ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.55.1
प्रत्येत्याथ पुनर्जिष्णुर्जित्वा संशप्तकान्बभौ ।
वक्रानुवक्रगमनादङ्गारक इव ग्रहः ॥ ८.५५.१ ॥
ପୁଣି ଫେରି ବିଜୟୀ ଅର୍ଜୁନ ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କୁ ଜିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଯେପରି ବକ୍ର ଓ ଅନୁବକ୍ର ଗତିରେ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ ଚମକେ।
8.55.2
पार्थबाणहता राजन्नराश्वरथकुञ्जराः ।
विचेलुर्बभ्रमुर्नेशुः पेतुर्मम्लुश्च भारत ॥ ८.५५.२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡା, ରଥ ଓ ହାତୀମାନେ କମ୍ପିଲେ, ବୁଲିଲେ, ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ପଡ଼ିଗଲେ ଓ ଚାପି ହେଲେ; ହେ ଭାରତ।
8.55.3
धुर्यान्धुर्येतरान्सूतान्ध्वजांश्चपासिसायकान् ।
पाणीन्पाणिगताञ्शस्त्रान्बाहूनपि शिरांसि च ॥ ८.५५.३ ॥
ସେ ଯୁଆଳି ଘୋଡା ଓ ଅନ୍ୟ ଘୋଡା, ସାରଥି, ଧ୍ୱଜା, ଖଡ୍ଗ ଓ ବାଣ, ହାତ, ହାତରେ ଧରିଥିବା ଅସ୍ତ୍ର, ବାହୁ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
8.55.4
भल्लैः क्षुरैरर्धचन्द्रैर्वत्सदन्तैश्च पाण्डवः ।
चिच्छेदामित्रवीराणां समरे प्रतियुध्यताम् ॥ ८.५५.४ ॥
ପାଣ୍ଡବ ଭଲ୍ଲ, କ୍ଷୁର, ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ ବତ୍ସଦନ୍ତ ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ଶତ୍ରୁ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଛେଦନ କଲେ।
8.55.5
तं प्रवीरास्त्वदीयानां नर्दमानाऽभिदुद्रुवुः ।
वासितार्थे युयुत्सन्तो वृषभा वृषभं यथा।
निपतन्त्यर्जुनं शूराः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.५५.५ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷର ପ୍ରଧାନ ବୀରମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ, ଗାଈ ପାଇଁ ଲଢ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଷଣ୍ଢ ପରି; ଶୂରମାନେ ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ।
8.55.6
तेषां तस्य च तद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।
त्रैलोक्यविजये यादृग्दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ ८.५५.६ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ରୋମାଞ୍ଚକର ହେଲା, ତ୍ରିଲୋକ ବିଜୟ ସମୟରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି।
8.55.7
तमविध्यत्त्रिभिर्बाणैर्दन्दशूकैरिवाहिभिः ।
उग्रायुधस्य तस्याशु शिरः कायादपाहरत् ॥ ८.५५.७ ॥
ସାପ ଦଂଶନ ପରି ତିନି ବାଣରେ ତାହାକୁ ବିଦ୍ଧ କଲା; ଉଗ୍ରାୟୁଧଧାରୀ ତା'ର ମୁଣ୍ଡ ଶୀଘ୍ର ଶରୀରରୁ କାଟି ପକାଇଲା।
8.55.8
तेऽर्जुनं सर्वतः क्रुद्धा नानाशस्त्रैरवीवृषन् ।
मरुद्भिः प्रेरिता मेघा हिमवन्तमिवोष्णगे ॥ ८.५५.८ ॥
କ୍ରୋଧିତ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ ନାନା ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କଲେ; ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ମରୁତ୍ମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ମେଘ ହିମାଳୟ ଉପରେ ବର୍ଷିବା ପରି।
8.55.9
अस्त्रैरस्त्राणिं संवार्य द्विषतां सर्वतोऽर्जुनः ।
सम्यगस्तैः शरैः सर्वानहितानहनद्बहून् ॥ ८.५५.९ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଚାରିଦିଗରୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିବାରଣ କରି, ଯଥାବିଧି ନିଜ ବାଣରେ ସେହି ଅନେକ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
8.55.10
छिन्नत्रिवेणुजङ्घेषान्हताश्वान्हतसारथीन् ।
विस्रस्तहस्ततूणीरान्विचक्रथकेतनान् ॥ ८.५५.१० ॥
ରଥର ତ୍ରିବେଣୁ ଓ ଜଙ୍ଘ ଛିନ୍ନ କଲା, ଅଶ୍ୱ ଓ ସାରଥିମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲା, ହାତ ଓ ତୂଣୀର ଖସିଗଲା, ପତାକା ଭାଙ୍ଗି ପକାଇଲା।
8.55.11
सञ्छिन्नरश्मियोक्त्राक्षान्व्यनुकर्षयुगान्रथान् ।
विध्वस्तसर्वसन्नाहान्बाणैश्चक्रेऽर्जुनस्त्वरन् ॥ ८.५५.११ ॥
ଅର୍ଜୁନ ଶୀଘ୍ର ବାଣରେ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଏପରି କଲେ: ଲଗାମ, ଯୁଆଳି ଓ ଅକ୍ଷ ଛିନ୍ନ ହେଲା, ଯୁଆଳି ଟାଣି ନିଆଗଲା, ସମସ୍ତ କବଚ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
8.55.12
ते रथास्तत्र विध्वस्ताः परार्द्व्या भान्त्यनेकशः ।
धनिनामिव वेश्मानि हतान्यग्न्यनिलाम्बुभिः ॥ ८.५५.१२ ॥
ସେଠାରେ ଭଙ୍ଗିଗଲା ସେହି ମୂଲ୍ୟବାନ ରଥଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ଝଲସୁଥିଲେ; ଅଗ୍ନି, ପବନ ଓ ଜଳରେ ନଷ୍ଟ ଧନୀମାନଙ୍କ ଗୃହ ପରି।
8.55.13
द्विपाः सम्भिन्नमर्माणो वज्राशनिसमैः शरैः ।
पेतुर्गिर्यग्रवेश्मानि वज्रवाताग्निभिर्यथा ॥ ८.५५.१३ ॥
ବଜ୍ର ଓ ବଜ୍ରପାତ ସଦୃଶ ଶର ଦ୍ୱାରା ମର୍ମସ୍ଥଳ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହାତୀମାନେ, ବଜ୍ର, ବାତ୍ୟା ଓ ଅଗ୍ନିରେ ପର୍ବତଶିଖରର ଗୃହ ଯେପରି ପଡ଼େ, ସେପରି ପଡ଼ିଲେ।
8.55.14
अनेकैश्च शिलाधौतैर्वज्रानलविषोपमैः ।
शरैर्निजघ्निवान्पार्थो महेन्द्र इव दानवान् ॥ ८.५५.१४ ॥
ପଥରରେ ଧାର ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନେକ ଶରରେ, ବଜ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷ ସଦୃଶ ଶରରେ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କୁ ମାରିଲା ପରି ପାର୍ଥ ମାରିଲେ।
8.55.15
सारोहास्तुरगाः पेतुर्बहवोऽर्जुनताडिताः ।
निर्जिह्वान्त्राः क्षितौ क्षीणा रुधिरार्द्राः सुदुर्दृशः ॥ ८.५५.१५ ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ଅନେକ ଘୋଡ଼ା ସୱାରଙ୍କ ସହିତ ପଡ଼ିଗଲେ; ଜିଭ ଓ ଅନ୍ତ ବାହାରି, କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଭୂମିରେ, ରକ୍ତରେ ଭିଜି, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
8.55.16
नराश्वनागा नाराचैः संस्यूताः सव्यसाचिना ।
बभ्रमुश्चस्खलुः पेतुर्नेदुर्मम्लुश्च मारिष ॥ ८.५५.१६ ॥
ନର, ଅଶ୍ୱ ଓ ହାତୀମାନେ ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ନାରାଚ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେମାନେ ଘୂରିଲେ, ଝୁଙ୍କିଲେ, ପଡ଼ିଲେ, ଚିତ୍କାର କଲେ, ହେ ମାରିଷ, ମଳିନ ହେଲେ।
8.55.17
महार्हवर्माभरणा नानारूपाम्बरायुधाः ।
सरथाश्वद्विपा वीरा हताः पार्थेन शेरते ॥ ८.५५.१७ ॥
ବହୁମୂଲ୍ୟ କବଚ ଓ ଅଳଙ୍କାରଧାରୀ, ନାନା ରୂପର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ରଥ, ଅଶ୍ୱ ଓ ହାତୀ ସହିତ ବୀରମାନେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇ ଶୋଇ ଅଛନ୍ତି।
8.55.18
निर्भयाः पुण्यकर्माणो विशिष्टाभिजनश्रुताः ।
गताः शरीरैर्वसुधामूर्जितैः कर्मभिर्दिवम् ॥ ८.५५.१८ ॥
ନିର୍ଭୟ, ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳ ଓ ବିଦ୍ୟାବାନ୍ ସେମାନେ ଶରୀର ସହିତ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି, ପରାକ୍ରମୀ କର୍ମରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
8.55.19
अथार्जुनरथं वीरास्त्वदीयाः समभिद्रवन् ।
नानाजनपदाध्यक्षाः सगणा जातमन्यवः ॥ ८.५५.१९ ॥
ତା'ପରେ ଅନେକ ଜନପଦର ଅଧିପତି ଆପଣଙ୍କ ବୀରମାନେ, ନିଜ ନିଜ ଦଳ ସହ କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥ ଦିଗରେ ଧାଇଁଲେ ।
8.55.20
उह्यमना रथाश्वेभैः पत्तयश्च जिघांसवः ।
समभ्यधावन्नस्यन्तो विविधं क्षिप्रमायुधम् ॥ ८.५५.२० ॥
ରଥ, ଅଶ୍ୱ ଓ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଆସୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧା ଓ ପଦାତିକମାନେ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା ଇଚ୍ଛାରେ ଶୀଘ୍ର ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରି ଆଗକୁ ଧାଇଁଲେ ।
8.55.21
तदायुधमहावर्षं क्षिप्तं योधमहाम्बुदैः ।
व्यधमन्निशितैर्बाणैः क्षिप्रमर्जुनमारुतः ॥ ८.५५.२१ ॥
ଯୋଦ୍ଧା ରୂପୀ ମହାମେଘମାନେ ବର୍ଷାଇଥିବା ସେହି ଅସ୍ତ୍ରର ମହାବର୍ଷାକୁ, ଅର୍ଜୁନ ରୂପୀ ପବନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଶୀଘ୍ର ଉଡ଼ାଇ ଦେଲା ।
8.55.22
साश्वपत्तिद्विपरथं महाशस्त्रौघसम्प्लवम् ।
सहसा सन्तितीर्षन्तं पार्थं शस्त्रास्त्रसेतुना ॥ ८.५५.२२ ॥
ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ପଦାତିକ, ହାତୀ ଓ ରଥ ସହିତ ସେହି ମହା ଅସ୍ତ୍ରପ୍ରବାହକୁ ଅର୍ଜୁନ ହଠାତ୍ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରର ସେତୁ ଦ୍ୱାରା ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ।
8.55.23
अथाब्रवीद्वासुदेवः पार्थ किं क्रीडसेऽनघ ।
संशप्तकान्प्रमथ्यैनांस्ततः कर्णवधे त्वर ॥ ८.५५.२३ ॥
ତା'ପରେ ବାସୁଦେବ କହିଲେ, "ହେ ପାର୍ଥ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମେ କାହିଁକି ଖେଳୁଛ? ଏହି ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି ତା'ପରେ କର୍ଣ୍ଣବଧ ପାଇଁ ତ୍ୱରା କର ।"
8.55.24
तथेत्युक्त्वाऽर्जुनः कृष्णं शिष्टान्संशप्तकांस्तदा ।
क्षपयिष्यंस्तदा बाणैर्दैत्यानिन्द्र इवावधीत् ॥ ८.५५.२४ ॥
"ତଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି କହି ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଅବଶିଷ୍ଟ ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲା ପରି ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ।
8.55.25
आददत्सन्दधन्नेषृन्दृष्टः कैश्चिद्रणेऽर्जुनः ।
विमुञ्चन्वा शराञ्शीघ्रं दृश्यन्ते वै नरा हताः ॥ ८.५५.२५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି କେହି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ବାଣ ଧରି ଯୋଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ହତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
8.55.26
आश्चर्यमिति गोविन्दो ब्रुवन्नश्वानचोदयत् ।
हंसांशुगौरास्ते सेनां हंसाः सर इवाविशन् ॥ ८.५५.२६ ॥
"ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!" ବୋଲି କହି ଗୋବିନ୍ଦ ଘୋଡ଼ା ହାଙ୍କିଲେ; ହଂସ-କିରଣ ପରି ଧଳା ସେଇ ଘୋଡ଼ାମାନେ ହଂସମାନେ ସରୋବରେ ପ୍ରବେଶ କଲା ପରି ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
8.55.27
ततः सङ्ग्रामभूमिं तां वर्तमाने जनक्षये ।
अवेक्षमाणो गोविन्दः सव्यसाचिनमब्रवीत् ॥ ८.५५.२७ ॥
ତା'ପରେ ଜନକ୍ଷୟ ଚାଲିଥିବା ସେହି ରଣଭୂମିକୁ ଦେଖି ଗୋବିନ୍ଦ ସବ୍ୟସାଚୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ।
8.55.28
एष पार्थ महारौद्रो वर्तते भरतक्षयः ।
पृथिव्यां पार्थिवानां वै दुर्योधनकृते महान् ॥ ८.५५.२८ ॥
ହେ ପାର୍ଥ! ଏହା ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭରତବଂଶର ବିନାଶ; ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନଙ୍କର ମହାବିନାଶ, ନିଶ୍ଚୟ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଯୋଗୁଁ।
8.55.29
पश्य भारत चापानि रुक्मपृष्ठानि धन्विनाम् ।
हतानामपविद्धानि कलापानिषुधींस्तथा ॥ ८.५५.२९ ॥
ହେ ଭାରତ! ଦେଖ, ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ସୁନା ପୃଷ୍ଠ ଥିବା ଧନୁ, ହତମାନଙ୍କ ପକାଯାଇଥିବା ତୂଣୀର ଓ ଭାଥା।
8.55.30
जातरूपमयैः पुङ्खैः शरांश्च नतपर्वणः ।
तैलधौतांश्च नाराचान्निर्मुक्तानिव पन्नगान् ॥ ८.५५.३० ॥
ସୁନା ପକ୍ଷ ଥିବା ବାଣ, ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠି ଥିବା ବାଣ ଓ ତେଲରେ ଧୋଇଥିବା ନାରାଚ ଦେଖ; ସେମାନେ ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା ସାପ ପରି ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
8.55.31
आकीर्णांस्तोमरान्वाहांश्छत्रान्हेमविभूषितान् ।
चर्माणि चापविद्धानि रुक्मपृष्ठानि भारत ॥ ८.५५.३१ ॥
ହେ ଭାରତ, ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ବର୍ଚ୍ଛା, ଘୋଡ଼ା, ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ଛତ୍ର, ଧନୁରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସୁନାପୃଷ୍ଠ ଢାଲ।
8.55.32
सुवर्णविकृतान्प्रासाञ्शक्तीः कनकभूषिताः ।
जाम्बूनदमयैः पट्टैर्बद्धाश्च विपुला गदाः ॥ ८.५५.३२ ॥
ସୁନାରେ ନିର୍ମିତ ବର୍ଚ୍ଛା, ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ଶକ୍ତି, ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାପଟ୍ଟରେ ବନ୍ଧା ବିଶାଳ ଗଦା।
8.55.33
जातरूपमयीश्चर्ष्टीः पट्टसान्हेमभूषितान् ।
दण्डैः कनकचित्रैश्च विप्रविद्धान्परश्वथान् ॥ ८.५५.३३ ॥
ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ନିର୍ମିତ ଶୂଳ, ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ପଟ୍ଟିଶ, ସୁନା ଚିତ୍ରିତ ଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ ନିକ୍ଷିପ୍ତ କୁରାଢ଼ି।
8.55.34
परिघान्भिण्डिपालांश्च भुशुण्डीः कणपानपि ।
अयस्कुन्तांश्च पतितान्मुसलानि गुरूणि च ॥ ८.५५.३४ ॥
ଲୌହ ପରିଘ, ଭିଣ୍ଡିପାଳ, ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ, କଣପ, ଲୌହ ବର୍ଚ୍ଛା, ପଡ଼ିଥିବା ଓ ଭାରୀ ମୁଷଳ।
8.55.35
नानाविधानि शस्त्राणि प्रगृह्य जयगृद्धिनः ।
जीवन्त इव दृश्यन्ते गतसत्वास्तरस्विनः ॥ ८.५५.३५ ॥
ନାନା ପ୍ରକାର ଶସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା, ବିଜୟ ଲୋଭୀ, ଜୀବିତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣହୀନ ବୀରମାନେ।
8.55.36
गदाविमथितैर्गात्रैर्मुसलैर्भिन्नमस्तकान् ।
गजवाजिरथैः क्षुण्णान्पश्य योधान्सहस्रशः ॥ ८.५५.३६ ॥
ଗଦାରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ଶରୀର, ମୁଷଳରେ ଭିନ୍ନ ମୁଣ୍ଡ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଦଳିତ ହଜାର ହଜାର ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଦେଖ।
8.55.37
मनुष्यगजवाजीनां शरशक्त्यृष्टितोमरैः ।
निस्त्रिंशैः पट्टसैः प्रासैर्नखरैर्लगुडैरपि ॥ ८.५५.३७ ॥
ମନୁଷ୍ୟ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ବାଣ, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି, ତୋମର, ଖଡ୍ଗ, ପଟ୍ଟସ, ପ୍ରାସ, ନଖର ଓ ଲଗୁଡ଼ରେ (ଛିନ୍ନ ହେଲେ)।
8.55.38
शरीरैर्बहुघा छिन्नैः शोणितौघपरिप्लुतैः ।
गतासुभिरमित्रघ्न संवृता रणभूमयः ॥ ८.५५.३८ ॥
ବହୁ ଖଣ୍ଡ ଛିନ୍ନ, ରକ୍ତଧାରାରେ ନିମଜ୍ଜିତ, ପ୍ରାଣହୀନ ଶରୀରରେ ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ରଣଭୂମି ଆବୃତ ହୋଇଛି।
8.55.39
बाहुभिश्चन्दनादिग्धैः साङ्गदैः शुभभूषणैः ।
सतलत्रैः सकेयूरैर्भाति भारत मेदिनी ॥ ८.५५.३९ ॥
ଚନ୍ଦନ ଲିପ୍ତ, ଅଙ୍ଗଦ, ଶୁଭ ଭୂଷଣ, ତଳତ୍ର ଓ କେୟୂରସହିତ ବାହୁରେ, ହେ ଭରତ, ପୃଥିବୀ ଶୋଭା ପାଉଛି।
8.55.40
साङ्गुलित्रैर्भुजाग्रैश्च विप्रविद्वैरलङ्कृतैः ।
हस्तिहस्तोपमैश्छिन्नैरूरुभिश्च तरस्विनाम् ॥ ८.५५.४० ॥
ଅଙ୍ଗୁଳି-ତ୍ରାଣ ସହିତ, ବାହୁ ଅଗ୍ରଭାଗ ସହିତ, ବିଦ୍ଧ ଓ ଅଳଙ୍କୃତ, ହାତୀ ଶୁଣ୍ଢ ଭଳି ଛିନ୍ନ ଜଙ୍ଘ ସହିତ ଓ ବୀରମାନଙ୍କର (ଜଙ୍ଘ ସହିତ)।
8.55.41
बद्धचूडामणिवरैः शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
निकृत्तैर्वृषभाक्षाणां शरीरैश्चापि सङ्घशः ॥ ८.५५.४१ ॥
ବାନ୍ଧିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚୂଡ଼ାମଣି ଓ କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ମସ୍ତକରେ ଓ ବୃଷଭାକ୍ଷ ବୀରମାନଙ୍କର ଛିନ୍ନ ଶରୀରରେ ସ୍ତୂପରେ ସ୍ତୂପ (ଭୂମି ଆବୃତ)।
8.55.42
गजवाजिमनुष्याणां शरशक्त्यृष्टितोमरैः ।
कबन्धैः शोणितादिग्धैश्छिन्नगात्रशिरोधरैः।
भूर्भाति भरतश्रेष्ठ शान्ताग्निभिरिवाध्वरे ॥ ८.५५.४२ ॥
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ବାଣ, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି, ତୋମରରେ ଛିନ୍ନ, ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ କବନ୍ଧ ଓ ଛିନ୍ନ ଗଳାରେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞରେ ନିର୍ବାପିତ ଅଗ୍ନି ଭଳି ପୃଥିବୀ ଶୋଭା ପାଉଛି।
8.55.43
रथांश्च बहुधा भग्नान्हेमकिङ्किणिनः शुभान् ।
अश्वांश्च बुहधा पश्य शोणितेन परिप्लुतान् ॥ ८.५५.४३ ॥
ସୁନା ଘଣ୍ଟିଥିବା ସୁନ୍ଦର ରଥଗୁଡ଼ିକ ବହୁପ୍ରକାରେ ଭଗ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି, ଏବଂ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ବହୁପ୍ରକାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି — ଦେଖ।
8.55.44
अनुकर्षानुपासङ्गान्पताका विविधान्ध्वजान् ।
योधानां च महाशङ्खान्पाण्डुरांश्च प्रकीर्णकान्।
निरस्तजिह्वान्मातङ्गाञ्शयानान्पर्वतोपमान् ॥ ८.५५.४४ ॥
ଘୋଡ଼ାର ଲଗାମ ଓ ସଜ୍ଜାର ଚିହ୍ନ, ବିବିଧ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଧଳା ଶଙ୍ଖ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ପଡ଼ିଛି, ଆଉ ଜିଭ ବାହାର କରି ପର୍ବତ ପରି ଶୋଇଥିବା ହାତୀମାନେ।
8.55.45
वैजयन्तीर्विचित्राश्च हतांश्च गजयोधिनः ।
वारणानां परिस्तोमान्संयुक्तानेककम्बलान् ॥ ८.५५.४५ ॥
ବିଚିତ୍ର ବିଜୟ-ପତାକା, ମୃତ ହାତୀ-ଯୋଦ୍ଧାମାନେ; ହାତୀମାନଙ୍କ ସଜ୍ଜିତ ଆବରଣ, ଅନେକ କମ୍ବଳ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିବା।
8.55.46
विपाटितविचित्राश्च रूपचित्राः कुथास्तथा ।
भिन्नाश्च बहुधा घण्टाः पतद्भिश्चूर्णिता गजैः ॥ ८.५५.४६ ॥
ଛିଣ୍ଡିଥିବା ବିଚିତ୍ର ରଙ୍ଗର ସଜ୍ଜାବରଣ ଓ ବହୁପ୍ରକାରେ ଭଗ୍ନ ଘଣ୍ଟା; ପଡ଼ୁଥିବା ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା।
8.55.47
वैदूर्यमणिदण्डांश्च पतितांश्चाङ्कुशान्भुवि ।
अश्वानां च युगापीडान्रत्नचित्रानुरश्छदान् ॥ ८.५५.४७ ॥
ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟ ମଣି ଖଚିତ ଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ ଅଙ୍କୁଶ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି; ଘୋଡ଼ାର ଯୁଆଳ-ପଟ୍ଟି ଓ ରତ୍ନଚିତ୍ରିତ ଛାତିଆବରଣ।
8.55.48
विद्धाः सादिध्वजाग्रेषु सुवर्णविकृताः कुथाः ।
विचित्रान्मणिचित्रांश्च जातरूपपरिष्कृतान् ॥ ८.५५.४८ ॥
ଅଶ୍ୱାରୋହୀଙ୍କ ଧ୍ୱଜାଗ୍ରରେ ବିଦ୍ଧ, ସୁନାରେ ବିକୃତ ସଜ୍ଜାବରଣ; ବିଚିତ୍ର, ମଣିଚିତ୍ରିତ ଓ ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
8.55.49
अश्वास्तरपरिस्तोमान्राङ्कवान्पतितान्भुवि ।
चूडामणीन्नरेन्द्राणां विचित्राः काञ्चनस्रजः।
छत्राणि चापविद्धानि चामरव्यजनानि च ॥ ८.५५.४९ ॥
ଘୋଡ଼ାର ଆସ୍ତରଣ ସ୍ତୂପ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ରାଙ୍କବ ମୃଗଚର୍ମ; ରାଜାମାନଙ୍କର ଚୂଡ଼ାମଣି, ବିଚିତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା, ଧନୁରେ ବିଦ୍ଧ ଛତ୍ର, ଚାମର ଓ ବ୍ୟଜନ।
8.55.50
चन्द्रनक्षत्रभासैश्च वदनैश्चारुकुण्डलैः ।
क्लृप्तश्मश्रुभिरत्यर्थं वीराणां समलङ्कृतैः।
वदनैः पश्य सञ्छन्नां महीं शोणितकर्दमाम् ॥ ८.५५.५० ॥
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତ, ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ, ସଜ୍ଜିତ ଦାଢ଼ିଥିବା ବୀରମାନଙ୍କ ମୁଖରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ, ରକ୍ତ-କାଦୁଅରେ ମାଖା ଧରିତ୍ରୀକୁ ଦେଖ।
8.55.51
सजीवांश्च नरान्पश्य कूजमानान्समन्ततः ।
उपास्यमानांश्च बहून्न्यस्तशस्त्रैश्च भूपते।
ज्ञातिभिश्च जलक्लिन्नान्रोदमानैर्मुहुर्मुहुः ॥ ८.५५.५१ ॥
ହେ ରାଜା, ଚାରିପାଖରେ କରାହୁଥିବା ଜୀବିତ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଦେଖ; ଅସ୍ତ୍ର ଓହ୍ଲାଇ ସେବା ପାଉଥିବା ବହୁତ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଜଳରେ ଭିଜାଇ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦୁଥିବା।
8.55.52
उत्क्रान्तानपरान्योधाञ्छादयित्वा तरस्विनः ।
पुनर्युद्धाय गच्छन्ति जये लुब्धाः प्रमन्यवः ॥ ८.५५.५२ ॥
ପଛକୁ ହଟିଥିବା ଅନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ବେଗବାନ ବୀରମାନେ ପୁଣି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଜୟଲୋଭୀ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
8.55.53
अपरे तत्रतत्रैव परिधावन्ति मानवाः ।
सन्निवृत्ताश्च ते शूरा दृष्टा चैतान्विचेतसः ॥ ८.५५.५३ ॥
ଅନ୍ୟ ମାନବମାନେ ଏଠି-ସେଠି ଦୌଡ଼ନ୍ତି; ସେହି ଶୂରମାନେ ଫେରିଯାଇଛନ୍ତି, ଏମାନେ ବିଚେତନ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି।
8.55.54
जलं त्यक्त्वा प्रधावन्ति क्रोशमानाः परस्परम् ।
जलं पीत्वा मृतान्पश्य पिबतोऽन्यांश्च भारत ॥ ८.५५.५४ ॥
ପାଣି ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଡାକି ଧାଏଁ। ହେ ଭାରତ, ପାଣି ପିଇ ମରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖ, ଏବଂ ପିଉଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।
8.55.55
परिष्वज्य प्रियानन्ये बान्धवान्बन्धुवत्सलाः ।
विसंज्ञान्समरे योधांस्तत्रतत्र महारणे ॥ ८.५५.५५ ॥
ବନ୍ଧୁପ୍ରେମୀ କେତେକ ନିଜ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି; ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଏଠି ସେଠି ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି)।
8.55.56
पश्यापरान्नरश्रेष्ठ सन्दष्टोष्ठपुटान्पुनः ।
भृकुटीकुटिलैर्वक्त्रैः प्रेक्षमाणान्महारणम् ॥ ८.५५.५६ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଣି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖ; ଦାନ୍ତରେ ଓଠ କାମୁଡ଼ି, ଭୃକୁଟି ବଙ୍କା କରି ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ (ଦେଖ)।
8.55.57
एतत्तवैवानुरूपं कर्मार्जुन महाहवे ।
दिवि वा देवराजस्य त्वया यत्कृतमाहवे ॥ ८.५५.५७ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି କର୍ମ ତୁମ ପାଇଁ ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବରାଜଙ୍କ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ କରିଥିବା କର୍ମ (ଏହା ହିଁ)।
8.55.58
एवं तां दर्शयन्कृष्णो युद्धभूमिं किरीटिने ।
गच्छन्नेवाशृणोच्छब्दं दुर्योधनबले महत् ॥ ८.५५.५८ ॥
ଏହିପରି କୃଷ୍ଣ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କୁ ସେହି ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଦେଖାଉଥିବା ବେଳେ ଯିବା ସମୟରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନାରେ ଉଠିଥିବା ମହାଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ।
8.55.59
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं भेरीपणवनिःस्वनम् ।
रथाश्वनरनागानां पादशब्दांश्च दारुणान् ॥ ८.५५.५९ ॥
ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଘୋଷ, ଭେରୀ ଓ ପଣବର ନିନାଦ, ଏବଂ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ହାତୀଙ୍କ ପାଦଧ୍ୱନିର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ।
8.55.60
प्रविश्य तद्बलं कृष्णस्तुरगैर्वातवेगितैः ।
पाण्ड्येनाभ्यर्दितं सैन्यं त्वदीयं वीक्ष्य विस्मितः ॥ ८.५५.६० ॥
ପବନ ପରି ବେଗବାନ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ସେହି ସେନା ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି କୃଷ୍ଣ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ (ଅର୍ଜୁନ) ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ସେନା ବିଦଳିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
8.55.61
स हि नानाविधैर्बाणैरिष्वस्त्रप्रवरो युधि ।
न्यहनद्द्विषतां पूगान्गतासूनन्तको यथा ॥ ८.५५.६१ ॥
ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନାନା ପ୍ରକାର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦଳକୁ ଯମ ପରି ପ୍ରାଣହୀନ କରି ବଧ କଲେ।
8.55.62
गजवाजिमनुष्याणां शरीराणि शितैः शरैः ।
भित्त्वा प्रहरतां श्रेष्ठो विदेहासूनपातयत् ॥ ८.५५.६२ ॥
ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମଣିଷଙ୍କ ଶରୀର ବିଦ୍ଧ କରି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ପାତିତ କଲେ।
8.55.63
शत्रुप्रवीरैरस्त्राणि नानाशस्त्राणि सायकैः ।
छित्त्वा तानवधीच्छत्रून्पाण्ड्यः शक्र इवासुरान् ॥ ८.५५.६३ ॥
ଶତ୍ରୁ ପ୍ରମୁଖ ବୀରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ନାନା ଶସ୍ତ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଛେଦନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଅସୁରଙ୍କୁ ବଧ କଲା ପରି ପାଣ୍ଡ୍ୟ ସେହି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।