మహాభారతం · అధ్యాయం 8.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.73.1
इत्येवमुक्तस्तु जनार्दनेन ।
पार्थः प्रशस्याथ सुहृद्वचस्तत्।
ततोऽब्रवीदर्जुनो धर्मराज… ।
मनुक्तपूर्वं परुषं प्रसह्य ॥ ८.७३.१ ॥
ఈ విధంగా జనార్దనుడు పలికిన తరువాత, పార్థుడు ఆ స్నేహితుని మాటలను ప్రశంసించాడు. అనంతరం అర్జునుడు ధర్మరాజుతో ఇంతకు ముందెన్నడూ అనని కఠినమైన మాటలను బలవంతంగా పలికాడు.
8.73.2
मा त्वं राजन्व्याहरस्वाद्य पापं ।
त्वं तिष्ठसि क्रोशमात्रे व्यपेत्य।
भीमस्तु मामर्हति गर्हणाय ।
यो युध्यते सर्वलोकप्रवीरैः ॥ ८.७३.२ ॥
ఓ రాజా, ఇప్పుడు పాపపు మాటలు పలకకు. నీవు ఒక క్రోశ దూరంలో విడిగా నిలబడి ఉన్నావు. కానీ లోకంలోని శ్రేష్ఠ వీరులందరితో పోరాడుతున్న భీముడే నిందకు అర్హుడు.
8.73.3
काले हि शत्रून्परिपीड्य वीरो ।
हत्वा प्रवीरान्वसुधाधिपानाम्।
रथप्रधानोत्तमनागमुख्या ।
युधिप्रवीरा निहताश्च शूराः ॥ ८.७३.३ ॥
తగిన సమయంలో వీరుడు శత్రువులను బాధించి, భూపతుల శ్రేష్ఠ వీరులను చంపాడు. రథికులలో ప్రధానులు, శ్రేష్ఠ గజాధిపతులు, యుద్ధ వీరులు, శూరులు హతులయ్యారు.
8.73.4
सुदुष्करं कर्म करोति भीमः ।
कर्तुं यथा नार्हति कश्चिदन्यः।
रथादवस्कन्द्य गदां परामृशं… ।
स्तथा रणे हन्ति तथैव वारणान् ॥ ८.७३.४ ॥
భీముడు మరెవ్వరూ చేయలేని అత్యంత కష్టమైన కర్మను చేస్తాడు. రథం నుండి దూకి గదను పట్టుకుని, యుద్ధంలో అదే విధంగా ఏనుగులను చంపుతాడు.
8.73.5
स कुञ्जराणामधिकं सहस्रं ।
हत्वा नदंस्तुमुलं सिंहनादम्।
काम्भोजवानायुजपार्वतीया… ।
नीहामृगाभान्विनिहत्य वाजिनः ॥ ८.७३.५ ॥
అతడు వెయ్యికి పైగా ఏనుగులను చంపి, భయంకరమైన సింహనాదం చేశాడు. కాంబోజ, వానాయు, పర్వత దేశాల గుర్రాలను, నీహామృగాల వంటి గుర్రాలను కూడా చంపాడు.
8.73.6
महारथान्दविरदाञ्शैलकल्पा… ।
न्सहेत यः कुञ्जरान्वध्यमानान्।
असौ भीमो धार्तराष्ट्रेषु मग्नः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.६ ॥
పర్వతాల వంటి మహారథులను, మదపుటేనుగులను, చంపబడుతున్న గజాలను తట్టుకోగలవాడు — ఆ భీముడు ధృతరాష్ట్ర కుమారుల మధ్య మునిగి ఉన్నాడు. శత్రువులను అణచే అతడు నన్ను నిందించడానికి అర్హుడు.
8.73.7
वरासिना चाथ नराश्वकुञ्जरां… ।
स्तथा रथाङ्गैर्धनुषा च हन्त्यरीन्।
प्रमृद्य पद्ध्यामहितांस्तु हन्ति ।
पुनश्च दोर्भ्यां शतमन्युविक्रमः ॥ ८.७३.७ ॥
ఉత్తమ ఖడ్గంతో, మనుషులను, గుర్రాలను, ఏనుగులను చంపి; అలాగే రథచక్రాలతో, విల్లుతో శత్రువులను సంహరిస్తాడు. కాళ్లతో నలిపి విరోధులను చంపుతాడు; మళ్లీ భుజబలంతో కూడా — శతమన్యు (ఇంద్రుడు) వంటి పరాక్రమవంతుడు.
8.73.8
महाबलो वैश्रवणान्तकोपमः ।
प्रसह्य हर्ता द्विषतां यशांसि।
स भीमसेनोऽर्हति गर्हणाय ।
न त्वं नित्यं रक्ष्यमाणः सुहृद्भिः ॥ ८.७३.८ ॥
మహాబలుడు, కుబేరుని అంతకుడైన యముని వంటివాడు, బలవంతంగా శత్రువుల కీర్తిని హరించేవాడు — ఆ భీమసేనుడు నిందకు అర్హుడు కాడు. నీవు మాత్రం ఎల్లప్పుడూ నీ మిత్రులచే రక్షించబడుతున్నావు.
8.73.9
कलिङ्गवङ्गाङ्गनिपादमागधा… ।
न्सदा महाशैलवलाहकोपमान्।
निहन्ति यः शत्रुगणाननेकशः ।
स मां हि वक्तुं प्रभवत्यमानगसम् ॥ ८.७३.९ ॥
కళింగులు, వంగులు, అంగులు, నిషాదులు, మాగధులను — ఎల్లప్పుడూ పెద్ద పర్వత మేఘాల వంటి వారిని — శత్రుసమూహాలను అనేకసార్లు సంహరించేవాడే, నిర్దోషుడైన అతడే నాతో మాట్లాడగల సమర్థుడు.
8.73.10
संयुक्तमास्थाय रथं हि काले ।
धनुर्विधून्वञ्छरपूर्णमुष्टिः।
सृजेच्च यो बाणसङ्घान्परेषु ।
महाबलो मेघ इवाम्बुधाराः ॥ ८.७३.१० ॥
సమయానికి కట్టిన రథం ఎక్కి, విల్లును ఊపుతూ, బాణాలతో నిండిన పిడికిలితో — శత్రువులపై బాణసమూహాలను ప్రయోగించేవాడు, మహాబలుడు, మేఘ జలధారల వలె.
8.73.11
शतान्यष्टौ वारणानामदर्शय… ।
द्विशातितैः कुम्भघटाग्रहस्तैः।
यो भीमसेनो निहतारिसङ्घः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.११ ॥
ఎనిమిది వందల ఏనుగులను అతడు చూపించాడు… రెండు వందల కుంభఘటాలపై చేతులు ఉంచి. శత్రుసమూహాన్ని హతమార్చిన భీమసేనుడు — ఆ అరిందముడు నన్ను నిందించడానికి అర్హుడు.
8.73.12
रथाश्च नागाश्च हयाश्च राज… ।
न्भीमेनाजौ निहताः सङ्घशोऽद्य।
राजानश्च बहवो महाबलाः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.१२ ॥
రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు… ఓ రాజా, భీమునిచే యుద్ధంలో నేడు గుంపులుగా హతమయ్యారు; అనేక మహాబల రాజులూ. ఆ అరిందముడు నన్ను నిందించడానికి అర్హుడు.
8.73.13
धृतराष्ट्रपुत्रा बलिनश्च येन ।
महाबला निहताः प्रायशो वै।
शूरो युद्धे ह्यप्रतिवार्यवीर्यः ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.१३ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, బలవంతులు, ఎవరిచేత హతులయ్యారో, ఎక్కువగా మహాబలులు. యుద్ధంలో శూరుడు, ఎదిరింపరాని పరాక్రమం కలవాడు — ఆ అరిందముడు నన్ను నిందించడానికి అర్హుడు.
8.73.14
प्रतापयंस्तद्बलमुग्ररूपं ।
योऽसौ रमे धार्तराष्ट्रस्य वीरः।
एकः सहेताप्रतिसह्यपौरुष… ।
स्तेनास्मि वाच्यो न त्वया वै कदाचित् ॥ ८.७३.१४ ॥
ఆ భయంకర సైన్యాన్ని తపింపజేస్తూ… ఒంటరిగా ధృతరాష్ట్ర కుమారుడి (దుర్యోధనుడి)… ఎదిరింపరాని పౌరుషాన్ని సహించే వీరుడు… నేను దొంగ అని నీచేత ఎన్నడూ అనబడటానికి అర్హుడను కాను.
8.73.15
महारथा यत्र यत्रैव युद्धे ।
भिन्दन्ति सैन्यं तव कामतोऽद्य।
तत्रैव तत्रैव रणे महात्मा ।
दृढं भीमः परसङ्घानमृद्रात् ॥ ८.७३.१५ ॥
ఎక్కడెక్కడ మహారథులు యుద్ధంలో నేడు నీ సైన్యాన్ని ఇష్టానుసారం విరగ్గొడతారో, అక్కడక్కడే యుద్ధంలో మహాత్ముడైన భీముడు శత్రుసమూహాలను దృఢంగా నలిపివేస్తాడు.
8.73.16
तेनास्मि वाच्यो न त्वया हं कदाचि… ।
न्मा मा वोचः क्रूरमिहाद्य पार्थ।
नास्मद्विधो वै भवता तु वाच्यो ।
यथा भवान्सर्वलोकस्य वाच्यः ॥ ८.७३.१६ ॥
అతనిచే నేను మాట్లాడదగినవాడను కాను; నీచే నేను ఎప్పుడూ … . పార్థా, ఈరోజు ఇక్కడ క్రూరమైన మాటలు నాతో అనకు. మా వంటివారితో నీవు అలా అనకూడదు, నీవు సమస్త లోకాలతో అన్నట్లుగా.
8.73.17
एवं हि मा ते ब्रुवतो नरेन्द्र ।
कथं न दीर्येच्छतधाऽद्य जिह्वा।
अहो बतेदं सुनृशंसरूपं ।
कामादवोचस्त्वमिहाद्य यद्वै ॥ ८.७३.१७ ॥
ఈవిధంగా మాట్లాడుతున్న నీ నాలుక ఈరోజు వందముక్కలుగా ఎందుకు చీలిపోలేదు? అయ్యో, ఇది ఎంతో క్రూరమైన రూపం; నీవు ఇక్కడ ఈరోజు కామంతో చెప్పినది.
8.73.18
बलं न वाधिष्ठितं सत्तमानां ।
यत्क्षत्रियाणां बहुलं वदन्ति।
त्वं चाबलो भारत निष्ठुरोऽसि ।
त्वमेव मां वेत्सि यथाविधोऽहम् ॥ ८.७३.१८ ॥
క్షత్రియులలో బాగా చెప్పబడే బలం సజ్జనులలో శ్రేష్ఠులపై ఆధారపడినది కాదు. భారతా, నీవు బలహీనుడవు, కఠినుడవు; నేను ఎటువంటివాడినో నీవే తెలుసుకుంటావు.
8.73.19
नकुलेन राजन्गजवाजियोधा ।
हताश्च वीराः सहसा समेत्य।
त्यक्त्वा प्राणान्समरे युद्धकाङ्क्षी ।
स मामुपालब्धुमरिन्दमोऽर्हति ॥ ८.७३.१९ ॥
రాజా, నకులునిచే ఏనుగు, గుర్రపు యోధులు మరియు వీరులు అకస్మాత్తుగా చంపబడ్డారు; యుద్ధంలో ప్రాణాలు విడిచారు. యుద్ధాన్ని కోరే ఆ శత్రుదమనుడు నన్ను నిందించడానికి అర్హుడు.
8.73.20
कृतं कर्म सहदेवेन दुष्करं ।
यो युध्यते परसैन्यावमर्दी।
न चाब्रवीत्किञ्चिदिहागतो बली ।
पश्यान्तरं तस्य चेवात्मनश्च ॥ ८.७३.२० ॥
సహదేవుడు కఠినమైన కార్యం చేశాడు; శత్రుసైన్యాన్ని అణచివేస్తూ పోరాడుతున్నాడు. ఇక్కడికి వచ్చిన బలవంతుడు ఏమీ మాట్లాడలేదు. అతనికి, నీకు ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని చూడు.
8.73.21
धृष्टद्युम्नः सात्यकिर्द्रौपदेया ।
युधामन्युश्चोत्तमौजाः शिखण्डी।
एतेऽद्य युधि सम्प्रपीडिता… ।
स्ते मामुलपालब्धुमर्हन्ति न त्वम् ॥ ८.७३.२१ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు, సాత్యకి, ద్రౌపదీ పుత్రులు, యుధామన్యుడు, ఉత్తమౌజసుడు, శిఖండి — ఈ రోజు యుద్ధంలో వీరు తీవ్రంగా బాధపడ్డారు. వారు నన్ను నిందించవచ్చు, నువ్వు కాదు.
8.73.22
त्वन्मूलमस्माभिरिदं हि वैरं ।
प्राप्तं तथा व्यसनं चातिघोरम्।
द्यूप्रमत्तेन कृतं त्वयाऽसकृ… ।
त्कस्मादुपालब्धुमिहार्हसि त्वम् ॥ ८.७३.२२ ॥
నిన్ను మూలంగా కలిగిన ఈ వైరం మాపైకి వచ్చింది, అలాగే అతి భయంకరమైన ఆపదా వచ్చింది. జూదంలో మత్తుడవై నీవు పదేపదే చేసినదానికి, ఇక్కడ నన్ను నిందించడానికి నీకు ఎందుకు అర్హత?
8.73.23
त्वमेव राजन्सततं प्रमत्त… ।
स्त्वमेव मूढो भारतानामसाधुः।
त्वां प्राप्य राज्यं च विनष्टमेत… ।
त्प्राप्ता महत्पाण्डवाश्चापि दास्यम् ॥ ८.७३.२३ ॥
ఓ రాజా, నీవే ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తత లేనివాడవు; భరతుల మధ్య మూఢుడవు, దుర్మార్గుడవు నీవే. నీ కారణంగానే రాజ్యం నశించింది, గొప్ప పాండవులు కూడా దాస్యాన్ని పొందారు.
8.73.24
त्वत्तः कृतोऽस्मकद्वनवासदुःखं ।
राज्यस्य नाशो ह्यभिमन्योश्च घोरः।
आत्मानमेवं सुनृशंसरूपं ।
ज्ञात्वा किमर्थं गर्हसे माद्य वीर ॥ ८.७३.२४ ॥
నీ వల్లనే మాకు అరణ్యవాస దుఃఖం కలిగింది, రాజ్య నాశనం జరిగింది, అభిమన్యుని భయంకర మరణమూ జరిగింది. నిన్ను నీవే ఇంత క్రూరస్వభావుడిగా తెలుసుకొని, ఓ వీరా, ఈరోజు నన్ను ఎందుకు నిందిస్తున్నావు?
8.73.25
लज्जस्व राजन्यदि तेऽस्ति लज्जा ।
तूष्णीम्भूतः पश्य सर्वं कृतघ्नः।
भीमो नित्यं समरस्य कर्ता ।
दर्पस्य भेत्ता पुनरेव नित्यम् ॥ ८.७३.२५ ॥
ఓ రాజా, నీకు సిగ్గు ఉంటే సిగ్గుపడు. మౌనంగా ఉండి అంతా చూడు, కృతఘ్నుడా! భీముడు ఎల్లప్పుడూ యుద్ధం చేసేవాడు; గర్వాన్ని ఎల్లప్పుడూ భంగం చేసేవాడు.
8.73.26
स्वयं ह्यशक्तेन नरेन्द्र युद्धे ।
नरेण कार्या सततं क्षमैव।
बलं हि वाचि द्विजसत्तमानां ।
क्षात्रं द्विजा बाहुबलं वदन्ति ॥ ८.७३.२६ ॥
ఓ నరేంద్రా, యుద్ధంలో స్వయంగా అశక్తుడైన మనిషి ఎల్లప్పుడూ క్షమనే పాటించాలి. శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుల బలం వాక్కులో ఉంది; క్షత్రియ బలం బాహుబలంలో ఉందని ద్విజులు అంటారు.
8.73.27
त्वं वाग्बलो भारत निष्ठुरोऽसि ।
त्वमेव मां वेत्सि यथाविधोऽहम्।
घटामि नित्यं तव कर्तुमिष्टं ।
दारैः सुतैर्जीवितेनात्मना च ॥ ८.७३.२७ ॥
ఓ భారతా, నీవు మాటల బలం కలవాడివి; కఠినుడివి. నేను ఎలాంటివాడినో నీకే తెలుసు. భార్యలు, కుమారులు, ప్రాణం, నా ఆత్మ — వీటన్నిటితోనూ నీకు ప్రియమైనది చేయడానికి నేను నిరంతరం ప్రయత్నిస్తాను.
8.73.28
एवञ्च मां वाक्छलाकैर्हिनत्सि ।
त्वत्तः सुखं न वयं विद्म किञ्चित्।
मा मामवंस्था द्रौपदीतल्पकसंस्थो ।
महारथान्प्रतिहन्मि त्वदर्थे ॥ ८.७३.२८ ॥
ఈ విధంగా నీవు పదునైన మాటల బాణాలతో నన్ను గాయపరుస్తున్నావు. నీ వల్ల మాకు ఎటువంటి సుఖం కలిగిందో మేము ఏమీ ఎరుగము. నన్ను తక్కువగా చూడకు. ద్రౌపది పడకపై పడుకున్న వాడిని, నీ కోసం మహారథులను కూడా సంహరిస్తాను.
8.73.29
सर्वातिशङ्की भवसि प्रमत्त… ।
स्त्वत्तः सुखं नाभिजानामि किञ्चित्।
प्रोक्तः स्वयं सत्यसन्धेन मृत्यु… ।
स्तव प्रियार्थं नरदेव युद्धे ॥ ८.७३.२९ ॥
నీవు ప్రతిదానిలో అతిగా సందేహించువాడవు, అజాగ్రత్తగా ఉన్నావు… నీ వలన నాకు ఏ సుఖమూ తెలియదు. సత్యసంధుడు తానే మృత్యు… అని చెప్పాడు, ఓ నరదేవా, నీ ప్రియార్థం యుద్ధంలో.
8.73.30
शिखण्डिनाम्ना प्रधने तवार्थे ।
मयाभिगुप्तेन हतश्च भीष्मः।
द्रोणो हतो यः सततोपकारी ।
धृष्टद्युम्नेन स्यन्दनाद्विप्रकृष्टः ॥ ८.७३.३० ॥
యుద్ధంలో నీ కొరకు శిఖండి అనే పేరుగల వాడి చేత, నా చేత రక్షించబడినవాడై భీష్ముడు చంపబడ్డాడు; ఎల్లప్పుడూ ఉపకారం చేసిన ద్రోణుడు ధృష్టద్యుమ్నుడి చేత రథం నుండి పడగొట్టబడి చంపబడ్డాడు.
8.73.31
द्रौणिश्च रुद्धः सगणो महात्मा ।
तथापि ते वै वचनं नृशंसवत्।
दुःखं प्रियं ते नरदेव कर्तुं ।
यस्य प्रियं ते न करोम्यहं वै ॥ ८.७३.३१ ॥
మహాత్ముడైన ద్రోణుని కుమారుడు (అశ్వత్థామ) తన సైన్యంతో ఆపబడ్డాడు; అయినా నీ మాటలు క్రూరులవే. ఓ నరదేవా, నీ ప్రియార్థం దుఃఖం కలిగించడం... నీ ప్రియాన్ని నేను చేయనివాడు, నిజంగా.
8.73.32
न युच्यते वै दिवि चेह यः पुमा… ।
न्यस्ते मदन्योऽप्रियमारभेत।
न चाभिनन्दामि तथाहि राज्यं ।
यतस्त्वमक्षेषु दृढं प्रसक्तः ॥ ८.७३.३२ ॥
ఇక్కడా స్వర్గంలోనూ ఏ మనిషి చేరడో... నేను తప్ప మరెవరూ నీకు అప్రియమైనది ప్రారంభించకూడదు. అందుకే రాజ్యంలో నేను ఆనందించను; నీవు పాచికలలో గట్టిగా ఆసక్తుడవై ఉన్నావు.
8.73.33
स्वयं कृतं पापमनार्यजुष्ट… ।
मस्माभिराजौ व्यसनं तितीर्षसि
अक्षेषु दोषा बहवो विधर्म्याः ।
श्रुतास्त्वया सहदेवोऽब्रवीद्यान् ॥ ८.७३.३३ ॥
స్వయంగా చేసిన పాపం, అనార్యులు సేవించేది… మాతో కలిసి యుద్ధంలో కష్టాన్ని దాటాలనుకుంటున్నావు. జూదంలో ధర్మవిరుద్ధమైన అనేక దోషాలు ఉన్నాయి; వాటిని నీవు విన్నావు, సహదేవుడు వాటిని చెప్పాడు.
8.73.34
तान्नेच्छसि त्यक्तुमनार्यजुष्टा… ।
न्घोरे स्म सर्वे निरये त्वयाऽस्ताः।
त्वं देविता त्वत्कृते राज्यनाशं… ।
स्त्वत्सम्भवं व्यसनं नो नरेन्द्र ॥ ८.७३.३४ ॥
అనార్యులు సేవించేవాటిని నీవు విడిచిపెట్టడానికి ఇష్టపడవు… భయంకరమైన నరకంలో నీవే అందరినీ పడవేశావు. నీవు జూదగాడివి; నీ కారణంగా రాజ్యనాశం… నీ నుండి పుట్టిన ఈ కష్టం మాకు, ఓ నరేంద్రా.
8.73.35
मास्मान्क्रूरैर्षाक्प्रतोदैस्तुदस्त्वं ।
भूयो राजन्कोपयस्यल्पबुद्ध्या ॥ ८.७३.३५ ॥
క్రూరమైన… ముళ్ళ కర్రలతో మమ్మల్ని నీవు పొడవకు. ఓ రాజా, నీవు మళ్లీ అల్పబుద్ధితో కోపాన్ని రేకెత్తిస్తున్నావు.
8.73.36
एता वाचः परुषाः सव्यसाची ।
स्थिरप्रतिज्ञः श्रावयित्वा नरेन्द्रम्।
विनिः श्वसञ्ज्येष्ठमनिष्टमुक्त्वा ।
ततस्तु कोशादसिमुद्वबर्ह ॥ ८.७३.३६ ॥
ఈ కఠిన వచనాలను స్థిర ప్రతిజ్ఞుడైన సవ్యసాచి నరేంద్రునికి వినిపించి, నిట్టూరుస్తూ, జ్యేష్ఠునితో అప్రియమైన మాటలు పలికి, అప్పుడు ఒరనుండి కత్తిని దూసాడు.
8.73.37
तमाह कृष्णः किमिदं पुनर्भवा… ।
न्विकोशमाकाशनिभं करोत्यसिम्।
प्रब्रूहि सत्यं पुनरुत्तरं सखे ।
वचः प्रवक्ष्याभि तवार्थसिद्धये ॥ ८.७३.३७ ॥
అతనితో కృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు, "ఇదేమిటి మళ్లీ, నీవు…? ఒర లేని కత్తిని ఆకాశంలా చేస్తున్నావు. ఓ మిత్రమా, సత్యమైన సమాధానం మళ్లీ చెప్పు; నీ ప్రయోజనం సిద్ధించడానికి నేను మాట్లాడతాను."
8.73.38
इतीव पृष्टः पुरुषोत्तमेन ।
सुदुःखितः केशवमाह पार्थः।
अहं हनिष्ये स्वशरीरमेत… ।
त्प्रसह्य येनाहितमुक्तवान्गुरुम् ॥ ८.७३.३८ ॥
పురుషోత్తముడు ఇలా అడగగా, అత్యంత దుఃఖితుడైన పార్థుడు కేశవునితో ఇలా అన్నాడు: "నేను నా స్వంత శరీరాన్నే చంపుకుంటాను…" గురువుతో బలవంతంగా అలా పలికినవాడు.
8.73.39
निशम्य तत्पार्थवचोऽब्रवीदिदं ।
जनार्दनो धर्मभृतां वरिष्ठः।
प्रब्रूहि पार्थ स्वगुणानिहात्मन… ।
स्ततो हतात्मा भवसीति निश्चयः ॥ ८.७३.३९ ॥
పార్థుని ఆ మాటలు విని, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైన జనార్దనుడు ఇలా అన్నాడు: "పార్థా, ఇక్కడ నీ స్వంత గుణాలను చెప్పు… అప్పుడు నువ్వు ఆత్మహంతకుడవు అవుతావు, ఇది నిశ్చయం."
8.73.40
तथा तु कृष्णस्य वचो निशम्य ।
ततोऽर्जुनः प्राह धनुः प्रगृह्य।
युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठं ।
शृणुष्व राजन्निति दुर्वचः स्वयम् ॥ ८.७३.४० ॥
కృష్ణుని మాటలు ఇలా విని, అర్జునుడు ధనుస్సును పట్టుకుని, ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు: "రాజా, వినుము" అని తానే కఠిన వాక్యాలు పలికాడు.
8.73.41
न मादृशोऽन्यो नरदेव विद्यते ।
धनुर्धरो देवमृते पिनाकिनम्।
अहं हि तेनानुमतो महात्मना ।
क्षणेन हन्यां सचराचरं जगत् ॥ ८.७३.४१ ॥
నరదేవా, దేవుడు పినాకి (శివుడు) తప్ప నాలాంటి ధనుర్ధారి మరొకడు లేడు. ఆ మహాత్ముని అనుమతి పొందిన నేను, క్షణంలో చరాచర జగత్తును సంహరించగలను.
8.73.42
मया हि राजन्सदिगीश्वरा दिशो ।
विजित्य सर्वा भवतः कृता वशे।
स राजसूयश्च समाप्तदक्षिणः ।
सभा च दिव्या भवतो ममौजसा ॥ ८.७३.४२ ॥
రాజా, నేనే దిక్పాలురతో సహా అన్ని దిక్కులను జయించి నీ వశంలో ఉంచాను. ఆ రాజసూయ యాగం దక్షిణలతో పూర్తయింది; నీ దివ్య సభ కూడా నా బలంతోనే నిర్మితమైంది.
8.73.43
पाणी पृषत्कालिखिताविमौ पुन… ।
र्धनुश्च सव्ये विततं सबाणम्।
पादौ च मे लक्षणतः प्रशस्तौ ।
न मादृशं युद्धगतं जयन्ति ॥ ८.७३.४३ ॥
బాణాల గుర్తులున్న నా రెండు చేతులు, ఎడమ చేతిలో బాణంతో సాగదీసిన విల్లు, లక్షణాలతో శుభమైన నా రెండు పాదాలు — యుద్ధంలో నిలిచిన నా వంటివారిని అవి జయించలేవు.
8.73.44
हता उदीच्या निहताः प्रतीच्याः ।
प्राच्या निरस्ता दाक्षिणात्या विशस्ताः।
संशप्तकानां किञ्चिदेवावशिष्टं ।
सर्वस्य लोकस्य हतं मयाऽर्धम् ॥ ८.७३.४४ ॥
ఉత్తర దేశీయులు హతమయ్యారు, పశ్చిమ దేశీయులు సంహరించబడ్డారు, తూర్పు దేశీయులు తరిమివేయబడ్డారు, దక్షిణ దేశీయులు నరికివేయబడ్డారు. సంశప్తకులలో కొద్దిమందే మిగిలారు — లోకంలో సగభాగం నాచేత హతమైంది.
8.73.45
शेते मया निहता शत्रुसेना ।
छिन्नैर्गात्रैर्भूमितले स्खलन्ती।
अनस्त्रज्ञान्नैव निहन्मि चास्त्रै… ।
स्तस्मान्न भस्मैव करोमि लोकान् ॥ ८.७३.४५ ॥
నాచేత హతమైన శత్రుసేన, ఛిన్నమైన అవయవాలతో నేలపై తడబడుతూ పడి ఉంది. అస్త్రవిద్య తెలియనివారిని నేను అస్త్రాలతో చంపను; అందుకే లోకాలను భస్మం చేయను.
8.73.46
जैत्रं रथं भीममास्थाय कृष्ण ।
यावच्छीघ्रं सूतपुत्रं निहन्तुम्।
राजा भवत्वद्य सुनिर्वृतोऽयं ।
कर्णं रणे नाशयितास्मि बाणैः ॥ ८.७३.४६ ॥
కృష్ణా, విజయాన్నిచ్చే భయంకరమైన రథం ఎక్కి, సూతపుత్రుడిని వెంటనే చంపడానికి — నేడు ఈ రాజు పూర్తిగా సంతృప్తి చెందుగాక; యుద్ధంలో కర్ణుడిని బాణాలతో నాశనం చేస్తాను.
8.73.47
शरैरहत्वा कवचं विमोक्ष्ये ॥ ८.७३.४७ ॥
బాణాలతో అతడిని చంపకుండా అతని కవచాన్ని విడిచిపెట్టను.
8.73.48
इत्येवमुक्त्वा पुनरेव पार्थो ।
युधिष्ठिरं धर्मभृतां वरिष्ठम्।
विमुच्य शस्त्राणि धनुर्विसृज्य ।
कोशे च खङ्गं विनिधाय तूर्णम् ॥ ८.७३.४८ ॥
ఇలా చెప్పి, అర్జునుడు మళ్లీ ధర్మవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుని ఎదుట ఆయుధాలను విడిచి, విల్లును వదలి, వెంటనే ఖడ్గాన్ని ఒరలో ఉంచాడు.
8.73.49
स व्रीडया नम्रशिराः किरीटी ।
युधिष्ठिरं प्राञ्जलिरभ्युवाच।
प्रसीद राजन्क्षम यन्मयोक्तं ।
काले भवान्वेत्स्यति तन्नमस्ते ॥ ८.७३.४९ ॥
సిగ్గుతో తల వంచిన కిరీటి అర్జునుడు చేతులు జోడించి యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు: "రాజా, దయ చూపండి; నేను చెప్పినది క్షమించండి. సమయం వచ్చినప్పుడు మీరు దానిని తెలుసుకుంటారు. మీకు నమస్కారం."
8.73.50
ततस्तु पादावुपगृह्य पार्थः ।
समुत्थितो दीप्ततेजाः किरीटि।
प्रसाद्य राजानममित्रसाहं ।
स्थितोऽब्रवीच्चैनमभिप्रतप्तम् ॥ ८.७३.५० ॥
అప్పుడు కిరీటి, తేజస్వి అయిన పార్థుడు ఆయన పాదాలు పట్టుకుని లేచి, శత్రుజయి అయిన రాజును శాంతింపజేసి, నిలబడి, ఎంతో బాధపడుతున్న ఆయనతో ఇలా అన్నాడు.
8.73.51
याम्येष भीमं समराद्विमोक्तुं ।
सर्वात्मना सूतपुत्रं च हन्तुम्।
भवत्प्रियार्थं मम जीवितं हि ।
ब्रवीमि सत्यं तदवेहि राजन् ॥ ८.७३.५१ ॥
నేను ఇప్పుడు యుద్ధం నుండి భీమున్ని విడిపించడానికి, పూర్ణ హృదయంతో సూతపుత్రుడిని చంపడానికి వెళ్తున్నాను. మీ ప్రియం కోసమే నా ప్రాణం ఉంది; ఇది సత్యం, రాజా, తెలుసుకోండి.
8.73.52
नेदं चिरात्क्षिप्रमिदं भविष्य… ।
दावर्ततेऽसावभियामि चैनम्।
अद्याप्यपुत्रा तेन हतेन राधा ।
कुन्ती मया वा तदिदं विद्धि राजन् ॥ ८.७३.५२ ॥
ఇది చాలా కాలం తర్వాత కాదు, త్వరలోనే జరుగుతుంది… అతడు వెనక్కి తిరిగి వస్తున్నాడు, నేను అతని వైపు వెళ్తున్నాను. ఈ రోజే అతని మరణంతో రాధ కుమారుడు లేనిదవుతుంది, లేదా నా చేత కుంతి; రాజా, ఇది తెలుసుకోండి.