મહાભારત · અધ્યાય 8.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.92.1
प्रजापतिस्तु तं दृष्ट्वा देवभागं समागतम् ।
अब्रवीत्तु ततो राजन्पश्यतो वै स्वयंभुवः ॥ ८.९२.१ ॥
દેવભાગ રૂપે આવેલા તેને જોઈને પ્રજાપતિ, હે રાજન, સ્વયંભૂની સામે બોલ્યા.
8.92.2
उभावतिरथौ शूरावुभौ दृढपराक्रमौ ।
उभौ सदृशकर्माणौ वज्रिचक्रायुधौपमौ ॥ ८.९२.२ ॥
બંને મહારથી, શૂરવીર, દૃઢ પરાક્રમી, સમાન કર્મ કરનારા; વજ્રધારી અને ચક્રધારી સમાન.
8.92.3
अहो बत महद्युद्धं कर्णार्जुनसमागमे ।
भविष्यति महाघोरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ८.९२.३ ॥
અહો! કર્ણ અને અર્જુનના મિલનમાં મહા ભયંકર યુદ્ધ થશે, વૃત્ર અને વાસવના યુદ્ધ જેવું.
8.92.4
प्रजापतिरथोक्त्वैवं स्वयम्भुवमचोदयत् ।
समोऽस्तु विजयः काममुभयोर्नरसिंहयोः ॥ ८.९२.४ ॥
પ્રજાપતિએ એમ કહીને સ્વયંભૂને પ્રેરિત કર્યા: બંને નરસિંહોને સમાન વિજય થાઓ.
8.92.5
कर्णार्जुनविवादेन मा नश्येदखिलं जगत् ।
स्वयंभो ब्रूहि तद्वाक्यं समोऽस्तु विजयोऽनयोः ॥ ८.९२.५ ॥
કર્ણ અને અર્જુનના વિવાદથી આખું જગત નાશ ન પામે. હે સ્વયંભૂ, તે વચન કહો કે તેમની બંનેની જીત સમાન થાય.
8.92.6
एवमुक्तस्तु भगवाञ्जये ताभ्यामनिश्चिते ।
इत्यब्रवीन्महाराज महाब्रह्मा प्रजापतिम् ॥ ८.९२.६ ॥
એમ કહેવાયેલા ભગવાને, તેમના બંનેનો જય અનિશ્ચિત હોવાથી, હે મહારાજ, મહાબ્રહ્માએ પ્રજાપતિને આમ કહ્યું.
8.92.7
द्वावप्येतौ हि कृतिनौ द्वावप्यतिबलोत्कटौ ।
भविष्यत्यनयोर्युद्धं त्रैलोक्यस्य भयावहम् ॥ ८.९२.७ ॥
આ બંને કુશળ છે, બંને અતિ બળવાન અને ઉગ્ર છે. તેમનું યુદ્ધ ત્રણે લોકને ભયકારક થશે.
8.92.8
ततः प्रजापतिं तत्र सहस्राक्षोऽभ्यचोदयत् ।
विजयो ध्रुव एवास्तु पाण्डवस्य महात्मनः ॥ ८.९२.८ ॥
ત્યારે સહસ્ત્રાક્ષ (ઇન્દ્ર)એ ત્યાં પ્રજાપતિને પ્રેરણા આપી: "મહાત્મા પાંડવનો વિજય નિશ્ચિત થાઓ."
8.92.9
मनस्वी बलवाञ्शूरः कृतविद्यस्तपोधनः ।
विभर्ति च महातेजा धनुर्वेदमशेषतः ॥ ८.९२.९ ॥
તે મનસ્વી, બળવાન, શૂર, વિદ્યામાં નિપુણ, તપ જ જેનું ધન છે તેવો છે; મહાતેજસ્વી તે ધનુર્વેદને સંપૂર્ણપણે ધારણ કરે છે.
8.92.10
पार्थः सर्वगुणोपेतो देवकार्यमिदं यतः ।
क्लिश्यन्ते पाण्डवा नित्यं वनवासादिभिर्भृशं ॥ ८.९२.१० ॥
પૃથાનો પુત્ર અર્જુન સર્વગુણસંપન્ન છે; આ દેવકાર્ય છે, કારણ કે પાંડવો વનવાસ આદિથી સતત અતિશય કષ્ટ ભોગવે છે.
8.92.11
सम्पन्नस्तपसा चैव पर्याप्तः पुरुषर्षभः ।
अतिक्रामेच्च माहात्म्याद्दिष्टमप्यविचारयन् ॥ ८.९२.११ ॥
તપથી સંપન્ન અને સર્વથા સમર્થ તે પુરુષર્ષભ પોતાની મહિમાથી નિયતિનું પણ વિચાર્યા વિના ઉલ્લંઘન કરી શકે.
8.92.12
अतिक्रमे च लोकानामभावो नियतो भवेत् ।
नावस्थानं च पश्यामि क्रुद्धयोः कृष्णयोः क्वचित् ॥ ८.९२.१२ ॥
લોકમર્યાદાનું ઉલ્લંઘન થાય તો લોકોનો વિનાશ નિશ્ચિત થશે; ક્રોધે ભરાયેલા બે કૃષ્ણોને ક્યાંય સ્થિરતા રહેશે એમ હું જોતો નથી.
8.92.13
स्रष्टारौ जगतश्चैतौ ततश्च पुरुषर्षभौ ।
नरनारायणावेतौ पुराणावृषिसत्तमौ ॥ ८.९२.१३ ॥
આ બંને જગતના સર્જક છે, તેથી આ બંને પુરુષશ્રેષ્ઠ છે. નર અને નારાયણ, આ બંને પ્રાચીન ઋષિઓમાં ઉત્તમ છે.
8.92.14
अनियम्यौ नियन्तारौ जगतः पुरुषर्षभौ ।
नैतयोस्तु समः कश्चिद्दिवि वा मानुषेषु वा ॥ ८.९२.१४ ॥
આ બંને પોતે અનિયંત્રિત છે, છતાં જગતના નિયંતા છે; આ પુરુષશ્રેષ્ઠ છે. સ્વર્ગમાં કે મનુષ્યોમાં આ બંનેની સમાન કોઈ નથી.
8.92.15
अनुगम्यास्त्रयो लोकाः सह देवर्षिचारणैः ।
सर्वदेवगणाश्चापि सर्वभूतानि यानि च।
अनयोस्तु प्रभावेन वर्तते निखिलं जगत् ॥ ८.९२.१५ ॥
ત્રણેય લોક, દેવર્ષિઓ અને ચારણો સાથે, બધા દેવગણો અને જે જે પ્રાણીઓ છે, તે બધા આમનું અનુસરણ કરે છે; આમના પ્રભાવથી જ સમગ્ર જગત ચાલે છે.
8.92.16
कामं तु सुकृताँल्लोकानाप्नोतु पुरुषर्षभः ।
कर्णो वैकर्तनः शूरो विजयस्त्वस्तु कृष्णयोः ॥ ८.९२.१६ ॥
ભલે, પુરુષશ્રેષ્ઠ વીર વૈકર્તન કર્ણ પુણ્યવાનોના લોક પામે; પણ વિજય કૃષ્ણોનો જ થાઓ.
8.92.17
वसूनां समलोकत्वं मरुतां वासमाप्नुयात् ।
सहितो द्रोणभीष्माभ्यां नाकपृष्ठे महीयताम् ॥ ८.९२.१७ ॥
તેને વસુઓનો સમાન લોક અને મરુતોનો નિવાસ મળે; દ્રોણ અને ભીષ્મ સાથે તે સ્વર્ગના શિખર પર સન્માનિત થાય.
8.92.18
क्लेशितो हि वने पार्थो दिर्घकालं पितामह ।
तस्मादेष जयेद्युद्धे तपसाऽभ्यधिकोऽर्जुनः ॥ ८.९२.१८ ॥
હે પિતામહ, પાર્થે વનમાં લાંબા સમય સુધી ક્લેશ ભોગવ્યો છે; તેથી તપમાં અધિક આ અર્જુન યુદ્ધમાં જીતે.
8.92.19
पूर्वं भगवता प्रोक्तः कृष्णयोर्विजयो ध्रुवः ।
तत्तथास्तु नमस्तेऽस्तु प्रमो ब्रूहि पितामह ॥ ८.९२.१९ ॥
પૂર્વે ભગવાને કહ્યું હતું કે કૃષ્ણ બંનેનો વિજય નિશ્ચિત છે. તેમ જ થાઓ; આપને નમસ્કાર. હે પ્રભો, હે પિતામહ, કહો.
8.92.20
तत्सहस्राक्षवचनं निशम्य भगवान्प्रभुः ।
नोवाच तज्जयं तुल्यं तयोः कर्णकिरीटिनोः ॥ ८.९२.२० ॥
ઇન્દ્રના તે વચન સાંભળીને ભગવાન પ્રભુએ કર્ણ અને કિરીટી બંનેના સમાન વિજય વિશે કંઈ કહ્યું નહીં.
8.92.21
तस्मादाशां गतः शक्रस्तूष्णीम्भूते पितामहे ।
विजयः पाण्डवेयस्य कर्णस्य च वधो भवेत् ॥ ८.९२.२१ ॥
તેથી પિતામહ મૌન રહેતાં ઇન્દ્રની આશા ગઈ. પાંડવપુત્રનો વિજય અને કર્ણનો વધ થશે.
8.92.22
ब्रह्मेशानौ ततो वाक्यमूचतुर्भुवनेश्वरम् ।
विजयो ध्रुव एवास्तु पाण्डवस्य महात्मनः ॥ ८.९२.२२ ॥
ત્યારે બ્રહ્મા અને ઈશાને ભુવનેશ્વરને આ વચન કહ્યું: મહાત્મા પાંડવનો વિજય નિશ્ચિત થાઓ.
8.92.23
मनस्वी जयतां शूरः कृतविद्यस्तपोधनः ।
बिभर्ति च महातेजा धनुर्वेदमशेषतः ॥ ८.९२.२३ ॥
તે મનસ્વી, વિજયીઓમાં શૂર, વિદ્યામાં નિપુણ, તપ જ જેનું ધન છે તેવો, મહાતેજસ્વી છે અને ધનુર્વેદને સંપૂર્ણ ધારણ કરે છે.
8.92.24
अतिक्रामेच्च माहात्म्याद्दिष्टमप्यविचारयन् ।
अतिक्रमे च लोकानामभावो नियतो भवेत् ॥ ८.९२.२४ ॥
પોતાની મહિમાથી તે વિધિને પણ વિચાર્યા વિના ઓળંગી શકે. લોકોનું ઉલ્લંઘન થાય તો તેમનો નાશ નિશ્ચિત છે.
8.92.25
न च विद्म ह्यवस्थानं क्रुद्धयोः कृष्णयोः क्वचित् ।
स्रष्टारौ जगतश्चैव सतश्च पुरुषर्षभौ ॥ ८.९२.२५ ॥
ક્રોધે ભરાયેલા તે બે કૃષ્ણોનું સ્થાન ક્યાં છે તે આપણે જાણતા નથી. તે બંને પુરુષશ્રેષ્ઠ જગત અને સતના સર્જકો છે.
8.92.26
कामं तु सुकृताँल्लोकान्प्राप्नोत्वेष परन्तपः ।
कर्णो वैकर्तनः शूरो विजयस्तु नरे ध्रुवः ॥ ८.९२.२६ ॥
શત્રુઓને તપાવનાર આ વૈકર્તન કર્ણ શૂર પુણ્યલોક પામો; પરંતુ મનુષ્યોમાં વિજય નિશ્ચિત છે.
8.92.27
तथोक्ते देवदेवाभ्यां सहस्राक्षोऽब्रवीद्वचः ।
आमन्त्र्य सर्वभूतानि ब्रह्मेशानानुशासनात् ॥ ८.९२.२७ ॥
દેવદેવોએ આ પ્રમાણે કહ્યું ત્યારે સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્રે બ્રહ્મા અને ઈશાનના આદેશથી સર્વ ભૂતોને સંબોધીને આ વચન કહ્યું.
8.92.28
श्रुतं भवद्भिर्यत्प्रोक्तं भगवद्भ्यां जगद्धितम् ।
तत्तथा व्येतु ते रोगः शमाप्नुत विमन्यवः ॥ ८.९२.२८ ॥
જગતના હિતનું તે વચન ભગવાનોએ કહ્યું તે તમે સાંભળ્યું છે. તેમ જ તમારો રોગ દૂર થાઓ; ક્રોધ વિના શાંતિ પામો.
8.92.29
इति श्रुत्वेन्द्रवचनं सर्वभूतानि मानिष ।
विस्मितान्यभवन्राजन्पूजयाञ्चक्रिरे तदा।
नोचुस्तदा जयं तुल्यं तयोः पुरुषसिंहयोः ॥ ८.९२.२९ ॥
ઇન્દ્રનું આ વચન સાંભળીને સર્વ ભૂતો વિસ્મિત થયા, હે રાજન; ત્યારે તેમણે તેમની પૂજા કરી. તે બે પુરુષસિંહોનો વિજય સમાન છે એમ ત્યારે કોઈએ કહ્યું નહિ.
8.92.30
व्यसृजंश्च सुगन्धीनि पुष्पवर्षाणि हर्षिताः ।
नानारूपाणि विबुधा देवतूर्याण्यवादयन् ॥ ८.९२.३० ॥
હર્ષિત દેવોએ સુગંધિત પુષ્પવર્ષા વરસાવી; અનેક રૂપોનાં દિવ્ય વાજિંત્રો વગાડ્યાં.
8.92.31
दिदृक्षवश्चाप्रतिमं द्वैरथं नरसिंहयोः ।
विस्मयोत्फुल्लनयना नान्या बुबुधिरे क्रियाः ॥ ८.९२.३१ ॥
બે નરસિંહોના અપ્રતિમ રથદ્વૈરથને જોવાની ઇચ્છાવાળા, વિસ્મયથી પહોળી આંખોવાળા, બીજી કોઈ ક્રિયા સમજી શક્યા નહીં.