ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.73.1
इत्येवमुक्तस्तु जनार्दनेन ।
पार्थः प्रशस्याथ सुहृद्वचस्तत्।
ततोऽब्रवीदर्जुनो धर्मराज… ।
मनुक्तपूर्वं परुषं प्रसह्य ॥ ८.७३.१ ॥
ଏହିପରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କହିବା ପରେ ପାର୍ଥ ସେହି ସୁହୃଦଙ୍କ ବାକ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ପୂର୍ବରେ କେବେ ନ କହିଥିବା କଠୋର ବାକ୍ୟ ବଳପୂର୍ବକ କହିଲେ।
8.73.2
मा त्वं राजन्व्याहरस्वाद्य पापं ।
त्वं तिष्ठसि क्रोशमात्रे व्यपेत्य।
भीमस्तु मामर्हति गर्हणाय ।
यो युध्यते सर्वलोकप्रवीरैः ॥ ८.७३.२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏବେ ପାପପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ କୁହ ନାହିଁ। ତୁମେ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂରରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛ। କିନ୍ତୁ ଜଗତର ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଭୀମ ହିଁ ନିନ୍ଦାର ଯୋଗ୍ୟ।
8.73.3
काले हि शत्रून्परिपीड्य वीरो ।
हत्वा प्रवीरान्वसुधाधिपानाम्।
रथप्रधानोत्तमनागमुख्या ।
युधिप्रवीरा निहताश्च शूराः ॥ ८.७३.३ ॥
ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ବୀର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରି ଭୂପତିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ରଥୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଧାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଯୁଦ୍ଧର ବୀର ଓ ଶୂରମାନେ ନିହତ ହେଲେ।
8.73.4
सुदुष्करं कर्म करोति भीमः ।
कर्तुं यथा नार्हति कश्चिदन्यः।
रथादवस्कन्द्य गदां परामृशं… ।
स्तथा रणे हन्ति तथैव वारणान् ॥ ८.७३.४ ॥
ଭୀମ ଏପରି ଅତି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରନ୍ତି ଯାହା ଅନ୍ୟ କେହି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ରଥରୁ ଡେଇଁ ଗଦା ଧରି ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହିପରି ହାତୀମାନଙ୍କୁ ବଧ କରନ୍ତି।
8.73.5
स कुञ्जराणामधिकं सहस्रं ।
हत्वा नदंस्तुमुलं सिंहनादम्।
काम्भोजवानायुजपार्वतीया… ।
नीहामृगाभान्विनिहत्य वाजिनः ॥ ८.७३.५ ॥
ସେ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ହାତୀଙ୍କୁ ବଧ କରି ଭୟଙ୍କର ସିଂହନାଦ କରି ଗର୍ଜନ କଲେ। କାମ୍ବୋଜ, ବାନାୟୁ ଓ ପାର୍ବତ୍ୟ ଦେଶର, ନୀହାମୃଗ ସଦୃଶ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ବଧ କଲେ।
8.73.6
महारथान्दविरदाञ्शैलकल्पा… ।
न्सहेत यः कुञ्जरान्वध्यमानान्।
असौ भीमो धार्तराष्ट्रेषु मग्नः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.६ ॥
ପର୍ବତ ସଦୃଶ ମହାରଥୀ, ମଦମତ୍ତ ହସ୍ତୀ ଓ ନିହତ ହେଉଥିବା ଗଜମାନଙ୍କୁ ଯେ ସହିପାରେ — ସେହି ଭୀମ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଗ୍ନ। ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ ସେ ମୋତେ ଭର୍ତ୍ସନା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
8.73.7
वरासिना चाथ नराश्वकुञ्जरां… ।
स्तथा रथाङ्गैर्धनुषा च हन्त्यरीन्।
प्रमृद्य पद्ध्यामहितांस्तु हन्ति ।
पुनश्च दोर्भ्यां शतमन्युविक्रमः ॥ ८.७३.७ ॥
ଉତ୍ତମ ଖଡ୍ଗରେ, ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡା ଓ ହାତୀଙ୍କୁ କାଟି; ସେହିପରି ରଥଚକ୍ର ଓ ଧନୁରେ ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରେ। ପାଦରେ ପେଷି ବିପକ୍ଷଙ୍କୁ ମାରେ; ପୁଣି ବାହୁରେ ମଧ୍ୟ — ଶତମନ୍ୟୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସଦୃଶ ପରାକ୍ରମୀ।
8.73.8
महाबलो वैश्रवणान्तकोपमः ।
प्रसह्य हर्ता द्विषतां यशांसि।
स भीमसेनोऽर्हति गर्हणाय ।
न त्वं नित्यं रक्ष्यमाणः सुहृद्भिः ॥ ८.७३.८ ॥
ମହାବଳୀ, କୁବେରଙ୍କ ଅନ୍ତକ (ଯମ) ସଦୃଶ, ବଳରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଯଶ ହରଣକାରୀ — ସେହି ଭୀମସେନ ନିନ୍ଦାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମେ ତ ସର୍ବଦା ତୁମ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ।
8.73.9
कलिङ्गवङ्गाङ्गनिपादमागधा… ।
न्सदा महाशैलवलाहकोपमान्।
निहन्ति यः शत्रुगणाननेकशः ।
स मां हि वक्तुं प्रभवत्यमानगसम् ॥ ८.७३.९ ॥
କଳିଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗ, ନିଷାଦ ଓ ମାଗଧମାନଙ୍କୁ — ସର୍ବଦା ମହାପର୍ବତ ମେଘ ସଦୃଶ — ଶତ୍ରୁଗଣଙ୍କୁ ଅନେକବାର ବଧ କରୁଥିବା ସେ, ନିର୍ଦୋଷ ସେହି ମୋ ସହିତ କଥା କହିବାକୁ ସମର୍ଥ।
8.73.10
संयुक्तमास्थाय रथं हि काले ।
धनुर्विधून्वञ्छरपूर्णमुष्टिः।
सृजेच्च यो बाणसङ्घान्परेषु ।
महाबलो मेघ इवाम्बुधाराः ॥ ८.७३.१० ॥
ସମୟରେ ଯୋଡା ରଥରେ ଆରୂଢ ହୋଇ, ଧନୁ ହଲାଇ, ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଷ୍ଟି ନେଇ — ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଉପରେ ବାଣସମୂହ ଛାଡୁଥିବା ସେ ମହାବଳୀ, ମେଘର ଜଳଧାରା ସଦୃଶ।
8.73.11
शतान्यष्टौ वारणानामदर्शय… ।
द्विशातितैः कुम्भघटाग्रहस्तैः।
यो भीमसेनो निहतारिसङ्घः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.११ ॥
ଆଠଶହ ହାତୀ ସେ ଦେଖାଇଲା… ଦୁଇଶହ କୁମ୍ଭଘଟର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ହାତ ରଖି। ଶତ୍ରୁସଂଘ ନିହତ କରିଥିବା ଭୀମସେନ — ସେହି ଅରିନ୍ଦମ ମୋତେ ଭର୍ତ୍ସନା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
8.73.12
रथाश्च नागाश्च हयाश्च राज… ।
न्भीमेनाजौ निहताः सङ्घशोऽद्य।
राजानश्च बहवो महाबलाः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.१२ ॥
ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା… ହେ ରାଜନ, ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଜି ଦଳ ଦଳ ନିହତ ହେଲେ; ଅନେକ ମହାବଳ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ। ସେହି ଅରିନ୍ଦମ ମୋତେ ଭର୍ତ୍ସନା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
8.73.13
धृतराष्ट्रपुत्रा बलिनश्च येन ।
महाबला निहताः प्रायशो वै।
शूरो युद्धे ह्यप्रतिवार्यवीर्यः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.१३ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ବଳବାନ୍, ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ, ପ୍ରାୟ ମହାବଳମାନେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ଅପ୍ରତିରୋଧ୍ୟ ବୀର୍ଯ୍ୟ — ସେହି ଅରିନ୍ଦମ ମୋତେ ଭର୍ତ୍ସନା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
8.73.14
प्रतापयंस्तद्बलमुग्ररूपं ।
योऽसौ रमे धार्तराष्ट्रस्य वीरः।
एकः सहेताप्रतिसह्यपौरुष… ।
स्तेनास्मि वाच्यो न त्वया वै कदाचित् ॥ ८.७३.१४ ॥
ସେହି ଉଗ୍ର ସେନାକୁ ତାପିତ କରି… ଏକାକୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ (ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ)… ଅପ୍ରତିରୋଧ୍ୟ ପୌରୁଷ ସହୁଥିବା ବୀର… ମୁଁ ଚୋର ବୋଲି ତୁମ ଦ୍ୱାରା କଦାପି କୁହାଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
8.73.15
महारथा यत्र यत्रैव युद्धे ।
भिन्दन्ति सैन्यं तव कामतोऽद्य।
तत्रैव तत्रैव रणे महात्मा ।
दृढं भीमः परसङ्घानमृद्रात् ॥ ८.७३.१५ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ମହାରଥୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଜି ତୁମ ସେନାକୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାତ୍ମା ଭୀମ ଶତ୍ରୁସଂଘଗୁଡ଼ିକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
8.73.16
तेनास्मि वाच्यो न त्वया हं कदाचि… ।
न्मा मा वोचः क्रूरमिहाद्य पार्थ।
नास्मद्विधो वै भवता तु वाच्यो ।
यथा भवान्सर्वलोकस्य वाच्यः ॥ ८.७३.१६ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କହିବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କେବେ ବି … । ହେ ପାର୍ଥ, ଆଜି ଏଠାରେ ମୋତେ କଠୋର ବାକ୍ୟ କୁହ ନାହିଁ। ଆମ ପରି ଲୋକଙ୍କୁ ତୁମେ ସେପରି କୁହ ନାହିଁ, ଯେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ କୁହ।
8.73.17
एवं हि मा ते ब्रुवतो नरेन्द्र ।
कथं न दीर्येच्छतधाऽद्य जिह्वा।
अहो बतेदं सुनृशंसरूपं ।
कामादवोचस्त्वमिहाद्य यद्वै ॥ ८.७३.१७ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ତୁମ ଜିଭ ଆଜି ଶହେ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ କାହିଁକି ଫାଟି ନଗଲା? ଆହା, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠୁର ରୂପ; ତୁମେ ଏଠାରେ ଆଜି କାମନାବଶରେ ଯାହା କହିଲ।
8.73.18
बलं न वाधिष्ठितं सत्तमानां ।
यत्क्षत्रियाणां बहुलं वदन्ति।
त्वं चाबलो भारत निष्ठुरोऽसि ।
त्वमेव मां वेत्सि यथाविधोऽहम् ॥ ८.७३.१८ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବଳ ବହୁଳ ଭାବେ କୁହାଯାଏ, ତାହା ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ ନୁହେଁ। ହେ ଭରତ, ତୁମେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ନିଷ୍ଠୁର; ମୁଁ କିପରି ତାହା ତୁମେ ହିଁ ଜାଣ।
8.73.19
नकुलेन राजन्गजवाजियोधा ।
हताश्च वीराः सहसा समेत्य।
त्यक्त्वा प्राणान्समरे युद्धकाङ्क्षी ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.१९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ନକୁଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଯୋଦ୍ଧା ଓ ବୀରମାନେ ହଠାତ୍ ଏକତ୍ର ହୋଇ ନିହତ ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗିଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛୁକ ସେହି ଶତ୍ରୁଦମନ ମୋତେ ଅଭିଯୋଗ କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ।
8.73.20
कृतं कर्म सहदेवेन दुष्करं ।
यो युध्यते परसैन्यावमर्दी।
न चाब्रवीत्किञ्चिदिहागतो बली ।
पश्यान्तरं तस्य चेवात्मनश्च ॥ ८.७३.२० ॥
ସହଦେବ ଦୁଷ୍କର କର୍ମ କରିଛନ୍ତି; ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟ ଦଳନ କରି ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ବଳବାନ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଓ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖ।
8.73.21
धृष्टद्युम्नः सात्यकिर्द्रौपदेया ।
युधामन्युश्चोत्तमौजाः शिखण्डी।
एतेऽद्य युधि सम्प्रपीडिता… ।
स्ते मामुलपालब्धुमर्हन्ति न त्वम् ॥ ८.७३.२१ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାତ୍ୟକି, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରଗଣ, ୟୁଧାମନ୍ୟୁ, ଉତ୍ତମୌଜା ଓ ଶିଖଣ୍ଡୀ — ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ। ସେମାନେ ମୋତେ ଦୋଷ ଦେଇପାରନ୍ତି, ଆପଣ ନୁହଁନ୍ତି।
8.73.22
त्वन्मूलमस्माभिरिदं हि वैरं ।
प्राप्तं तथा व्यसनं चातिघोरम्।
द्यूप्रमत्तेन कृतं त्वयाऽसकृ… ।
त्कस्मादुपालब्धुमिहार्हसि त्वम् ॥ ८.७३.२२ ॥
ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୂଳ ଥିବା ଏହି ବୈର ଆମ ଉପରେ ଆସିଛି, ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ମଧ୍ୟ। ପାଶାଖେଳରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଆପଣ ବାରମ୍ବାର ଯାହା କରିଥିଲେ, ସେଥିପାଇଁ ଏଠାରେ ମୋତେ ଦୋଷ ଦେବାର ଯୋଗ୍ୟତା ଆପଣଙ୍କର କେଉଁଠି?
8.73.23
त्वमेव राजन्सततं प्रमत्त… ।
स्त्वमेव मूढो भारतानामसाधुः।
त्वां प्राप्य राज्यं च विनष्टमेत… ।
त्प्राप्ता महत्पाण्डवाश्चापि दास्यम् ॥ ८.७३.२३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ହିଁ ସର୍ବଦା ଅସାବଧାନ ଥିଲେ; ଭରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂଢ଼ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆପଣ ହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ରାଜ୍ୟ ବିନଷ୍ଟ ହେଲା, ଏବଂ ମହାନ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦାସତ୍ୱ ପାଇଲେ।
8.73.24
त्वत्तः कृतोऽस्मकद्वनवासदुःखं ।
राज्यस्य नाशो ह्यभिमन्योश्च घोरः।
आत्मानमेवं सुनृशंसरूपं ।
ज्ञात्वा किमर्थं गर्हसे माद्य वीर ॥ ८.७३.२४ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଆମକୁ ବନବାସର ଦୁଃଖ ମିଳିଲା, ରାଜ୍ୟ ବିନଷ୍ଟ ହେଲା, ଏବଂ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ବଧ ମଧ୍ୟ ହେଲା। ନିଜକୁ ଏତେ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ସ୍ୱଭାବର ଜାଣି, ହେ ବୀର, ଆଜି ଆପଣ ମୋତେ କାହିଁକି ଦୋଷ ଦେଉଛନ୍ତି?
8.73.25
लज्जस्व राजन्यदि तेऽस्ति लज्जा ।
तूष्णीम्भूतः पश्य सर्वं कृतघ्नः।
भीमो नित्यं समरस्य कर्ता ।
दर्पस्य भेत्ता पुनरेव नित्यम् ॥ ८.७३.२५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯଦି ତୁମର ଲଜ୍ଜା ଅଛି ତେବେ ଲଜ୍ଜିତ ହୁଅ। ନୀରବ ରହି ସବୁ ଦେଖ, ହେ କୃତଘ୍ନ! ଭୀମ ସର୍ବଦା ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅହଂକାରକୁ ସର୍ବଦା ଭାଙ୍ଗନ୍ତି।
8.73.26
स्वयं ह्यशक्तेन नरेन्द्र युद्धे ।
नरेण कार्या सततं क्षमैव।
बलं हि वाचि द्विजसत्तमानां ।
क्षात्रं द्विजा बाहुबलं वदन्ति ॥ ८.७३.२६ ॥
ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜେ ଅସମର୍ଥ ଯେ, ସେ ସର୍ବଦା କ୍ଷମାକୁ ହିଁ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ବଳ ବାଣୀରେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟର ବଳ ବାହୁବଳରେ ବୋଲନ୍ତି।
8.73.27
त्वं वाग्बलो भारत निष्ठुरोऽसि ।
त्वमेव मां वेत्सि यथाविधोऽहम्।
घटामि नित्यं तव कर्तुमिष्टं ।
दारैः सुतैर्जीवितेनात्मना च ॥ ८.७३.२७ ॥
ହେ ଭାରତ, ତୁମେ ବାଣୀ ବଳରେ ବଳବାନ ଏବଂ କଠୋର। ମୁଁ କିପରି ଲୋକ ତାହା ତୁମେ ହିଁ ଜାଣ। ପତ୍ନୀ, ପୁତ୍ର, ଜୀବନ ଓ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ମୁଁ ସର୍ବଦା ତୁମର ଇଚ୍ଛିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।
8.73.28
एवञ्च मां वाक्छलाकैर्हिनत्सि ।
त्वत्तः सुखं न वयं विद्म किञ्चित्।
मा मामवंस्था द्रौपदीतल्पकसंस्थो ।
महारथान्प्रतिहन्मि त्वदर्थे ॥ ८.७३.२८ ॥
ଏହିପରି ତୁମେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାକ୍ୟ-ବାଣରେ ମୋତେ ଆଘାତ କରୁଛ। ତୁମଠାରୁ ଆମେ କୌଣସି ସୁଖ ପାଇଛୁ ବୋଲି ଆମେ କିଛି ଜାଣୁ ନାହୁଁ। ମୋତେ ତୁଚ୍ଛ ଭାବ ନାହିଁ। ଦ୍ରୌପଦୀର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଥିବା ସେହି ପୁରୁଷକୁ, ତୁମ ନିମନ୍ତେ ମୁଁ ମହାରଥୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିହତ କରିବି।
8.73.29
सर्वातिशङ्की भवसि प्रमत्त… ।
स्त्वत्तः सुखं नाभिजानामि किञ्चित्।
प्रोक्तः स्वयं सत्यसन्धेन मृत्यु… ।
स्तव प्रियार्थं नरदेव युद्धे ॥ ८.७३.२९ ॥
ତୁମେ ସବୁ କଥାରେ ଅତିଶୟ ସନ୍ଦେହୀ ଓ ଅସାବଧାନ… ତୁମଠାରୁ ମୁଁ କୌଣସି ସୁଖ ଜାଣେ ନାହିଁ। ସତ୍ୟସନ୍ଧ ନିଜେ ମୃତ୍ୟୁ… କହିଥିଲେ, ହେ ନରଦେବ, ତୁମ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ।
8.73.30
शिखण्डिनाम्ना प्रधने तवार्थे ।
मयाभिगुप्तेन हतश्च भीष्मः।
द्रोणो हतो यः सततोपकारी ।
धृष्टद्युम्नेन स्यन्दनाद्विप्रकृष्टः ॥ ८.७३.३० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ପାଇଁ ଶିଖଣ୍ଡୀ ନାମକ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମୋ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହେଲେ; ଏବଂ ସର୍ବଦା ଉପକାରୀ ଦ୍ରୋଣ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଥରୁ ଟାଣି ପକାଇ ନିହତ ହେଲେ।
8.73.31
द्रौणिश्च रुद्धः सगणो महात्मा ।
तथापि ते वै वचनं नृशंसवत्।
दुःखं प्रियं ते नरदेव कर्तुं ।
यस्य प्रियं ते न करोम्यहं वै ॥ ८.७३.३१ ॥
ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର (ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା) ନିଜ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ରୋକାଗଲେ; ତଥାପି ତୁମ ବାକ୍ୟ କ୍ରୂର ଲୋକଙ୍କ ପରି। ହେ ନରଦେବ, ତୁମ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦେବା... ଯାହାର ପ୍ରିୟ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କରେ ନାହିଁ, ସତ୍ୟରେ।
8.73.32
न युच्यते वै दिवि चेह यः पुमा… ।
न्यस्ते मदन्योऽप्रियमारभेत।
न चाभिनन्दामि तथाहि राज्यं ।
यतस्त्वमक्षेषु दृढं प्रसक्तः ॥ ८.७३.३२ ॥
ଏଠାରେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ମିଳେ ନାହିଁ... ମୋ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ତୁମ ଅପ୍ରିୟ ଆରମ୍ଭ ନ କରୁ। ତେଣୁ ମୁଁ ରାଜ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ତୁମେ ପାଶାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଆସକ୍ତ।
8.73.33
स्वयं कृतं पापमनार्यजुष्ट… ।
मस्माभिराजौ व्यसनं तितीर्षसि
अक्षेषु दोषा बहवो विधर्म्याः ।
श्रुतास्त्वया सहदेवोऽब्रवीद्यान् ॥ ८.७३.३३ ॥
ନିଜେ କରିଥିବା ପାପ, ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସେବିତ… ଆମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଙ୍କଟ ପାର ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଜୁଆରେ ଅଧର୍ମ୍ୟ ଅନେକ ଦୋଷ ଅଛି; ତୁମେ ସେସବୁ ଶୁଣିଛ, ସହଦେବ ସେସବୁ କହିଥିଲେ।
8.73.34
तान्नेच्छसि त्यक्तुमनार्यजुष्टा… ।
न्घोरे स्म सर्वे निरये त्वयाऽस्ताः।
त्वं देविता त्वत्कृते राज्यनाशं… ।
स्त्वत्सम्भवं व्यसनं नो नरेन्द्र ॥ ८.७३.३४ ॥
ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନେ ସେବିଥିବା ତାହା ତୁମେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହଁ… ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ତୁମେ ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପକାଇଛ। ତୁମେ ଜୁଆଡ଼ୀ; ତୁମ କାରଣରୁ ରାଜ୍ୟନାଶ… ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ସଙ୍କଟ ଆମର, ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର।
8.73.35
मास्मान्क्रूरैर्षाक्प्रतोदैस्तुदस्त्वं ।
भूयो राजन्कोपयस्यल्पबुद्ध्या ॥ ८.७३.३५ ॥
କ୍ରୂର… ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ତୁମେ ବିଦ୍ଧ କର ନାହିଁ। ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ପୁଣି ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧିରେ କ୍ରୋଧ ଜାଗାଉଛ।
8.73.36
एता वाचः परुषाः सव्यसाची ।
स्थिरप्रतिज्ञः श्रावयित्वा नरेन्द्रम्।
विनिः श्वसञ्ज्येष्ठमनिष्टमुक्त्वा ।
ततस्तु कोशादसिमुद्वबर्ह ॥ ८.७३.३६ ॥
ଏହି କଠୋର ବାକ୍ୟ ସ୍ଥିରପ୍ରତିଜ୍ଞ ସବ୍ୟସାଚୀ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୁଣାଇ, ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କହି, ତା'ପରେ ଖାପରୁ ଖଡ୍ଗ ଟାଣିଲେ।
8.73.37
तमाह कृष्णः किमिदं पुनर्भवा… ।
न्विकोशमाकाशनिभं करोत्यसिम्।
प्रब्रूहि सत्यं पुनरुत्तरं सखे ।
वचः प्रवक्ष्याभि तवार्थसिद्धये ॥ ८.७३.३७ ॥
ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ଏ କ'ଣ ପୁଣି, ତୁମେ…? ଖାପ ବିନା ଖଡ୍ଗକୁ ଆକାଶ ପରି କରୁଛ। ହେ ସଖା, ସତ୍ୟ ଉତ୍ତର ପୁଣି କୁହ; ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ କହିବି।"
8.73.38
इतीव पृष्टः पुरुषोत्तमेन ।
सुदुःखितः केशवमाह पार्थः।
अहं हनिष्ये स्वशरीरमेत… ।
त्प्रसह्य येनाहितमुक्तवान्गुरुम् ॥ ८.७३.३८ ॥
ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ପଚରାଯିବାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ପାର୍ଥ କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ମୋ ନିଜ ଶରୀରକୁ ହିଁ ମାରିଦେବି…" ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଏପରି କହିଥିଲେ।
8.73.39
निशम्य तत्पार्थवचोऽब्रवीदिदं ।
जनार्दनो धर्मभृतां वरिष्ठः।
प्रब्रूहि पार्थ स्वगुणानिहात्मन… ।
स्ततो हतात्मा भवसीति निश्चयः ॥ ८.७३.३९ ॥
ପାର୍ଥଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏହା କହିଲେ, "ହେ ପାର୍ଥ, ଏଠାରେ ନିଜର ଗୁଣ କୁହ… ତେବେ ତୁମେ ଆତ୍ମଘାତୀ ହେବ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।"
8.73.40
तथा तु कृष्णस्य वचो निशम्य ।
ततोऽर्जुनः प्राह धनुः प्रगृह्य।
युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठं ।
शृणुष्व राजन्निति दुर्वचः स्वयम् ॥ ८.७३.४० ॥
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଏପରି ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ ଧନୁ ଧରି, ଧର୍ମଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ, ଶୁଣନ୍ତୁ" — ଏହି କଠୋର ବାକ୍ୟ ସେ ନିଜେ କହିଲେ।
8.73.41
न मादृशोऽन्यो नरदेव विद्यते ।
धनुर्धरो देवमृते पिनाकिनम्।
अहं हि तेनानुमतो महात्मना ।
क्षणेन हन्यां सचराचरं जगत् ॥ ८.७३.४१ ॥
ହେ ନରଦେବ, ଦେବ ପିନାକୀ (ଶିବ) ଛଡ଼ା ମୋ ପରି ଧନୁର୍ଧର ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି। ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମୋଦିତ ମୁଁ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ବଧ କରିପାରେ।
8.73.42
मया हि राजन्सदिगीश्वरा दिशो ।
विजित्य सर्वा भवतः कृता वशे।
स राजसूयश्च समाप्तदक्षिणः ।
सभा च दिव्या भवतो ममौजसा ॥ ८.७३.४२ ॥
ହେ ରାଜନ, ମୁଁ ଦିକ୍ପାଳଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଜିଣି ତୁମ ବଶରେ ରଖିଥିଲି। ସେହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ତୁମର ଦିବ୍ୟ ସଭା ମଧ୍ୟ ମୋ ବଳରେ ହିଁ ହେଲା।
8.73.43
पाणी पृषत्कालिखिताविमौ पुन… ।
र्धनुश्च सव्ये विततं सबाणम्।
पादौ च मे लक्षणतः प्रशस्तौ ।
न मादृशं युद्धगतं जयन्ति ॥ ८.७३.४३ ॥
ବାଣ ଚିହ୍ନ ଥିବା ମୋ ଦୁଇ ହାତ, ବାମ ହାତରେ ବାଣ ସହିତ ଟଣା ଧନୁ, ଏବଂ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୁଭ ମୋ ଦୁଇ ପାଦ — ଯୁଦ୍ଧରେ ଥିବା ମୋ ପରି ଲୋକକୁ ସେମାନେ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
8.73.44
हता उदीच्या निहताः प्रतीच्याः ।
प्राच्या निरस्ता दाक्षिणात्या विशस्ताः।
संशप्तकानां किञ्चिदेवावशिष्टं ।
सर्वस्य लोकस्य हतं मयाऽर्धम् ॥ ८.७३.४४ ॥
ଉତ୍ତରର ଲୋକେ ହତ ହେଲେ, ପଶ୍ଚିମର ଲୋକେ ସଂହାର ହେଲେ, ପୂର୍ବର ଲୋକେ ଭଗାଗଲେ, ଦକ୍ଷିଣର ଲୋକେ କଟାଗଲେ। ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଲୋକ କେବଳ ବଳିଛନ୍ତି — ଜଗତର ଅଧାଏ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛି।
8.73.45
शेते मया निहता शत्रुसेना ।
छिन्नैर्गात्रैर्भूमितले स्खलन्ती।
अनस्त्रज्ञान्नैव निहन्मि चास्त्रै… ।
स्तस्मान्न भस्मैव करोमि लोकान् ॥ ८.७३.४५ ॥
ମୋ ଦ୍ୱାରା ହତ ଶତ୍ରୁସେନା କଟାଯାଇଥିବା ଅଙ୍ଗ ସହିତ ଭୂମିରେ ଛଟପଟ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି। ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ନ ଜାଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମାରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରେ ନାହିଁ।
8.73.46
जैत्रं रथं भीममास्थाय कृष्ण ।
यावच्छीघ्रं सूतपुत्रं निहन्तुम्।
राजा भवत्वद्य सुनिर्वृतोऽयं ।
कर्णं रणे नाशयितास्मि बाणैः ॥ ८.७३.४६ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ବିଜୟ ଦେଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ରଥରେ ଚଢ଼ି ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବଧ କରିବା ପାଇଁ — ଆଜି ଏହି ରାଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ; ଯୁଦ୍ଧରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବାଣରେ ନଷ୍ଟ କରିବି।
8.73.47
शरैरहत्वा कवचं विमोक्ष्ये ॥ ८.७३.४७ ॥
ବାଣରେ ତାକୁ ନ ମାରି ମୁଁ ତାର କବଚ ଖୋଲିବି ନାହିଁ।
8.73.48
इत्येवमुक्त्वा पुनरेव पार्थो ।
युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठम्।
विमुच्य शस्त्राणि धनुर्विसृज्य ।
कोशे च खङ्गं विनिधाय तूर्णम् ॥ ८.७३.४८ ॥
ଏହିପରି କହି ଅର୍ଜୁନ ପୁନର୍ବାର ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଲେ, ଧନୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଖଡ୍ଗ କୋଷରେ ରଖିଲେ।
8.73.49
स व्रीडया नम्रशिराः किरीटी ।
युधिष्ठिरं प्राञ्जलिरभ्युवाच।
प्रसीद राजन्क्षम यन्मयोक्तं ।
काले भवान्वेत्स्यति तन्नमस्ते ॥ ८.७३.४९ ॥
ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନତ କରିଥିବା କିରୀଟୀ ଅର୍ଜୁନ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ରାଜନ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ; ମୁଁ ଯାହା କହିଲି ତାହା କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଆପଣ ତାହା ଜାଣିବେ। ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।"
8.73.50
ततस्तु पादावुपगृह्य पार्थः ।
समुत्थितो दीप्ततेजाः किरीटि।
प्रसाद्य राजानममित्रसाहं ।
स्थितोऽब्रवीच्चैनमभिप्रतप्तम् ॥ ८.७३.५० ॥
ତା'ପରେ କିରୀଟୀ, ଦୀପ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି ଉଠି, ଶତ୍ରୁଜୟୀ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଠିଆ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
8.73.51
याम्येष भीमं समराद्विमोक्तुं ।
सर्वात्मना सूतपुत्रं च हन्तुम्।
भवत्प्रियार्थं मम जीवितं हि ।
ब्रवीमि सत्यं तदवेहि राजन् ॥ ८.७३.५१ ॥
ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଭୀମଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ହିଁ ମୋର ଜୀବନ; ଏହା ସତ୍ୟ, ହେ ରାଜନ, ଜାଣନ୍ତୁ।
8.73.52
नेदं चिरात्क्षिप्रमिदं भविष्य… ।
दावर्ततेऽसावभियामि चैनम्।
अद्याप्यपुत्रा तेन हतेन राधा ।
कुन्ती मया वा तदिदं विद्धि राजन् ॥ ८.७३.५२ ॥
ଏହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ନୁହେଁ, ଶୀଘ୍ର ହେବ… ସେ ଫେରି ଦୌଡ଼ି ଆସୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଛି। ଆଜି ହିଁ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ରାଧା ପୁତ୍ରହୀନା ହେବେ, ଅଥବା ମୋ ଦ୍ୱାରା କୁନ୍ତୀ; ହେ ରାଜନ, ଏହା ଜାଣନ୍ତୁ।