ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 8.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.73.1
इत्येवमुक्तस्तु जनार्दनेन ।
पार्थः प्रशस्याथ सुहृद्वचस्तत्।
ततोऽब्रवीदर्जुनो धर्मराज… ।
मनुक्तपूर्वं परुषं प्रसह्य ॥ ८.७३.१ ॥
ಹೀಗೆ ಜನಾರ್ದನನಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಪಾರ್ಥನು ಆ ಸ್ನೇಹಿತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೊಗಳಿದನು. ನಂತರ ಅರ್ಜುನನು ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಹಿಂದೆಂದೂ ಹೇಳದ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.
8.73.2
मा त्वं राजन्व्याहरस्वाद्य पापं ।
त्वं तिष्ठसि क्रोशमात्रे व्यपेत्य।
भीमस्तु मामर्हति गर्हणाय ।
यो युध्यते सर्वलोकप्रवीरैः ॥ ८.७३.२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಈಗ ಪಾಪದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಬೇಡ. ನೀನು ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ನಿಂತಿದ್ದೀಯೆ. ಆದರೆ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರರೊಡನೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭೀಮನೇ ನಿಂದೆಗೆ ಅರ್ಹನು.
8.73.3
काले हि शत्रून्परिपीड्य वीरो ।
हत्वा प्रवीरान्वसुधाधिपानाम्।
रथप्रधानोत्तमनागमुख्या ।
युधिप्रवीरा निहताश्च शूराः ॥ ८.७३.३ ॥
ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೀರನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ, ಭೂಪತಿಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ರಥಿಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳ ಒಡೆಯರು, ಯುದ್ಧ ವೀರರು ಮತ್ತು ಶೂರರು ಹತರಾದರು.
8.73.4
सुदुष्करं कर्म करोति भीमः ।
कर्तुं यथा नार्हति कश्चिदन्यः।
रथादवस्कन्द्य गदां परामृशं… ।
स्तथा रणे हन्ति तथैव वारणान् ॥ ८.७३.४ ॥
ಭೀಮನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಮಾಡಲಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ರಥದಿಂದ ಜಿಗಿದು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿ ಆನೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.
8.73.5
स कुञ्जराणामधिकं सहस्रं ।
हत्वा नदंस्तुमुलं सिंहनादम्।
काम्भोजवानायुजपार्वतीया… ।
नीहामृगाभान्विनिहत्य वाजिनः ॥ ८.७३.५ ॥
ಅವನು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆನೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಭಯಂಕರ ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದನು. ಕಾಂಬೋಜ, ವಾನಾಯು ಮತ್ತು ಪರ್ವತದೇಶಗಳ, ನೀಹಾಮೃಗದಂತಿದ್ದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
8.73.6
महारथान्दविरदाञ्शैलकल्पा… ।
न्सहेत यः कुञ्जरान्वध्यमानान्।
असौ भीमो धार्तराष्ट्रेषु मग्नः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.६ ॥
ಪರ್ವತಸದೃಶ ಮಹಾರಥರು, ಮದಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಹತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕುಂಜರಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಬಲ್ಲವನು — ಆ ಭೀಮನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಮುಳುಗಿದ್ದಾನೆ. ಶತ್ರುನಿಗ್ರಹಕಾರಿಯಾದ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಖಂಡಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನು.
8.73.7
वरासिना चाथ नराश्वकुञ्जरां… ।
स्तथा रथाङ्गैर्धनुषा च हन्त्यरीन्।
प्रमृद्य पद्ध्यामहितांस्तु हन्ति ।
पुनश्च दोर्भ्यां शतमन्युविक्रमः ॥ ८.७३.७ ॥
ಉತ್ತಮ ಕತ್ತಿಯಿಂದ, ಮನುಷ್ಯರು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿದು; ಹಾಗೆಯೇ ರಥಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಹೊಸಕಿ ವೈರಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೆ ಭುಜಬಲದಿಂದಲೂ — ಶತಮನ್ಯು (ಇಂದ್ರ) ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿ.
8.73.8
महाबलो वैश्रवणान्तकोपमः ।
प्रसह्य हर्ता द्विषतां यशांसि।
स भीमसेनोऽर्हति गर्हणाय ।
न त्वं नित्यं रक्ष्यमाणः सुहृद्भिः ॥ ८.७३.८ ॥
ಮಹಾಬಲಿ, ಕುಬೇರನ ಅಂತಕನಾದ ಯಮನಂತಿರುವವನು, ಬಲದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವವನು — ಆ ಭೀಮಸೇನನು ನಿಂದನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ. ನೀನು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಮಿತ್ರರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವೆ.
8.73.9
कलिङ्गवङ्गाङ्गनिपादमागधा… ।
न्सदा महाशैलवलाहकोपमान्।
निहन्ति यः शत्रुगणाननेकशः ।
स मां हि वक्तुं प्रभवत्यमानगसम् ॥ ८.७३.९ ॥
ಕಳಿಂಗ, ವಂಗ, ಅಂಗ, ನಿಷಾದ, ಮಾಗಧರನ್ನು — ಸದಾ ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತ ಮೇಘಗಳಂತಿರುವವರನ್ನು — ಶತ್ರುಗಣಗಳನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸಂಹರಿಸುವವನೇ, ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ಅವನೇ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಸಮರ್ಥ.
8.73.10
संयुक्तमास्थाय रथं हि काले ।
धनुर्विधून्वञ्छरपूर्णमुष्टिः।
सृजेच्च यो बाणसङ्घान्परेषु ।
महाबलो मेघ इवाम्बुधाराः ॥ ८.७३.१० ॥
ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮುಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನು — ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಣಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಮಹಾಬಲಿ, ಮೇಘದ ಜಲಧಾರೆಗಳಂತೆ.
8.73.11
शतान्यष्टौ वारणानामदर्शय… ।
द्विशातितैः कुम्भघटाग्रहस्तैः।
यो भीमसेनो निहतारिसङ्घः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.११ ॥
ಎಂಟು ನೂರು ಆನೆಗಳನ್ನು ಅವನು ತೋರಿಸಿದನು… ಇನ್ನೂರು ಕುಂಭಘಟಗಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಟ್ಟು. ಶತ್ರುಸಮೂಹವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಭೀಮಸೇನನು — ಆ ಅರಿಂದಮನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಲು ಅರ್ಹನು.
8.73.12
रथाश्च नागाश्च हयाश्च राज… ।
न्भीमेनाजौ निहताः सङ्घशोऽद्य।
राजानश्च बहवो महाबलाः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.१२ ॥
ರಥಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು… ಓ ರಾಜನೇ, ಭೀಮನಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಹತವಾದವು; ಅನೇಕ ಮಹಾಬಲ ರಾಜರೂ. ಆ ಅರಿಂದಮನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಲು ಅರ್ಹನು.
8.73.13
धृतराष्ट्रपुत्रा बलिनश्च येन ।
महाबला निहताः प्रायशो वै।
शूरो युद्धे ह्यप्रतिवार्यवीर्यः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.१३ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರು, ಬಲಶಾಲಿಗಳು, ಯಾರಿಂದ ಹತರಾದರೋ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಹಾಬಲರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೂರನು, ತಡೆಯಲಾಗದ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳವನು — ಆ ಅರಿಂದಮನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಲು ಅರ್ಹನು.
8.73.14
प्रतापयंस्तद्बलमुग्ररूपं ।
योऽसौ रमे धार्तराष्ट्रस्य वीरः।
एकः सहेताप्रतिसह्यपौरुष… ।
स्तेनास्मि वाच्यो न त्वया वै कदाचित् ॥ ८.७३.१४ ॥
ಆ ಉಗ್ರ ಸೇನೆಯನ್ನು ತಪಿಸುತ್ತಾ… ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರನ (ದುರ್ಯೋಧನನ)… ತಡೆಯಲಾಗದ ಪೌರುಷವನ್ನು ಸಹಿಸುವ ವೀರ… ನಾನು ಕಳ್ಳನೆಂದು ನಿನ್ನಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನಲ್ಲ.
8.73.15
महारथा यत्र यत्रैव युद्धे ।
भिन्दन्ति सैन्यं तव कामतोऽद्य।
तत्रैव तत्रैव रणे महात्मा ।
दृढं भीमः परसङ्घानमृद्रात् ॥ ८.७३.१५ ॥
ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಮಹಾರಥರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದು ನಿನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಭೀಮನು ಶತ್ರುಸಮೂಹಗಳನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಪುಡಿಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
8.73.16
तेनास्मि वाच्यो न त्वया हं कदाचि… ।
न्मा मा वोचः क्रूरमिहाद्य पार्थ।
नास्मद्विधो वै भवता तु वाच्यो ।
यथा भवान्सर्वलोकस्य वाच्यः ॥ ८.७३.१६ ॥
ಅವನಿಂದ ನಾನು ಮಾತನಾಡಲು ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ; ನಿನ್ನಿಂದ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ … . ಪಾರ್ಥ, ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಕ್ರೂರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಬೇಡ. ನಮ್ಮಂತಹವರೊಡನೆ ನೀನು ಹಾಗೆ ಹೇಳಬಾರದು, ನೀನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕದವರೊಡನೆ ಹೇಳುವಂತೆ.
8.73.17
एवं हि मा ते ब्रुवतो नरेन्द्र ।
कथं न दीर्येच्छतधाऽद्य जिह्वा।
अहो बतेदं सुनृशंसरूपं ।
कामादवोचस्त्वमिहाद्य यद्वै ॥ ८.७३.१७ ॥
ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನ ನಾಲಿಗೆ ಇಂದು ನೂರು ತುಂಡಾಗಿ ಏಕೆ ಸೀಳಿಹೋಗಲಿಲ್ಲ? ಅಯ್ಯೋ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ಸ್ವರೂಪ; ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಇಂದು ಆಸೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದ್ದು.
8.73.18
बलं न वाधिष्ठितं सत्तमानां ।
यत्क्षत्रियाणां बहुलं वदन्ति।
त्वं चाबलो भारत निष्ठुरोऽसि ।
त्वमेव मां वेत्सि यथाविधोऽहम् ॥ ८.७३.१८ ॥
ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವ ಬಲವು ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲ. ಭಾರತ, ನೀನು ದುರ್ಬಲನು, ಕಠಿಣನು; ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯವನೆಂದು ನೀನೇ ತಿಳಿದಿರುವೆ.
8.73.19
नकुलेन राजन्गजवाजियोधा ।
हताश्च वीराः सहसा समेत्य।
त्यक्त्वा प्राणान्समरे युद्धकाङ्क्षी ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.१९ ॥
ರಾಜನೇ, ನಕುಲನಿಂದ ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಯೋಧರು ಮತ್ತು ವೀರರು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಹತರಾದರು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸುವ ಆ ಶತ್ರುದಮನನು ನನ್ನನ್ನು ದೂಷಿಸಲು ಅರ್ಹನು.
8.73.20
कृतं कर्म सहदेवेन दुष्करं ।
यो युध्यते परसैन्यावमर्दी।
न चाब्रवीत्किञ्चिदिहागतो बली ।
पश्यान्तरं तस्य चेवात्मनश्च ॥ ८.७३.२० ॥
ಸಹದೇವನು ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ; ಶತ್ರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಮರ್ದಿಸುತ್ತಾ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಬಲಶಾಲಿ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೂ ನಿನಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡು.
8.73.21
धृष्टद्युम्नः सात्यकिर्द्रौपदेया ।
युधामन्युश्चोत्तमौजाः शिखण्डी।
एतेऽद्य युधि सम्प्रपीडिता… ।
स्ते मामुलपालब्धुमर्हन्ति न त्वम् ॥ ८.७३.२१ ॥
ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಸಾತ್ಯಕಿ, ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು, ಯುಧಾಮನ್ಯು, ಉತ್ತಮೌಜಸ, ಶಿಖಂಡಿ — ಇಂದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಹುದು, ನೀನಲ್ಲ.
8.73.22
त्वन्मूलमस्माभिरिदं हि वैरं ।
प्राप्तं तथा व्यसनं चातिघोरम्।
द्यूप्रमत्तेन कृतं त्वयाऽसकृ… ।
त्कस्मादुपालब्धुमिहार्हसि त्वम् ॥ ८.७३.२२ ॥
ನಿನ್ನ ಮೂಲದಿಂದ ಈ ವೈರ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಂದಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿ ಘೋರ ವಿಪತ್ತೂ ಬಂದಿದೆ. ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಮದೋನ್ಮತ್ತನಾಗಿ ನೀನು ಪದೇಪದೇ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಲು ನಿನಗೆ ಏಕೆ ಅರ್ಹತೆ?
8.73.23
त्वमेव राजन्सततं प्रमत्त… ।
स्त्वमेव मूढो भारतानामसाधुः।
त्वां प्राप्य राज्यं च विनष्टमेत… ।
त्प्राप्ता महत्पाण्डवाश्चापि दास्यम् ॥ ८.७३.२३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನೇ ಸದಾ ಅಜಾಗರೂಕನಾಗಿದ್ದೆ; ಭರತರ ನಡುವೆ ನೀನೇ ಮೂಢನು, ದುಷ್ಟನು. ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ರಾಜ್ಯ ನಾಶವಾಯಿತು, ಮಹಾ ಪಾಂಡವರೂ ದಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.
8.73.24
त्वत्तः कृतोऽस्मकद्वनवासदुःखं ।
राज्यस्य नाशो ह्यभिमन्योश्च घोरः।
आत्मानमेवं सुनृशंसरूपं ।
ज्ञात्वा किमर्थं गर्हसे माद्य वीर ॥ ८.७३.२४ ॥
ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಮಗೆ ವನವಾಸದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಯಿತು, ರಾಜ್ಯ ನಾಶವಾಯಿತು, ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಘೋರ ಸಾವೂ ಆಯಿತು. ನಿನ್ನನ್ನೇ ಇಷ್ಟು ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದವನೆಂದು ತಿಳಿದೂ, ಓ ವೀರನೇ, ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ನಿಂದಿಸುತ್ತಿರುವೆ?
8.73.25
लज्जस्व राजन्यदि तेऽस्ति लज्जा ।
तूष्णीम्भूतः पश्य सर्वं कृतघ्नः।
भीमो नित्यं समरस्य कर्ता ।
दर्पस्य भेत्ता पुनरेव नित्यम् ॥ ८.७३.२५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ನಾಚಿಕೆ ಇದ್ದರೆ ನಾಚಿಕೊಳ್ಳು. ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡು, ಕೃತಘ್ನನೇ! ಭೀಮನು ಸದಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುವವನು; ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸದಾ ಮುರಿಯುವವನು.
8.73.26
स्वयं ह्यशक्तेन नरेन्द्र युद्धे ।
नरेण कार्या सततं क्षमैव।
बलं हि वाचि द्विजसत्तमानां ।
क्षात्रं द्विजा बाहुबलं वदन्ति ॥ ८.७३.२६ ॥
ಓ ನರೇಂದ್ರನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಅಶಕ್ತನಾದವನು ಸದಾ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿದೆ; ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಬಲ ತೋಳ್ಬಲದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ದ್ವಿಜರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
8.73.27
त्वं वाग्बलो भारत निष्ठुरोऽसि ।
त्वमेव मां वेत्सि यथाविधोऽहम्।
घटामि नित्यं तव कर्तुमिष्टं ।
दारैः सुतैर्जीवितेनात्मना च ॥ ८.७३.२७ ॥
ಓ ಭಾರತನೇ, ನೀನು ಮಾತಿನ ಬಲವುಳ್ಳವನು; ಕಠೋರನು. ನಾನು ಯಾರೆಂದು ನಿನಗೇ ತಿಳಿದಿದೆ. ಪತ್ನಿಯರು, ಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರಾಣ, ತನು — ಇವುಗಳಿಂದಲೂ ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಲು ನಾನು ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.
8.73.28
एवञ्च मां वाक्छलाकैर्हिनत्सि ।
त्वत्तः सुखं न वयं विद्म किञ्चित्।
मा मामवंस्था द्रौपदीतल्पकसंस्थो ।
महारथान्प्रतिहन्मि त्वदर्थे ॥ ८.७३.२८ ॥
ಹೀಗೆ ನೀನು ಚುಚ್ಚುವ ಮಾತಿನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ. ನಿನ್ನಿಂದ ನಮಗೆ ಯಾವ ಸುಖವೂ ದೊರೆತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ನನ್ನನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಬೇಡ. ದ್ರೌಪದಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದವನನ್ನು, ನಿನಗಾಗಿ ಮಹಾರಥರನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು.
8.73.29
सर्वातिशङ्की भवसि प्रमत्त… ।
स्त्वत्तः सुखं नाभिजानामि किञ्चित्।
प्रोक्तः स्वयं सत्यसन्धेन मृत्यु… ।
स्तव प्रियार्थं नरदेव युद्धे ॥ ८.७३.२९ ॥
ನೀನು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಅತಿಯಾಗಿ ಸಂದೇಹ ಪಡುವವನು, ಅಜಾಗರೂಕನು… ನಿನ್ನಿಂದ ನನಗೆ ಏನೂ ಸುಖ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯಸಂಧನು ತಾನೇ ಮೃತ್ಯು… ಎಂದು ಹೇಳಿದನು, ಓ ನರದೇವ, ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ.
8.73.30
शिखण्डिनाम्ना प्रधने तवार्थे ।
मयाभिगुप्तेन हतश्च भीष्मः।
द्रोणो हतो यः सततोपकारी ।
धृष्टद्युम्नेन स्यन्दनाद्विप्रकृष्टः ॥ ८.७३.३० ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಲುವಾಗಿ ಶಿಖಂಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನಿಂದ, ನನ್ನಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿ ಭೀಷ್ಮನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು; ಸದಾ ಉಪಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ದ್ರೋಣನು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನಿಂದ ರಥದಿಂದ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು.
8.73.31
द्रौणिश्च रुद्धः सगणो महात्मा ।
तथापि ते वै वचनं नृशंसवत्।
दुःखं प्रियं ते नरदेव कर्तुं ।
यस्य प्रियं ते न करोम्यहं वै ॥ ८.७३.३१ ॥
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ದ್ರೋಣನ ಮಗ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು; ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಕ್ರೂರರ ಮಾತುಗಳಂತಿವೆ. ಓ ನರದೇವ, ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು... ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡದವನು, ನಿಜವಾಗಿ.
8.73.32
न युच्यते वै दिवि चेह यः पुमा… ।
न्यस्ते मदन्योऽप्रियमारभेत।
न चाभिनन्दामि तथाहि राज्यं ।
यतस्त्वमक्षेषु दृढं प्रसक्तः ॥ ८.७३.३२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲವೋ... ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ನಿನಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ನೀನು ದಾಳಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
8.73.33
स्वयं कृतं पापमनार्यजुष्ट… ।
मस्माभिराजौ व्यसनं तितीर्षसि
अक्षेषु दोषा बहवो विधर्म्याः ।
श्रुतास्त्वया सहदेवोऽब्रवीद्यान् ॥ ८.७३.३३ ॥
ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ, ಅನಾರ್ಯರು ಸೇವಿಸುವುದು… ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಕಟವನ್ನು ದಾಟಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ. ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳಿವೆ; ನೀನು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯೆ, ಸಹದೇವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದನು.
8.73.34
तान्नेच्छसि त्यक्तुमनार्यजुष्टा… ।
न्घोरे स्म सर्वे निरये त्वयाऽस्ताः।
त्वं देविता त्वत्कृते राज्यनाशं… ।
स्त्वत्सम्भवं व्यसनं नो नरेन्द्र ॥ ८.७३.३४ ॥
ಅನಾರ್ಯರು ಸೇವಿಸುವುದನ್ನು ನೀನು ಬಿಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ… ಭಯಂಕರ ನರಕದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಎಸೆದಿರುವೆ. ನೀನು ಜೂಜುಕೋರ; ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಜ್ಯನಾಶ… ನಿನ್ನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಈ ಸಂಕಟ ನಮಗೆ, ಓ ನರೇಂದ್ರ.
8.73.35
मास्मान्क्रूरैर्षाक्प्रतोदैस्तुदस्त्वं ।
भूयो राजन्कोपयस्यल्पबुद्ध्या ॥ ८.७३.३५ ॥
ಕ್ರೂರ… ಚಾಟಿಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ನೀನು ಚುಚ್ಚಬೇಡ. ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೋಪವನ್ನು ಕೆರಳಿಸುತ್ತೀಯ.
8.73.36
एता वाचः परुषाः सव्यसाची ।
स्थिरप्रतिज्ञः श्रावयित्वा नरेन्द्रम्।
विनिः श्वसञ्ज्येष्ठमनिष्टमुक्त्वा ।
ततस्तु कोशादसिमुद्वबर्ह ॥ ८.७३.३६ ॥
ಈ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಸವ್ಯಸಾಚಿ ನರೇಂದ್ರನಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿ, ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ, ಜ್ಯೇಷ್ಠನಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಒರೆಯಿಂದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಎಳೆದನು.
8.73.37
तमाह कृष्णः किमिदं पुनर्भवा… ।
न्विकोशमाकाशनिभं करोत्यसिम्।
प्रब्रूहि सत्यं पुनरुत्तरं सखे ।
वचः प्रवक्ष्याभि तवार्थसिद्धये ॥ ८.७३.३७ ॥
ಅವನಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳಿದನು, "ಇದೇನು ಮತ್ತೆ, ನೀನು…? ಒರೆಯಿಲ್ಲದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಆಕಾಶದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಓ ಗೆಳೆಯ, ಸತ್ಯವಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳು; ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾನು ಮಾತನಾಡುತ್ತೇನೆ."
8.73.38
इतीव पृष्टः पुरुषोत्तमेन ।
सुदुःखितः केशवमाह पार्थः।
अहं हनिष्ये स्वशरीरमेत… ।
त्प्रसह्य येनाहितमुक्तवान्गुरुम् ॥ ८.७३.३८ ॥
ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಲು, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾದ ಪಾರ್ಥನು ಕೇಶವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ದೇಹವನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ…" ಗುರುವಿಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದವನು.
8.73.39
निशम्य तत्पार्थवचोऽब्रवीदिदं ।
जनार्दनो धर्मभृतां वरिष्ठः।
प्रब्रूहि पार्थ स्वगुणानिहात्मन… ।
स्ततो हतात्मा भवसीति निश्चयः ॥ ८.७३.३९ ॥
ಪಾರ್ಥನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಜನಾರ್ದನನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಪಾರ್ಥ, ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೇಳು… ಆಗ ನೀನು ಆತ್ಮಘಾತಕನಾಗುವೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಯ."
8.73.40
तथा तु कृष्णस्य वचो निशम्य ।
ततोऽर्जुनः प्राह धनुः प्रगृह्य।
युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठं ।
शृणुष्व राजन्निति दुर्वचः स्वयम् ॥ ८.७३.४० ॥
ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ, ಅರ್ಜುನನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ರಾಜನೇ, ಕೇಳು" ಎಂದು ತಾನೇ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
8.73.41
न मादृशोऽन्यो नरदेव विद्यते ।
धनुर्धरो देवमृते पिनाकिनम्।
अहं हि तेनानुमतो महात्मना ।
क्षणेन हन्यां सचराचरं जगत् ॥ ८.७३.४१ ॥
ನರದೇವನೇ, ದೇವ ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ) ಹೊರತು ನನ್ನಂತಹ ಧನುರ್ಧರ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ನಾನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬಲ್ಲೆ.
8.73.42
मया हि राजन्सदिगीश्वरा दिशो ।
विजित्य सर्वा भवतः कृता वशे।
स राजसूयश्च समाप्तदक्षिणः ।
सभा च दिव्या भवतो ममौजसा ॥ ८.७३.४२ ॥
ರಾಜನೇ, ನಾನೇ ದಿಕ್ಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ನಿನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದೆ. ಆ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು; ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಸಭೆಯೂ ನನ್ನ ಬಲದಿಂದಲೇ ಆಯಿತು.
8.73.43
पाणी पृषत्कालिखिताविमौ पुन… ।
र्धनुश्च सव्ये विततं सबाणम्।
पादौ च मे लक्षणतः प्रशस्तौ ।
न मादृशं युद्धगतं जयन्ति ॥ ८.७३.४३ ॥
ಬಾಣದ ಗುರುತುಗಳಿರುವ ನನ್ನ ಎರಡು ಕೈಗಳು, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಣದೊಂದಿಗೆ ಎಳೆದ ಬಿಲ್ಲು, ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಶುಭವಾದ ನನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಗಳು — ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ನನ್ನಂಥವನನ್ನು ಅವು ಗೆಲ್ಲಲಾರವು.
8.73.44
हता उदीच्या निहताः प्रतीच्याः ।
प्राच्या निरस्ता दाक्षिणात्या विशस्ताः।
संशप्तकानां किञ्चिदेवावशिष्टं ।
सर्वस्य लोकस्य हतं मयाऽर्धम् ॥ ८.७३.४४ ॥
ಉತ್ತರದವರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಪಶ್ಚಿಮದವರು ಹತರಾದರು, ಪೂರ್ವದವರು ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ದಕ್ಷಿಣದವರು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸಂಶಪ್ತಕರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಂದಿಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ — ಲೋಕದ ಅರ್ಧಭಾಗ ನನ್ನಿಂದ ಹತವಾಗಿದೆ.
8.73.45
शेते मया निहता शत्रुसेना ।
छिन्नैर्गात्रैर्भूमितले स्खलन्ती।
अनस्त्रज्ञान्नैव निहन्मि चास्त्रै… ।
स्तस्मान्न भस्मैव करोमि लोकान् ॥ ८.७३.४५ ॥
ನನ್ನಿಂದ ಹತವಾದ ಶತ್ರುಸೇನೆ, ತುಂಡಾದ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಾ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆ ತಿಳಿಯದವರನ್ನು ನಾನು ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಭಸ್ಮ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
8.73.46
जैत्रं रथं भीममास्थाय कृष्ण ।
यावच्छीघ्रं सूतपुत्रं निहन्तुम्।
राजा भवत्वद्य सुनिर्वृतोऽयं ।
कर्णं रणे नाशयितास्मि बाणैः ॥ ८.७३.४६ ॥
ಕೃಷ್ಣ, ಜಯ ತರುವ ಭೀಕರ ರಥವನ್ನೇರಿ, ಸೂತಪುತ್ರನನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕೊಲ್ಲಲು — ಇಂದು ಈ ರಾಜನು ಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಲಿ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
8.73.47
शरैरहत्वा कवचं विमोक्ष्ये ॥ ८.७३.४७ ॥
ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲದೆ ಅವನ ಕವಚವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
8.73.48
इत्येवमुक्त्वा पुनरेव पार्थो ।
युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठम्।
विमुच्य शस्त्राणि धनुर्विसृज्य ।
कोशे च खङ्गं विनिधाय तूर्णम् ॥ ८.७३.४८ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅರ್ಜುನನು ಮತ್ತೆ ಧರ್ಮಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಮುಂದೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕೂಡಲೇ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದನು.
8.73.49
स व्रीडया नम्रशिराः किरीटी ।
युधिष्ठिरं प्राञ्जलिरभ्युवाच।
प्रसीद राजन्क्षम यन्मयोक्तं ।
काले भवान्वेत्स्यति तन्नमस्ते ॥ ८.७३.४९ ॥
ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿದ ಕಿರೀಟಿ ಅರ್ಜುನನು ಕೈಮುಗಿದು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ರಾಜನೇ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು; ನಾನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು. ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ನೀನು ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯುವೆ. ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ."
8.73.50
ततस्तु पादावुपगृह्य पार्थः ।
समुत्थितो दीप्ततेजाः किरीटि।
प्रसाद्य राजानममित्रसाहं ।
स्थितोऽब्रवीच्चैनमभिप्रतप्तम् ॥ ८.७३.५० ॥
ಆಗ ಕಿರೀಟಿ, ಕಾಂತಿಯುಕ್ತ ಪಾರ್ಥನು ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎದ್ದು, ಶತ್ರುಜಯಿ ರಾಜನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ನಿಂತು, ತೀವ್ರ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
8.73.51
याम्येष भीमं समराद्विमोक्तुं ।
सर्वात्मना सूतपुत्रं च हन्तुम्।
भवत्प्रियार्थं मम जीवितं हि ।
ब्रवीमि सत्यं तदवेहि राजन् ॥ ८.७३.५१ ॥
ನಾನು ಈಗ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಭೀಮನನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೂತಪುತ್ರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಿಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನನ್ನ ಜೀವವಿದೆ; ಇದು ಸತ್ಯ, ರಾಜನೇ, ತಿಳಿದುಕೋ.
8.73.52
नेदं चिरात्क्षिप्रमिदं भविष्य… ।
दावर्ततेऽसावभियामि चैनम्।
अद्याप्यपुत्रा तेन हतेन राधा ।
कुन्ती मया वा तदिदं विद्धि राजन् ॥ ८.७३.५२ ॥
ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರವಲ್ಲ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಆಗುವುದು… ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ನಾನು ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇಂದೇ ಅವನ ಸಾವಿನಿಂದ ರಾಧೆ ಮಗನಿಲ್ಲದವಳಾಗುವಳು, ಇಲ್ಲವೇ ನನ್ನಿಂದ ಕುಂತಿ; ರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ.