महाभारत · अध्याय 8.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.92.1
प्रजापतिस्तु तं दृष्ट्वा देवभागं समागतम् ।
अब्रवीत्तु ततो राजन्पश्यतो वै स्वयंभुवः ॥ ८.९२.१ ॥
देवभाग म्हणून आलेल्या त्याला पाहून प्रजापती, हे राजा, स्वयंभूच्या देखत बोलले.
8.92.2
उभावतिरथौ शूरावुभौ दृढपराक्रमौ ।
उभौ सदृशकर्माणौ वज्रिचक्रायुधौपमौ ॥ ८.९२.२ ॥
दोघेही महारथी, शूर, दृढ पराक्रमी, समान कर्म करणारे; वज्रधारी आणि चक्रधारी यांच्यासारखे.
8.92.3
अहो बत महद्युद्धं कर्णार्जुनसमागमे ।
भविष्यति महाघोरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ८.९२.३ ॥
अहो! कर्ण आणि अर्जुन यांच्या भेटीत महाभयंकर युद्ध होईल, वृत्र आणि वासव यांच्या युद्धासारखे.
8.92.4
प्रजापतिरथोक्त्वैवं स्वयम्भुवमचोदयत् ।
समोऽस्तु विजयः काममुभयोर्नरसिंहयोः ॥ ८.९२.४ ॥
प्रजापती असे बोलून स्वयंभूला उद्युक्त करत म्हणाले: त्या दोन नरसिंहांना समान विजय असो.
8.92.5
कर्णार्जुनविवादेन मा नश्येदखिलं जगत् ।
स्वयंभो ब्रूहि तद्वाक्यं समोऽस्तु विजयोऽनयोः ॥ ८.९२.५ ॥
कर्ण आणि अर्जुन यांच्या वादाने सर्व जग नष्ट होऊ नये. हे स्वयंभू, त्या दोघांना समान विजय होवो, हे वचन सांगा.
8.92.6
एवमुक्तस्तु भगवाञ्जये ताभ्यामनिश्चिते ।
इत्यब्रवीन्महाराज महाब्रह्मा प्रजापतिम् ॥ ८.९२.६ ॥
असे सांगितल्यावर भगवान, त्या दोघांचा जय अनिश्चित असताना, हे महाराजा, महाब्रह्मा प्रजापतीला असे बोलले.
8.92.7
द्वावप्येतौ हि कृतिनौ द्वावप्यतिबलोत्कटौ ।
भविष्यत्यनयोर्युद्धं त्रैलोक्यस्य भयावहम् ॥ ८.९२.७ ॥
हे दोघेही कुशल आहेत, दोघेही अतिशय बलवान व उग्र आहेत. यांचे युद्ध त्रिलोकाला भय देणारे ठरेल.
8.92.8
ततः प्रजापतिं तत्र सहस्राक्षोऽभ्यचोदयत् ।
विजयो ध्रुव एवास्तु पाण्डवस्य महात्मनः ॥ ८.९२.८ ॥
तेव्हा सहस्राक्ष (इंद्र) तेथे प्रजापतीला म्हणाला: "महात्मा पांडवाला विजय निश्चित होवो."
8.92.9
मनस्वी बलवाञ्शूरः कृतविद्यस्तपोधनः ।
विभर्ति च महातेजा धनुर्वेदमशेषतः ॥ ८.९२.९ ॥
तो मनस्वी, बलवान, शूर, विद्येत निपुण, तपच ज्याचे धन आहे असा आहे; महातेजस्वी तो धनुर्वेद पूर्णपणे धारण करतो.
8.92.10
पार्थः सर्वगुणोपेतो देवकार्यमिदं यतः ।
क्लिश्यन्ते पाण्डवा नित्यं वनवासादिभिर्भृशं ॥ ८.९२.१० ॥
पृथेचा पुत्र अर्जुन सर्वगुणसंपन्न आहे; हे देवकार्य आहे, कारण पांडव वनवासादींनी सतत अतिशय क्लेश भोगत आहेत.
8.92.11
सम्पन्नस्तपसा चैव पर्याप्तः पुरुषर्षभः ।
अतिक्रामेच्च माहात्म्याद्दिष्टमप्यविचारयन् ॥ ८.९२.११ ॥
तपाने संपन्न आणि पूर्ण समर्थ असलेला तो पुरुषर्षभ आपल्या महिमेने नियतीलाही विचार न करता ओलांडू शकतो.
8.92.12
अतिक्रमे च लोकानामभावो नियतो भवेत् ।
नावस्थानं च पश्यामि क्रुद्धयोः कृष्णयोः क्वचित् ॥ ८.९२.१२ ॥
लोकमर्यादा ओलांडली तर लोकांचा नाश निश्चित होईल; क्रुद्ध झालेल्या दोन कृष्णांना कोठेही स्थैर्य राहील असे मला दिसत नाही.
8.92.13
स्रष्टारौ जगतश्चैतौ ततश्च पुरुषर्षभौ ।
नरनारायणावेतौ पुराणावृषिसत्तमौ ॥ ८.९२.१३ ॥
हे दोघे जगाचे निर्माते आहेत, म्हणून हे दोघे पुरुषश्रेष्ठ आहेत. नर आणि नारायण हे दोघे प्राचीन ऋषींमध्ये सर्वश्रेष्ठ आहेत.
8.92.14
अनियम्यौ नियन्तारौ जगतः पुरुषर्षभौ ।
नैतयोस्तु समः कश्चिद्दिवि वा मानुषेषु वा ॥ ८.९२.१४ ॥
हे स्वतः अनियंत्रित आहेत, तरीही जगाचे नियंते आहेत; हे पुरुषश्रेष्ठ आहेत. स्वर्गात किंवा मनुष्यांमध्ये यांच्या बरोबरीचा कोणी नाही.
8.92.15
अनुगम्यास्त्रयो लोकाः सह देवर्षिचारणैः ।
सर्वदेवगणाश्चापि सर्वभूतानि यानि च।
अनयोस्तु प्रभावेन वर्तते निखिलं जगत् ॥ ८.९२.१५ ॥
तिन्ही लोक, देवर्षी आणि चारणांसह, सर्व देवगण आणि जे जे प्राणी आहेत, ते सर्व यांचे अनुसरण करतात; यांच्या प्रभावानेच संपूर्ण जग चालते.
8.92.16
कामं तु सुकृताँल्लोकानाप्नोतु पुरुषर्षभः ।
कर्णो वैकर्तनः शूरो विजयस्त्वस्तु कृष्णयोः ॥ ८.९२.१६ ॥
ठीक आहे, पुरुषश्रेष्ठ वीर वैकर्तन कर्णाला पुण्यवानांचे लोक मिळोत; पण विजय कृष्णांचाच होवो.
8.92.17
वसूनां समलोकत्वं मरुतां वासमाप्नुयात् ।
सहितो द्रोणभीष्माभ्यां नाकपृष्ठे महीयताम् ॥ ८.९२.१७ ॥
त्याला वसूंचे समान लोक आणि मरुतांचे निवासस्थान मिळो; द्रोण व भीष्म यांच्यासह तो स्वर्गाच्या शिखरावर सन्मानित होवो.
8.92.18
क्लेशितो हि वने पार्थो दिर्घकालं पितामह ।
तस्मादेष जयेद्युद्धे तपसाऽभ्यधिकोऽर्जुनः ॥ ८.९२.१८ ॥
हे पितामह, पार्थाने वनात दीर्घकाळ क्लेश भोगले आहेत; म्हणून तपात अधिक असलेला हा अर्जुन युद्धात विजय मिळवो.
8.92.19
पूर्वं भगवता प्रोक्तः कृष्णयोर्विजयो ध्रुवः ।
तत्तथास्तु नमस्तेऽस्तु प्रमो ब्रूहि पितामह ॥ ८.९२.१९ ॥
पूर्वी भगवंतांनी कृष्णद्वयाचा विजय निश्चित आहे असे सांगितले होते. तसेच होवो; आपणास नमस्कार. हे प्रभो, हे पितामह, सांगा.
8.92.20
तत्सहस्राक्षवचनं निशम्य भगवान्प्रभुः ।
नोवाच तज्जयं तुल्यं तयोः कर्णकिरीटिनोः ॥ ८.९२.२० ॥
इंद्राचे ते वचन ऐकून भगवान प्रभू कर्ण व किरीटी यांचा समान विजय याविषयी काहीच बोलले नाहीत.
8.92.21
तस्मादाशां गतः शक्रस्तूष्णीम्भूते पितामहे ।
विजयः पाण्डवेयस्य कर्णस्य च वधो भवेत् ॥ ८.९२.२१ ॥
म्हणून पितामह मौन राहिल्यावर इंद्राची आशा मावळली. पांडुपुत्राचा विजय आणि कर्णाचा वध होईल.
8.92.22
ब्रह्मेशानौ ततो वाक्यमूचतुर्भुवनेश्वरम् ।
विजयो ध्रुव एवास्तु पाण्डवस्य महात्मनः ॥ ८.९२.२२ ॥
तेव्हा ब्रह्मा आणि ईशान भुवनेश्वराला म्हणाले: महात्मा पांडवाचा विजय निश्चितच होवो.
8.92.23
मनस्वी जयतां शूरः कृतविद्यस्तपोधनः ।
बिभर्ति च महातेजा धनुर्वेदमशेषतः ॥ ८.९२.२३ ॥
तो मनस्वी, विजयींमध्ये शूर, विद्येत निपुण, तपच ज्याचे धन आहे असा, महातेजस्वी असून धनुर्वेद पूर्णपणे धारण करतो.
8.92.24
अतिक्रामेच्च माहात्म्याद्दिष्टमप्यविचारयन् ।
अतिक्रमे च लोकानामभावो नियतो भवेत् ॥ ८.९२.२४ ॥
आपल्या महिम्यामुळे तो दैवालाही विचार न करता ओलांडू शकतो. लोकांचे उल्लंघन झाल्यास त्यांचा नाश निश्चितच होईल.
8.92.25
न च विद्म ह्यवस्थानं क्रुद्धयोः कृष्णयोः क्वचित् ।
स्रष्टारौ जगतश्चैव सतश्च पुरुषर्षभौ ॥ ८.९२.२५ ॥
क्रुद्ध झालेल्या त्या दोन कृष्णांचे ठिकाण कुठे आहे हे आपल्याला माहीत नाही. ते दोघे पुरुषश्रेष्ठ जगताचे आणि सताचे निर्माते आहेत.
8.92.26
कामं तु सुकृताँल्लोकान्प्राप्नोत्वेष परन्तपः ।
कर्णो वैकर्तनः शूरो विजयस्तु नरे ध्रुवः ॥ ८.९२.२६ ॥
शत्रूंना तापविणारा हा वैकर्तन कर्ण शूर पुण्यलोक मिळवो; पण माणसांमध्ये विजय निश्चित आहे.
8.92.27
तथोक्ते देवदेवाभ्यां सहस्राक्षोऽब्रवीद्वचः ।
आमन्त्र्य सर्वभूतानि ब्रह्मेशानानुशासनात् ॥ ८.९२.२७ ॥
देवदेवांनी असे सांगितल्यावर सहस्राक्ष इंद्र ब्रह्मा आणि ईशान यांच्या आज्ञेने सर्व प्राण्यांना संबोधून हे वचन बोलला.
8.92.28
श्रुतं भवद्भिर्यत्प्रोक्तं भगवद्भ्यां जगद्धितम् ।
तत्तथा व्येतु ते रोगः शमाप्नुत विमन्यवः ॥ ८.९२.२८ ॥
जगाच्या हिताचे ते वचन भगवंत दोघांनी सांगितलेले तुम्ही ऐकले आहे. तसेच तुमचा रोग नाहीसा होवो; क्रोधरहित होऊन शांती मिळवा.
8.92.29
इति श्रुत्वेन्द्रवचनं सर्वभूतानि मानिष ।
विस्मितान्यभवन्राजन्पूजयाञ्चक्रिरे तदा।
नोचुस्तदा जयं तुल्यं तयोः पुरुषसिंहयोः ॥ ८.९२.२९ ॥
इंद्राचे हे वचन ऐकून सर्व प्राणी विस्मित झाले, हे राजा; तेव्हा त्यांनी त्याची पूजा केली. त्या दोन पुरुषसिंहांचा विजय समान आहे असे तेव्हा कोणी म्हटले नाही.
8.92.30
व्यसृजंश्च सुगन्धीनि पुष्पवर्षाणि हर्षिताः ।
नानारूपाणि विबुधा देवतूर्याण्यवादयन् ॥ ८.९२.३० ॥
आनंदित झालेल्या देवांनी सुगंधी पुष्पवृष्टी केली; अनेक रूपांची दिव्य वाद्ये वाजवली.
8.92.31
दिदृक्षवश्चाप्रतिमं द्वैरथं नरसिंहयोः ।
विस्मयोत्फुल्लनयना नान्या बुबुधिरे क्रियाः ॥ ८.९२.३१ ॥
दोन नरसिंहांचे अप्रतिम रथद्वैरथ पाहण्याची इच्छा असलेले, विस्मयाने विस्फारलेल्या डोळ्यांनी, इतर कोणतीही क्रिया जाणू शकले नाहीत.