มหาภารตะ · อัธยายะ 8.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.55.1
प्रत्येत्याथ पुनर्जिष्णुर्जित्वा संशप्तकान्बभौ ।
वक्रानुवक्रगमनादङ्गारक इव ग्रहः ॥ ८.५५.१ ॥
จากนั้น อรชุนผู้ชนะก็กลับมาอีกครั้ง และหลังจากพิชิตพวกสัญชปตกะแล้ว ก็เรืองรองเหมือนดาวอังคารที่เคลื่อนไปในวิถีคดและถอยหลัง
8.55.2
पार्थबाणहता राजन्नराश्वरथकुञ्जराः ।
विचेलुर्बभ्रमुर्नेशुः पेतुर्मम्लुश्च भारत ॥ ८.५५.२ ॥
ข้าแต่พระราชา บรรดาคนเดินเท้า ม้า รถศึก และช้าง ที่ถูกลูกศรของปารถะยิงต้อง ต่างสั่นสะท้าน หมุนวน ล้มตาย ล้มลง และถูกบดขยี้ ข้าแต่ภารตะ
8.55.3
धुर्यान्धुर्येतरान्सूतान्ध्वजांश्चपासिसायकान् ।
पाणीन्पाणिगताञ्शस्त्रान्बाहूनपि शिरांसि च ॥ ८.५५.३ ॥
อรชุนตัดม้าลากแอกหลักและม้าอื่น ๆ ตัดสารถี ธง ดาบและลูกศร ตัดมือ อาวุธที่ถืออยู่ในมือ แขน และศีรษะด้วย
8.55.4
भल्लैः क्षुरैरर्धचन्द्रैर्वत्सदन्तैश्च पाण्डवः ।
चिच्छेदामित्रवीराणां समरे प्रतियुध्यताम् ॥ ८.५५.४ ॥
ปาณฑพใช้ลูกศรปลายแบน ลูกศรปลายคม ลูกศรรูปจันทร์ครึ่งซีก และลูกศรรูปฟันลูกโค ตัดฟันวีรบุรุษของข้าศึกที่สู้รบกับเขาในสนามรบ
8.55.5
तं प्रवीरास्त्वदीयानां नर्दमानाऽभिदुद्रुवुः ।
वासितार्थे युयुत्सन्तो वृषभा वृषभं यथा।
निपतन्त्यर्जुनं शूराः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.५५.५ ॥
วีรบุรุษชั้นยอดของฝ่ายท่านคำรามเข้าโจมตีเขา เหมือนวัวตัวผู้ที่ต่อสู้เพื่อแย่งวัวสาวในฤดูผสมพันธุ์ วีรบุรุษเหล่านั้นนับร้อยนับพันพุ่งเข้าใส่อรชุน
8.55.6
तेषां तस्य च तद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यादृग्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५५.६ ॥
การรบระหว่างพวกเขากับอรชุนนั้นน่าสยดสยองขนลุก เหมือนการรบของเหล่าไทตยะกับพระอินทร์ผู้ถือสายฟ้า ในคราวพิชิตไตรโลก
8.55.7
तमविध्यत्त्रिभिर्बाणैर्दन्दशूकैरिवाहिभिः ।
उग्रायुधस्य तस्याशु शिरः कायादपाहरत् ॥ ८.५५.७ ॥
เขายิงเขาด้วยลูกศรสามดอก เหมือนการกัดของงูพิษ และรวดเร็วตัดศีรษะของผู้ถืออาวุธร้ายแรงนั้นให้หลุดจากร่าง
8.55.8
तेऽर्जुनं सर्वतः क्रुद्धा नानाशस्त्रैरवीवृषन् ।
मरुद्भिः प्रेरिता मेघा हिमवन्तमिवोष्णगे ॥ ८.५५.८ ॥
พวกเขาโกรธแค้น ระดมยิงอรชุนจากทุกทิศด้วยอาวุธหลากชนิด เหมือนเมฆที่ลมมรุตพัดให้ไปเทลงบนเขาหิมาลัยในฤดูร้อน
8.55.9
अस्त्रैरस्त्राणिं संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
सम्यगस्तैः शरैः सर्वानहितानहनद्बहून् ॥ ८.५५.९ ॥
อรชุนป้องกันอาวุธของข้าศึกจากทุกทิศด้วยอาวุธของตน แล้วยิงลูกศรสังหารนักรบฝ่ายศัตรูจำนวนมากอย่างแม่นยำ
8.55.10
छिन्नत्रिवेणुजङ्घेषान्हताश्वान्हतसारथीन् ।
विस्रस्तहस्ततूणीरान्विचक्रथकेतनान् ॥ ८.५५.१० ॥
เขาตัดแกนรถและแกนล้อของรถศึก สังหารม้าและสารถี ทำให้มือและปลอกลูกศรหลุดหล่น และทำให้ธงของรถนั้นล้มลง
8.55.11
सञ्छिन्नरश्मियोक्त्राक्षान्व्यनुकर्षयुगान्रथान् ।
विध्वस्तसर्वसन्नाहान्बाणैश्चक्रेऽर्जुनस्त्वरन् ॥ ८.५५.११ ॥
อรชุนรีบจัดการให้รถศึกเหล่านั้นสายบังเหียนขาด เชือกแอกและเพลาถูกตัดขาด สายรั้งหลุด และเกราะทั้งหมดแตกละเอียดด้วยลูกศร
8.55.12
ते रथास्तत्र विध्वस्ताः परार्द्व्या भान्त्यनेकशः ।
धनिनामिव वेश्मानि हतान्यग्न्यनिलाम्बुभिः ॥ ८.५५.१२ ॥
รถศึกอันงดงามมีค่าที่แตกละเอียดเหล่านั้นส่องประกายอยู่ในที่นั้นหลายรูปแบบ เหมือนคฤหาสน์ของคนร่ำรวยที่ถูกไฟ ลม และน้ำทำลาย
8.55.13
द्विपाः सम्भिन्नमर्माणो वज्राशनिसमैः शरैः ।
पेतुर्गिर्यग्रवेश्मानि वज्रवाताग्निभिर्यथा ॥ ८.५५.१३ ॥
ช้างที่จุดสำคัญถูกลูกศรประดุจสายฟ้าและอสนีบาตแทงทะลุ ล้มลงเหมือนที่อยู่บนยอดเขาถูกสายฟ้า ลม และไฟถล่ม
8.55.14
अनेकैश्च शिलाधौतैर्वज्रानलविषोपमैः ।
शरैर्निजघ्निवान्पार्थो महेन्द्र इव दानवान् ॥ ८.५५.१४ ॥
ปารถะยิงลูกศรจำนวนมากที่ลับบนหิน เหมือนสายฟ้า ไฟ และยาพิษ สังหารพวกเขา เหมือนพระมเหนทรผู้ยิ่งใหญ่สังหารพวกทานพ
8.55.15
सारोहास्तुरगाः पेतुर्बहवोऽर्जुनताडिताः ।
निर्जिह्वान्त्राः क्षितौ क्षीणा रुधिरार्द्राः सुदुर्दृशः ॥ ८.५५.१५ ॥
ม้าจำนวนมากที่ถูกอรชุนฟาดล้มลงพร้อมกับผู้ขี่ ลิ้นและลำไส้ยื่นออกมา อ่อนแรงและเปียกชุ่มด้วยเลือด นอนอยู่บนพื้นดินน่าสยดสยองเกินจะมอง
8.55.16
नराश्वनागा नाराचैः संस्यूताः सव्यसाचिना ।
बभ्रमुश्चस्खलुः पेतुर्नेदुर्मम्लुश्च मारिष ॥ ८.५५.१६ ॥
ข้าแต่ท่าน คนเดินเท้า ม้า และช้าง ที่ถูกลูกศรเหล็กของสัวยสาจินแทงทะลุ ต่างหมุนวน สะดุดล้ม ล้มลง ร้องคราง และจางหายไป
8.55.17
महार्हवर्माभरणा नानारूपाम्बरायुधाः ।
सरथाश्वद्विपा वीरा हताः पार्थेन शेरते ॥ ८.५५.१७ ॥
วีรบุรุษผู้สวมเกราะและเครื่องประดับอันมีค่ามาก แต่งกายด้วยเครื่องนุ่งห่มและถืออาวุธหลากรูปแบบ พร้อมทั้งรถศึก ม้า และช้าง ถูกปารถะสังหารแล้วนอนอยู่
8.55.18
निर्भयाः पुण्यकर्माणो विशिष्टाभिजनश्रुताः ।
गताः शरीरैर्वसुधामूर्जितैः कर्मभिर्दिवम् ॥ ८.५५.१८ ॥
ผู้ไม่กลัวเกรง ผู้ประกอบกรรมดี ผู้มีตระกูลและการศึกษาอันโดดเด่น ได้จากโลกนี้ไปพร้อมร่างกาย และด้วยกรรมอันยิ่งใหญ่ของตน ได้ไปสู่สวรรค์
8.55.19
अथार्जुनरथं वीरास्त्वदीयाः समभिद्रवन् ।
नानाजनपदाध्यक्षाः सगणा जातमन्यवः ॥ ८.५५.१९ ॥
จากนั้น วีรบุรุษของฝ่ายท่าน ผู้เป็นเจ้าเมืองของชนบทต่าง ๆ พร้อมด้วยกองทหารของตน เต็มไปด้วยความโกรธ ได้พุ่งเข้าใส่รถศึกของอรชุน
8.55.20
उह्यमना रथाश्वेभैः पत्तयश्च जिघांसवः ।
समभ्यधावन्नस्यन्तो विविधं क्षिप्रमायुधम् ॥ ८.५५.२० ॥
ทหารราบก็เช่นกัน ปรารถนาจะฆ่า ขึ้นบนรถศึก ม้า และช้าง รีบรุดเข้าไป พลางรีบซัดอาวุธหลากชนิดอย่างรวดเร็ว
8.55.21
तदायुधमहावर्षं क्षिप्तं योधमहाम्बुदैः ।
व्यधमन्निशितैर्बाणैः क्षिप्रमर्जुनमारुतः ॥ ८.५५.२१ ॥
ฝนอาวุธอันยิ่งใหญ่นั้น ซึ่งถูกเหล่าเมฆใหญ่แห่งนักรบโปรยลงมา ลมแห่งอรชุนได้พัดกระจัดกระจายไปอย่างรวดเร็วด้วยลูกศรคม
8.55.22
साश्वपत्तिद्विपरथं महाशस्त्रौघसम्प्लवम् ।
सहसा सन्तितीर्षन्तं पार्थं शस्त्रास्त्रसेतुना ॥ ८.५५.२२ ॥
กระแสอาวุธอันยิ่งใหญ่ พร้อมด้วยทหารม้า ทหารราบ ช้าง และรถศึก ปารถะผู้ปรารถนาจะข้ามมันโดยฉับพลัน จึงสร้างสะพานด้วยอาวุธและขีปนาวุธ
8.55.23
अथाब्रवीद्वासुदेवः पार्थ किं क्रीडसेऽनघ ।
संशप्तकान्प्रमथ्यैनांस्ततः कर्णवधे त्वर ॥ ८.५५.२३ ॥
ลำดับนั้น พระวาสุเทพตรัสว่า "ปารถะผู้ไร้บาป เจ้าเล่นอะไรอยู่ หลังจากปราบพวกสังศปตกะเหล่านี้แล้ว จงรีบไปสังหารกรรณะเถิด"
8.55.24
तथेत्युक्त्वाऽर्जुनः कृष्णं शिष्टान्संशप्तकांस्तदा ।
क्षपयिष्यंस्तदा बाणैर्दैत्यानिन्द्र इवावधीत् ॥ ८.५५.२४ ॥
อรชุนกล่าวกับพระกฤษณะว่า "เป็นเช่นนั้นเถิด" แล้วจึงเล็งจะทำลายพวกสังศปตกะที่เหลือ จึงฆ่าพวกนั้นด้วยลูกศร ดุจพระอินทร์สังหารพวกไทตยะ
8.55.25
आददत्सन्दधन्नेषृन्दृष्टः कैश्चिद्रणेऽर्जुनः ।
विमुञ्चन्वा शराञ्शीघ्रं दृश्यन्ते वै नरा हताः ॥ ८.५५.२५ ॥
ในสนามรบ บางคนเห็นอรชุนหยิบลูกศร ประกอบลง แล้วปล่อยไปอย่างรวดเร็ว และมีคนถูกฆ่าตายให้เห็น
8.55.26
आश्चर्यमिति गोविन्दो ब्रुवन्नश्वानचोदयत् ।
हंसांशुगौरास्ते सेनां हंसाः सर इवाविशन् ॥ ८.५५.२६ ॥
โควินทะกล่าวว่า "น่าอัศจรรย์!" แล้วเร่งม้า ซึ่งขาวดุจรัศมีของหงส์ ม้าเหล่านั้นพุ่งเข้าสู่กองทัพดุจหงส์ลงสู่ทะเลสาบ
8.55.27
ततः सङ्ग्रामभूमिं तां वर्तमाने जनक्षये ।
अवेक्षमाणो गोविन्दः सव्यसाचिनमब्रवीत् ॥ ८.५५.२७ ॥
ลำดับนั้น โควินทะมองดูสนามรบนั้นซึ่งมีการล้มตายของผู้คนเกิดขึ้น จึงตรัสกับสัวยสาจินคืออรชุน
8.55.28
एष पार्थ महारौद्रो वर्तते भरतक्षयः ।
पृथिव्यां पार्थिवानां वै दुर्योधनकृते महान् ॥ ८.५५.२८ ॥
อรชุน นี่คือความวอดวายอันน่าสะพรึงของวงศ์ภรตะ เป็นความพินาศครั้งใหญ่ของบรรดากษัตริย์แห่งแผ่นดิน ซึ่งเกิดขึ้นเพราะเห็นแก่ทุรโยธน์
8.55.29
पश्य भारत चापानि रुक्मपृष्ठानि धन्विनाम् ।
हतानामपविद्धानि कलापानिषुधींस्तथा ॥ ८.५५.२९ ॥
ดูเถิด ภารตะ คันธนูที่มีด้ามทองของพลธนู และถุงลูกศรกับกระบอกใส่ลูกศรที่ผู้ตายทิ้งไว้ก็ดี
8.55.30
जातरूपमयैः पुङ्खैः शरांश्च नतपर्वणः ।
तैलधौतांश्च नाराचान्निर्मुक्तानिव पन्नगान् ॥ ८.५५.३० ॥
ดูลูกศรที่มีขนนกทำด้วยทอง ลูกศรที่มีข้อโค้งงอ และลูกศรเหล็กที่ล้างด้วยน้ำมัน นอนอยู่ดุจงูที่ถูกปล่อยออกไปแล้ว
8.55.31
आकीर्णांस्तोमरान्वाहांश्छत्रान्हेमविभूषितान् ।
चर्माणि चापविद्धानि रुक्मपृष्ठानि भारत ॥ ८.५५.३१ ॥
ภารตะ หอกซัดกระจัดกระจาย ม้า ร่มที่ประดับด้วยทอง และโล่ที่มีด้านหลังเป็นทอง ซึ่งถูกทิ้งจากคันธนู
8.55.32
सुवर्णविकृतान्प्रासाञ्शक्तीः कनकभूषिताः ।
जाम्बूनदमयैः पट्टैर्बद्धाश्च विपुला गदाः ॥ ८.५५.३२ ॥
หอกประดิษฐ์จากทอง หลาวที่ประดับด้วยทอง และกระบองขนาดใหญ่ที่ผูกด้วยแถบทองชมพูนุท
8.55.33
जातरूपमयीश्चर्ष्टीः पट्टसान्हेमभूषितान् ।
दण्डैः कनकचित्रैश्च विप्रविद्धान्परश्वथान् ॥ ८.५५.३३ ॥
หอกเหล็กปลายแหลมทำด้วยทองบริสุทธิ์ ดาบใหญ่ที่ประดับด้วยทอง และขวานรบที่มีด้ามลายทอง ซึ่งถูกเหวี่ยงทิ้งไป
8.55.34
परिघान्भिण्डिपालांश्च भुशुण्डीः कणपानपि ।
अयस्कुन्तांश्च पतितान्मुसलानि गुरूणि च ॥ ८.५५.३४ ॥
ท่อนเหล็ก หอกภินทิปาละ ขีปนาวุธภุศุณฑี ลูกดอกกณปะ หอกเหล็ก และลูกตะบองหนักที่ล้มอยู่
8.55.35
नानाविधानि शस्त्राणि प्रगृह्य जयगृद्धिनः ।
जीवन्त इव दृश्यन्ते गतसत्वास्तरस्विनः ॥ ८.५५.३५ ॥
ผู้กระหายชัยชนะถือศัสตราวุธนานาชนิด ดูเหมือนยังมีชีวิตอยู่ แม้ผู้กล้าหาญเหล่านั้นจะหมดลมหายใจแล้ว
8.55.36
गदाविमथितैर्गात्रैर्मुसलैर्भिन्नमस्तकान् ।
गजवाजिरथैः क्षुण्णान्पश्य योधान्सहस्रशः ॥ ८.५५.३६ ॥
จงดูนักรบนับพันที่ร่างกายถูกกระบองทุบ ศีรษะถูกตะบองเหล็กทุบแตก และถูกช้าง ม้า และรถศึกเหยียบย่ำ
8.55.37
मनुष्यगजवाजीनां शरशक्त्यृष्टितोमरैः ।
निस्त्रिंशैः पट्टसैः प्रासैर्नखरैर्लगुडैरपि ॥ ८.५५.३७ ॥
มนุษย์ ช้าง และม้า ถูกทิ่มแทงด้วยลูกศร หอก หลาว ซัด ดาบ ดาบใหญ่ ลูกดอก เล็บเหล็ก และกระบอง
8.55.38
शरीरैर्बहुघा छिन्नैः शोणितौघपरिप्लुतैः ।
गतासुभिरमित्रघ्न संवृता रणभूमयः ॥ ८.५५.३८ ॥
ร่างกายถูกตัดเป็นชิ้นๆ มากมาย ชุ่มไปด้วยกระแสเลือด ไร้ลมหายใจ โอ้ผู้สังหารศัตรู สนามรบทั้งหลายถูกปกคลุมไปด้วยสิ่งเหล่านี้
8.55.39
बाहुभिश्चन्दनादिग्धैः साङ्गदैः शुभभूषणैः ।
सतलत्रैः सकेयूरैर्भाति भारत मेदिनी ॥ ८.५५.३९ ॥
แผ่นดินเปล่งประกายงดงาม ภารตะ ด้วยแขนที่ทาด้วยจันทนาและประดับด้วยกำไลต้นแขน เครื่องประดับอันวิจิตร เครื่องป้องกันแขน และสายรัดต้นแขน
8.55.40
साङ्गुलित्रैर्भुजाग्रैश्च विप्रविद्वैरलङ्कृतैः ।
हस्तिहस्तोपमैश्छिन्नैरूरुभिश्च तरस्विनाम् ॥ ८.५५.४० ॥
ด้วยปลอกนิ้วและปลายแขนที่ถูกแทงทะลุและประดับประดา และด้วยต้นขาที่ถูกตัดขาดดุจงวงช้าง ของนักรบผู้เกรียงไกรเหล่านั้น
8.55.41
बद्धचूडामणिवरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
निकृत्तैर्वृषभाक्षाणां शरीरैश्चापि सङ्घशः ॥ ८.५५.४१ ॥
ด้วยศีรษะที่สวมมงกุฎมณีชั้นเลิศและตุ้มหูประดับ และด้วยร่างที่ถูกตัดขาดของนักรบตาวัว กองกันเป็นกอง
8.55.42
गजवाजिमनुष्याणां शरशक्त्यृष्टितोमरैः ।
कबन्धैः शोणितादिग्धैश्छिन्नगात्रशिरोधरैः।
भूर्भाति भरतश्रेष्ठ शान्ताग्निभिरिवाध्वरे ॥ ८.५५.४२ ॥
ด้วยร่างไร้ศีรษะที่เปื้อนเลือด มีแขนขาและคอถูกตัดขาดด้วยลูกศร หอก ทวน และซัดแหลนของช้าง ม้า และมนุษย์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งตระกูลภรต แผ่นดินนี้งามรุ่งเรืองดุจไฟที่ดับแล้วในพิธียัญ
8.55.43
रथांश्च बहुधा भग्नान्हेमकिङ्किणिनः शुभान् ।
अश्वांश्च बुहधा पश्य शोणितेन परिप्लुतान् ॥ ८.५५.४३ ॥
จงดูรถศึกอันงดงามประดับกระดิ่งทองที่แตกหักไปหลายทาง และดูม้าที่เปรอะเปื้อนด้วยเลือด นอนอยู่กระจัดกระจาย
8.55.44
अनुकर्षानुपासङ्गान्पताका विविधान्ध्वजान् ।
योधानां च महाशङ्खान्पाण्डुरांश्च प्रकीर्णकान्।
निरस्तजिह्वान्मातङ्गाञ्शयानान्पर्वतोपमान् ॥ ८.५५.४४ ॥
จงดูเครื่องรัดและเครื่องประดับม้า ธงและธงประจำกองทัพหลากชนิด สังข์ขาวใหญ่ของนักรบที่กระจัดกระจายอยู่ และช้างที่นอนดุจภูเขา มีลิ้นห้อยออกมา
8.55.45
वैजयन्तीर्विचित्राश्च हतांश्च गजयोधिनः ।
वारणानां परिस्तोमान्संयुक्तानेककम्बलान् ॥ ८.५५.४५ ॥
ธงชัยหลากสีและนักรบขี่ช้างที่ถูกสังหาร ผ้าคลุมประดับของช้างหลายผืนที่ต่อกันเข้า
8.55.46
विपाटितविचित्राश्च रूपचित्राः कुथास्तथा ।
भिन्नाश्च बहुधा घण्टाः पतद्भिश्चूर्णिता गजैः ॥ ८.५५.४६ ॥
ผ้าคลุมหลังช้างลวดลายงดงามที่ขาดวิ่น และกระดิ่งที่แตกหักหลายทาง ถูกช้างที่ล้มลงบดขยี้จนแหลก
8.55.47
वैदूर्यमणिदण्डांश्च पतितांश्चाङ्कुशान्भुवि ।
अश्वानां च युगापीडान्रत्नचित्रानुरश्छदान् ॥ ८.५५.४७ ॥
ขอสอดิ่งด้ามประดับพลอยตาแมวที่ตกอยู่บนพื้นดิน และแผ่นรองแอกของม้า กับผ้าคลุมอกม้าที่ประดับด้วยอัญมณี
8.55.48
विद्धाः सादिध्वजाग्रेषु सुवर्णविकृताः कुथाः ।
विचित्रान्मणिचित्रांश्च जातरूपपरिष्कृतान् ॥ ८.५५.४८ ॥
ผ้าคลุมหลังม้าที่ถูกแทงทะลุบนยอดธงของผู้ขี่ และที่ถูกทำลายด้วยทองคำ หลากสีประดับอัญมณี และตกแต่งด้วยทองคำ
8.55.49
अश्वास्तरपरिस्तोमान्राङ्कवान्पतितान्भुवि ।
चूडामणीन्नरेन्द्राणां विचित्राः काञ्चनस्रजः।
छत्राणि चापविद्धानि चामरव्यजनानि च ॥ ८.५५.४९ ॥
กองผ้าคลุมม้าและหนังรังกุที่ตกอยู่บนพื้น มงกุฎมณีของกษัตริย์ พวงมาลัยทองหลากลาย ร่มที่ถูกคันธนูแทงทะลุ และพัดหางจามรี
8.55.50
चन्द्रनक्षत्रभासैश्च वदनैश्चारुकुण्डलैः ।
क्लृप्तश्मश्रुभिरत्यर्थं वीराणां समलङ्कृतैः।
वदनैः पश्य सञ्छन्नां महीं शोणितकर्दमाम् ॥ ८.५५.५० ॥
จงดูแผ่นดินที่ปกคลุมด้วยใบหน้าของวีรบุรุษ ที่เปล่งประกายดุจจันทร์และดวงดาว มีตุ้มหูงดงามและหนวดเคราที่ตัดแต่งอย่างประณีต ตกแต่งอย่างสง่างาม พื้นดินเปรอะเปื้อนด้วยโคลนเลือด
8.55.51
सजीवांश्च नरान्पश्य कूजमानान्समन्ततः ।
उपास्यमानांश्च बहून्न्यस्तशस्त्रैश्च भूपते।
ज्ञातिभिश्च जलक्लिन्नान्रोदमानैर्मुहुर्मुहुः ॥ ८.५५.५१ ॥
ข้าแต่พระราชา จงดูมนุษย์ที่ยังมีชีวิตอยู่ครางอยู่รอบด้าน หลายคนมีผู้คอยดูแลขณะที่วางอาวุธลงแล้ว และบรรดาญาติที่เปียกโชกด้วยน้ำร้องไห้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
8.55.52
उत्क्रान्तानपरान्योधाञ्छादयित्वा तरस्विनः ।
पुनर्युद्धाय गच्छन्ति जये लुब्धाः प्रमन्यवः ॥ ८.५५.५२ ॥
นักรบผู้กล้าที่โอบอุ้มทหารอื่นที่ถอยไปแล้ว กลับไปรบอีกครั้ง ปรารถนาชัยชนะและเต็มไปด้วยความโกรธ
8.55.53
अपरे तत्रतत्रैव परिधावन्ति मानवाः ।
सन्निवृत्ताश्च ते शूरा दृष्टा चैतान्विचेतसः ॥ ८.५५.५३ ॥
มนุษย์บางคนวิ่งวุ่นอยู่ที่นั่นที่นี่ วีรบุรุษเหล่านั้นหันกลับไปแล้ว และคนเหล่านี้ก็เห็นได้ว่าหมดสติสับสน
8.55.54
जलं त्यक्त्वा प्रधावन्ति क्रोशमानाः परस्परम् ।
जलं पीत्वा मृतान्पश्य पिबतोऽन्यांश्च भारत ॥ ८.५५.५४ ॥
พวกเขาทิ้งน้ำแล้ววิ่งไปร้องตะโกนหากัน ข้าแต่ภารตะ จงดูคนตายที่ดื่มน้ำนั้นไปแล้ว และคนอื่นที่ยังดื่มอยู่
8.55.55
परिष्वज्य प्रियानन्ये बान्धवान्बन्धुवत्सलाः ।
विसंज्ञान्समरे योधांस्तत्रतत्र महारणे ॥ ८.५५.५५ ॥
บางคนรักญาติพี่น้องของตนยิ่ง จึงกอดบรรดาญาติที่รักของตน และในการรบอันยิ่งใหญ่นั้น ที่นั่นที่นี่พวกเขากอดนักรบที่หมดสติ
8.55.56
पश्यापरान्नरश्रेष्ठ सन्दष्टोष्ठपुटान्पुनः ।
भृकुटीकुटिलैर्वक्त्रैः प्रेक्षमाणान्महारणम् ॥ ८.५५.५६ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งมนุษย์ จงดูอีกครั้งที่คนอื่น ริมฝีปากกัดแน่นด้วยฟัน ใบหน้าขมวดคิ้วบึ้งตึง กำลังจ้องดูการรบอันยิ่งใหญ่
8.55.57
एतत्तवैवानुरूपं कर्मार्जुन महाहवे ।
दिवि वा देवराजस्य त्वया यत्कृतमाहवे ॥ ८.५५.५७ ॥
การกระทำนี้เหมาะสมกับท่านอย่างแท้จริง อรชุน ในการรบใหญ่ เช่นเดียวกับที่พระอินทร์ เจ้าแห่งเทพ ทำในสวรรค์ หรือที่ท่านได้กระทำในการรบ
8.55.58
एवं तां दर्शयन्कृष्णो युद्धभूमिं किरीटिने ।
गच्छन्नेवाशृणोच्छब्दं दुर्योधनबले महत् ॥ ८.५५.५८ ॥
เมื่อพระกฤษณะแสดงสมรภูมินั้นให้อรชุนผู้สวมมงกุฎดู ขณะเสด็จไป ทรงได้ยินเสียงอันดังในกองทัพของทุรโยธน์
8.55.59
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं भेरीपणवनिःस्वनम् ।
रथाश्वनरनागानां पादशब्दांश्च दारुणान् ॥ ८.५५.५९ ॥
เสียงกึกก้องของสังข์และกลอง เสียงตะโพนและกลองเล็ก และเสียงเท้าอันน่าสะพรึงของรถ ม้า มนุษย์ และช้าง
8.55.60
प्रविश्य तद्बलं कृष्णस्तुरगैर्वातवेगितैः ।
पाण्ड्येनाभ्यर्दितं सैन्यं त्वदीयं वीक्ष्य विस्मितः ॥ ८.५५.६० ॥
พระกฤษณะเสด็จเข้าไปในกองทัพนั้นด้วยม้าที่เร็วดุจลม ทรงเห็นกองทัพของท่านถูกปาณฑยะ (อรชุน) บดขยี้ ก็ทรงตกพระทัย
8.55.61
स हि नानाविधैर्बाणैरिष्वस्त्रप्रवरो युधि ।
न्यहनद्द्विषतां पूगान्गतासूनन्तको यथा ॥ ८.५५.६१ ॥
ท่านผู้เป็นเลิศในการใช้อาวุธนั้น ในการรบได้สังหารกองทัพศัตรูนับไม่ถ้วนด้วยลูกศรหลายชนิด ดุจยมราชพรากลมหายใจไป
8.55.62
गजवाजिमनुष्याणां शरीराणि शितैः शरैः ।
भित्त्वा प्रहरतां श्रेष्ठो विदेहासूनपातयत् ॥ ८.५५.६२ ॥
ท่านผู้เป็นเลิศในบรรดาผู้โจมตี เจาะทะลุร่างช้าง ม้า และทหารด้วยลูกศรคม ทำให้ชีวิตของพวกเขาดับสูญไป
8.55.63
शत्रुप्रवीरैरस्त्राणि नानाशस्त्राणि सायकैः ।
छित्त्वा तानवधीच्छत्रून्पाण्ड्यः शक्र इवासुरान् ॥ ८.५५.६३ ॥
ปาณฑยะ ตัดอาวุธของวีรศัตรูผู้เป็นเลิศและศัสตราต่าง ๆ ด้วยลูกศร แล้วสังหารศัตรูเหล่านั้น ดุจพระอินทร์สังหารอสูรทั้งหลาย