरिता मेघा हिमवन्तमिवोष्णगे ॥ ८.५५.८ ॥
కోపంతో ఉన్న వారు అన్ని వైపుల నుండి అర్జునుడిపై నానా విధ ఆయుధాల వర్షం కురిపించారు; వేసవిలో మరుత్తులచే తోలబడిన మేఘాలు హిమాలయంపై కురిసినట్లు.
8.55.9
अस्त्रैरस्त्राणिं संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
सम्यगस्तैः शरैः सर्वानहितानहनद्बहून् ॥ ८.५५.९ ॥
అర్జునుడు శత్రువుల అస్త్రాలను అస్త్రాలతో అన్ని వైపుల నుండి అడ్డుకొని, సరియైన రీతిలో తన బాణాలతో ఆ అనేక శత్రువులను సంహరించాడు.
8.55.10
छिन्नत्रिवेणुजङ्घेषान्हताश्वान्हतसारथीन् ।
विस्रस्तहस्ततूणीरान्विचक्रथकेतनान् ॥ ८.५५.१० ॥
రథాల మూడు వేణువులు, జంఘలు ఛేదించి, గుర్రాలు, సారథులు మరణించేలా చేసి, చేతులు, తూణీరాలు జారిపోయేలా చేసి, ధ్వజాలను కూల్చాడు.
8.55.11
सञ्छिन्नरश्मियोक्त्राक्षान्व्यनुकर्षयुगान्रथान् ।
विध्वस्तसर्वसन्नाहान्बाणैश्चक्रेऽर्जुनस्त्वरन् ॥ ८.५५.११ ॥
అర్జునుడు త్వరగా బాణాలతో రథాలను ఇలా చేసాడు: కళ్లేలు, జీను, ఇరుసులు తెగిపోయాయి, కాడలు లాగివేయబడ్డాయి, కవచాలన్నీ నాశనమయ్యాయి.
8.55.12
ते रथास्तत्र विध्वस्ताः परार्द्व्या भान्त्यनेकशः ।
धनिनामिव वेश्मानि हतान्यग्न्यनिलाम्बुभिः ॥ ८.५५.१२ ॥
అక్కడ ధ్వంసమైన ఆ విలువైన రథాలు అనేక విధాలుగా ప్రకాశిస్తున్నాయి; అగ్ని, వాయువు, నీటిచే నాశనమైన ధనవంతుల భవనాల్లా.
8.55.13
द्विपाः सम्भिन्नमर्माणो वज्राशनिसमैः शरैः ।
पेतुर्गिर्यग्रवेश्मानि वज्रवाताग्निभिर्यथा ॥ ८.५५.१३ ॥
వజ్రాలు, పిడుగులతో సమానమైన బాణాలతో మర్మస్థానాలు చీలిన ఏనుగులు, వజ్రం, గాలి, అగ్నులచే పర్వత శిఖర భవనాలు కూలినట్లు కూలిపోయాయి.
8.55.14
अनेकैश्च शिलाधौतैर्वज्रानलविषोपमैः ।
शरैर्निजघ्निवान्पार्थो महेन्द्र इव दानवान् ॥ ८.५५.१४ ॥
రాతిపై పదును పెట్టిన అనేక బాణాలతో, వజ్రం, అగ్ని, విషం వంటి వాటితో, మహేంద్రుడు దానవులను సంహరించినట్లు పార్థుడు సంహరించాడు.
8.55.15
सारोहास्तुरगाः पेतुर्बहवोऽर्जुनताडिताः ।
निर्जिह्वान्त्राः क्षितौ क्षीणा रुधिरार्द्राः सुदुर्दृशः ॥ ८.५५.१५ ॥
అర్జునుడు కొట్టిన అనేక గుర్రాలు రౌతులతో సహా పడిపోయాయి; నాలుకలు, పేగులు బయటపడి, అలసి నేలపై పడి, రక్తంలో తడిసి, అతి భయంకరంగా కనిపించాయి.
8.55.16
नराश्वनागा नाराचैः संस्यूताः सव्यसाचिना ।
बभ्रमुश्चस्खलुः पेतुर्नेदुर्मम्लुश्च मारिष ॥ ८.५५.१६ ॥
నరులు, గుర్రాలు, ఏనుగులు సవ్యసాచి (అర్జునుడు) నారాచ బాణాలతో గ్రుచ్చబడ్డాయి; అవి తిరిగాయి, తడబడ్డాయి, పడ్డాయి, అరిచాయి, ఓ మారిష, వాడిపోయాయి.
8.55.17
महार्हवर्माभरणा नानारूपाम्बरायुधाः ।
सरथाश्वद्विपा वीरा हताः पार्थेन शेरते ॥ ८.५५.१७ ॥
విలువైన కవచాలు, ఆభరణాలు, నానా రకాల వస్త్రాలు, ఆయుధాలు ధరించిన, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో ఉన్న వీరులు పార్థునిచే చంపబడి పడి ఉన్నారు.
8.55.18
निर्भयाः पुण्यकर्माणो विशिष्टाभिजनश्रुताः ।
गताः शरीरैर्वसुधामूर्जितैः कर्मभिर्दिवम् ॥ ८.५५.१८ ॥
నిర్భయులు, పుణ్యకర్ములు, విశిష్ట వంశం, విద్య కలవారు; శరీరాలతో భూమిని విడిచి, బలమైన కర్మల ద్వారా స్వర్గానికి చేరారు.
8.55.19
अथार्जुनरथं वीरास्त्वदीयाः समभिद्रवन् ।
नानाजनपदाध्यक्षाः सगणा जातमन्यवः ॥ ८.५५.१९ ॥
అప్పుడు అనేక జనపదాల అధిపతులైన మీ వీరులు, తమ సేనలతో కోపంతో నిండి అర్జునుని రథం వైపు దూసుకెళ్లారు.
8.55.20
उह्यमना रथाश्वेभैः पत्तयश्च जिघांसवः ।
समभ्यधावन्नस्यन्तो विविधं क्षिप्रमायुधम् ॥ ८.५५.२० ॥
రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులపై వచ్చినవారు, కాలిబంటులు కూడా చంపాలనే కోరికతో, వేగంగా అనేక రకాల ఆయుధాలను ప్రయోగిస్తూ ముందుకు దూసుకెళ్లారు.
8.55.21
तदायुधमहावर्षं क्षिप्तं योधमहाम्बुदैः ।
व्यधमन्निशितैर्बाणैः क्षिप्रमर्जुनमारुतः ॥ ८.५५.२१ ॥
యోధులనే మహామేఘాలు కురిపించిన ఆ ఆయుధాల మహావర్షాన్ని, అర్జునుడనే వాయువు వాడి బాణాలతో వెంటనే చెదరగొట్టింది.
8.55.22
साश्वपत्तिद्विपरथं महाशस्त्रौघसम्प्लवम् ।
सहसा सन्तितीर्षन्तं पार्थं शस्त्रास्त्रसेतुना ॥ ८.५५.२२ ॥
అశ్వికులు, కాలిబంటులు, ఏనుగులు, రథాలతో కూడిన ఆ మహా ఆయుధ ప్రవాహాన్ని, అర్జునుడు అకస్మాత్తుగా శస్త్రాస్త్రాల సేతువుతో దాటాలని కోరాడు.
8.55.23
अथाब्रवीद्वासुदेवः पार्थ किं क्रीडसेऽनघ ।
संशप्तकान्प्रमथ्यैनांस्ततः कर्णवधे त्वर ॥ ८.५५.२३ ॥
అప్పుడు వాసుదేవుడు ఇలా అన్నాడు: "పార్థా, నిష్పాపుడా, ఎందుకు ఆడుతున్నావు? ఈ సంశప్తకులను సంహరించి, తర్వాత కర్ణవధకు త్వరపడు."
8.55.24
तथेत्युक्त्वाऽर्जुनः कृष्णं शिष्टान्संशप्तकांस्तदा ।
क्षपयिष्यंस्तदा बाणैर्दैत्यानिन्द्र इवावधीत् ॥ ८.५५.२४ ॥
"సరే" అని పలికి అర్జునుడు కృష్ణునితో, మిగిలిన సంశప్తకులను నాశనం చేయాలనే ఉద్దేశంతో, ఇంద్రుడు దైత్యులను సంహరించినట్లు బాణాలతో వారిని సంహరించాడు.
8.55.25
आददत्सन्दधन्नेषृन्दृष्टः कैश्चिद्रणेऽर्जुनः ।
विमुञ्चन्वा शराञ्शीघ्रं दृश्यन्ते वै नरा हताः ॥ ८.५५.२५ ॥
యుద్ధంలో అర్జునుడు కొందరికి కనిపించాడు; అతడు బాణాలను తీసుకొని సంధించి వేగంగా వదిలాడు, మనుషులు హతులై కనిపించారు.
8.55.26
आश्चर्यमिति गोविन्दो ब्रुवन्नश्वानचोदयत् ।
हंसांशुगौरास्ते सेनां हंसाः सर इवाविशन् ॥ ८.५५.२६ ॥
"ఆశ్చర్యం!" అని పలుకుతూ గోవిందుడు గుర్రాలను నడిపాడు; హంసకాంతి వంటి తెల్లని అవి, హంసలు సరస్సులో ప్రవేశించినట్లు సేనలో ప్రవేశించాయి.
8.55.27
ततः सङ्ग्रामभूमिं तां वर्तमाने जनक्षये ।
अवेक्षमाणो गोविन्दः सव्यसाचिनमब्रवीत् ॥ ८.५५.२७ ॥
అప్పుడు జనక్షయం జరుగుతున్న ఆ యుద్ధభూమిని చూస్తూ గోవిందుడు సవ్యసాచి అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు.
8.55.28
एष पार्थ महारौद्रो वर्तते भरतक्षयः ।
पृथिव्यां पार्थिवानां वै दुर्योधनकृते महान् ॥ ८.५५.२८ ॥
పార్థా! ఇది అత్యంత భయంకరమైన భరతవంశ వినాశనం; భూమిపై రాజుల మహా వినాశనం, నిజంగా దుర్యోధనుని కారణంగా జరుగుతోంది.
8.55.29
पश्य भारत चापानि रुक्मपृष्ठानि धन्विनाम् ।
हतानामपविद्धानि कलापानिषुधींस्तथा ॥ ८.५५.२९ ॥
భారతా! చూడు, ధనుర్ధారుల బంగారు వెనుక భాగాలున్న విల్లులు, హతులైన వారి విసిరివేయబడిన అంబులపొదులు, తూణీరాలు.
8.55.30
जातरूपमयैः पुङ्खैः शरांश्च नतपर्वणः ।
तैलधौतांश्च नाराचान्निर्मुक्तानिव पन्नगान् ॥ ८.५५.३० ॥
బంగారు రెక్కల బాణాలను, వంగిన కణుపుల బాణాలను, నూనెతో కడిగిన నారాచాలను చూడు; అవి విడిచిపెట్టబడిన పాముల వలె పడి ఉన్నాయి.
8.55.31
आकीर्णांस्तोमरान्वाहांश्छत्रान्हेमविभूषितान् ।
चर्माणि चापविद्धानि रुक्मपृष्ठानि भारत ॥ ८.५५.३१ ॥
భరతా, చెల్లాచెదురుగా పడిన ఈటెలు, గుర్రాలు, బంగారంతో అలంకరించిన గొడుగులు, విల్లులతో విసిరివేసిన బంగారు వెనుకభాగపు డాళ్లు.
8.55.32
सुवर्णविकृतान्प्रासाञ्शक्तीः कनकभूषिताः ।
जाम्बूनदमयैः पट्टैर्बद्धाश्च विपुला गदाः ॥ ८.५५.३२ ॥
బంగారంతో తయారు చేసిన ఈటెలు, బంగారంతో అలంకరించిన శక్తులు, జాంబూనద బంగారు పట్టీలతో కట్టిన పెద్ద గదలు.
8.55.33
जातरूपमयीश्चर्ष्टीः पट्टसान्हेमभूषितान् ।
दण्डैः कनकचित्रैश्च विप्रविद्धान्परश्वथान् ॥ ८.५५.३३ ॥
స్వచ్ఛమైన బంగారంతో చేసిన శూలాలు, బంగారంతో అలంకరించిన పట్టిశాలు, బంగారు చిత్రిత దండాలతో విసిరివేసిన గొడ్డళ్లు.
8.55.34
परिघान्भिण्डिपालांश्च भुशुण्डीः कणपानपि ।
अयस्कुन्तांश्च पतितान्मुसलानि गुरूणि च ॥ ८.५५.३४ ॥
ఇనుప పరిఘలు, భిండిపాలాలు, భుశుండులు, కణపాలు, ఇనుప ఈటెలు, పడిపోయిన, భారీ రోకళ్లు.
8.55.35
नानाविधानि शस्त्राणि प्रगृह्य जयगृद्धिनः ।
जीवन्त इव दृश्यन्ते गतसत्वास्तरस्विनः ॥ ८.५५.३५ ॥
అనేక రకాల ఆయుధాలను పట్టుకున్న, విజయాన్ని కోరిన, జీవించి ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్న, ప్రాణం పోయిన వీరులు.
8.55.36
गदाविमथितैर्गात्रैर्मुसलैर्भिन्नमस्तकान् ।
गजवाजिरथैः क्षुण्णान्पश्य योधान्सहस्रशः ॥ ८.५५.३६ ॥
గదలతో నలిగిన దేహాలు, రోకళ్లతో చీలిన తలలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో నలిగిపోయిన వేలాది యోధులను చూడు.
8.55.37
मनुष्यगजवाजीनां शरशक्त्यृष्टितोमरैः ।
निस्त्रिंशैः पट्टसैः प्रासैर्नखरैर्लगुडैरपि ॥ ८.५५.३७ ॥
మనుషులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు బాణాలు, శక్తులు, ఋష్టులు, తోమరాలు, ఖడ్గాలు, పట్టసాలు, ప్రాసాలు, నఖరాలు, లగుడాలతో కూడా (చీలిపోయాయి).
8.55.38
शरीरैर्बहुघा छिन्नैः शोणितौघपरिप्लुतैः ।
गतासुभिरमित्रघ्न संवृता रणभूमयः ॥ ८.५५.३८ ॥
అనేక ముక్కలుగా ఛిన్నమైన, రక్తప్రవాహంలో మునిగిన, ప్రాణంలేని శరీరాలతో, శత్రుఘ్నా, రణభూములు కప్పబడ్డాయి.
8.55.39
बाहुभिश्चन्दनादिग्धैः साङ्गदैः शुभभूषणैः ।
सतलत्रैः सकेयूरैर्भाति भारत मेदिनी ॥ ८.५५.३९ ॥
చందనం పూసిన, అంగదాలు, శుభ భూషణాలు, తలత్రాలు, కేయూరాలతో కూడిన బాహువులతో, భారతా, భూమి ప్రకాశిస్తోంది.
8.55.40
साङ्गुलित्रैर्भुजाग्रैश्च विप्रविद्वैरलङ्कृतैः ।
हस्तिहस्तोपमैश्छिन्नैरूरुभिश्च तरस्विनाम् ॥ ८.५५.४० ॥
వేళ్ల రక్షకాలతో, ముంజేతులతో, గుచ్చబడిన, అలంకృతమైన, ఏనుగు తొండాల వంటి ఛిన్నమైన తొడలతో, వీరుల (తొడలతో).
8.55.41
बद्धचूडामणिवरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
निकृत्तैर्वृषभाक्षाणां शरीरैश्चापि सङ्घशः ॥ ८.५५.४१ ॥
కట్టబడిన శ్రేష్ఠ చూడామణులు, కుండలాలతో కూడిన శిరస్సులతో, వృషభాక్ష వీరుల ఛిన్న శరీరాలతో కూడా గుంపులుగా (భూమి కప్పబడింది).
8.55.42
गजवाजिमनुष्याणां शरशक्त्यृष्टितोमरैः ।
कबन्धैः शोणितादिग्धैश्छिन्नगात्रशिरोधरैः।
भूर्भाति भरतश्रेष्ठ शान्ताग्निभिरिवाध्वरे ॥ ८.५५.४२ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, మనుషుల బాణాలు, శక్తులు, ఋష్టులు, తోమరాలతో, రక్తంతో తడిసిన మొండెలు, ఛిన్న మెడలతో, భరతశ్రేష్ఠా, యజ్ఞంలో ఆరిన అగ్నుల వలె భూమి ప్రకాశిస్తోంది.
8.55.43
रथांश्च बहुधा भग्नान्हेमकिङ्किणिनः शुभान् ।
अश्वांश्च बुहधा पश्य शोणितेन परिप्लुतान् ॥ ८.५५.४३ ॥
బంగారు గంటలు గల అందమైన రథాలు అనేక విధాలుగా విరిగిపోయి ఉండడాన్ని, రక్తంతో తడిసిన గుర్రాలు అనేక విధాలుగా పడి ఉండడాన్ని చూడండి.
8.55.44
अनुकर्षानुपासङ्गान्पताका विविधान्ध्वजान् ।
योधानां च महाशङ्खान्पाण्डुरांश्च प्रकीर्णकान्।
निरस्तजिह्वान्मातङ्गाञ्शयानान्पर्वतोपमान् ॥ ८.५५.४४ ॥
గుర్రాల కళ్లెం-అలంకారాల అవశేషాలు, వివిధ పతాకలు, ధ్వజాలు, యోధుల పెద్ద శంఖాలు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉండడాన్ని, నాలుకలు బయటకు వేలాడుతూ పర్వతాల వంటి ఏనుగులు పడి ఉండడాన్ని చూడండి.
8.55.45
वैजयन्तीर्विचित्राश्च हतांश्च गजयोधिनः ।
वारणानां परिस्तोमान्संयुक्तानेककम्बलान् ॥ ८.५५.४५ ॥
విచిత్రమైన విజయ పతాకలు, చంపబడిన ఏనుగు యోధులు; ఏనుగుల అలంకార కప్పులు, అనేక దుప్పట్లతో కూర్చబడినవి.
8.55.46
विपाटितविचित्राश्च रूपचित्राः कुथास्तथा ।
भिन्नाश्च बहुधा घण्टाः पतद्भिश्चूर्णिता गजैः ॥ ८.५५.४६ ॥
చిరిగిన విచిత్ర రంగుల అలంకార కప్పులు, అనేక విధాలుగా విరిగిన గంటలు; పడిపోతున్న ఏనుగుల వల్ల నలిగిపోయినవి.
8.55.47
वैदूर्यमणिदण्डांश्च पतितांश्चाङ्कुशान्भुवि ।
अश्वानां च युगापीडान्रत्नचित्रानुरश्छदान् ॥ ८.५५.४७ ॥
వైడూర్యమణులు పొదిగిన దండాలు గల అంకుశాలు నేలపై పడి ఉన్నాయి, గుర్రాల కాడ-మెత్తలు, రత్నాలతో అలంకరించిన ఛాతీ కవచాలు.
8.55.48
विद्धाः सादिध्वजाग्रेषु सुवर्णविकृताः कुथाः ।
विचित्रान्मणिचित्रांश्च जातरूपपरिष्कृतान् ॥ ८.५५.४८ ॥
స్వారీదారుల ధ్వజాగ్రాలకు గుచ్చబడిన, బంగారంతో వికృతమైన అలంకార కప్పులు; విచిత్రమైన, మణులతో చిత్రించిన, బంగారంతో అలంకరించినవి.
8.55.49
अश्वास्तरपरिस्तोमान्राङ्कवान्पतितान्भुवि ।
चूडामणीन्नरेन्द्राणां विचित्राः काञ्चनस्रजः।
छत्राणि चापविद्धानि चामरव्यजनानि च ॥ ८.५५.४९ ॥
గుర్రాల వస్త్రపు రాశులు, నేలపై పడిన రాంకవ చర్మాలు; రాజుల చూడామణులు, విచిత్రమైన బంగారు మాలలు, విల్లులతో ఛేదించబడిన గొడుగులు, చామరాలు మరియు విసనకర్రలు.
8.55.50
चन्द्रनक्षत्रभासैश्च वदनैश्चारुकुण्डलैः ।
क्लृप्तश्मश्रुभिरत्यर्थं वीराणां समलङ्कृतैः।
वदनैः पश्य सञ्छन्नां महीं शोणितकर्दमाम् ॥ ८.५५.५० ॥
చంద్రనక్షత్రాల కాంతితో మెరిసే, చక్కని కుండలాలు, అలంకరించిన గడ్డాలు గల వీరుల ముఖాలతో కప్పబడి, రక్తపు బురదతో నిండిన భూమిని చూడు.
8.55.51
सजीवांश्च नरान्पश्य कूजमानान्समन्ततः ।
उपास्यमानांश्च बहून्न्यस्तशस्त्रैश्च भूपते।
ज्ञातिभिश्च जलक्लिन्नान्रोदमानैर्मुहुर्मुहुः ॥ ८.५५.५१ ॥
ఓ రాజా, చుట్టూ మూలుగుతున్న సజీవ మనుషులను చూడు; ఆయుధాలు దించి సేవలు పొందుతున్న అనేకులు, బంధువులు నీటితో తడిపి మళ్లీ మళ్లీ ఏడుస్తున్నవారు.
8.55.52
उत्क्रान्तानपरान्योधाञ्छादयित्वा तरस्विनः ।
पुनर्युद्धाय गच्छन्ति जये लुब्धाः प्रमन्यवः ॥ ८.५५.५२ ॥
వెనక్కి తగ్గిన ఇతర యోధులను కప్పుకుంటూ వేగవంతులైన వీరులు మళ్లీ యుద్ధానికి వెళ్తున్నారు; విజయాశతో, కోపంతో నిండినవారు.
8.55.53
अपरे तत्रतत्रैव परिधावन्ति मानवाः ।
सन्निवृत्ताश्च ते शूरा दृष्टा चैतान्विचेतसः ॥ ८.५५.५३ ॥
ఇతర మనుషులు అటు ఇటు పరుగెత్తుతున్నారు; ఆ వీరులు వెనక్కి తిరిగారు, వీరు విచేతనులుగా కనిపించారు.
8.55.54
जलं त्यक्त्वा प्रधावन्ति क्रोशमानाः परस्परम् ।
जलं पीत्वा मृतान्पश्य पिबतोऽन्यांश्च भारत ॥ ८.५५.५४ ॥
నీటిని వదిలి ఒకరినొకరు అరుస్తూ పరుగెత్తుతున్నారు. భారతా, నీరు త్రాగి మరణించిన వారిని చూడు, త్రాగుతున్న ఇతరులనూ చూడు.
8.55.55
परिष्वज्य प्रियानन्ये बान्धवान्बन्धुवत्सलाः ।
विसंज्ञान्समरे योधांस्तत्रतत्र महारणे ॥ ८.५५.५५ ॥
బంధువులను ప్రేమించే కొందరు తమ ప్రియ బంధువులను కౌగిలించుకుంటున్నారు; మహాయుద్ధంలో అక్కడక్కడ స్పృహ తప్పి పడిన యోధులను కూడా (కౌగిలించుకుంటున్నారు).
8.55.56
पश्यापरान्नरश्रेष्ठ सन्दष्टोष्ठपुटान्पुनः ।
भृकुटीकुटिलैर्वक्त्रैः प्रेक्षमाणान्महारणम् ॥ ८.५५.५६ ॥
నరశ్రేష్ఠా, మళ్లీ ఇతరులను చూడు; పళ్లతో పెదవులు నొక్కిపెట్టి, కనుబొమలు వంకరచేసిన ముఖాలతో ఆ మహాయుద్ధాన్ని చూస్తున్నవారిని (చూడు).
8.55.57
एतत्तवैवानुरूपं कर्मार्जुन महाहवे ।
दिवि वा देवराजस्य त्वया यत्कृतमाहवे ॥ ८.५५.५७ ॥
అర్జునా, మహాయుద్ధంలో ఈ కర్మ నీకే తగినది. స్వర్గంలో దేవరాజు చేసినది లేదా యుద్ధంలో నీవు చేసినది (ఇదే).
8.55.58
एवं तां दर्शयन्कृष्णो युद्धभूमिं किरीटिने ।
गच्छन्नेवाशृणोच्छब्दं दुर्योधनबले महत् ॥ ८.५५.५८ ॥
ఇలా కృష్ణుడు కిరీటికి (అర్జునుడికి) ఆ యుద్ధభూమిని చూపుతూ నడుస్తుండగా, దుర్యోధనుని సైన్యంలో మహా ధ్వనిని విన్నాడు.
8.55.59
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं भेरीपणवनिःस्वनम् ।
रथाश्वनरनागानां पादशब्दांश्च दारुणान् ॥ ८.५५.५९ ॥
శంఖ, దుందుభుల ఘోషను, భేరి, పణవాల నినాదాన్ని, రథ, అశ్వ, నర, నాగుల పాదశబ్దాల భయంకర ధ్వనులను.
8.55.60
प्रविश्य तद्बलं कृष्णस्तुरगैर्वातवेगितैः ।
पाण्ड्येनाभ्यर्दितं सैन्यं त्वदीयं वीक्ष्य विस्मितः ॥ ८.५५.६० ॥
గాలివేగపు గుర్రాలతో ఆ సైన్యంలోకి ప్రవేశించిన కృష్ణుడు, పాండ్యుడి (అర్జునుడి) చేత నలిగిపోతున్న మీ సైన్యాన్ని చూసి విస్మయం చెందాడు.
8.55.61
स हि नानाविधैर्बाणैरिष्वस्त्रप्रवरो युधि ।
न्यहनद्द्विषतां पूगान्गतासूनन्तको यथा ॥ ८.५५.६१ ॥
అస్త్రవిద్యలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు, యుద్ధంలో వివిధ బాణాలతో శత్రువుల సమూహాలను యముడు ప్రాణాలను హరించినట్లు చంపాడు.
8.55.62
गजवाजिमनुष्याणां शरीराणि शितैः शरैः ।
भित्त्वा प्रहरतां श्रेष्ठो विदेहासूनपातयत् ॥ ८.५५.६२ ॥
యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, మనుషుల శరీరాలను వాడి బాణాలతో చీల్చి వారి ప్రాణాలను రాల్చాడు.
8.55.63
शत्रुप्रवीरैरस्त्राणि नानाशस्त्राणि सायकैः ।
छित्त्वा तानवधीच्छत्रून्पाण्ड्यः शक्र इवासुरान् ॥ ८.५५.६३ ॥
శత్రు ప్రధాన వీరుల అస్త్రాలను, నానా శస్త్రాలను బాణాలతో ఛేదించి, పాండ్యుడు ఇంద్రుడు అసురులను చంపినట్లు ఆ శత్రువులను సంహరించాడు.